CHẨN ĐOÁN VÀ ĐIỀU TRỊ VIÊM NÃO-MÀNG NÃO NHIỄM TRÙNG Viện các bệnh Truyền nhiễm và Nhiệt đới Quốc gia... Một số viêm não-màng não nhiễm trùng thường gặp • Viêm não Nhật Bản B – Viêm não
Trang 1CHẨN ĐOÁN VÀ ĐIỀU TRỊ VIÊM NÃO-MÀNG NÃO
NHIỄM TRÙNG
Viện các bệnh Truyền nhiễm và Nhiệt đới
Quốc gia
Trang 3Nhắc lại về giải phẫu
Trang 5Nhắc lại về giải phẫu
Trang 6Nhắc lại về giải phẫu
Trang 7Nhắc lại về giải phẫu
Trang 8Nhắc lại về giải phẫu
Trang 9Nhắc lại về giải phẫu
Trang 10Nhắc lại về giải phẫu-sinh lý
Trang 11Các thuật ngữ
• Viêm màng não
• Viêm màng não mủ
• Viêm màng não nước trong
• Viêm màng não lao
• Viêm não
• Viêm não chất trắng
• Viêm tuỷ
• Viêm tuỷ cắt ngang
• Viêm tuỷ lan lên
• Viêm não-màng não
• Viêm màng não-tuỷ
• Viêm não-tuỷ
Trang 12Các căn nguyên thường gặp
Trang 13Các căn nguyên thường gặp
Trang 14Các căn nguyên thường gặp
Trang 15• Rối loạn ý thức-tâm thần
• Rối loạn cảm giác
• Rối loạn vận động
– Vận động bó tháp – Vận động ngoại tháp
• Rối loạn thần kinh thực vật
Trang 19– Các yếu tố cơ địa
• Tuổi
• Tiền sử bệnh tật
– Chấn thương – Viêm tai
– HIV
Trang 20– Tổn thương các cơ quan khác
• Rối loạn tiêu hoá
• Viêm phổi
• Nhiễm trùng huyết
• Sưng tuyến mang tai
• Suy gan thận
Trang 23– Soi và cấy vi khuẩn
– Các xét nghiệm chuyên sâu
• Kháng thể đặc hiệu
• Kháng nguyên đặc hiệu
Trang 26Tiếp cận chẩn đoán
• Đánh giá diễn biến và kết quả điều trị
– Tự diễn biến
– Đáp ứng với điều trị kháng sinh
– Đáp ứng với điều trị corticoid
– Xấu đi về lâm sàng
– Xấu đi về dịch não tuỷ
Trang 27Một số viêm não-màng não nhiễm
trùng thường gặp
• Viêm não Nhật Bản B
– Viêm não thường gặp nhất
– Mùa xuân hè
– Lây do muỗi truyền
• Liên quan chim liếu điếu và mùa vải
– Bệnh nặng, nhiều di chứng
– Chẩn đoán
• Phát hiện IgM đặc hiệu
– Phòng bệnh bằng vắc-xin
Trang 28Một số viêm não-màng não nhiễm
trùng thường gặp
• Quai bị
– Lây theo đường hô hấp
– Xuất hiện trước, cùng lúc hoặc sau sưng
tuyến mang tai
– Thường lành tính
– Một số ít có biểu hiện nặng và di chứng
– Chẩn đoán chủ yếu dựa vào lâm sàng
– Phòng bệnh bằng vắc-xin
Trang 29Một số viêm não-màng não nhiễm
trùng thường gặp
• Viêm não Herpes
– Thường ở trẻ nhỏ, người trẻ tuổi
– Viêm não cấp có hoại tử
– CT: tổn thương thuỳ thái dương
– Chẩn đoán bằng PCR
– Điều trị: Acyclovir truyền tĩnh mạch
Trang 32Một số viêm não-màng não nhiễm
trùng thường gặp
• Enterovirus
– Lây đường tiêu hoá hoặc hô hấp
– Nhiều nhóm virus với phổ bệnh hết sức đa dạng
– Có hội chứng chân tay miệng chỉ điểm
– Nhiều trường hợp nặng có thể tử vong
• Virus EV71
– Chẩn đoán: PCR
– Điều trị: Pleconaril
Trang 41Một số viêm não-màng não nhiễm
trùng thường gặp
• Các viêm màng não mủ
– Thường do H influenza, não mô cầu, phế cầu
• Có thể gây dịch do não mô cầu
– Dịch não tuỷ đục
– Điều trị kinh nghiệm: Ceftriaxone
• Có thể kết hợp Ampicilline hoặc Vancomycin
• Có thể kết hợp corticoid
– Phòng bệnh bằng vắc-xin
Trang 42Một số viêm não-màng não nhiễm
trùng thường gặp
• Viêm màng não mủ do Listeria
monocytogenes
– Lây theo đường tiêu hoá
– Có thể có rối loạn tiêu hoá kèm theo
– Cơ địa suy giảm miễn dịch, phụ nữ có thai, người già, trẻ em
– Chẩn đoán bằng soi-cấy dịch não tuỷ
– Điều trị
• Không đáp ứng với điều trị Cephalosporin
• Dùng Ampicillin hoặc Cotrimoxazol
Trang 45Một số viêm não-màng não nhiễm
trùng thường gặp
• Viêm màng não do Cryptococcus
neoformans
– Thường trên cơ địa suy giảm miễn dịch
– Dịch não tuỷ trong, áp lực tăng cao
• Test kháng nguyên C neoformans
• Soi thấy tế bào nấm men
• Cấy phân lập C neoformans
– Điều trị
• Amphotericin B
• Fluconazol
Trang 47Một số viêm não-màng não nhiễm
– Viêm màng não kèm theo đau đầu dữ dội
– Tăng bạch cầu ái toan trong dịch não tuỷ
– Chẩn đoán bằng ELISA tìm kháng thể trong huyết thanh
– Chưa có điều trị đặc hiệu
Trang 52Một số viêm não-màng não nhiễm
Trang 55Một số viêm não-màng não nhiễm
Trang 56Một số viêm não-màng não nhiễm
Trang 57Một số viêm não-màng não nhiễm
Trang 58– Phát hiện các yếu tố gợi ý bùng phát dịch
• Tỷ lệ xuất hiện bệnh đột ngột tăng cao
– Phối hợp hỗ trợ tuyến trên để khống chế dịch tại chỗ
• Ngành y tế
– Bệnh viện – Y tế dự phòng
• Các ban ngành khác
– Quản lý điều trị DOTS
– Theo dõi tập phục hồi chức năng tại nhà
Trang 59– Chuyển tuyến trên các bệnh nhân không có khả năng chẩn đoán, điều trị hay tiên lượng
– Phối hợp khống chế dịch tại địa phương
Trang 60– Xử trí tiếp các trường hợp đã ổn định chuyển
về từ tuyến Trung ương
– Hỗ trợ tuyến dưới
• Hỗ trợ kỹ thuật
• Hỗ trợ phòng chống dịch
Trang 61Phân tuyến xử trí
• Tuyến Trung ương
– Xử trí các bệnh nhân ở mức độ cao nhất có thể
– Nghiên cứu chuyên sâu và đưa ra các phác
đồ hướng dẫn cho các tuyến
– Chuyển các bệnh nhân ổn định về các tuyến thích hợp
– Hỗ trợ tăng cường cho các tuyến
• Tuỳ tình hình
• Theo yêu cầu
Trang 62XIN CẢM ƠN QUÝ VỊ QUAN TÂM THEO DÕI
Câu hỏi ???