LÝ THUYẾT TRỌNG TÂM POLIME

Phản ứng trùng hợp  Trùng hợp là quá trình kết hợp nhiều phân tử nhỏ monome, giống nhau hay tương tự nhau thành phân tử rất lớn polime..  Điều kiện để monome tham gia phản ứng trùng h

Trang 1

KHÓA CHUYÊN ĐỀ LIVEVIP| TYHH

LIVE 30 - LÝ THUYẾT TRỌNG TÂM POLIME

(LOVEVIP chủ động xem trước LIVE 33 trong khóa XPS!)

1 Khái niệm

Polime là những hợp chất có phân tử khối rất lớn do nhiều đơn vị nhỏ (gọi là mắt xích) liên kết với nhau

t ,P,Xt

n

A -A-n: là hệ số polime hóa hay độ polime hóa (số mắt xích)

A: gọi là monome

2 Phân loại

 Theo nguồn gốc

Polime thiên nhiên Polime tổng hợp Polime nhân tạo hay bán tổng hợp

Có nguồn gốc từ thiên nhiên

VD: cao su, xelulozơ,

Protein

Do con người tổng hợp nên VD: polietilen, nhựa

phenol-fomanđehit

Do chế hóa một phần polime thiên nhiên

VD: xenlulozơ trinitrat,

tơ visco,

 Theo cách tổng hợp

Polime trùng hợp Polime trùng ngưng

Tổng hợp bằng phản ứng trùng hợp

VD: (–CH2–CH2–)n

và (–CH2–CHCl–)n

Tổng hợp bằng phản ứng trùng ngưng VD:

(–HN–[CH2]6–NH–CO–[CH2]4–CO–)n

 Theo cấu trúc

Polime có mạch

không phân nhánh

Polime

có mạch nhánh

Polime có cấu trúc mạng không

gian (đọc thêm)

(PVC, PE, PS, cao su,

xenlulozơ, ) (amilopectin, glicogen), (rezit, cao su lưu hóa)

 Theo ứng dụng

Chất dẻo Tơ Cao su Keo dán (đọc thêm)

Polietilen (PE)

Poli(vinyl clorua) (PVC)

Poli(metyl metacrylat)

Tơ nilon-6,6

Tơ lapsan

Tơ nitron (hay olon)

Cao su buna Cao su isopren

Keo dán epoxi Keo dán ure - fomanđehit

 Tên các polime thường được gọi theo công thức: Poli + tên monome.

VD : (–CH2–CH2–)n là polietilen ; (–C6H10O5–)n là polisaccarit,

 Nếu tên monome gồm 2 từ trở lên hoặc từ hai monome tạo nên polime thì tên monome phải để trong ngoặc

đơn

VD:

(–CH2–CHCl– )n ; (–CH2–CH=CH–CH2–CH(C6H5)–CH2–)n poli(vinyl clorua) poli(butađien - stiren)

 Một số polime có tên riêng (tên thông thường)

VD : (–CF2–CF2–)n : Teflon ; (–NH– [CH2]5–CO–)n : Nilon-6 ; (C6H10O5)n : Xenlulozơ ;

KHÁI NIỆM VÀ PHÂN LOẠI

CÁCH GỌI TÊN POLIME

Trang 2

 Hầu hết các polime là những chất rắn, không bay hơi, không có nhiệt độ nóng chảy xác định mà nóng chảy

ở một khoảng nhiệt độ khá rộng

 Đa số polime khi nóng chảy, cho chất lỏng nhớt, để nguội sẽ rắn lại chúng được gọi là chất nhiệt dẻo Một

số polime không nóng chảy mà bị phân hủy khi đun nóng, gọi là chất nhiệt rắn

 Đa số polime không tan trong các dung môi thông thường, một số tan được trong dung môi thích hợp tạo

ra dung dịch nhớt, ví dụ : cao su tan trong benzen, toluen,

 Nhiều polime có tính dẻo (polietilen, polipropilen, ), một số khác có tính đàn hồi (cao su), số khác nữa có thể kéo được thành sợi dai bền (nilon-6, nilon-6,6, )

 Có polime trong suốt mà không giòn như poli(metyl metacrylat)

