Cho nên dùng nó làm kim lo i.
Trang 1A – B n ch t c a quá trình hàn n
Hàn n xét theo ki u n ng l ng đ a vào,
có liên quan đ n nhóm quá trình c h c liên
k t các kim lo i Khi đó n ng l ng hóa h c
chuy n hóa c a l ng thu c n d ng s n
ph m khí n đ c chuy n thành n ng l ng
c , làm cho m t ph n c a vùng hàn trong
các t m kim lo i d ch chuy n v i v n t c r t
l n ng n ng va đ p c a ph n chuy n
đ ng v i b m t c a ph n c đ nh, đ c
dùng làm công bi n d ng m m h n h p c a
các l p ti p xúc c a các kim lo i (2 kim lo i
c n hàn), d n đ n vi c hình thành lien k t
hàn hay m i hàn
Công bi n d ng m m chuy n thành nhi t,
nhi t này do h u qu tính đo n nhi t c a quá
trình, do v n t c l n có th đ t nóng kim
lo i vùng liên k t cho đ n khi đ t nhi t đ
khá cao (cho đ n khi t o nh ng vùng nóng
ch y c c b )
S đ nguyên lý hàn n có 2 d ng: d ng
song song và d ng không song song (t o
góc)
S đ song song đ c trình bày s b trên
hình
Hình 1- s đ b trí hàn h d ng song song
1-kh i thu c n , 2- t m đ m lót, 3- t m kim lo i d ch
chuy n (t m kim lo i th nh t), 4-d ng c c đ nh
khe h gi a 2 t m kim lo i, 5-t m kim lo i c đ nh
(t m th 2), 6- t m ván, 7-n n đ t, 8- ngòi n đi n
(kích n b ng đi n)
Hàn n
H i Ninh
MES Materials & Mechanical Engineering
Forum, Hanoi, Vietnam
V i vi c kích n thu c, s xu t hi n m t m t
tr c (m t ti n) c a sóng d n n và nó lan truy n v i v n t c D, phù h p v i vi c ch n thu c n , tính ch t, kh i l ng, tr ng thái…,
s trong kho ng 2000-8000 m/s m t sau (m t h u) t o thành nh ng s n ph m n
d ng khí trong kho ng th i gian r t ng n theo quán tính chúng s b o toàn th tích
tr c kia c a thu c n n m trên đó d i áp
su t 100-200 nghìn at, sau đó v i v n t c 0,5-0,7D chúng s m r ng ra theo h ng vuông góc v i nh ng m t ph ng t do c a
kh i thu c n Vi c này t o ra vùng kim lo i
d i xung l ng nào đó, xung l ng này
s cu n l n l t t ng kho ng th tích kim
lo i th nh t vào s chuy n đ ng h ng t i
b m t c a t m kim lo i c đ nh và va đ p
v i nó v i v n t c -(v n t c va đ p) Trong quá trình này, t m kim lo i th nh t (t m g i là kim lo i “bay”) s b b cong hai
l n Ph n nghiêng c a nó chuy n đ ng v i
v n t c V -(v n t c ti p đi m), chuy n đ ng ngay sau “m t ti n” c a song d n n , còn
ph n phía tr c n a c a sóng d n n ch a
k p n thì d i quán tính s ti p t c chi m
tr ng thái c a tr ng thái ban đ u
v V
t
Hình 2- S đ c ch di n bi n hàn n th i
đi m b t k trong quá trình hàn 1-M t ti n c a song d n n , 2-m t t n c a s n
ph m n , 3-m t sóng loãng
S va đ p v i v n t c l n c a kim lo i
“bay” (KLB) và kim lo i c đ nh (KLCD) phát tri n ra trong ph m vi c a đ nh chuy n
đ ng v i góc gama ( ), các m t ph ng KL
g p nhau v i áp l c kb S nén c a
n kh p các h ng t o thu n l i cho xu
h ng m m hóa khu v c ti p xúc theo
h ng hàn nh có s hi n di n c a m t
ph ng t do phía tr c góc gama và thành
ph n v n t c , đi u này b t bu c nh ng
