M^^m CAI CACH GIAO DUC 6 NHAT BAN NGO THANH HA p h a t Ban la mdt trong so cac qud''''c gia cd nin giao due phat triln tren th l gidi vdi ti le ngudi mti chtr thuc t l bdng khdng va 72,5% so hoc sinh the[.]
Trang 1CAI CACH GIAO DUC 6 NHAT BAN
NGO THANH HA
p h a t Ban la mdt trong so cac qud'c
gia cd n i n giao due phat triln tren
t h l gidi vdi ti le ngudi mti chtr thuc
t l bdng khdng va 72,5% so hoc sinh theo
hgc len din bac dai hgc, cao dang va trung
cap, con sd nay ngang hang vdi My va vugl
trdi mdt sd nudc chau Au Dilu nay da tao
CO sd cho sir phdt triln kinh t l va cdng
nghiep ctia ddt nudc Nhat Ban trong thdi ki
hien dai
Chuang trinh cai cdch gido due (CCGD)
ma Nhat Ban hien dang tiln banh la mdt
trong nhiing ndi dung co ban ctia chuong
trinh cai each ctia Chinh phii Nhat Ban Bdt
ddu ttr nam 1986, Nhat Ban tilp tuc cdng
cudc CCGD nay ldn thii ba, tilp theo
CCGD sau chiln tranh t h l gidi tbtr II va
CCGD thdi Minh Tri
Theo Bd Van hod va Gido due Nhat
Ban, CCGD ma Chinh phii Nhat Bdn dang
tiln hanh khdng cbi don thudn la viec dd'i
phd vdi tinh hinh biln ddi manh me ciia ddi
sd'ng kinh t l - xa hdi Nhat Ban va su tang
trudng ctia khdi lugng kiln thtrc can dua
vao chuang trinh gido due ma cdn nhdm
ddn trudc nhung van d l ctia t h l ki XXI
-mdt t h l ki dugc coi la ddy canh tranh khde
liet tren quy md toan cdu Cudc CCGD d
Nhat Ban nhdm vao cac muc tieu: tang tdm
quan trgng dac biet viec phdt triln ctia ttmg
ca nhan; chuyen sang lie thd'ng gido due
hgc tap sudt ddi; tao sir can bdng gitra cac
kiln thtrc truyin thd'ng vdi cac kiln thiic
cdng nghe tien tien nhdm dap trng nhu cdu
cap thilt llien nay tai Nhat Ban, phuc vu xu
I Qua trinh thirc hien cai each giao due a Nhat Ban
Ngay tir nhu'ng nam 80 ciia t h l ki XX, mdi trudng gido due d Nhat Ban da dat ra nhilu van d l : tinh trang ldp hgc ddng, su canh tranh thi ctr nang n l , nan bao lire hgc dudng va sd bgc sinh bd hgc gia tang De khde phuc tinh trang nay, Hdi ddng Lam thdi Qud'c gia vl (TCGD da dugc thanh lap
va di vao hoat ddng tu' thdng 9-1984 vdi tu each la mdt co quan tu van ctia Thti tudng Trong 3 nam, ttr thdng 6-1985 din thdng 8-1987, Hdi ddng nay da de trinh len Thii tudng 4 ban bao cao Hdi ddng cung xem xet va thdo luan tai 4 tieu ban vl tinh than
ciia Ludt Gido due cff bdn xai 3 muc tieu
chinh nhdm budng tdi mdt nen giao due cho t h l ki XXI: nguyen tdc tdn trgng ca nhan; chuyln sang he thdng hgc tap sudt ddi; dap trng lai qud trinh qudc t l h o d va xa hdi thdng tin
Cbinh phti da lap ra Hdi ddng Xtic tiln cdi each true thudc Bd trudng de thuc hien nhiing d l nghi ciia Hdi ddng Lam thdi Qud'c gia vl CCGD Bd Van hod va Giao due da lap ra Ban chi dao thuc hien cai each vao thang 8-1987 Den thang
10-1987, Ndi cac da dua ra Dai cuang vl Xiic tiln CCGD nhu la cbinh sach co ban budng ddn cho qua trinh cai each Nhting d l nghi cai each ctia Hdi ddng Lam thdi Qud'c gia
vl CCGD da dugc cac chuyen gia ctia cac tieu ban: Tilu ban vl sdch giao khoa, Tieu ban vl dao tao nhan su, Tieu ban vl giao hudng qudc te xa