 Nhiều polime có tính cách điện, cách nhiệt (polietilen, poli(vinyl clorua), ) hoặc có tính bán dẫn (poliaxetilen, polithiophen)

Có thể điều chế polime bằng phản ứng trùng hợp hoặc trùng ngưng

1 Phản ứng trùng hợp

 Trùng hợp là quá trình kết hợp nhiều phân tử nhỏ (monome), giống nhau hay tương tự nhau thành phân tử rất lớn (polime)

 Điều kiện để monome tham gia phản ứng trùng hợp cần có ít nhất 1 trong 2 yếu tố sau:

 Trong phân tử phải có liên kết bội (như CH2=CH2, CH2=CHC6H5, CH2=CH–CH=CH2)

 Vòng kém bền hoặc chứa liên kết CO-NH:

VD : nCH2 = CHCl xt, t ,po ( CH2 – CHCl )n

vinyl clorua(VC) poli(vinyl clorua) (PVC)

caprolactam tơ capron

 Ngoài phản ứng trùng hợp từ chỉ của một loại monome còn có phản ứng đồng trùng hợp của một hỗn hợp monome gọi là phản ứng đồng trùng hợp

nCH2 CH CH CH2 + nCH CH2

C6H5

to, p, xt

CH2 CH CH CH2 CH CH2

C6H5

n

Poli(butađien – stiren)

2 Phản ứng trùng ngưng

 Trùng ngưng là quá trình kết hợp nhiều phân tử nhỏ (monome)thành phân tử rất lớn (polime) đồng thời giải phóng những phân tử nhỏ khác (như H 2 O, )

 Điều kiện cần để có phản ứng trùng ngưng : Các monome tham gia phản ứng trùng ngưng phải có ít nhất hai nhóm chức có khả năng phản ứng để tạo được liên kết với nhau

VD: HOCH2CH2OH và HOOCC6H4COOH ; H2N[CH2]6NH2 và HOOC[CH2]5COOH ; H2N[CH2]5COOH

 Phản ứng trùng ngưng được chia thành 2 loại:

 Từ 1 monome:

nH2N[CH2]5COOH NH[CH2]5CO n + nH2O

xt, to, p

axit -aminocaproic policaproamit(nilon-6)

CH2 - CH2 - C = O

CH2 - CH2 - NH

0

NH[CO2]5CO

n

TÍNH CHẤT VẬT LÝ

ĐIỀU CHẾ POLIME

Trang 3

 Từ 2 monome:

nHOOC C6H4 COOH + nHO CH2 CH2 OH

CO C6H4 CO O CH2 CH2 O + 2nHn 2O

axit terephtalic etylen glicol

poli(etylen terephtalat) (lapsan)

xt, to, p

CÂU HỎI VẬN DỤNG

A Hợp chất do nhiều phân tử monome hợp thành

B Hợp chất có phân tử khối lớn

C Hợp chất có phân tử khối rất lớn do nhiều đơn vị nhỏ liên kết với nhau tạo nên

D Các chất được tổng hợp bằng phản ứng trùng hợp

Câu 3: Polime nào sau đây thuộc loại polime thiên nhiên?

Câu 5: Tơ nào sau đây thuộc loại tơ thiên nhiên?

Câu 6: Theo nguồn gốc, loại tơ cùng loại với tơ nitron là

Câu 8: Polime X được sinh ra trong quá trình quang hợp của cây xanh Ở nhiệt độ thường, X tạo với dung dịch

iot hợp chất màu xanh tím Polime X là:

Trang 4

Câu 9: Poliacrilonitrin có thành phần hóa học gồm các nguyên tố là:

Câu 10: Polime của loại vật liệu nào sau đây có chứa nguyên tố nitơ?

Câu 11: Loại polime nào sau đây khi đốt cháy hoàn toàn chỉ thu được CO2 và H2O?

Câu 12: Tơ nào sau đây thuộc loại tơ bán tổng hợp?

Câu 13: Tơ nào sau đây thuộc loại tơ nhân tạo?