l p b m t c a c 2 kim lo i đ ng th i bi n
2
10 −103
v V
Trang 2d ng theo cùng h ng v n t c V K t qu
d n đ n s k t dính hai b m t các kim lo i
và nh n đ c m i hàn
C ng d i c ch này thì các màng oxi hóa
và nh ng t p ch t b n trên b m t kim lo i
c ng b đ p v , phân tán và r i ra kh i đ nh
góc gama d i s tác đ ng c a hi u ng d n
(hi u ng ch ng ch t)
Tham s đ ng l c c a quá trình hàn n
chính là v n t c va đ p c a các m t ti p
xúc, v n t c chuy n đ ng c a đ nh góc
gama (v n t c ti p đi m), đ ng n ng va
đ p c a các ph n ti p xúc W
v V
t
V
V n t c va đ p ph thu c vào v n t c
d n n D, m t đ
v V cn
ρ c a kh i thu c n , đ cao H c a kh i thu c n , đ dày b và m t
đ hay đ ch t
1 1
ρ c a KLB, đ ng th i nó
c ng ph thu c vào kho ng cách h gi a hai
b m t kim lo i Có hai cách xác đ nh V đó
là b ng th c nghi m và b ng tính toán
Ph ng pháp th nh t d a vào s ch p nh
t ng th i đi m x y ra c a quá trình hàn n
trong khoang chân không v i s tr giúp c a
d ng c chuyên d ng ghi nh ho c máy
xung l ng r nghen
v
v
Công th c tính toán chính xác hoàn toàn
c a V đ n gi v n ch a th th c thi đ c, lí
do vì s ph c t p c a s đ tính toán và s
l ng l n các đ i l ng thay đ i (bi n s )
xác đ nh quá trình va đ p các v t th kim
lo i khi hàn T đó có th v n d ng công
th c g n đúng đ c gi i thi u sau:
1
1, 2 (1 ) 1
2
v
η
⎛ − Θ⎞
Θ
Trong đó:
2 2
1 (1 2 )
h H
η
Θ =
− +
1 1
16 27
cn H b
ρ η
ρ
=
Bi n d ng m m c a kim lo i theo c ch
bi n v (l ch), kh n ng x y ra v i v n
t c nh h n v n t c truy n c a sóng
m m nén C B i v y đ t o ra liên k t
v t lý trong vùng hàn và hi n th c hóa
c ch t o thành nh ng trung tâm kích
ho t, V ph i nh h n , trong tr ng
h p ng c l i, kim lo i không k p bi n
d ng và không x y ra quá trình hàn i
v i m t lo t liên k t các kim lo i (thép-titan, nhôm-thép…) th a mãn đi u ki n
< là c n nh ng ch a đ b n các liên k t c a chúng ti p t c t ng cùng v i
vi c gi m và vào mi n “ti n âm thanh”
0
t
V C0
t V
B – Các tham s c a hàn n
1. Tham s công ngh : g m có kh i
l ng và kích th c hình h c c a các ph n t hàn; d ng, kh i l ng và kích th c hình h c c a kh i thu c
n ; kích th c xác đ nh liên h gi a các ph n t (ví d kho ng cách gi a
2 t m kim lo i; m t đ hay đ ch t
c a các kim lo i và thu c n ; góc xác đ nh v trí đ t ban đ u c a các kim lo i (v i s đ song song thì
=0 )
2. Tham s đ ng l c: g m có các v n
t c, v n t c ti p đi m (ti p xúc) ,
v n t c va đ p , góc và áp l c P
t i v trí đ nh c a góc
t V v
V
3. Tham s n ng l ng: theo đ ng l c
h c, tính ch t quá trình hàn n đ c xem xét là quá trình c a hi n t ng hóa-lý N ng l ng chính là y u t
nh h ng lên quá trình này hay quá trình hình thành m i hàn L u ý là quá trình hàn n ph thu c r t l n vào v n đ phân b n ng l ng trong
vi c chuy n hóa nó t ngu n đ n v trí m i hàn t o ra liên k t ch c
ch n b ng hàn n thì t i mi n x y ra
