Câu phủ định Soạn bài Câu phủ định ngắn gọn I Đặc điểm hình thức và chức năng Câu 1 (trang 52 sgk Văn 8 Tập 2) Đặc điểm hình thức + Câu a không có từ ngữ phủ định + Các câu b, c, d có thêm những từ ng[.]
Trang 1Câu phủ định
Soạn bài Câu phủ định ngắn gọn:
I Đặc điểm hình thức và chức năng
Câu 1 (trang 52 sgk Văn 8 Tập 2):
- Đặc điểm hình thức:
+ Câu a không có từ ngữ phủ định
+ Các câu b, c, d có thêm những từ ngữ phủ định không, chưa, chẳng
- Về chức năng:
+ Câu a: khẳng định việc "Nam đi Huế" là có diễn ra
+ Câu b, c, d: phủ định việc "Nam đi Huế" (việc "Nam đi Huế" không diễn ra)
Câu 2 (trang 52 sgk Văn 8 Tập 2
- Những câu có từ ngữ phủ định trong đoạn trích:
+ "Không phải, nó chần chẫn như cái đòn càn."
+ "Đâu có!"
- Ông thầy bói sờ ngà muốn phủ định ý kiến của ông sờ vòi về hình dáng con voi Ông sờ tai muốn phủ định, bác bỏ ý kiến của cả 2 ông thầy trước
II Luyện tập
Câu 1 (trang 53 sgk Văn 8 Tập 2):
Những câu phủ định bác bỏ
a) Không có câu phủ định bác bỏ
b) Cụ cứ tưởng thế đấy chứ nó chả hiểu gì đâu! (ông giáo phản bác lại lời lão Hạc khi nhận định về con chó)
c) Không chúng con không đói nữa đâu (cái Tí phản bác lại ý điều mà chị Dậu nghĩ: mấy đứa con mình đang đói quá đã đưa ra ở phần văn bản trước đó.)
Câu 2 (trang 53 sgk Văn 8 Tập 2):
Tất cả 3 câu trong a, b, c đều là câu phủ định, vì đều có những từ phủ định như
không, chẳng Nhưng không có ý nghĩa phủ định, bởi nó có 1 từ phủ định kết
hợp với 1 từ phủ định khác Khi đó ý nghĩa của cả câu phủ định là khẳng định, chứ không phải phủ định:
- Trong câu a, Hoài Thanh đã dùng cách nói phủ định của phủ định: không phải
là không để khẳng định: Câu chuyện có lẽ chỉ là một câu chuyện hoang đường,
song vẫn có ý nghĩa
Trang 2- Trong câu b, tác giả Băng Sơn dùng cách nói phủ định của phủ định không ai không từng để khẳng định món hồng hạc vàng và hồng ngọc đỏ là hai món ăn
trong ngày Trung thu
- Trong câu c, tác giả Tạ Việt Anh dùng từ nghi vấn kết hợp với từ phủ định ai chẳng để khẳng định thời thơ ấu ở Hà Nội ai cũng thích thú thưởng thức món
sấu
- Những câu không có từ phủ định mà có ý nghĩa tương đương với những câu
trên:
a) Câu chuyện có lẽ chỉ là một câu chuyện hoang đường, song vẫn có ý nghĩa b) Tháng tám, hồng ngọc đỏ, hồng hạc vàng, ai cũng từng ăn trong Tết Trung
thu, ăn nó như ăn cả mùa thu vào lòng vào dạ
c) Từng trải qua thời thơ ấu ở Hà Nội, ai cũng có lần một nghển cổ nhìn lên
tán lá cao vút mà ngắm nghía một cách ước ao chùm sấu non xanh hay thích thú chia nhau nhấm nháp món sấu dầm bán trước cổng trường
→ Những câu gốc có ý nghĩa nhấn mạnh hơn
Câu 3 (trang 54 sgk Ngữ văn 8, tập 2)
- Nếu thay từ không bằng chưa vào câu văn của Tô Hoài thì câu đó phải viết lại
như sau: Choắt chưa dậy được, nằm thoi thóp
- Ý nghĩa của câu (khi thay) sẽ có sự thay đổi, bởi:
+ Với từ phủ định "không" nghĩa của câu sẽ được hiểu: Dế Choắt không thể dậy được nữa, Choắt sắp chết Đây là kiểu câu phủ định vĩnh viễn
+ Với từ phủ định "chưa" nghĩa của câu được hiểu: Dế Choắt có thể gượng dậy Đây là kiểu phủ định không hoàn toàn
- Câu của tác giả "Choắt không dậy được nữa, nằm thoi thóp" là câu phù hợp với ngữ cảnh câu chuyện hơn, vì sau đó Choắt đã chết
Câu 4 (trang 54 sgk Văn 8 Tập 2):
- Các câu đã cho trong phần này không phải là câu phủ định (vì không có từ ngữ phủ định), nhưng cũng được dùng để biểu thị ý phủ định (phản bác ý kiến, nhận định trước đó)
a) Đẹp gì mà đẹp! (phản bác ý kiến khẳng định một cái gì đó đẹp)
b) Làm gì có chuyện đó! (phản bác tính chân thực của một thông báo hay một
nhận định, đánh giá)
c) Bài thơ này là hay à? (phản bác ý kiến khẳng định một bài thơ nào đó hay) d) Cụ tưởng tôi sung sướng hơn chăng? (phản bác điều ông giáo cho là lão Hạc
đang nghĩ)
- Đặt những câu có ý nghĩa tương đương với các câu trên
Trang 3a) Chẳng có gì là đẹp
b) Không có chuyện đó
c) Bài thơ này chẳng có gì hay
d) Tôi không sung sướng hơn
Câu 5 (trang 54 sgk Văn 8 Tập 2):
Không thể thay quên bằng không, chưa vì:
- Quên: biểu thị ý nghĩa không quan tâm, không lưu tâm hoặc để ý đến Đây
không phải là từ phủ định
- Không, chưa: biểu thị ý nghĩa phủ định
Nếu thay chẳng thì ý nghĩa của câu cũng sẽ thay đổi, không thể hiện rõ được lòng căm thù giặc sâu sắc, tột cùng của Trần Quốc Tuấn
Câu 6 (trang 54 sgk Văn 8 Tập 2):
Mẹ: Con làm vỡ chiếc bình hoa này phải không?
Con: Dạ, không phải con mẹ ạ!
Mẹ: Không phải con thì còn ai vào đây nữa
Con: Con mèo chạy lên bàn làm đổ lọ hoa xuống nhà mẹ ạ!