Thứ năm ngày 16 tháng 9 năm 2011

Thứ năm ngày 16 tháng 9 năm 2011 UỶ BAN NHÂN DÂN HUYỆN YÊN ĐỊNH TRƯỜNG TIỂU HỌC ĐỊNH LIÊN HỘI THI GVDG TIỂU HỌC CẤP HUYỆN Giáo viên Hoàng Thị Hường Đơn vị Trường TH Yên Giang BÁO CÁO MỘT SỐ BIỆN PHÁP[.]

Trang 1

TRƯỜNG TIỂU HỌC ĐỊNH LIÊN HỘI THI GVDG TIỂU HỌC CẤP HUYỆN

Giáo viên: Hoàng Thị Hường Đơn vị: Trường TH Yên Giang

BÁO CÁO MỘT SỐ BIỆN PHÁP TẠO HỨNG THÚ HỌC TẬP MÔN LỊCH SỬ

CHO HỌC SINH LỚP 4.

Trang 2

1 Lí do chọn biện pháp.

- Mục tiêu môn Lịch sử lớp 4

- Mục tiêu chương trình phân môn lịch sử lớp 4 giúp học sinh có những kiến thức cơ bản, thiết thực về những sự kiện, nhân vật lịch sử tiêu biểu, phản ánh những vấn đề về sự phát triển các giai đoạn lịch sử Việt Nam từ buổi đầu dựng nước cho tới nửa đầu thế kỉ XIX Bước đầu rèn luyện và hình thành cho học sinh các kĩ năng: quan sát, thu thập tìm kiếm tư liệu lịch sử,… Qua đó góp phần bồi dưỡng và phát triển ở học sinh những thái độ và thói quen như: ham học hỏi, yêu quê hương, đất nước

- Vai trò của việc tạo hứng thú

học tập

- Tạo hứng thú học tập cho học sinh Tiểu học có ý nghĩa quan trọng bởi đây là cấp học đầu tiên của cuộc đời học sinh, có vai trò đặt nền móng cho các cấp học sau này

- Thực tế việc học Lịch sử của

học sinh hiện nay

- Trong các môn học hầu hết các em chỉ hứng thú với môn Toán, còn các môn khác thì các em hay ngại, nhất là phân môn Lịch sử Thực trạng dạy và học Lịch

sử trong trường Tiểu học hiện nay nói chung và khối 4 trường tôi nói riêng chưa tạo được không khí học tập hào hứng, chưa làm cho việc học tập môn Lịch sử ở học sinh trở thành niềm vui và chưa đạt được hiệu quả như mong muốn

- Trước tình hình đó, tôi đã tự hỏi: Vì sao lại như vậy ? Có biện pháp nào để giúp các em có hứng thú học tập môn Lịch sử hay không? Để đáp ứng mục tiêu giáo dục Tiểu học nói chung và mục tiêu phân môn Lịch sử lớp 4 nói

riêng và cũng từ thực trạng của nơi mình công tác, tôi đã mạnh dạn chọn "Một số biện pháp tạo hứng thú học tập môn Lịch sử cho học sinh lớp 4" làm đề tài báo cáo của mình góp phần nâng cao chất lượng giờ học phân môn

Lịch sử của lớp tôi nói riêng và chất lượng Nhà trường nói chung

Trang 3

- Việc tìm video hay đoạn phim tư liệu, hoạt hình lịch sử cần phải có thời gian nghiên cứu và chọn những đoạn phim có nguồn gốc chính thống và đảm bảo sự chính xác sẽ mất nhiều thời gian Mà giáo viên tiểu học phải dạy nhiều môn, thời gian dành cho môn Lịch sử chưa nhiều, chưa có vị trí ngang bằng với môn Toán và môn Tiếng Việt Nên hiệu quả dạy học chưa được như mong muốn

- Bên cạnh đó trình độ kiến thức chuyên sâu về lịch sử, về văn học, thơ ca và khả năng ứng dụng CNTT của giáo viên còn

nhiều hạn chế dẫn đến hiệu quả giáo dục chưa cao.