va đ p ph i xác đ nh m t m c đ
bi n d ng m m nào đó, đ sao cho trong kho ng th i gian r t ng n (đ c xác đ nh b ng v n t c hàn), làm đ t ph n b nén c a các liên k t hóa h c trên c hai b m t hai kim
lo i và thay th chúng b ng các liên
Trang 3v
t
n n
bd
k t m i N ng l ng yêu c u kích
ho t quá trình này khi hàn n ch có
th m r ng đ c nh k t qu c a
bi n d ng m m c a kim lo i, đ bi n
d ng này qui đ nh b i n ng l ng
chi dùng cho ph n đ ng n ng va đ p
các thành ph n hàn
W =W1+W2+W
Các thành ph n n ng l ng l n l t là:
W: đ ng n ng riêng va đ p c a các
thành ph n hàn,
1
W : đ ng n ng riêng c a h g m các
thành ph n hàn,
2
W : đ ng n ng riêng đ làm bi n d ng
m m các l p b m t t i v trí ti p xúc,
3
W : n ng l ng riêng l y ra t h hàn
d i tác đ ng c a hi u ng ch ng ch t
4 Tham s v t lý: các tham s này m t
m t đi u khi n đ ng h c và tính ch t
m i hàn nh n đ c, m t khác l i ph
thu c vào các nhóm tham s tr c và
tính ch t lý-hóa c a kim lo i Nhóm
các tham s v t lý có th k đ n: t -
th i gian t o thành m i hàn trong
mi n va đ p, P- áp l c tác d ng lên
mi n va đ p, T -nhi t đ các l p ti p
xúc nhau c a hai kim lo i, - b c
bi n d ng m m c a các l p ti p xúc
nhau t i mi n va đ p, - ch s đ
nhám các m t ti p xúc, σ -tr
kháng l i s bi n d ng d i s ti p
xúc và va đ p trên
C – Nh ng khuy t t t c a v t li u và
m i hàn
M i hàn nh n đ c t hàn n ph i n
đ nh ch t l ng trên toàn b b m t đ c bi t
là đ i v i các s n ph m có kích th c l n là
m t bài toán đ khó v công ngh i u này
c t ngh a r ng m t m t hàn n cho phép
nh n đ c m i hàn dùng cho r t nhi u chi
ti t ng d ng r ng rãi nhi u l nh v c và m c
đích s d ng khác nhau, nh ng m t khác thì
c ng t n t i r t nhi u y u t nh h ng đ n
c u trúc và tính ch t m i hàn các kim lo i
không đ ng nh t (các kim lo i khác nhau)
Kinh nghi m hàn n và s phân tích trong nh ng tài li u đã đ c xu t b n và l u hành ch ra r ng ch t l ng c a m i hàn
b ng ph ng pháp n đ c đánh giá theo các tiêu chu n: tính đ c c a m i hàn, đ b n
c a m i hàn, c u trúc vùng hàn, đ bi n
d ng c a chi ti t, s có m t c a các khuy t
t t
đ c hay tính đ c c a m i hàn đ c đánh giá b ng t l di n tích m i hàn ch t
l ng trên toàn b di n tích s n ph m Nó
đ c ki m tra b ng phép dò khuy t t t siêu
âm
b n m i hàn xác đ nh b ng cách th nghi m c t ho c đ t l p hàn (l p hàn qui
c là l p kim lo i “bay” hay còn g i là l p
“m ” Kim lo i c đ nh c ng có th coi là kim lo i đ c m )
C u trúc mi n hàn có tính ch t xác đ nh
b ng:
- các tham s liên k t d ng sóng;
- s có m t c a: h p kim, ch t t i x p, l r ,
vi r n n t, các phi kim;
- đ c ng t vi;
- t ch c t vi ph
C u trúc đ c ki m soát b ng nghiên c u kim t ng h c, ph ng pháp phân tích r n-ghen ho c quang ph , ph ng pháp dò khuy t t t t tr ng…
bi n d ng c a s n ph m xác đ nh b ng
đ cong và đ n i dài
Khuy t t t c a s n ph m hàn ( m , bimetal, composite l p…) đó là: nh ng v t r n, l
