MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ NHÀ NƯỚC pdf

Nội dung- Nguồn gốc ra đời nhà nước - Bản chất của nhà nước - Đặc trưng của nhà nước - Chức năng của nhà nước - Các kiểu nhà nước - Hình thức nhà nước - Bộ máy nhà nước... Các quan điểm

Bài 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN

VỀ NHÀ NƯỚC

GV Nguyễn Thị Tuyết Mai

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1) Giáo trình Lý luận chung về Nhà nước và Pháp

luật - Khoa NN&PL Học viện CTQG Hồ Chí Minh-Nxb LLCT, Hà nội, 2004;

2) Giáo trình Lý luận chung về Nhà nước và Pháp

luật – Khoa Luật, ĐH Quốc gia Hà Nội, NXB ĐHQG Hà nội, 2005;

3) Giáo trình Lý luận nhà nước và pháp luật -

Trường ĐH Luật Hà Nội-Nxb CAND, Hà nội,

2005

Nội dung

- Nguồn gốc ra đời nhà nước

- Bản chất của nhà nước

- Đặc trưng của nhà nước

- Chức năng của nhà nước

- Các kiểu nhà nước

- Hình thức nhà nước

- Bộ máy nhà nước

I- Nguồn gốc ra đời nhà nước

1 Các quan điểm phi mác-xít lý giải về nguồn gốc

ra đời nhà nước

Thuyết “Thần học” : NN do Thượng đế sáng tạo ra

Hệ quả Tồn tại trong mọi xã hội

Sự phục tùng quyền lực NN

là đương nhiên

Thuyết khế ước : Nhà nước ra đời là kết quả của

một khế ước được ký kết giữa những con người sống trong trạng thái tự nhiên không có nhà nước.

Ý chí

NHÀ NƯỚC

Sự thoả thuận

Sự thoả thuận

Ý chí

CN Mác-Lênin : Nhà nước là một hiện tượng

xã hội mang tính lịch sử

Nguyên nhân dẫn đến sự ra đời của nhà nước nảy sinh từ trong lòng xã hội cộng sản nguyên thuỷ.

1.1 Xã hội cộng sản nguyên thuỷ và tổ chức Thị tộc – Bộ lạc

- Cơ sở kinh tế : Chế độ sở hữu chung về tư liệu sản xuất và sản phẩm lao động.

- Đời sống xã hội: Xã hội cộng sản nguyên thuỷ được tổ chức dưới hình thức Thị tộc.

Thị tộc

Cấu trúc XH: Huyết thống Quyền lực: Quyền lực Xã hội

Hội đồng thị tộc

Tù trưởng

Thủ lĩnh Quân sự Thị tộc….

BỘ LẠC

BÀO TỘC BÀO TỘC

1.2 Tổ chức thị tộc – bộ lạc tan rã và sự ra đời của nhà nước

Quá trình phát triển của xã hội cộng sản nguyên thuỷ đã làm cho lực lượng sản xuất ngày càng phát triển, năng suất lao động ngày càng cao

Xã hội trải qua ba lần phân công lao động xã hội lớn trong lịch sử:

 3 lần phân công lao động xã

Lần thứ ba Thương nghiệp

Nhà nước ra đời, theo Ph.Ăngghen, có 3 hình thức nhà nước điển hình :

2 Bản chất, đặc trưng, chức năng, các kiểu, hình thức và bộ máy nhà nước

2.1 Bản chất của nhà nước

- Tính giai cấp:

- Tính xã hội:

2.2 Đặc trưng cơ bản của NN

Nhà nước

Thiết lập quyền lựccông cộng đặc biệt

Phân chia &

qlý dân cư theo

các đơn vị

Hchính, lãnh thổ

Có chủ quyền quốc gia

Ban hành pháp luật

& Qlý XH bằng PLuật

Quy định và thu các loại thuế dưới hình thức bắt buộc

2.3 Chức năng của nhà nước: Là những mặt hoạt động

cơ bản của nhà nước nhằm thực hiện các nhiệm vụ đặt ra trước nhà nước

Có 2 chức năng cơ bản:

- Chức năng đối nội: là những mặt hoạt động chủ yếu

của nhà nước trong nội bộ đất nước như bảo vệ chế

độ chính trị, chế độ kinh tế,văn hoá – xã hội, trấn áp các phần tử chống đối chế độ, giữ gìn trật tự xã hội…

- Chức năng đối ngoại: thể hiện vai trò của nhà nước

trong quan hệ với các nước, các dân tộc trên thế giới như chống xâm lược từ bên ngoài, thiết lập mối quan

hệ ngoại giao hợp tác quốc tế …

2.4 Các kiểu nhà nước

- Khái niệm:

Kiểu nhà nước là tổng thể những dấu hiệu cơ bản, đặc thù của nhà nước, thể hiện bản chất giai cấp và những điều kiện tồn tại, phát triển của nhà nước trong một hình thái kinh tế - xã hội nhất định

 - Quy luật thay thế: Sự thay thế kiểu pháp luật này

bằng kiểu pháp luật khác tiến bộ hơn là quy luật tất yếu, gắn liền với quy luật phát triển và thay thế của các hình thái kinh tế xã hội Cách mạng là con

đường dẫn tới sự thay thế đó.



Nhà nước XHCN

Nhà nước CN

Nhà nước TS Nhà nước PK

2.5 Hình thức nhà nước:

Là cách thức tổ chức và phương pháp thực

hiện quyền lực chính trị của giai cấp thống trị.

=>Hình thức nhà nước bao gồm 3 yếu tố:

- Hình thức chính thể: là cách thức tổ chức

quyền lực chính trị ở cơ quan nhà nước tối cao.

- Hình thức cấu trúc nhà nước: là sự tổ chức nhà

nước thành các đơn vị hành chính – ãnh thổ và xác lập mối quan hệ giữa các bộ phận với nhau.

- Chế độ chính trị: là cách thức, biện pháp thực

hiện quyền lực chính trị của một giai cấp.

HÌNH THỨC NHÀ NƯỚC

HÌNH THỨC

CHÍNH THỂ

HÌNH THỨC CẤU TRÚC CHÍNH TRỊ CHẾ ĐỘ

QUÂN

CHỦ

LIÊN BANG

ĐƠN NHẤT

PHẢN DÂN CHỦ

DÂN CHỦ

CỘNG HOÀ

TUYỆT

ĐỐI

HẠN CHẾ

QUÍ TỘC

DÂN CHỦ

Hồng y giáo chủ Benedict XVI

 Benedict vẫy chào và mỉm

cười với các đám đông tụ

tập dọc con đường từ

Vatican với căn hộ cũ của

ông “Giáo hoàng muôn

năm”, một số người hô lớn

Đáp lại, ông giơ cả hai tay

lên chào

Được tổ chức và hoạt động theo những nguyên tắc

chung, thống nhất

Thành

cơ chế đồng bộ nhằm thực hiện chức năng nhiệm vụ

b - Bộ máy Nhà nước Cộng hoà XHCN Việt Nam

Có hai tiêu chí cơ bản xác định các cơ

quan trong BMNN:

1, Theo tiêu chí trật tự hỡnh thành, vị trí,

tính chất, chức naờng của các cơ quan;

2, Theo tiêu chí cấu trúc hành chính lãnh

thổ và phạm vi thẩm quyền

Được mô tả trong bảng sau:

1

2 CQ quy n ền

l cực

CQ hµnh chÝnh NN

CQ xÐt xö

CQ KiÓm s¸t

- ChÝnh phñ

- Bé, CQ ngang Bé,

VKSND c¸c cÊp

Họp Quốc hội