tin
hdi va thdi dai thdng
* BQ LOO dpng - ThUOng binh vd Xd hoi
Trang 2NHIN RA NL/6C NGOAI
due SU'C khoe va the luc, Tieu ban khoa hoc
dua ra can nbdc ki cang Ngoai ra cd them
2 tieu ban mdi dugc thanh lap la Tieu ban
vl hgc tap sudt ddi va Tieu ban vl dai hgc
Thang 3-2000, Hdi ddng Qud'c gia vl
CCGD dugc thanh lap dudi su chi dao true
tiejp ctia Thti tudng Nam 2003, Ludi sifa
doi ve gido due dugc dua ra thao luan rdng
rai va thu htit dugc su quan tam ctia toan xa
hgi Nhat Ban
2 Ngi dung chuang trinh cai each
giao due
Mgt Id, hoan thien gido due nhan each
Cdng cudc CCGD Nhat Ban dugc tiln hanh
thdng qua gia dinh, nha trudng va toan the
dia phuang nhdm khde phuc ldi giao due
"nhdi nhlt" va cbi thien vl giao due tri
thiic Dilu quan trgng la phai cho tie em cd
dugc su tu do rieng, ttr dd nudi dudng cho
cac em "nang luc sd'ng" trong hanh ddng,
suy nghi va tu minh hgc tap D l thuc hien
dugc dilu nay, cdn hodn thien vice gido
due nhan each nhdm nudi dudng cho cac
em long chinh true, nhung quan niem dao
diic dting ddn va bilt cam thdng vdi nhtrng
ngudi xung quanh Viec giao due nhan
each phai dugc thuc hien ngay ttr Itic tre em
cdn trong cac trudng mdu giao vdi cac ndi
dung:
- Nang cao va phat huy strc manh ctia
dia phuong cung nhu gia dinh vao viec
giao due nhan each cho cac em Cu the la
xay dung cac trung tam giao due thilu nhi
nham cung cap cho cac em nhu'ng thdng tin
va cac boat ddng cd tinh "thl nghiem cudc
sdng" ngay tai dia phuong minh Md rdng
dia dilm va co hdi hoat ddng ctia tre em d l
chiing cd thl giao tilp rdng rai vdi cudc
sdng xung quanh thdng qua cac boat ddng
dii ngoai nhu leo niii, lao ddng ndng
nghiep Ndi dung nay cdn bao gdm cd
viec xay dung he thd'ng dam thoai vdi edc
bac phu huynh d l cd the trao ddi va giai
quyet nhung khtic mac trong viec nudi day
con cdi Cdng tdc giao due gia dinh cung
dugc hd trg dudi nhilu hinh thti'c: trong dd,
dang chti y la viec cap phat nhu'ng sd tay
cdm nang danh cho viec phd biln nhu'ng kiln thtic nudi day con cai
- Tang cudng giao dudng dao diic, nhan each trong nha trudng Trudc day, giao due trong nha trudng thien vl giang day kiln thtrc ma coi nhe viec ren luyen dao dtre De khac phuc tinh trang nay viec giao due dao diic, nhan each dang dugc nhan manh Trong cac trudng tilu hgc va trung hgc, thdi gian hgc dao dtre va cac boat ddng ngoai khoa dugc danh de td chtic cho cde
em tham gia cac boat ddng nhu ve sinh du'dng phd, giiip dd ngudi tan tat Ddng thdi hoan thien he thdng tu van trong nha trudng Day la bien phap hiiu hieu de giai quylt nhung van dl bao luc nha trudng va nhilu van de khac
- Thuc hien c h l do sinh boat nha trudng thoai mai, tao dieu kien nudi dudng nang luc sd'ng cho hgc sinh He thdng giao due nha trudng gd bd vdi nhtrng quy tdc qua nghiem ngat va nhtrng gid hgc cang thang trudc day vdn la nguyen nhan dan tdi sU met mdi tri tre trong tu duy cua hgc sinh, vi vay, Nhat Ban dang khuyin khich xay dung ldi sinh hoat nha trudng sao cho cac
