phan iv chuong 5 1 he mau

Hormon đóng vai trò quan trong trong việ c điề u hòa các hoạ t độ ng cơ bả n củ a cơ thể nư trao đổ i chấ t, phát triể n, sinh sả n.. Lư ợ ng máu còn thay đổ i theo mộ t số trạ ng thái..

24/03/2010 8:01 CH 1 Nguy ễ n Hữ u Trí

Hematology

24/03/2010 8:01 CH 2 Nguy ễ n Hữ u Trí

Chư ơ ng 5.1 HỆ MÁU

• 1 Các thành phầ n củ a máu

– a Huyế t tư ơ ng – b Bạ ch cầ u – c Hồ ng cầ u – d Tiể u cầ u

• 2 Nhóm máu và sự đông máu

24/03/2010 8:01 CH 3 Nguy ễ n Hữ u Trí

Mô máu (Blood Tissue)

Máu: thành phầ n

gồ m huyế t tư ơ ng

(plasma) chiế m 55%

và các tế bào máu

(blood cells) chiế m

45%: hồ ng cầ u,

bạ ch cầ u, tiể u cầ u.

Chấ t căn bả n vô đị nh hình ở dạ ng lỏ ng, đó chính là huyế t

tư ơ ng củ a máu và bạ ch huyế t.

Bạ ch huyế t: thành phầ n chấ t căn bả n giố ng huyế t tư ơ ng

như ng ít protein hơ n, không có hồ ng cầ u và tiể u cầ u, chỉ có

bạ ch cầ u mà chủ yế u là Lymphocytes.

24/03/2010 8:01 CH 4 Nguy ễ n Hữ u Trí

Chứ c năng củ a máu

1 Chứ c năng vậ n chuyể n

2 Chứ c năng cân bằ ng nư ớ c và muố i khoáng

3 Chứ c năng điề u hòa nhiệ t

4 Chứ c năng bả o vệ

5 Chứ c năng thố ng nhấ t cơ thể và điề u hòa hoạ t độ ng cơ thể

4

Chứ c năng vậ n chuyể n

• Máu là con đư ờ ng vậ n chuyể n:

– Các chấ t dinh dư ỡ ng sau quá trình tiêu hóa và hấ p

thụ ở nhung mao ruộ t

– Củ a khí O2từ phổ i đế n mô và khí CO2từ mô đế n

phổ i

– Củ a các hormon do tuyế n nộ i tiế t tiế t ra

– Sả n phẩ m thừ a củ a các quá trình trao đổ i chấ t…

• Cả huyế t tư ơ ng và tế bào máu là hồ ng cầ u

đề u tham gia vào công việ c vậ n chuyể n này

bằ ng cách hòa tan hay kế t hợ p vớ i các chấ t

chuyể n trong huyế t tư ơ ng và trong hồ ng

cầ u.

Chứ c năng cân bằ ng nư ớ c và

muố i khoáng

• Máu đả m bả o sự cân bằ ng nư ớ c và muố i khoáng cho cơ thể Nư ớ c là thành phầ n không thể thiế u đư ợ c củ a sự số ng Các phả n

ứ ng cơ bả n củ a sự số ng đề u đư ợ c thự c hiệ n trong môi trư ờ ng nư ớ c

• Cân bằ ng nư ớ c đả m bả o sự số ng còn củ a cơ thể Thông qua chứ c năng này máu trự c tiế p duy trì áp suấ t thẩ m thấ u và độ pH củ a dị ch thể luôn luôn đư ợ c ổ n đị nh

