BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO CHƯƠNG TRÌNH BỒI DƯỠNG CÁN BỘ QUẢN LÝ TRƯỜNG MẦM NON (Ban hành kèm theo Quyết định số 382/QĐ BGD&ĐT ngày 20/01/2012 của Bộ trưởng Bộ GD & ĐT) 2 GIỚI THIỆU Thực hiện chủ trương n[.]
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
CHƯƠNG TRÌNH BỒI DƯỠNG CÁN BỘ QUẢN LÝ TRƯỜNG MẦM NON
(Ban hành kèm theo Quyết định số 382/QĐ-BGD&ĐT ngày 20/01/2012
của Bộ trưởng Bộ GD & ĐT)
Trang 2GIỚI THIỆU
Thực hiện chủ trương nâng cao chất lượng đội ngũ CBQLGD&ĐT theo phương hướng phát triển GD&ĐT đến năm 2020; Nghị định của Chính phủ số 18/2010/NĐ-CP ngày 05 tháng 03 năm 2010 về đào tạo, bồi dưỡng công chức; Chỉ thị 296/CT-TTg, Nghị quyết số 05/NQ-BCSĐ Bộ GD&ĐT về đổi mới quản lý giáo dục đại học giai đoạn 2010-2012; Bộ GD & ĐT đã chỉ đạo tổ chức xây dựng chương trình bồi dưỡng cán bộ quản lý GD&ĐT mới (thay thế chương trình bồi dưỡng CBQLGD theo Quyết định số 3481/QĐ-BGD&ĐT ngày 01/11/1997 của Bộ trưởng Bộ GD & ĐT) và giao cho Học viện Quản lý giáo dục tổ chức triển khai xây dựng chương trình Thông báo số 710/TB-BGDĐT ngày 12/11/2010 về kết luận của Thứ trưởng Nguyễn Vinh Hiển tại cuộc họp Ban chỉ đạo xây dựng chương trình bồi dưỡng cán bộ quản l í GD&ĐT nêu rõ cần đổi mới các chương trình bồi dưỡng CBQLGD&ĐT hiện hành, trong đó có chương trình bồi dưỡng CBQL trường mầm non
Mục tiêu của chương trình nhằm bồi dưỡng, phát triển kiến thức, kỹ năng cơ bản về quản lý trường mầm non, phát triển năng lực của CBQL về lãnh đạo và quản
lý trường mầm non trong môi trường có nhiều thay đổi, biết gắn tầm nhìn với hành động, phát huy những giá trị của tổ chức và xã hội theo định hướng đổi mới căn bản
và toàn diện GD&ĐT, nâng cao chất lượng GD&ĐT phục vụ công cuộc đổi mới phát triển đất nước trong bối cảnh hội nhập quốc tế
Tham gia xây dựng chương trình gồm nhiều chuyên gia, giảng viên giàu kinh nghiệm là cán bộ quản lý GD&ĐT của các Vụ bậc học, Học viện QLGD, Trường CBQLGD Tp Hồ Chí Minh, các Sở GD&ĐT, Phòng GD&ĐT, các trường mầm non, các cơ sở đào tạo, bồi dưỡng CBGD một số địa phương,
Do điều kiện tổ chức biên soạn chương trình còn nhiều hạn chế, rất mong nhận được ý kiến góp ý, bổ sung hoàn thiện chương trình của các chuyên gia,
CBQLGD&ĐT và những người quan tâm
Tổng chủ biên PGS.TS Trần Ngọc Giao
Trang 3TỪ NGỮ VIẾT TẮT
CBQLGD Cán bộ quản lý giáo dục CNH, HĐH Công nghiệp hóa, hiện đại hóa ĐHQGHN Đại học quốc gia Hà Nội
GD & ĐT Giáo dục và Đào tạo
GDTCCN,ĐH,CĐ Giáo dục TCCN,ĐH,CĐ HĐND Hội đồng nhân dân
QLNN Quản lý Nhà nước
TTGDTX Trung tâm giáo dục thường xuyên
Trang 4MỤC LỤC
GIỚI THIỆU CHƯƠNG TRÌNH 5
CHƯƠNG TRÌNH CHI TIẾT 12
Module 1 ĐƯỜNG LỐI PHÁT TRIỂN GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO 13
VIỆT NAM 13
Chuyên đề 1 Đường lối phát triển Giáo dục và Đào tạo 13
Module 2 LÃNH ĐẠO VÀ QUẢN LÝ 14
Chuyên đề 2.Tổng quan về Khoa học Quản lý và Quản lý giáo dục 14
Chuyên đề 3 Quản lý sự thay đổi 17
Module 3 QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC VỀ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO 19
Chuyên đề 4 Quản lý hành chính Nhà nước về Giáo dục và Đào tạo 19
Chuyên đề 5 Quản lý và thực thi hệ thống văn bản quản lý 21
Nhà nước trong Giáo dục Mầm non 21
Chuyên đề 6 Thanh tra, kiểm tra trong giáo dục Mầm non 23
Chuyên đề 7 Đánh giá, kiểm định chất lượng giáo dục Mầm non 25