- Phụ huynh và học sinh còn có tâm lí coi nhẹ môn Lịch sử

1 Lí do.

- Vai trò của việc tạo hứng thú học tập

- Thực tế việc học Lịch sử của học sinh hiện

nay

2 Nội dung biện pháp.

2.1.Thực trạng

2.1.1 Việc sử dụng các đoạn phim tư liệu,

phim hoạt hình hay ca dao, tục ngữ để tạo sự

mới mẻ, phong phú cho tiết học Lịch sử chưa

được giáo viên sử dụng một cách thường

xuyên, liên tục dẫn đến hiệu quả day học Lịch

sử chưa được như mong muốn

Trang 4

- Trên thực tế năng lực tổ chức các hình thức và phương pháp dạy học của giáo viên còn nhiều hạn chế, đặc biệt với giáo viên các trường tiểu học ở nông thôn có điều kiện khó khăn như trường tôi Vì vậy mà việc đầu tư thời gian hay công tác chuẩn bị cho các trò chơi học tập chưa được chú trọng nhiều.

- Từ thực tế được phân công giảng dạy, qua trò chuyện với giáo viên trong khối 4, ngoài ra qua thăm dò, khảo sát học sinh khối 4 của trường Tiểu học Yên Giang trong 3 tuần đầu năm học 2022 – 2023, tôi thấy được: đa số học sinh không mấy hứng thú với học tập Lịch sử (học sinh học môn lịch sử thường tiếp thu một cách thụ động, cốt sao chỉ cần nhớ tên nhân vật và sự kiện lịch sử là đủ) Vì lý do đó, khi mới đầu năm học, qua trao đổi với học sinh về các bài Lịch sử lớp 4

và thông qua một số tiết dạy lịch sử đầu năm, tôi nhận thấy thực trạng học Lịch sử ở lớp 4B tôi chủ nhiệm như sau:

1 Lí do.

- Thực tế việc học Lịch sử của học sinh

hiện nay

2.1.Thực trạng.

2.1.1 Việc sử dụng các đoạn phim tư

liệu, phim hoạt hình hay ca dao, tục ngữ

để tạo sự mới mẻ, phong phú cho tiết

học Lịch sử chưa được giáo viên sử

dụng một cách thường xuyên, liên tục

dẫn đến hiệu quả day học Lịch sử chưa

được như mong muốn

2.1.2 Việc tổ chức trò chơi tạo hứng thú

học tập trong các tiết dạy Lịch sử lớp 4

chưa được giáo viên mạnh dạn khai thác

và đầu tư chuẩn bị

Trang 5

1 Lí do.

hiện nay

2.1.2 Giáo viên chưa mạnh dạn, chưa

đầu tư chuẩn bị tổ chức các trò chơi học

Trang 6

1 Lí do.

hiện nay

2.1.2 Giáo viên chưa mạnh dạn, chưa

đầu tư chuẩn bị tổ chức các trò chơi học

tập khi dạy Lịch sử lớp 4

- Thấy được những thực trạng này, bản thân tôi đã không ngừng tìm tòi nghiên cứu, thực nghiệm để phát huy tối đa nâng cao hiệu quả học tập của môn học Nhờ đó, học sinh có hứng thú hơn khi học môn Lịch sử, chất lượng dạy học Lịch sử ngày càng được nâng cao Sau đây tôi xin

được trình bày “ Một số biện pháp tạo hứng thú học tập môn Lịch sử cho học sinh lớp 4”

Trang 7

1 Lí do.

- Mục tiêu môn Lịch sử lớp 4.

- Vai trò của việc tạo hứng thú học tập.

- Thực tế việc học Lịch sử của học sinh hiện nay.

2.1.1 Việc sử dụng các đoạn phim tư liệu, phim

hoạt hình hay ca dao, tục ngữ để tạo sự mới mẻ,

phong phú cho tiết học Lịch sử chưa được giáo

viên sử dụng một cách thường xuyên, liên tục

dẫn đến hiệu quả day học Lịch sử chưa được như

mong muốn.

2.1.2 Giáo viên chưa mạnh dạn, chưa đầu tư

chuẩn bị tổ chức các trò chơi học tập khi dạy

Lịch sử lớp 4.