24/03/2010 8:01 CH 7 Nguy ễ n Hữ u Trí

Chứ c năng điề u hòa nhiệ t

• Máu tham gia điề u hòa thân nhiệ t, đặ c biệ t là

ở các loài độ ng vậ t đẳ ng nhiệ t Máu mang

nhiệ t ở phầ n "lõi" củ a cơ thể ra ngoài để thả i

vào môi trư ờ ng hoặ c giữ nhiệ t cho cơ thể

nhờ cơ chế co mạ ch da

• Duy trì nhiệ t độ bên trong cơ thể và thích ứ ng

vớ i nhiệ t độ môi trư ờ ng ngoài là chứ c năng

quan trọ ng củ a máu thông qua sự lư u thông

và phân phố i máu trên toàn cơ thể

24/03/2010 8:01 CH 8 Nguy ễ n Hữ u Trí

Chứ c năng bả o vệ

• Máu tham gia bả o vệ cơ thể Chứ c năng này do các tế bào bạ ch cầ u đả m nhiệ m Mộ t nhóm các

tế bào bạ ch cầ u thự c hiệ n quá trình thự c bào các vi khuẩ n, các vậ t lạ , các độ c tố xâm nhậ p vào cơ thể

• Các tế bào bạ ch cầ u sinh ra kháng thể thự c hiệ n các phả n ứ ng miễ n dị ch bả o vệ cơ thể

• Khi cơ thể bị nhữ ng tổ n thư ơ ng dẫ n đế n chả y máu thì hiệ n tư ợ ng đông máu sẽ làm cho vế t thư ơ ng bị bít lạ i giúp cơ thể không bị mấ t máu

24/03/2010 8:01 CH 9 Nguy ễ n Hữ u Trí

Chứ c năng thố ng nhấ t cơ thể và điề u

hòa hoạ t độ ng cơ thể

• Máu lư u thông khắ p cơ thể tạ o ra môi trư ờ ng liên

hệ mậ t thiế t giữ a các bộ phậ n củ a cơ thể , và các

chấ t do các bộ phậ n này sinh ra có thể theo dòng

máu tớ i tác độ ng vào các bộ phậ n khác giúp cho

cơ thể hoạ t độ ng nhị p nhàng thố ng nhấ t

• Hormon đư ợ c vậ n chuyể n bằ ng đư ờ ng tuầ n hoàn

đế n nhóm tế bào khác cùng cơ thể có tác dụ ng

điề u tiế t đặ c hiệ u tế bào đích Hormon đóng vai trò

quan trong trong việ c điề u hòa các hoạ t độ ng cơ

bả n củ a cơ thể nư trao đổ i chấ t, phát triể n, sinh

sả n.

24/03/2010 8:01 CH 10 Nguy ễ n Hữ u Trí

Khố i lư ợ ng, thành phầ n và các tính chấ t hóa họ c củ a máu

Khố i lư ợ ng máu

• Ở ngư ờ i khố i lư ợ ng máu chiế m 7-9% trọ ng lư ợ ng cơ thể

Ngư ờ i trư ở ng thành có khoả ng 4-5 l máu Ở nam giớ i

lư ợ ng máu nhiề u hơ n nữ giớ i.

• Khố i lư ợ ng máu thay đổ i theo loài Lư ợ ng máu còn thay đổ i

theo mộ t số trạ ng thái.

• Ở trạ ng thái bình thư ờ ng, có khoả ng ½ lư ợ ng máu lư u

thông trong mạ ch còn ½ đư ợ c dự trữ ở lá lách khoả ng

16%, gan 20%, dư ớ i da 10% Máu ở dạ ng dự trữ thư ờ ng

đặ c hơ n máu lư u thông do lư ợ ng nư ớ c đư ợ c hấ p thu bớ t.

Máu dự trữ đư ợ c bổ sung cho máu lư u thông khi cơ thể bị

mấ t máu, khi lao độ ng cơ bắ p kéo dài, khi nhiệ t độ cơ thể

tăng, hoặ c trạ ng thái ngạ t thở xúc cả m mạ nh.

Các tính chấ t lý, hóa họ c củ a máu

•Tỷ trọ ng củ a máu:

Ở ngư ờ i tỷ trọ ng củ a máu là 1,051-1,060, trong đó củ a riêng huyế t tư ơ ng là 1,028-1,030, củ a riêng hồ ng cầ u

là 1,09-1,10.

Tỷ trọ ng máu thay đổ i theo các loài khác nhau không

lớ n

•Độ nhớ t củ a máu:

Độ nhớ t chung củ a máu so vớ i nư ớ c là 5, trong đó củ a riêng huyế t tư ơ ng là 1,7 -2,2.