em cd nhu'ng khoang thdi gian thoai mai de
tu hgc tap va kham phd t h l gidi xung quanh Bien phap cu the dang chti y la thuc hien c h l do tudn hgc 5 budi vdi muc tieu giam bdt thdi gian hgc tren ldp va tang them boat ddng ngoai khoa, giam bdt sd gid hgc bdt budc, tang them sd gid hgc cac mdn tu chgn, tao dilu kien cho cac em cd chuong trinh hgc phti hgp vdi nang luc va
sd thich ca nhan
- Dao tao ddi ngu giao vien cd chat lugng cao Day la mdt trong nhtrng ndi dung quan trgng cita cdng cugc CCGD d Nhat Ban vi chat lugng ddi ngii giao vien chinh la ylu td quylt dinh sir thanh bai ctia cdng cudc CCGD Ndi dung nay dugc trien khai theo 2 hudng chti ye'u la: cai tiln chuong trinh dao tao va cai tiln che do cap bdng cho giao vien Trong chUOng trinh dao tao giao vien, cd them mdt sd mdn hgc
vl y nghTa nghe nghiep, kiln thtrc tdng hgp
Trang 3NHIN RA NUdc NGOAI
vl qudc te, vl tam ly tre em Viec cap bang
cho gido vien cung dugc linh ddng hod,
nhu md co hdi lay bdng cho nhiing ngudi
khdng qua dao tao chinh quy nhung cd kha
nang giang day va kinh nghiem thuc tiln
phong phti Cai each che do tuyen dung
gido vien va nang cao trinh do giao vien
thdng qua nghien cun tai chiic Trong thi
tuyin giao vien, nhti'ng ngudi da cd thdi
gian tham gia giao due cdng ddng se dugc
tinh them dilm khi tuyen dung Chl do
nghien ciiu tai chiic dugc dp dung ddi vdi
gido vien da cd thdi gian cdng tac sau 5
nam, khuyin khich bg hgc cao hgc hoac
tham gia cde khoa tham quan, thuc tap dl
nang cao trinh do
Hai Id, thuc hien chl do giao due nha
trudng ed kha nang phdt trien cd tinh va tao
cho hgc sinh co hdi lira chgn da dang: nin
gido due phdi hudng tdi su tdn trgng nang
lire va cd tinh ctia ttmg hgc sinh Chl do
giao due ciia nha trudng phai cd khd nang
stra chtra nhung khiim khuylt, tao cho hgc
sinh CO hdi lira chgn mdn hgc yeu thich va
phil hgp vdi ban than Theo dd:
- Tiln hdnh hgp nhdt gido due THCS va
THPT nhdm giam bdt su phiic tap khdng
cdn thilt do chl do thi chuyen cap gay nen
Y tudng hgp nha't gido due THCS va THPT
dugc dl xudt vao thdng 6-1997 Sau dd mgt
nam, Ludt Cdi cdch tifng phdn gido due
phd ihdng dugc ban hanh tao ca sd phdp ly
cho viec thuc hien Nam 2000, viec nghien
ciiu lien kit giao due tilu hgc va trung hgc
dugc bdt ddu Nam 2003, da tiln hanh thi
dilm chl do gido due 4,3,2, ttrc la gdm 4
nam ddu ctia tilu hgc, ggi la giai doan giao
due tiln ki; 3 nam tilp theo ggi la gido due
trung ki va 2 nam sau cimg ggi la gido due
hau ki Bd Van boa va Gido due Nhat Ban
chii truong 3 hinh thiic: mot Id, trudng
trung hgc hgp nhat hai loai trudng tren; hai
Id, trudng ban hgp nha't, cting mdt co sd
ddo tao nhung cd 2 cap hgc rieng va khdng
phai thi chuyln cap; ba Id, hinh thiie lien
kit giua hai loai trudng, cd stra ddi gido
trinh va trao ddi hgc tap gitia cac gido vien
va hgc sinh ctia 2 trudng