2.2 Các biện pháp đã thực hiện:

2.2.1 Sử dụng các đoạn phim tư liệu, phim

hoạt hình lịch sử; ca dao, tục ngữ tạo sự phong

phú cho tiết học

- Phim tư liệu, phim hoạt hình lịch sử hay ca dao, tục ngữ là một phần minh chứng sống động, sáng tạo, mới lạ và thực tế nhất trong quá trình dạy học, không chỉ là nguồn kiến thức cung cấp cho học sinh mà còn phát triển tư duy cho học sinh, có sức thu hút học sinh

- Ở lứa tuổi tiểu học, các em học sinh còn rất hồn nhiên Lịch sử đối với các em là một cái gì đó rất xa với thời đại bây giờ Hơn nữa do đặc điểm của việc tiếp thu kiến thức lịch sử là không thể trực tiếp quan sát sự kiện, nhân vật trong quá khứ cho nên việc sử dụng đồ dùng trực quan để tạo biểu tượng lịch sử là rất quan trọng

- Và việc sử dụng phim tư liệu hay phim hoạt hình lịch sử; ca dao, tục ngữ là phù hợp nhất Vì ở lứa tuổi các em, việc tiếp nhận kiến thức qua phim ảnh, hay ca dao, tục ngữ sẽ nhanh hơn tiếp thu qua kênh chữ khô khan Để tăng thêm sự tò mò và hứng thú của học sinh, khi giảng dạy về sự kiện, nhân vật lịch sử, giáo viên có thể cho học sinh xem những thước phim tư liệu hay những bộ phim hoạt hình nói về nhân vật, sự kiện đó

Trang 8

1 Lí do.

- Thực tế việc học Lịch sử của học sinh hiện nay

2.1.Thực trạng

2.1.1 Việc sử dụng các đoạn phim tư liệu, phim hoạt

hình hay ca dao, tục ngữ để tạo sự mới mẻ, phong

phú cho tiết học Lịch sử chưa được giáo viên sử

dụng một cách thường xuyên, liên tục dẫn đến hiệu

quả day học Lịch sử chưa được như mong muốn

2.1.2 Giáo viên chưa mạnh dạn, chưa đầu tư chuẩn

bị tổ chức các trò chơi học tập khi dạy Lịch sử lớp 4

2.2.1 Sử dụng các đoạn phim tư liệu, phim hoạt

hình lịch sử; ca dao, tục ngữ tạo sự phong phú

cho tiết học

a.Sử dụng phim tư liệu, hoạt hình để dẫn dắt HS tìm

hiểu bài học, hoạt động mới

- Biện pháp này nhằm giúp HS nhận thức về quá khứ lịch sử

qua những hình ảnh cụ thể, sinh động và rút ra được những nội dung khái quát. Để thực hiện biện pháp này, GV cần dựa vào mối quan hệ giữa các sự kiện để chọn phim hoạt hình vừa kiểm tra kiến thức cũ, vừa kết hợp tạo tình huống có vấn

đề và đưa ra bài tập nhận thức cho HS

Trình tự được tiến hành như sau:

+ Trước tiên, GV giới thiệu cho HS về nội dung phim một cách khái quát và đưa ra câu hỏi hoặc bài tập nhằm định hướng nội dung học tập cho HS

+ Tiếp đó GV cho HS xem phim

+ Sau khi xem xong phim GV yêu cầu HS trả lời câu hỏi hoặc hoàn thành bài tập cho trước

Trang 9

1 Lí do.

2.1.Thực trạng

Ví dụ: khi dạy bài 7 "Đinh Bộ Lĩnh dẹp loạn 12 sứ quân"

(SGK LS lớp 4 – trang 25), tôi cho HS theo dõi đoạn phim

tư liệu “Tình hình đất nước cuối thời Ngô” để học sinh thấy

và rút ra việc cần thiết lúc bấy giờ là phải thống nhất đất nước Trước khi xem phim, tôi đặt ra yêu cầu HS theo dõi

đoạn phim và trả lời câu hỏi: Đoạn phim trên nói về cái gì?

Tình hình đất nước sau khi Ngô Quyền mất ra sao?