rò-r , s t m và phá h y
Ch t l ng m i hàn đu c xác đ nh b ng s
đ hàn bao g m: các tham s truy n n ng
l ng hàn, tính ch t các kim lo i thành ph n, công tác chu n b b m t đ hàn, d ng b đ
và các y u t môi tr ng ngoài khi ti n hành bãi r ng (đ m, gió bui, l ng m a… )
Phân lo i khuy t t t hàn, v c b n đ i v i
s n ph m c l n, phân chia ra 5 nhóm, m i
Trang 4nhóm l i chia ra các nhóm nh tùy theo s
phân b khuy t t t và nguyên nhân xu t hi n
1- Hàn không th u (khuy t t t v tính
đ c)
a- đ n gi n là các rìa, mép
b- liên h v i s v ch đ hàn
2- Khuy t t t c a mi n hàn
a- d ng cây thông
b- v tr
c- nh ng ph n nóng ch y
3- Khuy t t t c a chi ti t
a- cong
b- giãn
c- rìa
4- H ng l p m (kim lo i “bay”)
a- b m t
b- rò, r , l r
c- n t
5- Các v t n t t vi và phá h y
a- m
b- bóc l p
c- xu t hi n khi kim lo i c đ nh (kim lo i
đ c m ) b kéo dãn
d- đ c qui đ nh b i kim lo i đ c m
e- có liên qua đ n quá trình công ngh
nh n b ng hàn n trong công nghi p và
các nghành khác nhau
1- V t li u ch ng n mòn
M t trong các ph ng pháp b o v có hi u
qu kim lo i tr c n mòn đó là s n xu t
kim lo i nhi u l p i u này cho phép h
th p chi phí cho các kim lo i thi u h t và
hi m trong công nghi p M t m t vi c s
d ng s cho kh n ng k t h p các tính ch t
nhi u v t li u khác nhau s d ng các
công vi c khác nhau trong m t s n ph m
v t li u suy nh t (composite)
Bimetall ch ng n mòn đ a vào tr ng thái
“x lý nhi t”, khi đó hi n nhiên m c đ các
c tính c a t m bimetal t ng cao h n h n c
tính c a kim lo i dùng đ m i u này liên
h đ n v n d ng các thép h p kim th p làm kim lo i c b n (kim lo i đ c m )
Ph i h p thép h p kim th p v i thép
ch ng gi s làm t ng đ b n composite so
v i kim lo i dùng đ m V i cách này bimetal ch ng n mòn đã đ c s n su t đ i trà có gi i h n ch y đ t 400-500 MPa và có
th làm cho cao h n n a
Các tính ch t quan tr ng khác c a bimetal này là tính d n nhi t và tính công ngh - có
kh n ng cho phép th c hi n các quá trình công ngh khác nh hàn, u n, d p…
D nhiên bimetal không có đ d n nhi t cao b ng m t kim lo i nguyên kh i thu n
nh t Tuy th tr ng h p này khi dùng thép ch ng g đ m thì bimetal có đ d n nhi t ch kém đ d n nhi t c a kim lo i c
s (kim lo i đ c m ) m t chút nh ng l i cao h n h n kim lo i dùng đ m đ n 2-3
l n i u này cho phép ch t o thi t b trao
đ i nhi t mà l i có các tính n ng v n hành khác t ng đ i t t
Kh n ng ch ng n mòn c a bimetal quy t
đ nh b ng l p kim lo i m Có th s d ng thép ayctenit crom và ch t o thi t b làm
vi c trong môi tr ng có liên k t h u c , các dung d ch mu i nitrit, sunphat, và clorua
c ng nh có khí clo khô, khí l u hu nh ho c cacbonat
Tr ng h p môi tr ng đ c bi t n mòn
m nh, có th s d ng v t li u m làm t h p kim c a niken, titan và m t s kim lo i màu Trong công nghi p hóa h c ng i ta s
d ng bimetal k trên đ làm b k t tinh, thi t
b chân không, bình ng ng t , thi t b trao