Module 4 QUẢN LÝ NHÀ TRƯỜNG 28
Chuyên đề 8 Lập kế hoạch phát triển trường Mầm non 28
Chuyên đề 9 Tổ chức thực hiện chương trình giáo dục và quản lý hoạt động nuôi dưỡng, chăm sóc và giáo dục trẻ trong trường Mầm non 30
Chuyên đề 10 Quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng và sáng kiến kinh nghiệm tại các trường Mầm non 33
Chuyên đề 11 Quản lý nhân sự trong trường Mầm non 36
Chuyên đề 12 Quản lý tài chính, tài sản trong trường Mầm non 38
Chuyên đề 13 Xây dựng và phát triển các mối quan hệ của trường Mầm non 41
Chuyên đề 14 Xây dựng và phát triển văn hóa nhà trường 43
Chuyên đề 15 Ứng dụng Công nghệ thông tin và truyền thông trong trường Mầm non 45
Module 5 CÁC KỸ NĂNG HỖ TRỢ QUẢN LÝ TRƯỜNG MẦM NON 47
Chuyên đề 16 Kỹ năng đàm phán và tổ chức cuộc họp 47
Chuyên đề 17 Kỹ năng ra quyết định 49
Chuyên đề 18 Kỹ năng làm việc nhóm 51
Chuyên đề 19 Phong cách lãnh đạo 54
Trang 5GIỚI THIỆU CHƯƠNG TRÌNH
1 Căn cứ xây dựng lại chương trình bồi dưỡng CBQL trường mầm non 1.1 Đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước về phát triển giáo dục mầm non
Quan điểm xuyên suốt của Đảng và Nhà nước ta là khẳng định vai trò quyết định và tầm quan trọng đặc biệt của đội ngũ Nhà giáo và CBQL trong việc điều hành hệ thống giáo dục đang ngày càng mở rộng và phát triển
Nghị quyết đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI đã xác định cần thực hiện chủ trương “Đổi mới căn bản và toàn diện nền giáo dục”, trong đó đổi mới thể chế quản lý; tập trung đào tạo nguồn nhân lực đặc biệt là nguồn nhân lực chất lượng cao và xây dựng cơ sở hạ tầng là các nội dung them chốt
Chỉ thị 40-CT/TW ngày 15/6/2004 của Ban Bí thư Trung ương Đảng đã chỉ
rõ mục tiêu về việc xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản
lý giáo dục: “Mục tiêu là xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục được chuẩn hoá, đảm bảo chất lượng, đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu, đặc biệt chú trọng nâng cao bản lĩnh chính trị, phẩm chất, lối sống, lương tâm, tay nghề của nhà giáo; thông qua việc quản lý, phát triển đúng định hướng và có hiệu quả sự nghiệp giáo dục để nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực, đáp ứng những đòi hỏi ngày càng cao của sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước”
Một số văn bản pháp lý quan trọng:
- Luật Giáo dục (2005); Luật bổ sung sửa đổi luật Giáo dục (2009)
Quyết định số 09/2005/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ ngày 11 tháng 01 năm 2005 về việc phê duyệt Đề án “Xây dựng và nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục giai đoạn 2005-2010”
- Nghị định của Chính phủ số 115/2010/NĐ-CP ngày 24 tháng 12 năm 2010: Quy định trách nhiệm quản lý nhà nước về giáo dục
- Nghị định của Chính phủ số 18/2010/NĐ-CP ngày 05 tháng 03 năm 2010
về đào tạo, bồi dưỡng công chức
- Nghị quyết số 08/NQ-BCSĐ của BCS Đảng bộ Bộ GD&ĐT ngày 04/4/2007 về việc phát triển ngành sư phạm và các trường sư phạm giai đoạn 2007 đến 2015
- Định hướng Chiến lược phát triển ngành GD&ĐT giai đoạn 2011-2020
- Thông tư số 17/2011/TT-BGDĐT ngày 17 tháng 4 năm 2011 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành quy định Chuẩn hiệu trưởng trường mầm non
Trang 61.2 Nhu cầu thực tiễn về đổi mới chương trình bồi dưỡng CBQL trường mầm non