Câu 14: Số nguyên tử hidro có trong một mắt xích của nilon-6,6 là:

Câu 15: Trùng hợp vinyl clorua thu được polime có tên gọi là:

Câu 16: Tên gọi của polime có công thức cho dưới đây là

n

Trang 5

n Cl

n

N

H

[CH2]6 N

H

C O

[CH2]4 C

O n

[CH2]5 N

H

C

[CH2]6 N

H

C

Trang 6

CH2 CH

CN n

CH2 CH C CH2

CH3

n

n CN

n

lượng của các monme hợp thành được gọi là:

Câu 29: Sự kết hợp các phân tử nhỏ (monome) thành các phân tử lớn (polime), đồng thời có loại ra các phân tử

nhỏ (như nước, amoniac, CO2…) được gọi là:

Câu 30: Điều kiện của monome để tham gia phản ứng trùng ngưng là phân tử phải có ít nhất

Trang 7

Câu 31: Điều kiện của monome để tham gia phản ứng trùng hợp là phân tử phải có

Câu 32: Polime được điều chế bằng phản ứng trùng hợp là:

A Poliacrilonitrin B Xelulozơ triaxetat C Poli(etylen-terephtalat) D Nilon 6-6

Câu 37: Tơ tằm và tơ nilon-6,6 có chung đặc điểm nào sau đây?

Câu 38: Polime X được dùng để sản xuất tơ Khi đốt cháy X trong O2 thì sản phẩm cháy thu được có chứa khí

N2 Polime X là:

Câu 39: Thủy tinh hữu cơ (hay thủy tinh plexiglas) là một vật liệu quan trong, được sử dụng làm kính máy bay,

kính ôtô, kính chống đạn,.Thủy tinh hữu cơ được tổng hợp từ phản ứng trùng hợp chất nào sau đây?

Trang 8

Câu 40: Trong những năm 30 của thế kỉ XX, các nhà hóa học của hãng Du Pont (Mỹ) đã thông báo phát minh

ra một loại vật liệu ‘‘mỏng hơn tơ nhện, bền hơn thép và đẹp hơn lụa’’ Theo thời gian, vật liệu này đã

có mặt trong cuộc sống hàng ngày của con người, phổ biến trong các sản phẩm như lốp xe, dù, quần áo, tất,… Hãng Du Pont đã thu được hàng tỉ đô la mỗi năm bằng sáng chế về loại vật liệu này Một trong

số vật liệu đó là tơ nilon-6 Công thức một đoạn mạch của tơ nilon-6 là:

A NHCH2 6 COn B NHCH2 5 COn

C NHCH26 COCH24 COn D CH2CHCH CH 2n

Tự Học – Tự Lập – Tự Do!

- (Thầy Phạm Thắng | TYHH) -

Trang 9

BÀI TẬP TỰ LUYỆN – HỌC SINH CHĂM CHỈ TỰ LÀM!

(Trong quá trình làm, nếu có thắc mắc, em hãy đăng lên group HỎI ĐÁP nhé)

Câu 3: Loại polime nào sau đây khi đốt cháy hoàn toàn chỉ thu được CO2 và H2O?

Câu 4: Tên gọi của polime có công thức (CH2CH )2 n là

Câu 6: Polime nào sau đây không phải là polime thiên nhiên

Câu 7: Polime nào sau đây thuộc loại poliamit?

Câu 9: Polime nào sau đây khi đốt cháy không sinh ra N2?

Câu 10: Khi nhựa PVC cháy sinh ra nhiều khí độc, trong đó có khí X Biết khí X tác dụng với dung dịch AgNO3,

thu được kết tủa trắng Công thức của khí X là

Câu 11: Công thức phân tử của cao su thiên nhiên là

Câu 12: Polime nào sau đây được dùng để chế tạo vật liệu có tính dẻo?

Câu 13: Polime X là chất rắn trong suốt, có khả năng cho ánh sáng truyền qua tốt nên được dùng chế tạo thủy

tinh hữu cơ plexiglas Tên gọi của X là:

Trang 10

Câu 14: Nhựa PP (polipropilen) được tổng hợp từ

Câu 15: Monome được dùng để điều chế polistiren (PS) là

A C6H5CH=CH2 B CH2=CH-CH=CH2 C CH2=CH2 D CH2=CH-CH3.