Độ nhớ t củ a máu do hồ ng cầ u và thành phầ n protein trong huyế t tư ơ ng quyế t đinh

24/03/2010 8:01 CH 13 Nguy ễ n Hữ u Trí

Các tính chấ t lý, hóa họ c củ a máu

•Áp suấ t thẩ m thấ u củ a máu

Áp suấ t thẩ m thấ u củ a máu do hàm lư ợ ng củ a muố i

khoáng và củ a các protein hòa tan trong huyế t tư ơ ng

quyế t đị nh Đây là mộ t chỉ tiêu sinh lý quan trọ ng và

phài luôn đư ợ c duy trì ở mộ t hằ ng số

Ở ngư ờ i áp suấ t thẩ m thấ u dao độ ng trong khoả ng

7,6-8,1 atm Giá trị này chủ yế u do các muố i vô cơ hòa

tan (chủ yế u là NaCl) tạ o thành.

24/03/2010 8:01 CH 14 Nguy ễ n Hữ u Trí

Phả n ứ ng củ a máu Phả n ứ ng củ a máu hay giá trị pH củ a máu phụ thuộ c vào hàm lư ợ ng H+và OH- trong máu

Nồ ng độ OH-cao hơ n H+17 lầ n nên máu có phả n ứ ng kiề m yế u, giá trị pH 7,36

Giá trị pH là mộ t hằ ng số , trong cơ thể nó luôn

đư ợ c ổ n đị nh nhờ mộ t số hệ đệ m có mặ t trong máu Cơ chế đệ m tự độ ng cũng chính là cơ chế điề u hòa thăng bằ ng acid-base củ a thể dị ch Giá trị pH máu củ a mộ t số loài độ ng vậ t như sau:

Trâu, bò 7,25 - 7,45; lợ n 7,97; dê, cừ u 7,49; chó 7,36; thỏ 7,58.

Ở ngư ờ i: pH máu độ ng mạ ch: 7,4 (7,38 - 7,43); pH máu tĩnh mạ ch: 7,37 (7,35 - 7,40)

24/03/2010 8:01 CH 15 Nguy ễ n Hữ u Trí

Thành Phầ n Chính Củ a Máu

24/03/2010 8:01 CH 16 Nguy ễ n Hữ u Trí

Máu

Huyế t tư ơ ng (Plasma)

• Huyế t tư ơ ng là phầ n lỏ ng củ a máu, màu

hơ i vàng, chiế m 55-60% thể tích máu toàn

phầ n

• Huyế t tư ơ ng chứ a 90-92% là nư ớ c, còn

lạ i là các chấ t hữ u cơ và các chấ t vô cơ

• Huyế t tư ơ ng bị lấ y mấ t fibrinogen thì gọ i

là huyế t thanh.

Protein huyế t tư ơ ng có các thành phầ n cơ

bả n sau đây

Tỉ lệ albumin/globulin: 1,7

24/03/2010 8:01 CH 19 Nguy ễ n Hữ u Trí

2 Các chấ t hữ u cơ không phả i là protein

Nhóm này rấ t đa dạ ng và thư ờ ng đư ợ c chia làm hai loạ i: nhữ ng

chấ t có và không chứ a nitơ

Nhữ ng chấ t hữ u cơ không phả i protein, có chứ a nitơ

Acid amin tự do 500mg/l

Acid uric 45mg/l

Creatin, creatinin 30mg/l

Bilirubin 5mg/l

Amoniac 2mg/l

Các chấ t hữ u cơ không phả i protein, không chứ a nitơ

Glucose: 1g/l

Cholesterol 2g/l

Phospholipid 1,5g/l

Acid lactic 0,1g/l

24/03/2010 8:01 CH 20 Nguy ễ n Hữ u Trí

3 Các chấ t vô cơ

• Các chấ t vô cơ thư ờ ng ở dạ ng ion và đư ợ c chia thành hai loạ i anion và cation.