- Linh boat hod viec tuyin chgn vao dai hgc va sau dai hgc Phuang phap tuyin sinh mdi dugc da dang hod Ben canh viec tuyin sinh dua vao dilm thi, cac trudng cdn tinh din thanh tich hoat ddng thuc tl, kinh nghiem xa hdi va nang khiiu cd nhan Tti nam 2000, dp dung chl do tuyen sinh thtra nhan nhtrng hgc sinh ttr 16 tudi trd len tuy chua td't nghiep FFITI vdn cd thl duge thi vao dai hgc Ap dung che do cho phep thi tuyin \ao nghien ctru sinh sau dai hgc dd'i vdi nhung ngudi qua kiem tra chtrng td
cd trinh do tuong duang hgc sinh td't nghiep dai bgc (ttr nam 1999)
- Ddi mdi phuong phdp giao due va ndi dung gidng day Dd'i vdi giao due tilu hgc thi chuyln nhu'ng ndi dung qua cao so vdi nang lire ctia cac em len cac Idp tren; tang cudng cde mdn bgc cd tinh kinh nghiem sdng thuc tl Tai cac trudng THCS va
Tl IFF cung thuc hien giam so gid cac mdn hgc bat budc ddng thdi vdi viec tang sd gid hgc tu chgn dl tao dilu kien phdt trien nang lire ca nhan tdt ban
Ba Id xay dung trudng bgc cd tinh tu
chti dia phuang, phat trien mdt nin gido due tich cue va tu chii tren co sd cai thien
he thd'ng quan ly giao due dia phuong va su van hanh ctia cbiing Thuc hien phan quyin cho dia phuong vl chl do hanh chinh dd'i vdi gido due nha trudng, ttrc la cac dia phuang cd quyin tu td chtrc co chl hanh chinh, chi dao cdng tdc gido due trong pham vi dia phuang minh Ddng thdi, chinh quyin dia phuang va nha trudng kit hgp dl thuc bien chl do nha trudng cd tinh
tu chti
Theo chl do van hanh ttr trudc tdi nay thl boat ddng ciia nha trudng phu thudc mdt each thu ddng vao su chi dao theo mdt
he thd'ng ttr trung uong xud'ng co sd Vi vay, nhilu quylt dinh mang tinh dp dat, khdng tinh de'n nhung dieu kien cu the ctia dia phuang va ban chl tinh ineu qua khi thuc thi Theo ca chl mdi, ttr thang 4-2002, Ban Gido due cap huyen cd quyin quylt
Trang 4NHIN RA HiSdC NGOAI
dinh cac van d l gido due tren dia ban minh
Co c h l nay nhdm nhan manh viec nang cao
vai trd trach nhiem ctia cac ca quan, doan
the giao due dia phuong
Trong qud trinh nang cao tinh tu cbii ctia
nha trudng, vai trd ctia bieu trudng va ban
giam hieu nha trudng dugc dac biet coi
trgng Do dd, cac tieu chuan tuyen chgn
nhan su vao cac vi tri nay dang dugc khdng
ngung md rdng nham thu but nhan tai dam
duong trgng trach do cdng cudc CCGD
dang dat ra cting nhu nhiem ki cdng tac
dugc keo dai hon so vdi trudc, tao dilu
kien cho hg cd dti thdi gian thuc hien
nhu'ng sang kiln trong cdng tac qudn ly
Bdn Id, thuc bien chan bung nghien cii'u
va cai each dai bgc Day la mdt ndi dung
trgng yeu ctia cdng cudc CCGD d Nhat
Ban bien nay vi giao due dai hgc cbinh la
nOi tao ra ngudn nhan luc mui nhgn cho
cdng cudc phat trien dat nu'dc trong the ki
XXL Tren co sd dd, hoach dinh chinh sach
cho cac tru'dng dai hgc, tang cudng va cting
cd chti'c nang giao due d cap khoa nham
nang cao kha nang dao tao chuyen sau De
dap trng nhu cau hgc tap ngay mdt tang ctia
xa hgi, cac tru'dng dai bgc d Nhat Ban dang
tie'n hanh: da dang hod co hdi hgc tap, cd
che do tuyin sinh dac biet danh cho nhung
ngudi dang lam viec; linh boat hod hinh