Trang 10

1 Lí do.

2.1.Thực trạng

Tiếp đến tôi cho HS xem đoạn phim trong khoảng 2

phút. Sau khi HS xem xong và trả lời câu hỏi, tôi nhận xét

đồng thời đặt vấn đề và nêu bài tập nhận thức để HS vào

hoạt động mới: “Đoạn phim trên nói về tình hình đất nước

cuối thời Ngô, nội bộ nhà Ngô lục đục, quan lại trong triều đình tranh giành quyền lực, xã hội rối ren, nhân dân khổ cực, quân thù lăm le ngoài bờ cõi Vậy ai là người đã hoàn thành sứ mệnh thống nhất đất nước? ” Đó là nội dung hoạt

động 2 mà cô trò ta sẽ tìm hiểu trong tiết học hôm nay

Trang 11

1 Lí do.

2.1.Thực trạng

2.1.1 Việc sử dụng các đoạn phim tư liệu, phim hoạt hình

hay ca dao, tục ngữ để tạo sự mới mẻ, phong phú cho tiết

học Lịch sử chưa được giáo viên sử dụng một cách

thường xuyên, liên tục dẫn đến hiệu quả day học Lịch sử

chưa được như mong muốn

2.1.2 Giáo viên chưa mạnh dạn, chưa đầu tư chuẩn bị tổ

chức các trò chơi học tập khi dạy Lịch sử lớp 4

2.2.1 Sử dụng các đoạn phim tư liệu, phim hoạt hình

lịch sử; ca dao, tục ngữ tạo sự phong phú cho tiết học

a.Sử dụng phim tư liệu, hoạt hình để dẫn dắt HS tìm hiểu

bài học, hoạt động mới

b Sử dụng phim tư liệu, hoạt hình để minh họa hoặc cụ

thể hóa sự kiện, hiện tượng, nhân vật lịch sử

- Khi xem phim tư liệu, hoạt hình lịch sử sẽ giúp HS hình dung rõ ràng hơn về diễn biến các sự kiện lịch sử được học trong bài. Sử dụng phim hoạt hình có nội dung xúc tích, đơn giản có thể thay cho đoạn văn bản miêu tả, tường thuật bằng lời của GV để cụ thể hóa các sự kiện, hiện tượng, nhân vật lịch sử đang học, nhằm tạo cho HS hình ảnh rõ ràng, cụ thể, tăng thêm tính sinh động, gây hứng thú học tập cho HS

- Trình tự được tiến hành như sau:

+ Trước khi cho HS xem phim, GV cung cấp các sự kiện trong bài

+ Sau đó sử dụng phim hoạt hình minh họa nhằm cụ thể hóa kiến thức, tạo biểu tượng lịch sử cho HS đồng thời giúp các em ghi nhớ các sự kiện dễ dàng hơn

Trang 12

1 Lí do.

2.1.Thực trạng

Ví dụ: khi dạy bài 4 “Khởi nghĩa Hai Bà Trưng”

(SGK LS lớp 4 – trang 19), trước hết tôi hướng dẫn HS tìm hiểu và cung cấp cho HS những kiến thức cơ bản

về cuộc khởi nghĩa, sau đó tôi minh họa bằng việc cho

HS xem tập phim hoạt hình “Hai Bà Trưng dựng cờ

khởi (được tải từ trang

https://www.youtube.com/watch?v=x-dsTia24N0)

Trang 13

1 Lí do.

2.1.Thực trạng

Nhưng trước khi cho HS xem phim, tôi đưa ra những câu hỏi định hướng yêu cầu HS chú ý theo dõi để trả lời

như: Nét nổi bật về tiểu sử Hai Bà Trưng? Hai Bà Trưng

xuất quân khởi nghĩa ở đâu? Trước khi xuất quân khởi nghĩa Hai Bà đã làm gì? Cuộc khởi nghĩa diễn ra như thế nào?