• Các chấ t vô cơ giữ vai trò chủ yế u trong điề u hoà áp suấ t thẩ m thấ u, điề u hoà pH máu và tham gia vào các chứ c năng củ a tế bào

24/03/2010 8:01 CH 21 Nguy ễ n Hữ u Trí

Chứ c năng huyế t tư ơ ng

• Huyế t tư ơ ng có tác dụ ng như dung dị ch đệ m

giữ cho pH ổ n đị nh

• Huyế t tư ơ ng vậ n chuyể n các chấ t dinh dư ỡ ng

hoà tan (gluco, axit amin ), các sả n phẩ m bài

tiế t (ure, axit uric), các khí hoà tan (O2, CO2và

Nitơ ), hormon và vitamin

• Vì vậ y, huyế t tư ơ ng là dung dị ch ngoạ i bào, môi

trư ờ ng cho tấ t cả các tế bào

24/03/2010 8:01 CH 22 Nguy ễ n Hữ u Trí

Thành phầ n tế bào

Hồ ng cầ u: Erythrocyte (RBC)

• Ở chim và nhữ ng loài độ ng vậ t

có xư ơ ng số ng bậ c thấ p, hồ ng

cầ u có hình trứ ng và là mộ t tế

bào máu có nhân.

• Ở ngư ờ i và độ ng vậ t có vú, hồ ng

cầ u hình đãi hai mặ t lõm, không

có nhân và các bào quan, nó trở

thành cái túi chứ a đầ y huyế t cầ u

tố (hemoglubin).

• Kích thư ớ c 7,5 x 2.5 m

• Số lư ợ ng: 4-6 triệ u /mm 3

• Đờ i số ng: 100-120 ngày

• Chứ c năng: vậ n chuyể n O2và

CO2

Thành phầ n hồ ng cầ u

Lipid các loạ i (lecitin, cholesterol) 0,30 % Nhữ ng chấ t khác có chứ a nitơ

(enzym, protein, glutation)

2,00 %

Các chấ t vô cơ (K + ) 1,20 %

24/03/2010 8:01 CH 25 Nguy ễ n Hữ u Trí

b · ‒3¦ g¡«›£ › ‹?Gg H

• Hemoglobin là phân tử protein đư ợ c

tạ o thành từ 4 chuỗ i amino acids

(globin), mỗ i chuỗ i chứ a mộ t ion Sắ t

gắ n vớ i nhóm heme Mỗ i nhóm

heme có thể liên kế t vớ i mộ t

oxygen.

• Hemoglobin cho phép máu vậ n

chuyể n oxygen nhiề u hơ n là chỉ vậ n

huyế t tư ơ ng Mộ t hồ ng cầ u có chứ a

khoả ng 250 triệ u hemoglobin, mỗ i

hemoglobin có thể liên kế t vớ i 4

oxygen Vì vậ y, mộ t tế bào hồ ng cầ u

có thể vậ n chuyể n khoả ng mộ t tỉ

nguyên tử oxygen!

Hemoglobin có khả năng liên kế t thuậ n nghị ch vớ i oxygen, gắ n vớ i

oxygen ở phổ i và giả i phóng ở mô trong cơ thể Hồ ng cầ u chư a

trư ở ng thành (erythroblasts) tổ ng hợ p hemoglobin và chuyể n thành

dạ ng trư ở ng thành erythrocytes trong tủ y đỏ xư ơ ng.

24/03/2010 8:01 CH 26 Nguy ễ n Hữ u Trí

Khi nhữ ng hồ ng cầ u già chúng sẽ bị phá vỡ ở gạ n và tỳ tạ ng đồ ng thờ i phóng thích hemoglobin, mộ t số đư ợ c tái sử dụ ng, và phầ n còn

lạ i rờ i cơ thể ở dạ ng sắ c tố nâu củ a phân gọ i là stercobilin Dù rằ ng, chế độ dinh dư ỡ ng protein và sắ t vẫ n là nguồ n cầ n thiế t cung cấ p hemoglobin.

24/03/2010 8:01 CH 27 Nguy ễ n Hữ u Trí

Điề u hòa sinh hồ ng cầ u

Erythropoietin do thậ n sả n xuấ t ở dạ ng chư a hoạ t độ ng gọ i là

erythogenin Nhờ kế t hợ p vớ i mộ t globulin (do gan sả n xuấ t)

erythogenin chuyể n thành erythropoietin hoạ t độ ng.