Trong bối cảnh tăng cường phân cấp quản lý và hội nhập quốc tế, vai trò của CBQL trường học có xu hướng chuyển từ nhà quản lý thụ động, chấp hành các quy định từ trên xuống (hệ quả của cơ chế quản lý tập trung, quan liêu, bao cấp) sang quản lí một tổ chức giáo dục có tính tự chủ và chịu trách nhiệm xã hội ngày cảng cao Điều này đòi hỏi các nhà lãnh đạo và quản lý phải năng động, thích ứng với mọi sự thay đổi và đòi hỏi ngày càng cao của xã hội để đáp ứng nhu cầu phát triển ngành GD&ĐT
Trong giai đoạn vừa qua, hầu hết các Hiệu trưởng đều đã được bồi dưỡng về Quản lí giáo dục tại các cơ sở đào tạo, bồi dưỡng CBQLGD Trên thực tế, các hoạt động bồi dưỡng này đã có tác động tích cực, nâng cao trình độ quản lí cho các CBQL trường học để thực hiện nhiệm vụ quản lí nhà trường, hướng tới mở rộng cơ hội tiếp cận, nâng cao chất lượng giáo dục và hiệu quản quản lí… Tuy nhiên, nội dung chương trình bồi dưỡng giai đoạn này chú trọng vào các nội dung của hoạt động quản lí theo các văn bản quy định, ít chú y tới phát triển năng lực quản lí trường học trong thực tiễn, các kỹ năng quản lí nhà trường ít được chú trọng Trong giai đoạn hiện nay, để thực hiện đổi mới căn bản và toàn diện nền giáo dục cần có cách tiếp cận mới để phát triển năng lực quản lí nhà trường, xuất phát từ nhu cầu thực tiễn để thực hiện nhiệm vụ của người CBQL trường học để phát triển chương trình bồi dưỡng
Chương trình mới cần được phát triển trên cơ sở mô hình năng lực Hiệu trưởng trường mầm non đã được thể hiện ở Chuẩn Hiệu trưởng trường mầm non, theo đó người CBQL trường mầm non cần phải được phát triển các năng lực lãnh đạo và quản l í trường học
3 Nguyên tắc xây dựng chương trình
Chương trình phải đảm bảo các nguyên tắc sau:
Tính pháp lí: Đảm bảo đáp ứng các quy định về nhiệm vụ của nhà trường và
người CBQL trường mầm non, được quy định tại Điều lệ trường mầm non, Chuẩn Hiệu trưởng trường mầm non
Tính thực tiễn: Chương trình mang tính ứng dụng, phù hợp với thực tiễn, bảo
đảm được những vấn đề lý luận nền tảng chung về QLGD và những kỹ năng quản
lý các lĩnh vực hoạt động cụ thể của trường mầm non CBQL trường mầm non cần được bồi dưỡng những nội dung phù hợp, dựa trên nhu cầu thực tế đòi hỏi đổi mới
tư duy, đổi mới quản lý của các trường mầm non ở từng địa phương cụ thể Tập trung giải quyết những vấn đề cấp bách nhất về lãnh đạo và quản lý trường mầm non nhằm tạo động lực thay đổi phát triển giáo dục mầm non theo hướng chất
Trang 7lượng, hiệu quả, đáp ứng nhu cầu phát triển nguồn nhân lực cho sự nghiệp CNH & HĐH đất nước
Tính kế thừa: Tham khảo để kế thừa một số nội dung của Chương trình
được ban hành theo QĐ 3481/QĐ- Bộ GD&ĐT, tuy nhiên chương trình không trùng lặp về nội dung các chương trình bồi dưỡng công chức, viên chức GD & ĐT khác
Tính linh hoạt: Xây dựng khung chương trình mở, chú trọng đến phương
thức bồi dưỡng đa dạng Xây dựng chương trình theo các module tương đối độc lập, chú ý tính liên thông của chương trình bồi dưỡng
Tính phù hợp: Chú ý đến năng lực nền tảng chung và năng lực tác nghiệp cụ
thể cho đối tượng là CBQL trường mầm non
Tính hiện đại: Chương trình được xây dựng theo tiếp cận đào tạo dựa trên
năng lực Khai thác những kiến thức, kĩ năng, phương pháp và kinh nghiệm thực tiễn trong chương trình bồi dưỡng của một số nước trong khu vực và trên thế giới, lựa chọn áp dụng có chọn lọc vào thực tiễn giáo dục mầm non của Việt nam
