Microsoft Word p31d03 4WD doc Kü thuËt viªn chÈn ®o¸n – Hép sè thêng 4WD (4 b¸nh xe dÉn ®éng) 0 4WD Khái quát của chương Chương này trình bày về 4WD • Mô tả • Khái quát về bộ vi sai trung tâm và hộp[.]
Trang 14WD
Khái quát của chương
Chương này trình bày về 4WD.
· Mô tả
· Khái quát về bộ vi sai trung tâm và hộp số phụ
· Các chú ý khi kéo xe
Trang 2Mô tả 4WD là gì?
4WD là chữ viết tắt của 4-Wheel Drive (4 bánh xe dẫn
động) và dẫn động cả 4 bánh xe bằng hộp số phụ, v.v…
Có hai loại 4WD, 4WD thường xuyên và 4WD gián đoạn Các xe 4WD cũng có thể phân loại thành các loại FF (Động cơ ở phía trước, bánh xe dẫn động ở phía trước) và FR (động cơ ở phía trước, bánh xe dẫn động ở phía sau) Ngoài
ra, các xe 4WD còn có thể phân loại thành các loại xe để chạy trên địa hình phức tạp và các loại xe để chạy trên
đường
1 Hoạt động của bộ vi sai
Xe sử dụng bộ vi sai để triệt tiêu sự chênh lệch về tốc độ quay của các bánh xe khi quay vòng
Với loại 4WD thường xuyên, có thêm một bộ vi sai trung tâm nữa ngoài bộ vi sai trước và bộ vi sai sau để triệt tiêu
sự chênh lệch tốc độ quay của các bánh xe trước và sau
Có 3 bộ vi sai khác nhau làm cho xe chạy được êm do
đảm bảo việc truyền công suất đều nhau đến cả bốn bánh xe, kể cả khi quay vòng- đây là ưu điểm chủ yếu của loại 4WD thường xuyên
Đối với các xe 4WD gián đoạn không có bộ vi sai để triệt tiêu sự chênh lệch tốc độ quay giữa các bánh trước và sau, khi xe quay vòng gấp theo chế độ 4WD, xảy ra hiện tượng phanh khó khăn khi quay vòng và không thể quay vòng được êm
Vì lẽ đó, với loại 4WD gián đoạn này, cần phải chuyển giữa chế độ 2WD và 4WD để phù hợp với các điều kiện chạy xe
2 Các lốp xe và việc lắp xích bao lốp
Tất cả bốn lốp lắp ở xe 4WD phải cùng cỡ và cùng loại Nếu các lốp trước và sau có đường kính khác nhau, bộ vi sai trung tâm sẽ luôn luôn phải hoạt động, kể cả khi chạy thẳng, trên đường bằng phẳng Và nếu đường kính của các lốp bên phải và bên trái khác nhau, bộ vi sai trước hoặc sau sẽ luôn luôn phải làm việc, tuỳ theo các lốp có
cỡ khác ở phía trước hoặc phía sau)
Loại 4WD liên tục có khả năng chạy rất tốt trên đường có tuyết, nhưng trong một số trường hợp, cần phải lắp xích bao lốp Những lúc đó, cần phải cân nhắc các điểm sau
ã Đối với xe 4WD kiểu FF, cần phải lắp xích vào các bánh trước
ã Đối với xe 4WD kiểu FR, cần phải lắp các xích vào các
Trang 3Phân loại 4WD
Có thể phân loại 4WD thành các loại sau đây theo các khác biệt về loại dẫn động và điều khiển
1 4WD gián đoạn
Với loại 4WD này, người lái phải chuyển đổi giữa chế độ 2WD và 4WD bằng hộp số phụ theo điều kiện của đường sá
Bình thường, xe chạy theo chế độ 2WD, còn khi đường xấu
và có tuyết, v.v thì sử dụng 4WD
Tuy nhiên, vì hệ thống 4 WD gián đoạn có các hệ thống truyền lực phía trước và phía sau nối trực tiếp với nhau, nên xảy ra hiện tượng phanh khi quay vòng, và xe không thể quay vòng được êm
Vì vậy, cần phải chuyển từ chế độ 4WD về 2WD khi xe chạy trên đường bình thường
Trang 42 4WD thường xuyên
Có thể sử dụng xe tại mọi thời điểm trong mọi điều kiện chạy xe và đường xá, từ đường xá bình thường đến
đường xá gồ ghề và đường xá có hệ số ma sát thấp, đó
là loại 4WD thường xuyên
Ngoài ra, các xe 4WD thường được trang bị bộ vi sai trung tâm
3 4WD thường xuyên có khớp mềm V
Hệ thống 4WD thường xuyên có khớp mềm V làm cho xe
có thể hoạt động thích hợp với chế độ 2WD trong thời gian chạy bình thường khi hầu như không có sự chênh lệch về tốc độ quay giữa các bánh xe trước và sau Khi có sự chênh lệch về tốc độ quay giữa các bánh xe trước và sau như khi xe quay vòng hoặc chạy trên đường