Erythropoietin kích thích quá trình chuyể n CFU-E thành tiề n nguyên

hồ ng cầ u và kích thích chuyể n nhanh các hồ ng cầ u non thành hồ ng

CÁC LOẠ I BẠ CH CẦ U

Bạ ch cầ u trung tính

Neutrophil (Granulocyte)

• Mộ t loạ i bạ ch cầ u hạ t đã trư ở ng thành, nhân có từ

2-5 thùy, không có hạ t nhân, có nhiề u hạ t đặ c hiệ u màu

trung tính.

• Ở máu bình thư ờ ng, bạ ch cầ u trung tính chiế m tỷ lệ

60-70% tổ ng số bạ ch cầ u tứ c khoả ng 3000-6000 /mm 3

• Có đờ i số ng khoả ng 10 giờ

• Tế bào hình cầ u, kích thư ớ c 10 – 15 m, trong bào

tư ơ ng chứ a 50 – 200 hạ t nhỏ mị n bắ t màu tím – hồ ng

nhạ t

• Chứ c năng cơ bả n củ a bạ ch cầ u trung tính là thự c

bào

• Có vai trò quan trọ ng trong quá trình viêm.

Bạ ch cầ u trung tính Neutrophil (Granulocyte)

• Đáp ứ ng nhanh nhấ t đố i vớ i sự xâm

nhiễ m củ a vi khuẩ n.

• Chứ c năng

– Có thể xuyên mạ ch (lát mạ ch) và thự c

bào đố i vớ i các vậ t nhỏ và các mả nh

vụ n củ a mô.

– Giãi phóng các enzyme phân hủ y và các

chấ t hóa họ c.

24/03/2010 8:01 CH 31 Nguy ễ n Hữ u Trí 24/03/2010 8:01 CH 32 Nguy ễ n Hữ u Trí

Bạ ch cầ u ư a acid Eosinophil (Granulocyte)

• Mộ t loạ i bạ ch cầ u hạ t đã trư ở ng thành, có

đư ờ ng kính từ 10-15 m, nhân có từ 2-3 thùy, không có hạ t nhân, có nhiề u hạ t ư a màu acid vớ i kích thư ớ c to và đề u nhau từ 0,5-1 m

• Ở máu bình thư ờ ng, bạ ch cầ u ư a acid chiế m

tỷ lệ 1-3% tổ ng số bạ ch cầ u tứ c khoả ng

150-450/mm 3

• Sự có mặ t củ a loạ i bạ ch cầ u này liên quan

đế n hiệ n trư ợ ng dị ứ ng, chúng có khả năng tiế t ra histamin

24/03/2010 8:01 CH 33 Nguy ễ n Hữ u Trí

Bạ ch cầ u ư a bazơ

Basophil (Granulocyte)

• Mộ t loạ i bạ ch cầ u hạ t đã trư ở ng thành, có

đư ờ ng kính từ 10-12 m, nhân xù xì vì sự chia

thùy không đề u,có nhiề u hạ t ư a màu bazơ mà

hình dáng và kích thư ớ cphân bố không đề u

• Ở máu bình thư ờ ng, bạ ch cầ u ư a bazơ chiế m

tỉ lệ rấ t thấ p 0,5% tổ ng số bạ ch cầ u tứ c

khoả ng 20-50 /mm3

• Chứ c năng: có vai trò quan trọ ng trong phả n

ứ ng mẫ n cả m chậ m và miễ n dị ch dị ứ ng

24/03/2010 8:01 CH 34 Nguy ễ n Hữ u Trí

Bạ ch cầ u đơ n nhân Monocyte (Agranulocyte)

• Nhữ ng bạ ch cầ u

có nhân không chia thùy

• Tế bào chấ t mờ

• Số lư ợ ng: 2-8%

– 100-700 /mm3

Bạ ch cầ u đơ n nhân

Monocyte (Agranulocyte)