đ i nhi t lò l(uy n) h i, gi ng r a, bình
ph n ng, n i h p đ làm s ch d u m , thi t
b dành cho ph n ng oxi-hóa, máy tr n… Trong công nghi p d u m , ng i ta v n
d ng bimetall này đ ch t o máy tr n, b
ph n ng ch ng c t x ng t d u, n i ph n
ng tinh luy n, thi t b trao đ i nhi t…
G n 80% bimetal dùng trong các nhà máy thu c công nghi p d u m đ u dùng bimetal
ch a 12-14% Cr, C < 0,08% , P < 0,03%, S
< 0,025% … Nh ng thép này, b qua tính
ch ng g c a nó, không th s d ng làm v t
li u k t c u Chính đ nh t va đ p th p và tính giòn c a các m i hàn, đ c bi t trong
đi u ki n làm vi c nhi t đ th p đã t o ra
v n đ đó Cho nên dùng nó làm kim lo i
Trang 5m s đ a ra kh n ng nh n đ c v t li u
k t c u v i nh ng tính n ng làm vi c m i
2- V t li u ch ng mài mòn
Chúng ta dùng ph ng pháp hàn n đ t o
ra bimetal ch ng mài mòn V t li u dùng đ
m , là thép và h p kim có tính ch ng mài
mòn cao, còn v t li u dùng làm kim lo i c
đ nh thì thông th ng ch n thép các-bon
th p
s d ng làm v t li u ch ng mài mòn,
ng i ta có th dùng t m 2 ho c 3 l p có đ
dày chung là 2-15 mm v i đ dày t ng đ i
c a t ng l p 10-15% đ dày chung Kim
lo i c s hay kim lo i đ c m , đ c ch n
là các lo i thép có 0,06-0,5 % C, t ng t
đ ch n làm kim lo i m , có th s là thép
ch a 0,6-1,3% C ho c các h p kim d ng c
ch ng mòn c ng nh m t s thép cac-bit
Có th s d ng các t m bimetal dày h n-
đ dày lên t i 50-100 mm, ch y u dùng
trong khai thác qu ng m T ng lai s s
d ng bimetall đ nh hình d ng có các ti t
di n c a các lo i l i dùng làm các dao c t
khác nhau trong s n xu t nông nghi p và
d ng c c t g t công nghi p, ho c d ng
tròn hay ph c t p h n (nh bánh r ng, các
chi ti t thân r ng…) dùng trong các tr c,
đ a, ch t, dao phay, ti n…
S d ng k t h p kim lo i c ng v i kim
lo i m m h n s không ch cho ra th v t
li u có th i h n s d ng ch ng mài mòn
t ng mà còn t o đ c t chúng nh ng cái
l i c t trong máy cày v i tính n ng m i đó
là t mài mòn i u này gi i thích đ c
r ng nh ng l p v t li u m m b mài mòn
nhanh h n nh ng l p c ng (đ c dùng làm
l i s c) Các chi ti t nh v y không c n
ph i mài s c cho đ n khi nào v t li u b mài
mòn hoàn toàn
C ng có ph ng án khác đ làm l i cày
t bimetall, đó là dùng bimetall đ nh hình
d ng “chèn đôi” v i đ dày chung là 4-12
mm b r ng 220 mm B dày l p c t g t
làm t thép 15% C, 6% Cr, 1% V và chi m
23-30% đ dày chung bimetal
Bimetall còn dùng làm đ a và chân máy
x i đ t, đ a x i c a máy b a, máy c t
ph ng (bào), b ph n xay c a máy
xay-giã …
T composite d ng c c ng t o ra dao nhíp c t g , gi y …
T ng lai l n h n s dùng ph bi n bimetal d ng này vào t ch c, k t c u giao thông v n t i: rãnh-máng, gàu xúc, dùng trong khai thác khoáng s n, nghành nhi t
l ng, công nghi p nh và công nghi p
th c ph m
Composite kim lo i ch ng mài mòn không
ch u các th nghi m c chuyên d ng Có
m t s qui c chu n đ nh tr c là đ c ng