có tuyết, hệ thống này truyền lực dẫn động đến các bánh sau
Nhờ vậy, nó đảm bảo tính điều khiển ổn định trong khi chạy ở các điều kiện đường xá và chạy xe khác nhau
Trang 5Ưu điểm của xe 4WD
Một chiếc xe phải có khả năng chạy được trên nhiều loại
đường xá, không chỉ là các đường có tuyết, mà còn là các
đường có đặc tính bề mặt thay đổi do điều kiện thời tiết Cách tốt nhất để chạy trên các đường gồ ghề là xe có cả bốn bánh xe đều được truyền lực Về mặt này, các xe 4WD
có một số ưu điểm vượt trội hơn các xe 2WD loại FF, FR hoặc MR (Động cơ đặt ở giữa xe, bánh sau dẫn động)
1 Tính ổn định khi quay vòng
Vì cả bốn bánh xe đều truyền lực như nhau, thay vì chỉ có hai bánh truyền lực, tải trọng trên mỗi lốp sẽ giảm đi, có thể sử dụng lực quay vòng của các lốp có hiệu quả, tạo
ra sự quay vòng rất ổn định
2 Tính ổn định khi chạy trên đường thẳng
Với xe 4WD, vì lực bám dư của mỗi lốp xe tăng lên, các thay đổi bên ngoài không ảnh hưởng đến xe Nhờ vậy
đạt được tính ổn định khi chạy trên đường thẳng
3 Tính năng khởi hành và tăng tốc
Độ bám của lốp các xe 4WD gần gấp đôi độ bám của các xe 2WD, nên thậm chí khi xe được trang bị động cơ công suất cao, các lốp cũng không quay trượt khi khởi hành hoặc tăng tốc
Điều này làm tăng tính năng khởi hành và tăng tốc của
xe
4 Tính năng leo dốc
Vì có lực bám gần gấp hai lần lực bám của xe 2WD, xe 4WD có thể leo các dốc mà xe 2WD không thể leo được
5 Chạy trên các đường gồ ghề/và có tuyết
ở Xe 4WD, vì cả 4 bánh xe đều truyền lực, nên lực truyền vào đường có thể gấp đôi lực truyền vào đường của xe 2WD trên đường có tuyết, và tính năng chạy thông trên các đường có hệ số ma sát (m) thấp rất tốt
Khi chạy trên các đường cát, bùn hoặc cực kỳ gồ ghề cần có công suất lớn hơn Vì cả 4 bánh xe của xe 4WD
đều truyền lực, các bánh xe trước và sau sẽ hỗ trợ lẫn nhau, nên có thể đạt được tính năng chạy thông cao
(1/1)
Trang 6Nhược điểm của xe 4WD
1 Hiện tượng phanh góc hẹp
Khi nối trực tiếp trục các đăng giữa cầu trước và cầu sau, không thể triệt tiêu được sự chênh lệch về tốc độ quay giữa các bán trục trước và bán trục sau
Điều này làm cho hệ thống truyền lực phải chịu lực quá mức Trên các đường có hệ số ma sát thấp, nếu có lốp
xe nào bị trượt, có thể triệt tiêu được sự chênh lệch về tốc
độ quay giữa các bán trục trước và sau, nhưng trên
đường có hệ số ma sát (m) cao, chẳng hạn như đường lát
đá khô, thì sự trượt khó xảy ra, tạo ra điều kiện rất giống như việc phanh xe
Điều này được gọi là “hiện tượng phanh góc hẹp”
2 Trọng lượng tăng lên
Do số bộ phận tăng lên, nên trọng lượng (của xe) tăng lên
3 Giá thành tăng
Do cấu tạo của xe phức tạp hơn và số bộ phận tăng lên dẫn đến giá thành của xe tăng lên
4 Cấu tạo phức tạp
Cần phải có một hộp số phụ, trục các đăng, bộ vi sai v.v để phân phối công suất đến các bánh trước và sau, làm cho cấu tạo phúc tạp
5 Các nguồn rung động và tiếng ồn tăng lên
Việc tăng các bộ phận quay (hộp số phụ, trục các đăng v.v ) làm tăng số nguồn phát sinh rung động và tiếng
ồn
(1/1)
Khái quát về bộ vi sai trung tâm và hộp số phụ Phân loại hộp số phụ
Đối với các xe 4WD, đường truyền công suất từ
động cơ đến các bánh xe khác khác nhau giữa
xe 4WD loại FF và xe 4WD loại FR
ở bên trái là các hình minh hoạ đơn giản của các đường truyền công suất đối với cá loại xe khác nhau
1 Xe 4WD thường xuyên loại FF
Trong loại này, công suất được truyền từ hộp số ngang đến bộ vi sai trung tâm, bộ vi sai trước và bộ vi sai sau Bộ vi sai trung tâm