• Monocyte có vai trò nhậ n chìm các phân tử lạ và

giớ i thiệ u các mẩ u kháng nguyên trên bề mặ t củ a

chúng để các tế bào T nhậ n biế t

• Monocyte tiế t các chấ t hoà tan hoạ t hoá tế bào T

tế bào T giả i phóng các chấ t hoá họ c kích thích

đạ i thự c bào trở thành đạ i thự c bào hoạ t hoá,

nhữ ng kẻ giế t thậ t sự

• Monocyte có vai trò quan trọ ng trong giai đoạ n

đầ u củ a đáp ứ ng miễ n dị ch, còn có vai trò trong

chuyể n hoá mộ t số chấ t sắ t, bilirubin và 1 số lipid

Bạ ch cầ u đơ n nhân Lymphocyte (Agranulocyte)

• Tế b à o m á u thuộ c loạ i bạ ch cầ u

đơ n nhân, không c ó hạ t Đư ờ ng

k í nh từ 8-16 m.

• Ở limpho b à o chỉ c ó í t b à o quan (ribosome, tiể u vậ t) hoặ c k é m

ph á t triể n (lư ớ i nộ i b à o, bộ Golgi)

lymphocyte T và lymphocyte B.

• Số lư ợ ng: 20-30%

♠ PKTOOLRKOOO / mm 3

24/03/2010 8:01 CH 37 Nguy ễ n Hữ u Trí

Chứ c năng củ a Lymphocyte

• Lymphocyte nhữ ng tế bào trung tâm trong đáp ứ ng miễ n dị ch bả o

vệ cơ thể

• + Tế bào Lympho B chị u trách nhiệ m miễ n dị ch dị ch thể tổ ng

hợ p và giả i phóng các kháng thể

lư u độ ng – immuno globulin

• + Tế bào Lympho T chị u trách nhiệ m miễ n dị ch tế bào và điề u hoà miễ n dị ch dị ch thể

24/03/2010 8:01 CH 38 Nguy ễ n Hữ u Trí

Tiể u cầ u: Platelets

• Khố i bào tư ơ ng nhỏ , đư ờ ng kính 2-3 m hình cầ u hay hình trứ ng sinh ra từ tế bào nhân khổ ng lồ củ a tủ y tạ o huyế t

Gồ m hai phầ n: phầ n ngoạ i vi trong suố t, và phầ n trung tâm

có chứ a tiể u vậ t và các không bào

• Số lư ợ ng: 150-500,000 / mm3

• Đờ i số ng củ a tiể u cầ u là từ

8-10 ngày, nơ i tiêu hủ y tiể u cầ u

là lá lách và gan

24/03/2010 8:01 CH 39 Nguy ễ n Hữ u Trí

Tiể u cầ u

Tính chấ t :

• Tiể u cầ u có khả năng dính

kế t vào các tiể u phầ n khác,

vào vi khuẩ n lạ

• Tiể u cầ u có khả năng

ngư ng kế t, tạ o thành từ ng

đám không có hình dạ ng

nhấ t đị nh

• Tiể u cầ u dễ vỡ và giả i

phóng mộ t số chấ t như

thromboplastin, serotonin

24/03/2010 8:01 CH 40 Nguy ễ n Hữ u Trí

Tiể u cầ u

• Co mạ ch: khi mạ ch máu bị thư ơ ng tổ n, giả i phóng serotonin tham gia vào quá trình làm co mạ ch

• Đông máu:giả i phóng thromboplastin là yế u tố quan trọ ng tham gia vào quá trình đông máu, biế n protein fibrinogen hoà tan thành dạ ng sợ i fibrin, rồ i thành cụ c máu đông bị t kín vế t thư ơ ng

• Co cụ c máu đông: Tiể u cầ u có khả năng tiế t ra

mộ t chấ t làm cho cụ c máu đông co lạ i, củ ng cố sự

cầ m máu khi bị thư ơ ng

• Bả o vệ các tế bào nộ i mô mạ ch.

Nhóm máu ABO

• Trên bề mặ t màng tế bào hồ ng cầ u có

hai yế u tố gọ i là ngư ng kế t nguyên A và

B.

• Trong huyế t tư ơ ng có hai yế u tố gọ i là

• Không phả i ngư ờ i nào cũng có đủ 4 yế u

nhóm ngư ờ i khác nhau.