Trang 14

1 Lí do.

2.1.Thực trạng

2.1.1 Việc sử dụng các đoạn phim tư liệu, phim hoạt hình hay

ca dao, tục ngữ để tạo sự mới mẻ, phong phú cho tiết học Lịch

sử chưa được giáo viên sử dụng một cách thường xuyên, liên tục

dẫn đến hiệu quả day học Lịch sử chưa được như mong muốn

2.1.2 Giáo viên chưa mạnh dạn, chưa đầu tư chuẩn bị tổ chức

các trò chơi học tập khi dạy Lịch sử lớp 4

2.2.1 Sử dụng các đoạn phim tư liệu, phim hoạt hình lịch

sử; ca dao, tục ngữ tạo sự phong phú cho tiết học

a.Sử dụng phim tư liệu, hoạt hình để dẫn dắt HS tìm hiểu bài

học, hoạt động mới

b Sử dụng phim tư liệu, hoạt hình để minh họa hoặc cụ thể

hóa sự kiện, hiện tượng, nhân vật lịch sử

c Sử dụng phim hoạt hình kết hợp với thuyết trình, gợi mở để

tìm hiểu bản chất của sự kiện, hiện tượng lịch sử

- Sử dụng phim hoạt hình trong dạy học lịch sử không phải nhằm mục đích giải trí, mà điều quan trọng là HS biết được những gì và hiểu được

những gì từ các tập phim hoạt hình đã xem Do vậy, sử dụng phim hoạt hình như một nguồn kiến thức quý báu, một phương tiện trực quan hiệu quả nhằm phát huy tính tích cực của HS, nhằm giúp

HS hiểu được bản chất của sự kiện, hiện tượng lịch

sử.- Trình tự được tiến hành như sau:

+ Trước hết, GV cho HS xem phim kết hợp với thuyết trình hoặc đưa ra những gợi mở của GV

để HS suy nghĩ tìm tòi

+ Sau đó tổ chức cho HS trao đổi, đàm thoại để

HS tự khai thác thông tin và giải quyết các câu hỏi hay bài tập nhận thức khi xem phim và cuối cùng GV nhận xét, bổ sung

Trang 15

1 Lí do.

2.1.Thực trạng

2.1.1 Việc sử dụng các đoạn phim tư liệu, phim hoạt hình hay ca

dao, tục ngữ để tạo sự mới mẻ, phong phú cho tiết học Lịch sử

chưa được giáo viên sử dụng một cách thường xuyên, liên tục

2.2.1 Sử dụng các đoạn phim tư liệu, phim hoạt hình lịch sử;

ca dao, tục ngữ tạo sự phong phú cho tiết học

Ví dụ: khi dạy bài 7 "Đinh Bộ Lĩnh dẹp loạn 12

sứ quân" (SGK LS lớp 4 – trang 25), tôi cho HS

xem tập phim hoạt hình Cậu bé cờ lau (được tải từ trang

https://www.youtube.com/watch?v=39vru2JIXgA

Trang 16

1 Lí do.

2.1.Thực trạng

2.1.1 Việc sử dụng các đoạn phim tư liệu, phim hoạt hình hay

ca dao, tục ngữ để tạo sự mới mẻ, phong phú cho tiết học Lịch

sử chưa được giáo viên sử dụng một cách thường xuyên, liên tục

2.2.1 Sử dụng các đoạn phim tư liệu, phim hoạt hình lịch

sử; ca dao, tục ngữ tạo sự phong phú cho tiết học

- Thông qua việc kết hợp giữa xem phim với giải thích của GV, sau khi học sinh trình bày kết quả thảo luận nhóm 4 câu 2 toàn bộ khung cảnh thời còn nhỏ Đinh Bộ Lĩnh thường chơi với trẻ chăn trâu, ông hay bắt bọn trẻ khoanh tay làm kiệu để ngồi, lấy bông lau làm cờ tập đánh trận sẽ hiện ra

cụ thể và sinh động Bên cạnh đó, trong quá trình cho HS xem phim, GV đưa ra những câu hỏi phát vấn, tiến hành trao đổi, đàm thoại với cả lớp

như: Đinh Bộ Lĩnh sinh ra ở đâu?Em biết gì về

thời thơ ấu của Đinh Bộ Lĩnh?