Trang 7Phân loại bánh răng của bộ vi sai trung tâm
Bộ vi sai trung tâm có vai trò triệt tiêu độ chênh lệch tốc độ quay phát sinh giữa các bánh trước
và sau khi xe quay vòng Người ta dùng các loại bánh răng sau đây để triệt tiêu chênh lệch
về tốc độ quay
1 Loại bánh răng côn
Bộ vi sai trung tâm kiểu bánh răng côn phân phối mômen quay đến các bánh xe trước và sau với tỷ lệ 1:1
2 Loại bánh răng hành tinh
Bộ vi sai trung tâm kiểu bánh răng côn phân phối mômen quay đến các bánh trước và sau với tỷ lệ 1:1, nhưng kiểu bánh răng hành tinh có thể thay đổi tỷ lệ phân phối đó
(1/1)
Phân loại cơ cấu điều khiển khoá bộ vi sai trung tâm
Khi cần đưa xe ra khỏi vũng tuyết sâu hoặc ra khỏi hố bùn, cần phải hạn chế tác dụng của bộ
vi sai trung tâm
Có các loại cơ cấu điều khiển khoá vi sai trung tâm sau đây
1 Loại khoá cơ khí
Thực hiện việc chuyển từ trạng thái
“FREE-Tự do” sang trạng thái “LOCK-khoá” bằng tay
2 Loại cảm nhận mômen quay
Nó sinh ra một mômen hạn chế vi sai tỷ lệ với mômen dẫn động, và làm thay đổi tức thời sự phân phối mômen đến bánh trước và sau để hạn chế sự trượt của các bánh trước
và sau
3 Loại khớp nối thuỷ lực
Sự hạn chế hoạt động của bộ vi sai phụ thuộc vào độ chênh lệch tốc độ quay giữa các bánh trước và sau
4 Loại ly hợp nhiều đĩa thuỷ lực
Han chế hoạt động của bộ vi sai bằng áp suất thuỷ lực tác động vào ly hợp nhiều đĩa
(1/1)
Trang 8Các chú ý khi kéo xe Các chú ý khi kéo xe
1 Hãy sử dụng một trong các phương pháp
được giới thiệu ở mục A, B hoặc C để kéo
xe
2 Nếu có vướng mắc với khung xe và hệ thống truyền lực, hãy dùng phương pháp A (xe tải sàn phẳng) hoặc phương pháp B (xe tải kiểu nâng bánh xe)
3 Các phương pháp nên dùng: A hoặc B Phương pháp khẩn cấp: C
Chú ý:
ã Tuân thủ các phòng ngừa sau đây khi kéo một xe có hộp số dọc tự động bằng phương pháp khẩn cấp C:
ã Tốc độ kéo tối đa 30 km/h (18 dặm/giờ)
ã Quãng đường kéo tối đa 80 km/h (50 dặm)
ã ở một số kiểu xe, có thể sử dụng phương pháp kéo D hoặc E
Tuy nhiên, trong nhiều kiểu xe, các phương pháp kéo D hoặc E sẽ làm hỏng bộ giảm xóc, tấm chắn bùn phía dưới động cơ, bạc
đòn treo dưới của hệ thống treo, giàn nóng
điều hoà nhiệt độ, v.v trong khi kéo, vì vậy không sử dụng các phương pháp này
ã Phương pháp kéo ở hình F rất nguy hiểm, không bao giờ được sử dụng
Nếu kéo một xe như vậy, sẽ có nguy cơ làm cho hệ thống truyền lực nóng lên và bị hỏng, hoặc các bánh trước trượt ra khỏi xe kéo Không bao giờ được kéo xe 4WD bằng một phương pháp không cho các bánh xe nâng lên được quay
(1/1)
Trang 9Bài tập
Hãy sử dụng các bài tập này để kiểm tra mức hiểu biết của bạn về các tài liệu trong chương này Sau khi trả lời mỗi bài tập, bạn có thể dùng nút tham khảo để kiểm tra các trang liên quan đến câu hỏi về câu hỏi hiện tại Khi các bạn có câu trả lời đúng, hãy trở về văn bản để duyệt lại tài liệu và tìm câu trả lời đúng Khi đã trả lời đúng mọi câu hỏi, bạn có thể chuyển sang chương tiếp theo
Trang 10Câu hỏi-1
Từ các hình minh hoạ sau đây, hãy chọn ra hộp số dọc của 4WD liên tục loại FR
C©u hái-2
Các câu sau đây liên quan đến sự khác nhau giữa 4WD và 2WD Hãy tìm câu trình câu Đúng
1 Trọng lượng của xe 4WD và 2WD như nhau trên cùng kiểu xe.
2 Xe 4WD leo dốc đứng ưu việt hơn so với xe 2WD.
3 4WD thương xuyên có khớp mềm V là 4WD ở mọi thời điểm, nhưng nó trở thành 2WD khi cần thiết.
4 Xích lốp xe được lắp vào các bánh xe chủ động của các xe 2WD, còn đối với các xe 4WD lắp xích lốp xe vào các bánh trước hoặc sau đều được.