Nhóm A

• Nhóm A: Trên màng

ngư ng kế t nguyên A

• Trong huyế t tư ơ ng chỉ có ngư ng kế t tố

đố i lậ p vớ i ngư ng

kế t nguyên B)

24/03/2010 8:01 CH 43 Nguy ễ n Hữ u Trí

Nhóm B

màng hồ ng cầ u chỉ

nguyên B

• Trong huyế t tư ơ ng

chỉ có ngư ng kế t tố

đố i lậ p vớ i

ngư ng kế t nguyên

A)

24/03/2010 8:01 CH 44 Nguy ễ n Hữ u Trí

Nhóm AB

màng hồ ng cầ u có

nguyên A và B

• Trong huyế t tư ơ ng

ngư ng kế t tố

24/03/2010 8:01 CH 45 Nguy ễ n Hữ u Trí

Nhóm O

• Nhóm O: Trên màng

hồ ng cầ u không có

chứ a ngư ng kế t

nguyên A và B

• Trong huyế t tư ơ ng có

chứ a ngư ng kế t tố

và

24/03/2010 8:01 CH 46 Nguy ễ n Hữ u Trí

j ¡ž· £¡‹

43 21,5 29,5 6

47 41 9 3

\1

L

` a

` \1 a

n

` a

`a

nn n` ⁄›\$¦``

na ⁄›\$¦ aa

`a

m£/-1 u ¡™ m£/-1 \

‒\"‹£

s„4 k¡™ D j⁄\2‹£

⁄¡ž

j⁄\2‹£

‹£·„¡̅‹

m⁄›2«

«\2·

j ¡ž· £¡‹

Sự truyề n máu

Blood Transfusions

• Khi chỉ truyề n mộ t lư ợ ng ít ngư ờ i ta chỉ chú ý

đế n hồ ng cầ u củ a ngư ờ i cho và huyế t tư ơ ng

củ a ngư ờ i nhậ n (huyế t tư ơ ng ngư ờ i cho vớ i

khố i lư ợ ng ít sẽ hòa đồ ng nhanh)

• Phả n ứ ng ngư ng kế t hồ ng cầ u thự c chấ t là

sự tư ơ ng tác miễ n dị ch giữ a kháng nguyên –

kháng thể

• Ngư ng kế t nguyên A và B có bả n chấ t là

polysaccharit, còn ngư ng kế t tố và có bả n

chấ t globulin

• Là nguyên nhân dẫ n đế n sự kế t khố i

(clumping) và sau đó là tiêu huyế t (hemolysis)

24/03/2010 8:01 CH 49 Nguy ễ n Hữ u Trí

Phả n ứ ng ngư ng kế t hồ ng cầ u

24/03/2010 8:01 CH 50 Nguy ễ n Hữ u Trí

Hệ thố ng RH (Rhesus)

• Nhữ ng ngư ờ i có yế u tố ngư ng kế t nguyên Rh trên

bề mặ t hồ ng cầ u Rh+, còn nhữ ng ngư ờ i không có

gọ i là Rh- Huyế t tư ơ ng bình thư ờ ng không có

sẳ n kháng thể chố ng Rh+

• Kháng thể chỉ hình thành ở nhữ ng ngư ờ i Rh- sau khi đã nhậ n nhiề u lầ n mộ t lư ợ ng máu có kháng nguyên Rh+ Kháng thể này đư ợ c ký hiệ u là rh, nó phả n ứ ng chậ m, thư ờ ng 2-3 tháng sau khi nhậ n kháng nguyên Rh+, nó mớ i có phả n ứ ng

• Khi đã đư ợ c tạ o ra tính đồ ng miễ n dị ch sẽ tồ n tạ i nhiề u năm

24/03/2010 8:01 CH 51 Nguy ễ n Hữ u Trí

Hệ thố ng RH

• Trư ờ ng hợ p nguy hiể m nhấ t do ngư ng kế t

nguyên Rh tạ o ra là khi kế t hôn, ngư ờ i cha

tấ t cả các tế bào củ a thai nhi mà không

phả i chỉ riêng ở hồ ng cầ u Khi tế bào hồ ng

cầ u bị thoái biế n Rh sẽ đư ợ c giả i phóng

vào dị ch thể thai nhi, từ đó Rh sẽ khuế ch

tán qua màng thai sang cơ thể mẹ Vì mẹ là

Rh.