Ihtic hgc tap, md them nhilu co sd dao tao
ca ban ngay ldn ban dem va cac dia diem
chuyen dao tao ngoai gid; sang tao co hgi
cap bdng mdi, md ra con dudng cd dugc
bdng cap tren dai hgc cho nhung ngudi tdt
nghiep dai hgc ngdn ban hoac trUdng trung
hoc chuyen mdn; xtic tiln vice hgp lac
nghien cii'u giua tru'd'ng dai hgc va cac cO
sd san xua't theo tinh thdn tru'dng dai hgc la
noi ddng gdp ngudn tri thti'c cho sii' phat
tnen xa hdi; hoan thien he thdng cac co sd
dao lao tren dai hgc (dai hgc vien); ddi mdi
vl CO cau td chti'c; xac lap be thd'ng danh
gia cd tinh da nguyen, nghia la, cac trudng
dai hgc tien hanh kiem diem, danh gia boat
dgng ctia minh thdng qua kiem chting ctia
ngudi ngoai trudng vei cdng bd kit qua nay
mot each rdng rai, ddng thdi thanh lap "co' quan danh gia thu ba" dp dung trudc hit cho cac trudng qudc lap, theo dd, co quan nay cd vai trd danh gia nghiem ttic ve tinh ddc dao, dac sac trong boat ddng ctia cac tru'dng dai bgc, thdng bdo kit qua danh gid nay din loan dan, neu dugc nguyen nhan
va cac bien phap khac phuc ddi vdi van dl dang tdn tai; thuc hien viec trao ddi luu hgc sinh
Nhu vay, cho den nay, cdng cugc CCGD ctia Nhat Ban \an dang tren budc dudng lien trien va ldi cudn su chti y ctia ddng dao khdng chi cac nha hoach dinh chinh sach cac bac phu huynh hgc sinh ma ctia loan xa hdi Cac cbinh sdch giao due co ban ma cudc CCGD dang hudng tdi chinh la de kiln tao mdt "xa hdi hgc tap" sudt ddi; trong dd, mgi ngu'di deu cd co hgi hgc tap
va nhu'ng nd luc dd phai dugc xa hoi danh gia mdt each thich dang 'ITnh than chien lugc xuyen sudt ctia cdng cugc CCGD la thuc hien mgt nen giao due sao cho cd the lao ra nhting ngu'di Nhat giau linh nhan van; thuc hien he thd'ng giao due phdt triln nhiing nang lu'c ca nhan va bdi dudng nhiing ngudi Nhat giau tinh sang tao; xay
dung nhting trudng hoc phu hgp \6\ thdi
dai mdi va thuc hicn mgt he thdng hd trgdc dat dugc muc tieu dd
Di xay dung dugc nhung the he ngudi
Nhat giau tinh nhan van nha Irudng, gia dinh va cdng ddng phai phdi hgp gitip tre
em phat trien tinh cam vii y thti'c xa hdi, tao nen nhu'ng ngudi Nhat giau nhan tinh; trong dd, dac biet chti y tdi 3 van dc: bill ddng cam \'a yeu thuong ngudi khac; bilt
dc cao gia tri ca nhan; cd nhiet tinh ctia tudi tre trong \'iec tham gia cac cdng tac xa hdi
Vdi viec coi giao due la "qudc sach tram nam", coi giao due co \'ai trd quan trong trong \'iec gitip mgi ngudi va mdi ngu'di cd dugc nhu'ng tri thiic co ban can thiet trong cudc sd'ng, gitip phat trien nhtrng tai nang ca nhan da dang va giao du'dng ngudn nhan lu'c cd tinh sang tao, co
Trang 5NHIN RA uudc NGOAI
the tham gia vao cde ITnh vuc khac nhau
ctia xa hdi, Nhat Ban da bd ldi giao due
binh quan, ddc nha't va chuyen sang he
thdng giao due khuyin khich dugc su phat
trien phong phii ctia mdi ca nhan Trong
trudng THCS va THPT, cac giao vien da
cbii y tdi su khac biet gitia cac ca nhan xa
nang luc ctia ttmg em, tren co sd dd cd su
hudng ddn, gitip dd phti hgp vai trinh do, ki