t i đa cho phép c a kim lo i c s trong
tr ng thái ch a x lý nhi t và đ c ng nh
nh t c a kim lo i m sau khi tôi C ng có
th ki m soát s tách l p
Tiêu chu n c b n c a ch t l ng v t li u
ch ng mài mòn là đ mài mòn riêng c a
l p v t li u c ng (l p m ), có th theo đ dài ho c theo kh i l ng i u này đ c xác đ nh nh thí nghi m trong phòng thí nghi m các dao c t trong ch u v i đ t tr ng
và th c nghi m trong s n xu t v i m u th
t nhiên c a chi ti t máy nông nghi p (l i cày, l i g t) lúc cày
3- V t li u k thu t đi n
Trong k thu t đi n bimetall dùng làm dây
d n và chi ti t c a b ph n ti p xúc Thông
th ng composite kim lo i k t h p l i trong
đó các tính ch t v đi n và tính b n r t t t
v i các kim lo i r nh t, ít hi m (Cb, Al, Ag…) Ngoài ra dây d n composite còn có
kh i l ng nh và ch ng n mòn t t
Bimetall dây v i l p ngoài làm t đ ng và lõi thép có tính ph bi n cao nh v t li u dây d n h u nh không thua kém v kh
n ng d n c a dây đ ng nh ng l i kinh t
h n và b n h n Dây thép ch a nhôm dùng làm đ ng thông khí trong ng thông gió
c a tàu đi n và xe đi n, dây chão cho vi c
ti p xúc và truy n đi n khí hóa trong đ ng
s t
Tri n v ng l n là vi c s d ng composite
đ làm nh ng m u n i li n trong m ch đi n Chính đ u n i này x y ra ph n m t mát
c b n n ng l ng đi n trong các chi ti t t i
l u (d n đi n) S d ng các m u ti p xúc
b ng bimetal b i vì các nguyên nhân sau: thi t k thanh d n, đi n c c, và các chi ti t khác t các kim lo i khác nhau; s nh t thi t t o ra m u ti p đi m chuy n m ch
Trang 6gi a các chi ti t t i l u không có đ ng; vi c
s d ng các chi ti t t i l u thành ph n v i
m c đích kinh t đ i v i các kim lo i đ t
giá và kim lo i hi m; t ng c ng c tính
các chi ti t t i l u làm t kim lo i và h p
kim m m d o
M t trong nh ng nghành v n d ng n ng
l ng trong th i đ i ngày nay là đi n hóa
th c hành, đi n phân, k t t a và tinh luy n
kim lo i (Ni, Al, Cu, Zn, Ti, Co, Sn, Cr…)
S d ng các ti p đi m b ng v t li u l p
kim lo i trong m ch đi n đi n hóa th c
hành làm vi c d i t i dòng v i c ng đ
l n, d i nhi t đ cao, trong môi tr ng
hóa có ho t tính l n ây là yêu c u cao đòi
h i v ch t l ng v t li u đ c s d ng
Ti p đi m b ng bimetal (Ti+Cu, thép+Al,
Cu+Al…) s d ng cho hàng lo t các quá
trình đi n hóa th c hành, mà s t ng th i
h n s d ng c a các chi ti t t i l u m t
cách t ng đ i và gi m đáng k tr kháng
t i v trí chuy n ti p đi m
C ng trong đi n hóa th c hành, v t li u
nhi u l p d ng d i cu n đ c dùng làm v t
li u k t c u V t li u này k t h p trong đó
nh ng tính ch t nh đ b n cao, đ d n
đi n cao và h s n dài th p, kh n ng
ch ng n mòn, tính công ngh ti p nh n gia
công
4- V t li u ch ng ma sát
M t trong nh ng l nh v c hi u qu c a
vi c s d ng composite l p kim lo i đó là
s n xu t vòng bi tr t Trong các máy hi n
hành vi c s d ng vòng bi tr t là t t h n
c , h n các vòng bi l n, nh có kích th c