4 Mục tiêu của chương trình
4.1 Mục tiêu chung
Phát triển năng lực cho CBQL trường mầm non về lãnh đạo và quản lý trường học, chủ động trong đổi mới lãnh đạo, quản lý để phát triển nhà trường trong bối cảnh đổi mới căn bản và toàn diện nền giáo dục, Biết gắn tầm nhìn với hành động, phát huy những giá trị của nhà trường và xã hội cho sự nghiệp phát triển GD&ĐT với nhiệm vụ trung tâm là nâng cao chất lượng giáo dục phục vụ công cuộc đổi mới phát triển đất nước trong bối cảnh hội nhập quốc tế
4.2 Mục tiêu cụ thể
- Quán triệt các quan điểm, đường lối, chính sách phát triển kinh tế xã hội, phát triển GD&ĐT trong bối cảnh hội nhập quốc tế theo tinh thần lấy đổi mới căn bản và toàn diện nền giáo dục Việt Nam
- Tăng cường năng lực lãnh đạo để CBQL trường mầm non nhận thức được
sứ mạng, xây dựng được tầm nhìn, biết chọn lựa mô hình và phong cách lãnh đạo phù hợp với vị trí công việc được giao trong điều kiện cụ thể của mỗi nhà trường
- Tăng cường kiến thức, kỹ năng quản lý giáo dục để CBQL trường mầm non
tự học, phát triển năng lực bản thân
5 Đối tượng
Cán bộ quản lý các cơ sở giáo dục mầm non
6 Chương trình bồi dưỡng
Chương trình được cấu trúc thành hai phần chính:
6.1 Phần thứ nhất: Kiến thức, kỹ năng về lãnh đạo và quản lý trường mầm
non
Trang 8Các nội dung này chủ yếu được thực hiện tại cơ sở đào tạo, bồi dưỡng CBQLGD, bao gồm các nội dung lý thuyết và kinh nghiệm thực tiễn được khái quát hóa phù hợp với đối tượng người học, nội dung gồm 5 module sau:
Module 1: Đường lối phát triển GD & ĐT
Bao gồm các quan điểm chiến lược phát triển kinh tế xã hội, tư tưởng Hồ Chí Minh về GD&ĐT, định hướng chiến lược phát triển GD&ĐT trong khoảng 10
năm tới và các liên hệ vận dụng vào công tác quản lý trường mầm non
Module 2: Lãnh đạo và quản lý
Gồm các vấn đề tổng quan của khoa học quản lý và quản lý giáo dục, quản lý
trong bối cảnh thay đổi, liên hệ vận dụng trong quản lý ở các trường mầm non
Module 3: Quản lý Nhà nước về GD&ĐT
Trang bị các hiểu biết về vị trí, vai trò, nội dung của QLNN về GD&ĐT, GDMN, tổ chức bộ máy, phân cấp quản lý và những nhiệm vụ của quản lý nhà nước về giáo dục mầm non, liện hệ vận dụng thực thi ở các trường mầm non
Giới thiệu nội dung, quy định, quy trình, phương pháp đánh giá và kiểm định chất lượng giáo dục các trường mầm non, đây là một nội dung quan trọng trong đổi mới quản lý nhà nước về GD&ĐT, chuyển từ quản lý, kiểm soát chỉ đạo
từ trên xuống sang giám sát đánh giá bằng các quy định pháp lý và bằng các tiêu chuẩn tiêu chí kiểm định chất lượng giáo dục mầm non
Module 4: Quản lý cơ sở giáo dục mầm non
Giới thiệu nội dung và phát triển các kĩ năng cơ bản về công tác quản lý trong các trường mầm non: Lập kế hoạch, kế hoạch chiến lược quản lý và phát triển nhà trường; Quản lý quá trình chăm sóc, giáo dục, nuôi dạy trẻ tại các trường mầm non; Quản lý phát triển đội ngũ; Quản lý tài chính tài sản; Quản lý xây dựng các mối quan hệ với cộng đồng địa phương và các bên liên quan của trường mầm non; Xây dựng văn hóa của nhà trường; Ứng dụng CNTT trong quản lý trong trường mầm non
Module 5: Kỹ năng hỗ trợ quản lý cơ sở giáo dục mầm non