Câu 16: Polime nào sau đây được sử dụng để sản xuất cao su buna?

Câu 17: Cây cao su là loại cây công nghiệp có giá trị kinh tế cao Chất lỏng thu được từ cây cao su giống như

nhựa cây (gọi là mủ cao su) được dùng để sản xuất cao su tự nhiên Polime trong cao su tự nhiên là

Câu 18: Tơ nào sau đây thuộc loại tơ tổng hợp?

Câu 19: Cho dãy gồm các tơ: (1) tơ nitron, (2) tơ capron, (3) tơ visco, (4) tơ nilon-6,6 Có bao nhiêu tơ được sản

xuất từ xenlulozơ?

Câu 20: Cho các polime: polietilen, xenlulozơ, protein, tinh bột, nilon-6, nilon-6,6, polibutađien Dãy các polime

tổng hợp là

A Polietilen, polibutađien, nilon-6, nilon-6,6 B Polietilen, xenlulozơ, nilon-6, nilon-6,6

C Polietilen, tinh bột, nilon-6, nilon-6,6 D Polietilen, nilon-6, nilon-6,6, xenlulozơ

Câu 21: Công thức một đoạn mạch của tơ nilon-6 là:

C (-NH-[CH2]6-NH-CO-[CH2]4-CO-)n D (-NH-[CH2]5-CO-)n

Câu 22: Tơ nilon-6,6 là sản phẩm trùng ngưng của

Câu 23: Để tạo ra tơ lapsan cần thực hiện phương trình hóa học của phản ứng

A trùng ngưng lysin

B trùng hợp caprolactam

C đồng trùng ngưng giữa etylen glicol và axit terephtalic

D đồng trùng ngưng giữa ure và fomanđehit

Trang 11

Câu 26: Các polime thuộc loại tơ nhân tạo là:

Câu 27: Trùng hợp stiren thu được polime có tên gọi là:

Câu 29: Công thức của polime nào sau đây là phù hợp nhất được sử dụng để sản xuất túi đựng nilon?

A (-CH2-CHCl-)n B (-CH2-CH2-)n C (-CH(CH3)-CH2-)n D (C6H10O5)n

Câu 31: Teflon là vật liệu polime siêu bền, chịu nhiệt, chịu axit và kiềm, được dùng để tráng lên bề mặt chảo

chống dính, bộ phận chịu mài mòn… nên được mệnh danh là “vua của chất dẻo” Công thức của teflon là:

A ( CFCl CFCl )   n B ( CH 2CHCl )n C ( CHF CHF )   n D ( CF 2CF )2 n

Câu 32: Polime thiên nhiên X được sinh ra trong quá trình quang hợp của cây xanh Ở nhiệt độ thường, X tạo

với dung dịch iot hợp chất có màu xanh tím Polime X là:

Câu 34: Để tạo thành PVA, người ta tiến hành trùng hợp

Câu 35: Tơ nitron dai, bền với nhiệt, giữ nhiệt tốt, thường được dùng để dệt vải và may quần áo ấm Trùng hợp

chất nào sau đây tạo thành polime dùng để sản xuất nitron?

C H2N-[CH2]6-NH2 D CH2=CH-CH3

Số loại phân tử monome tạo thành polime trên là:

Câu 37: PVC là chất rắn vô định hình, cách dẫn điện tốt, bền với axit, được dùng làm vật liệu cách điện, ống dẫn

nước, vải che mưa,.PVC được tổng hợp trực tiếp từ monome nào sau đây?

Trang 12

Câu 38: Dãy gồm các chất được dùng để tổng hợp cao su buna-S là:

Câu 39: Tơ enang được tổng hợp từ nguyên liệu nào sau đây?

Câu 40: Công thức của polime nào sau đây là phù hợp nhất được sử dụng để sản xuất ống nhựa ở hình bên?

A (-CH(CH3)-CH2-)n B (C6H10O5)n C (-CH2-CHCl-)n D (-CH2-CH2-)n

BẢNG ĐÁP ÁN BÀI TẬP TỰ LUYỆN

Định dạng
Số trang	12
Dung lượng	701,98 KB