và l ng ch a kim lo i nh c ng nh các
tính n ng làm vi c t t
Chi phí kim lo i màu dùng trong vòng bi
composite đ c bi t nh h n chi phí cho
vòng bi làm t m t kim lo i màu (đ dày
c a l p ch ng ma sát ch c n vài ph n mm)
V t li u g c cho vòng bi là d i bimetall
ho c cu n v i l p c s làm t thép
các-bon th p, l p m làm t h p kim ch ng ma
sát (la-tông, brong, h p kim nhôm…) ho c
m t s lo i polimer c ng có tính ch ng ma
sát t t
5- L ng kim (bimetall) “nhi t”
Bimetall nhi t dùng trong s n xu t các
d ng c c m ng nhi t, r -le, b ph n t
l a… Vê c b n tính ch t c a bimetal nhi t
có th tóm g n l i vào kh n ng b cong
d i tác d ng nhi t đ khi nóng lên B i
v y đ đ t đ c đ cong l n nh t thì trong thi t k ph i ch n các thành ph n c a bimetall có s khác bi t l n v h s n dài Khi đó tính c -lý c a các thành ph n ph i đáp ng cho vi c nh n đ c liên k t b n theo toàn b m t ti p xúc, c ng nh gia công bimetall-nhi t (d p, c t, hàn…) Ngoài ra nh t thi t ph i đáp ng trong quá trình làm vi c bimetall-nhi t không có ng
su t d , không thay đ i đi n tr và tính nhi t ho t
6- V t li u composite l p trong s n
ph m dân d ng
Trong c ng đ ng th gi i con ng i, ch
t o đ dân d ng t bimetal đem l i hi u qu
r t l n (chén bát, các d ng c đi n dân
d ng…), chi ti t hoàn thi n, trang trí trong ô-tô, ti n xu, bi u t ng, trang trí, đ s t,
ki n trúc…
Cái ch o n u n đ c làm t 2 ho c nhi u
l p kim lo i, trong đó có thép không g k t
h p v i thép các-bon th p, h p kim đ ng
ho c nhôm Composite này s cho tính
ch ng g và v đ p c ng nh tính an toàn
Ch o này gi m t nhi t đ t i u trong khi
n u n (nhanh và nóng đ u), gi m thi u kh
n ng th c n b cháy
Công ty Hoa K “Texas Instruments” đã
xu t x ng lo i ch o 4 l p v t li u g m Ni+thép không g +Cu+Ni Công ty Anh
qu c “Prestige” thì s n xu t ch o t 3 l p kim lo i: thép không g +thép các-bon
th p+thép không g Còn t i c v t li u không g “Platinox” dùng đ s n xu t xoong-n i, ch o, chi ti t c a máy gi t, máy
s y, các máy t đ ng r a chén bát Thép fe-rit đ m dùng trong ch t o ô-tô, làm gi ng, bình v t li u trang trí cho xây d ng
Trên đây là gi i thi u chung v s đ hàn
n đ ch t o bimetal và m t s ví d nh v
s ng d ng c a nó trong các l nh v c s n
xu t và đ i s ng khác nhau u đi m c a công ngh vi c cho phép t o ra bimetall
ho c composite l p v i các kim lo i b t k ,
Trang 7v i các kích th c l n b t k (t ng đ i)
v i các u đi m v c tính và m t s tính
ch t đ c bi t khác Vi c ng d ng bimetall
và composite l p nói chung vào ph c v s n
xu t và đ i s ng là h t s c ph bi n và có
hi u qu to l n
Vi c s n xu t bimetall ho c v t li u kim
lo i nhi u l p b ng hàn n đòi h i ph i có
s chu n b k l ng v công ngh , kinh
nghi m và tính toán t i u hóa các tham s
liên quan i u này r t quan tr ng trong vi c
cho ra các s n ph m đ t tiêu chu n nh yêu
c u và th hi n đ c tính u vi t c a công