Giới thiệu một số kĩ năng cơ bản để cán bộ quản lý trường mầm non vận dụng trong khi thực thi nhiệm vụ quản lý: Kĩ năng đàm phán và kĩ năng tổ chức hội họp; Kĩ năng ra quyết định; Kĩ năng làm việc nhóm; Phong cách lãnh đạo
6.2 Phần thứ hai: Nghiên cứu thực tế và viết tiểu luận cuối khóa
Phần thứ hai, tiếp nối sau quá trình thực hiện bồi dưỡng kiến thức, nâng cao năng lực, người học (CBQLGD trường mầm non) được yêu cầu phải hoàn thành một tiểu luận về vận dụng kiến thức, kỹ năng và kinh nghiệm từ khóa bồi dưỡng để thực hiện đổi mới quản l ý trường học nơi mình đang công tác, dưới sự hỗ trợ, tư vấn, giám sát và đánh giá của các cơ quan quản lý cấp trên trực tiếp của người học
6.3 Thời lượng: 360 tiết
Trang 96.4 Khung chương trình
HỢP PHẦN THỨ NHẤT 315 Module 1 ĐƯỜNG LỐI PHÁT TRIỂN GD&ĐT VIỆT NAM 15 Chuyên đề 1 Đường lối phát triển Giáo dục và Đào tạo 15
Chuyên đề 2.Tổng quan về khoa học quản lý và Quản lý giáo dục 15 Chuyên đề 3 Quản lý sự thay đổi 15 Module 3 QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC VỀ GD&ĐT 60 Chuyên đề 4 Quản lý hành chính Nhà nước về Giáo dục và Đào tạo 15 Chuyên đề 5 Quản lý và thực thi hệ thống văn bản quản lý Nhà nước trong
GD & ĐT
15
Chuyên đề 6 Thanh tra, kiểm tra trong giáo dục mầm non 15 Chuyên đề 7 Đánh giá, kiểm định chất lượng giáo dục mầm non 15 Module 4 QUẢN LÝ NHÀ TRƯỜNG 165 Chuyên đề 8 Lập kế hoạch phát triển trường mầm non 15 Chuyên đề 9 Tổ chức thực hiện chương trình giáo dục và quản lý hoạt động
nuôi dưỡng, chăm sóc và giáo dục trẻ trong trường mầm non
45
Chuyên đề 10 Quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng và sáng kiến kinh nghiệm tại các trường mầm non
15
Chuyên đề 11 Quản lý nhân sự trong trường mầm non 15 Chuyên đề 12 Quản lý tài chính, tài sản trong trường mầm non 30 Chuyên đề 13 Xây dựng và phát triển các mối quan hệ của các trường mầm
non
15 Chuyên đề 14 Xây dựng và phát triển văn hóa nhà trường 15 Chuyên đề 15 Ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong trường
mầm non
15 Module 5 KỸ NĂNG HỖ TRỢ QUẢN LÝ TRƯỜNG MẦM NON 45 Chuyên đề 16 Kỹ năng đàm phán và tổ chức cuộc họp 10
THỰC TẾ 15
Trang 10Nội dung Số tiết
BÁO CÁO KẾT THÚC KHOÁ HỌC (Viết 1 đề án 8-15 trang) 30
TỔNG CỘNG 360
7 Định hướng tổ chức thực hiện chương trình 7.1 Định hướng xây dựng chương trình chi tiết và biên soạn tài liệu
Yêu cầu
- Các Module phải được biên soạn ngắn gọn và mô hình hoá
- Nội dung các Module phải phù hợp với chức năng nhiệm vụ của CBQL
cơ sở giáo dục mầm non
- Nội dung của các chương, mục trong từng Module phải tạo thành một hệ thống tri thức logic
- Các Module của từng phần và cả 2 phần phải có mối liên hệ chặt chẽ với nhau nhưng tránh trùng lắp, phải dễ hiểu, tránh làm cho các vấn đề trở nên phức tạp
- Các Module cần được biên soạn theo kết cấu mở để GV dễ cập nhật kiến thức, tài liệu, văn bản quy phạm pháp luật mới hoặc các quy định của từng ngành, địa phương
- Mỗi Module có câu hỏi thảo luận (có thể bài tập tình huống, bài tập làm trên lớp, tuỳ theo nội dung từng chuyên đề)
- Có danh mục tài liệu tham khảo sau mỗi Module
7.2 Mẫu biên soạn chương trình chi tiết
Tên chuyên đề:
Số tiết học:
A Mục tiêu của chuyên đề:
Kiến thức:
Kỹ năng:
Thái độ:
B Tóm tắt nội dung chuyên đề
C Nội dung chi tiết chuyên đề:
D Tài liệu học tập:
Tài liệu bắt buộc Tài liệu tham khảo
E Hình thức tổ chức dạy học:
Hình thức tổ chức dạy học chuyên đề Nội dung
Lên lớp
Thực tế Tự
Tổng (Tiết)