Trang 17

1 Lí do.

2.1.Thực trạng

2.1.1 Việc sử dụng các đoạn phim tư liệu, phim hoạt hình hay ca dao, tục ngữ để

tạo sự mới mẻ, phong phú cho tiết học Lịch sử chưa được giáo viên sử dụng một

cách thường xuyên, liên tục dẫn đến hiệu quả day học Lịch sử chưa được như

mong muốn

2.1.2 Giáo viên chưa mạnh dạn, chưa đầu tư chuẩn bị tổ chức các trò chơi học tập

khi dạy Lịch sử lớp 4

2.2.1 Sử dụng các đoạn phim tư liệu, phim hoạt hình lịch sử; ca dao, tục ngữ

tạo sự phong phú cho tiết học

a.Sử dụng phim tư liệu, hoạt hình để dẫn dắt HS tìm hiểu bài học, hoạt động mới

b Sử dụng phim tư liệu, hoạt hình để minh họa hoặc cụ thể hóa sự kiện, hiện

tượng, nhân vật lịch sử

c Sử dụng phim hoạt hình kết hợp với thuyết trình, gợi mở để tìm hiểu bản chất

của sự kiện, hiện tượng lịch sử

d Sử dụng phim hoạt hình để kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh

- Sử dụng phim hoạt hình là một phương tiện hiệu quả để kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của

HS Biện pháp này sẽ giúp cho

HS nắm vững kiến thức, rèn luyện kĩ năng quan sát, miêu tả, tường thuật, phân tích các sự kiện, hiện tượng, nhân vật lịch

sử, rèn cho các em có thói quen

tư duy độc lập, tích cực, chủ động và sáng tạo

- Biện pháp này thường được

thực hiện trong việc kiểm tra bài

cũ, củng cố bài học và trong dạy học các bài ôn tập, sơ kết, tổng kết của chương trình môn Lịch sử

Trang 18

1 Lí do.

2.1.Thực trạng

mong muốn

- Trình tự được tiến hành như sau:

+ GV cho HS xem phim

+ Sau đó yêu cầu các em tóm tắt hoặc khái quát lại nội dung kiến thức đã học

+ Cuối cùng GV nhận xét, bổ sung

Trang 19

1 Lí do.

2.1.Thực trạng

mong muốn

Ví dụ: để kiểm tra việc nắm kiến

thức của HS ở bài 5 "Chiến thắng Bạch Đằng do Ngô Quyền lãnh đạo( 938)" (SGK

LS lớp 4 – trang 21), tôi nêu câu

hỏi: Ngô Quyền quê ở đâu ? Vì

sao nhà Nam Hán đem quân sang đánh nước ta ? Ai là người chỉ huy quân Nam Hán ? Ngô Quyền dùng kế gì để đánh giặc ? Kết quả ra sao ? Ngô Quyền

xưng vương năm nào? Kinh đô ở đâu?

Sau khi HS trả lời xong, tôi trình chiếu một đoạn phim hoạt

hình Chiến thắng Bạch Đằng

(được tải từ trang

https://www.youtube.com/watch?v=cPEcXv8qJBc

) để đánh giá kết quả việc nắm kiến thức của HS

Trang 20

1 Lí do.

2.1.Thực trạng

mong muốn

triển, có rất nhiều kênh để giáo viên tham khảo, tạo điều kiện thuận lợi cho GV khai thác và lựa chọn những tập phim phù hợp với nội dung bài học Tuy nhiên, GV cũng cần lưu ý linh hoạt trong cách sử dụng và đặc biệt là phải định hướng nhiệm vụ học tập rõ ràng cho HS trước khi xem phim nếu không giờ học sẽ biến thành giờ xem phim giải trí.

- Căn cứ vào mục tiêu, nội dung bài học khi GV lựa chọn biện pháp sử dụng phim tài liệu lịch

sử nhằm đạt được hiệu quả dạy học, GV cũng cần lưu ý một số vấn đề sau:

Tiêu đề	Một số biện pháp tạo hứng thú học tập môn Lịch Sử cho học sinh lớp 4
Tác giả	Hoàng Thị Hường
Trường học	Trường Tiểu Học Yên Giang
Chuyên ngành	Giáo dục tiểu học
Thể loại	Báo cáo
Năm xuất bản	2011
Thành phố	Yên Định

Định dạng
Số trang	41
Dung lượng	4,62 MB