Bài thơ Đất nước đã cho thấy hình ảnh đất nước được cảm nhận qua vẻ đẹp của mùa thu Hà Nội, những năm tháng chiến đấu gian khổ, mà hào hùng. Tác phẩm được học trong chương trình môn Ngữ văn lớp 12. Hôm nay, Thư viện điện tử sẽ cung cấp tài liệu giới thiệu về nhà thơ Nguyễn Đình Thi, nội dung bài thơ Đất nước. Mời bạn đọc cùng tham khảo.
Trang 1Tác phẩm Văn học
Bài thơ Đất nước của Nguyễn Đình Thi
Đất nước Nguyễn Đình Thi
Sáng mát trong như sáng năm xưa Gió thổi mùa thu hương cốm mới Tôi nhớ những ngày thu đã xa Sáng chớm lạnh trong lòng Hà Nội Những phố dài xao xác hơi may Người ra đi đầu không ngoảnh lại Sau lưng thềm nắng lá rơi đầy.
Mùa thu nay khác rồi Tôi đứng vui nghe giữa núi đồi Gió thổi rừng tre phấp phới Trời thu thay áo mới Trong biếc nói cười thiết tha!
Trời xanh đây là của chúng ta Núi rừng đây là của chúng ta Những cánh đồng thơm mát Những ngả đường bát ngát Những dòng sông đỏ nặng phù sa
Nước chúng ta Nước những người chưa bao giờ khuất Ðêm đêm rì rầm trong tiếng đất Những buổi ngày xưa vọng nói về!
Ôi những cánh đồng quê chảy máu Dây thép gai đâm nát trời chiều
Trang 2Những đêm dài hành quân nung nấu Bỗng bồn chồn nhớ mắt người yêu.
Từ những năm đau thương chiến đấu
Ðã ngời lên nét mặt quê hương
Từ gốc lúa bờ tre hồn hậu
Ðã bật lên những tiếng căm hờn Bát cơm chan đầy nước mắt Bay còn giằng khỏi miệng ta Thằng giặc Tây, thằng chúa đất Ðứa đè cổ, đứa lột da
Xiềng xích chúng bay không khoá được Trời đầy chim và đất đầy hoa Súng đạn chúng bay không bắn được Lòng dân ta yêu nước thương nhà!
Khói nhà máy cuộn trong sương núi Kèn gọi quân văng vẳng cánh đồng
Ôm đất nước những người áo vải
Ðã đứng lên thành những anh hùng.
Ngày nắng đốt theo đêm mưa dội Mỗi bước đường mỗi bước hy sinh Trán cháy rực nghĩ trời đất mới Lòng ta bát ngát ánh bình minh.
Súng nổ rung trời giận dữ Người lên như nước vỡ bờ Nước Việt Nam từ máu lửa
Rũ bùn đứng dậy sáng loà.
I Đôi nét về tác giả Nguyễn Đình Thi
Trang 3- Quê gốc của ông ở làng Vũ Thạch (nay là phố Bà Triệu, Hà Nội).
- Thuở nhỏ, Nguyễn Đình Thi sống cùng với gia đình ở Lào
- Năm 1931, ông theo gia đình về nước, tham gia hoạt động cách mạng từ năm 1941
- Sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, Nguyễn Đình Thi tham gia Hội Văn hóa cứu quốc và Hội Văn nghệ Việt Nam
- Từ 1958 đến năm 1989, ông là Chủ tịch Ủy ban Toàn quốc Liên hiệp các Hội Văn học - Nghệ thuật Việt Nam
- Nguyễn Đình Thi là một nhà văn hóa, một nghệ sĩ đa tài: viết văn, làm thơ, sáng tác nhạc, soạn kịch, viết lý luận phê bình văn nghệ, biên khảo triết học…
- Năm 1996, ông được tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật
- Một số tác phẩm chính: Các tiểu thuyết như Xung kích (1951), Vào lửa (1966); các tập thơ như Người chiến sĩ (1956), Bài thơ Hắc Hải (1958); các vở kịch như Con nai đen (1961), Rừng trúc (1978); các tập tiểu luận như Mấy vấn đề về văn học (1956)
II Giới thiệu về bài thơ Đất nước
1 Hoàn cảnh sáng tác
Bài thơ có những đoạn lấy từ hai bài thơ “Sáng mát trong như sáng năm xưa” (1948) và “Đêm mít tinh” (1949)
Bài thơ được hoàn thành vào năm 1955, in trong tập Người chiến sĩ
(1956)
2 Bố cục
Gồm 3 phần:
Phần 1 Từ đầu đến “Sau lưng thềm nắng lá rơi đầy”: Mùa thu của quá khứ
Trang 4 Phần 2 Tiếp theo đến “Những buổi ngày xưa vọng nói về”: Mùa thu của hiện tại
Phần 3 Còn lại: Niềm suy tư về đất nước
3 Nội dung
Hình ảnh đất nước được cảm nhận qua vẻ đẹp của mùa thu Hà Nội, những năm tháng chiến đấu gian khổ, mà hào hùng
4 Nghệ thuật
Hình ảnh giàu tính biểu tượng, giọng điệu linh hoạt, sử dụng nhiều biện pháp tu
từ…
III Dàn ý phân tích bài thơ Đất nước
(1) Mở bài
Dẫn dắt, giới thiệu về bài thơ Đất nước của tác giả Nguyễn Đình Thi
(2) Thân bài
a Mùa thu trong hoài niệm
- Tín hiệu của mùa thu Hà Nội: “sáng mát trong và gió thổi mùa thu hương cốm mới” Đây là những nét đặc trưng quen thuộc của mùa thu Bắc Bộ, mùa thu Hà Nội
- Bức tranh thiên nhiên mùa thu thi vị, mang đậm đặc trưng mùa thu Hà Nội nhưng thoáng buồn: những buổi sáng mát trong, gió thổi mang theo hương cốm mới, thời tiết buổi sáng se lạnh, những con phố xao xác lá vàng…
- Hình ảnh con người: ra đi đầy buồn bã, lưu luyến nhưng cũng đầy cương quyết “Người ra đi đầu không ngoảnh lại/Sau lưng thềm nắng lá rơi đầy”
=> Mùa thu Hà Nội đẹp nhưng buồn thấm thía bởi nhân vật trữ tình phải ly biệt
Hà Nội để đi tìm con đường thoát vòng nô lệ đau thương, tủi nhục
b Mùa thu của hiện tại
- Tiếng reo vui trước mùa thu hiện tại độc lập, hạnh phúc: “Tôi đứng reo vui
Trang 5- Mùa thu cách mạng tươi đẹp, sôi nổi: không gian nghệ thuật dịch chuyển từ những phố dài xao xác buồn bã sang không gian núi rừng tươi mới, tràn đầy sức sống (rừng tre phấp phới, trời thu thay áo mới) với những âm thanh ngân nga, vang vọng; trạng thái nhân vật trữ tình vui vẻ, hạnh phúc hòa trong sự phấn chấn của tạo vật (phấp phới, thiết tha)
- Mùa thu của độc lập, tự chủ: “Trời xanh đây là của chúng ta… Những dòng sông đỏ nặng phù sa”
=> Đoạn thơ thể hiện tình yêu tha thiết, niềm tự hào về quê hương đã được độc lập, có truyền thống anh hùng, bất khuất
c Niềm suy tư về đất nước
* Đất nước đau thương trong chiến tranh:
- Đất nước chìm trong máu và nước mắt: “Ôi những cánh đồng quê chảy máu/Dây thép gai đâm nát trời chiều”, “Bát cơm chan đầy nước mắt/Bay còn giằng khỏi miệng ta”
- Đất nước từ những năm tháng đau thương để tạo thành nỗi căm hờn: “Từ những năm đau thương chiến đấu/Ðã ngời lên nét mặt quê hương/Từ gốc lúa bờ tre hồn hậu/Ðã bật lên những tiếng căm hờn”
* Đất nước vùng lên giành lấy chiến thắng vinh quang, chói lọi:
- Vượt lên đau thương để lao động và chiến đấu, chống lại kẻ thù: Những đêm dài hành quân nung nấu/Xiềng xích chúng bay không khóa được…./Lòng dân ta yêu nước thương nhà”
- Hình ảnh đất nước kì vĩ, chói lọi, quật khởi bừng dậy giữa hiện thực rung trời chuyển đất: “Ôm đất nước những người áo vải/Đã đứng lên thành những anh hùng, Nước Việt Nam từ máu lửa/Rũ bùn đứng dậy sáng lòa”
- Nghệ thuật đặc sắc trong đoạn thơ: Hình ảnh sáng tạo đầy sức gợi hình gợi cảm, thủ pháp đối lập, khuynh hướng sử thi và cảm hứng lãng mạn đậm nét
=> Bức tranh đất nước được tạo nên bằng chất liệu hiện thực (đường nét tương phản đối lập) Hình tượng giàu tính sử thi, là cao trào của cảm xúc, thâu tóm
Trang 6(3) Kết bài
Khẳng định giá trị nội dung và nghệ thuật của bài thơ Đất nước của Nguyễn Đình Thi