nang va stic hilu bilt khde nhau ctia cac
em, dem lai cho cac em nhung bai hgc
nang cao thich hgp, nudi du'dng cho cac em
ldng ham hgc Trong ITnh vuc gido due
bae cao, vai trd ctia cac tru'dng cao dang va
dai hgc dugc nghien ciiu lai theo quan
dilm tang cudng chtic nang giao due va
chtic nang nghien ciiu, thilt lap cac tru'dng
chuyen dl dao tao nhii'ng nha lanh dao
tuong lai vdi hoai bao va nang lu'c phdn
doan manh me, cd kha nang ddng gdp tich
cue vao sir phat trien xa hdi Ddng thdi, tao
ra mdt he thd'ng khuyin khich sinh vien thuc hien cde cdng trinh nghien etna cao ho'n mot each nghiem ttic, ddnh gia mdt each chat che nhtrng thanh qua nghien cu'u
dl gitip sinh vien suy nghT diing ddn vl tuong lai nghi nghiep ctia minh Trinh do
va tinh xa hdi ctia giao vien cung dugc lien tuc nang cao thdng qua sir ddnh gia chat lugng, ttr dd tim ra nhtrng giao vien uu tti kem theo che do dai ngd thich hgp, ddng thdi, sang lgc ra nhtrng giao vien khdng dti kha nang dl chuyen hg sang vi tri cdng tdc khde
Nin gido due Nhat Ban dang tap trung hit stic minh khde phuc nhu'ng han chl va tao ra mdt be thd'ng gido due nang ddng, tao ra mdt ngudn nhan luc cd trinh do tien tiln vdi tinh canh tranh cao de tilp tuc dua Nhat Ban tiln bude vting chdc trong the ki XXI vdi tu each ciia mdt cudng qud'c hang dau khu vuc va thl gidiQ
TIM HIEU SI/ PHAT TRIEN NHAN THlJC
(Tie'p theo trang 11)
va td chti'c ctia Nha nudc Nd phan dnh dilu
kien chinh tri trong nu'dc: Dang Cdng san
Viet Nam cd qua trinh gdn bd lau dai vdi
nhan dan, vdi dan tdc qua cac cudc dau
tranh gianh dan cbti, cac tiln trinh cai each,
ddi mdi ddt nudc Vai trd lanh dao ctia
Dang dugc ca dan tdc suy tdn
Cho de'n nay, sau hon 20 nam ddi mdi,
qua trinh nhan thii'c va thuc hien Nha nudc
phap quyin d Viet Nam da cd nhtrng budc
tiln bg quan trgng, nhung cung cdn mdt sd
van dl can tilp tuc giai quylt, dac biet la
chua cd dugc mdt be thd'ng cac quan diem,
nguyen tdc thdng nha't, nhat quan vl td
chtic bd may nha nu'dc va co chl thuc bien
quyin lu'c nha nu'dc Do dd, chua tao dugc
chuyln biln ldn trong ITnh vuc td chtic nha
nudc, tham chi nay sinh nhilu mau thuan
Cbinh vi ly do tren, viec xac dinh dting
thuc trang va nhtrng van dl dang dat ra trong cdng cudc xay dung, hoan thien Nha nude phap quyin XHCN Viet Nam ctia dan, do dan, vi dan la yeu cau cdn thilt cap bach ctia cdng cudc ddi mdi theo hu'dng dan chii va phap quyin d nudc ta hien nayU
1 H6 Chl Miiih - Ve Nhd iinoc vd phdp Indt Viet Nam NXB Phap ly H 1990 tr 11
2 Hd Chi Minh Todn tdp ldp I NXB CTQG, H
1996, tr 438
i 4 Ho Chi Minli Todn Idp tdp 3 NXB CTQG,
H 1996 tr 555 4
5 Vien nha niroc va phap luat - Tim hien ve nhd nudc phdp cpiyen NXB Phap ly H 1992, tr 9
6 Dang Cong san Viet Nam - \'dn kien Hdi nghi Idn thd ba Ban chap hdnh Trung uonv, Ddm; khod VIII NXB CTQG H 1997 tr 40
7 Dang Cong san Viet Nam - Vdn kien dai hdi dai bieu todn quoc Idn thd X NXB CTQG H 2006
tr 126
62 TAP CHi QUAN LY NHA NUOC - S6 140 (9-2007)