ngh B i vì có nhi u y u t liên quan và
nh h ng đ n quá trính hàn n và ch t
l ng c a thành ph m, m t khác quá trình
x y ra hàn là r t nhanh cho nên không th
tr c quan quan sát và ki m soát quá trình
này Vì th vi c t i u hóa và tin t ng vào
s l a ch n các tham s là r t quan tr ng
Thông th ng ng i ta s k t h p hàn n
v i m t s ph ng pháp gia công áp l c
khác nh cán, ép… và các ph ng pháp x
lý nhi t đ tùy m c đích mà nh n đ c
thành ph m theo mong mu n
i u quan tr ng là đ b n c a m i hàn
ph i đ t yêu c u cao i u đó th hi n
vi c th nghi m đ b n v i s phá h y
không x y ra ch hàn mà x y ra kim lo i
có đ b n th p h n Vi c nghiên c u c tính
có th là th c nghi m trên: đo đ c ng, đ
vi c ng, đ t, cong, đ nh t …
Tùy thu c vào kim lo i và các tham s hàn
n mà các quá trình x y ra vùng hàn khi
hàn s khác nhau T i đó s có th x y ra
các quá trình: chuy n pha, khuy ch tán,
ph n ng hóa h c… k t qu s nh n đ c
nh ng thành ph n khác nhau: nh ng vùng
nóng ch y c c b , liên kim lo i, dung d ch
r n, liên k t hóa h c và các pha khác…
Hàn n nhìn chung là m t ph ng pháp
s n su t kim lo i nhi u l p có tính s n xu t
cao và tính kinh t Hàn n đ c phát tri n
trên thành qu c a nh ng nghiên c u ng
d ng áp l c vào gia công kim lo i, đi u khác
bi t đ t o nên hi u qu cao là áp l c n
t ng đ i l n nhi u n c có n n công
nghi p tiên ti n vi c ng d ng công ngh
này đã tr nên ph bi n và chuyên nghi p,
th hi n qua các công ty, nhà máy chuyên
d ng và cho hi u qu kinh t cao, và d
dàng nh n th y r ng tri n v ng c a hàn n
c ng đi lên cùng v i tri n v ng c a kim lo i
l p nói riêng, composite nói chung trong
th i đ i m i
Ph l c:
1-S đ b trí hàn n d ng nghiêng (t o góc)
1-t m kim lo i c đ nh, 2- t m kim lo i d ch chuy n, 3-kh i thu c n , 4- t m ván, 5- ngòi n
đi n (kích n b ng đi n)
2-T m v t li u nh n đ c t các h p kim trên c s nhôm- đ ng v i s l ng l p khác nhau
3-Quan sát t i vùng hàn, đ ng ranh gi i
gi a hai kim lo i c a m i hàn sau khi n (hàn 2 mi ng thép các bon th p cùng lo i)
Trang 8và c ng 2 t m kim lo i này nh ng v i các
tham s khác nhau khi n s cho ra hình
d ng đ ng gi i h n khác nhau, và có th s
d n đ n tính ch t khác nhau c a m i hàn
4-Hình d ng c a các s n ph m bimetal và
composite l p:
5- V t li u ch ng ma sát (thép+brông)
Ngu n tài li u tham kh o:
2005.-544
, / //
.-
1981
/
.- , 2000
4- http://www.strateg.novo-sibirsk.ru http://pmi.basnet.by
H i Ninh
Liên h tác gi : Email : noivevatlieu@yahoo.com
Trang 9
L u ý: Bài vi t đ c biên t p và thi t k b i MES Engineering Reviews, b n quy n thu c MES Lab và tác gi Ghi rõ ngu n http://meslab.org khi b n phát hành l i file này
MES Lab s h u trang tin http://meslab.org và Di n đàn http://meslab.org/forum c a
C ng đ ng K s V t li u và C khí Vi t Nam
Hãy gia nh p Di n đàn c a chúng tôi ngay hôm nay đ cùng chia s các v n đ chuyên
môn B n luôn đ c hoan nghênh !