24/03/2010 8:01 CH 52 Nguy ễ n Hữ u Trí

Hệ thố ng RH

mẹ còn ít như ng từ lầ n chử a thứ hai trở đi

lư ợ ng kháng thể rh tăng lên và qua máu mẹ khuế ch tán sang thai nhi gây ra phả n ứ ng ngư ng kế t hồ ng cầ u ở thai nhi.

• Do vậ y, từ lầ n chử a thứ hai trở đi rấ t dễ bị

sẩ y thai, đẻ non hoặ c thậ m chí thai nhi chế t trong bụ ng mẹ Trẻ đẻ non trong rấ t ố m yế u

và dễ tử vong.

Sự đông máu

• Quá trình đông máu cùng vớ i hiệ n tư ợ ng co

mạ ch co mạ ch tự độ ng tạ i nơ i thư ơ ng tổ n là

mộ t cơ chế tự vệ

• Đông máu là mộ t quá trình rấ t phứ c tạ p, gồ m nhiề u yế u tố tham gia và nhiề u giai đoạ n Ở trạ ng thái bình thư ờ ng các yế u tố chố ng đông

ư u thế giúp cho máu luôn ở thể lỏ ng Khi bị thư ơ ng chả y máu, chấ t gây đông ư u thế hơ n làm cho máu đông lạ i tạ i vế t thư ơ ng

• Thông thư ờ ng máu đóng cụ c trong khoả ng thờ i gian 2-6 phút

24/03/2010 8:01 CH 55 Nguy ễ n Hữ u Trí 24/03/2010 8:01 CH 56 Nguy ễ n Hữ u Trí

Các yế u tố tham gia vào quá

trình đông máu

Antihemophilic factor A (12) VIII

Hageman factor (50) XII

Proaccelerin (20) V

Plasma prothromboplastin antecedent (PTA) (48) XI

Tissue thromboplastin III

Chiristmas factor (24) IX

Fibrinogen (96) I

Fibrin – stabilizing factor (FSF) (250)

XIII Proconvertin (5)

VII

Ion Calci IV

Stuart – Power factor (30) X

Prothrombin (72) II

Tên thư ờ ng gọ i F

Tên thư ờ ng gọ i F

24/03/2010 8:01 CH 57 Nguy ễ n Hữ u Trí

Yế u tố I: Fibrinogen

• Là mộ t protein huyế t tư ơ ng, do gan

sả n xuấ t là chính, mộ t phầ n nhỏ do

lư ớ i nộ i mô.

24/03/2010 8:01 CH 58 Nguy ễ n Hữ u Trí

Yế u tố II: Prothrombin

• Là mộ t protein huyế t tư ơ ng, thuộ c loạ i

2a-globulin Prothrombin chuyể n thành Thrombin dư ớ i tác dụ ng củ a yế u tố Thromboplastin có trong huyế t tư ơ ng và

mô tiế t ra vớ i sư ̣ có mặ t củ a calci và mộ t

yế u tố khác củ a máu.

• Prothrombin do gan sả n xuấ t ra, vitamin K

cầ n thiế t cho quá trình tổ ng hợ p prothrombin củ a gan.

• Các thuố c chố ng đông có tác dụ ng kháng

vitamin K

Yế u tố III Thromboplastin do mô tiế t ra

• Còn gọ i là thromboplastin ngoạ i sinh

(yế u tố III), đây là mộ t lipoprotein do

não và mộ t số mô tiế t ra.

Yế u tố IV: Calci

• Calci có nồ ng độ bình thư ờ ng trong

máu khoả ng 9-11mg/100ml, ion Calci

cầ n cho nhiề u quá trình đông máu: – Cùng yế u tố V và X hoạ t hóa

thromboplastin

prothrobin thành thrombin

– Giai đoạ n thành lậ p fibrin