Chủ nghĩa xã hội khoa học.pdfChủ nghĩa xã hội khoa học.pdfChủ nghĩa xã hội khoa học.pdfChủ nghĩa xã hội khoa học.pdfChủ nghĩa xã hội khoa học.pdfChủ nghĩa xã hội khoa học.pdfChủ nghĩa xã hội khoa học.pdfChủ nghĩa xã hội khoa học.pdfChủ nghĩa xã hội khoa học.pdfChủ nghĩa xã hội khoa học.pdfChủ nghĩa xã hội khoa học.pdfChủ nghĩa xã hội khoa học.pdfChủ nghĩa xã hội khoa học.pdf
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA TP HỒ CHÍ MINH TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ THÔNG TIN
KHOA CHÍNH TRỊ - HÀNH CHÍNH
TIỂU LUẬN
ĐỀ TÀI 19: Những biến đổi cơ bản của gia đình Việt Nam
trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội
TÊN MÔN HỌC: Chủ nghĩa xã hội khoa học
SINH VIÊN THỰC HIỆN: Nguyễn Thanh Hiếu
MSSV: 20521328
GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN: PHẠM HỒNG HẢI
LỚP: SS009.M12
TP HỒ CHÍ MINH, 2022
Trang 2MỤC LỤC
MỞ ĐẦU 1
1 Biến đổi về quy mô, kết cấu của gia đình 2
2 Biến đổi các chức năng của gia đình 3
2.1 Chức năng tái sản xuất ra con người: 3
2.2 Chức năng kinh tế và tổ chức tiêu dùng 4
2.3 Chức năng giáo dục (xã hội hóa) 5
2.4 Chức năng thỏa mãn nhu cầu tâm sinh lý, duy trì tình cảm 6
3 Sự biến đổi về quan hệ trong gia đình 7
3.1 Quan hệ hôn nhân và quan hệ vợ chồng 7
3.2 Quan hệ giữa các thế hệ trong gia đình 7
TÀI LIỆU THAM KHẢO 9
Trang 4MỞ ĐẦU
Gia đình không chỉ là “tế bào” tự nhiên mà còn là một đơn vị kinh tế của xã hội Gia đình có vai trò đặc biệt quan trọng trong chiến lược phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ đất nước Gia đình có vai trò quyết định đối với sự hình thành và phát triển của xã hội Những chuẩn mực giá trị tốt đẹp của gia đình được tiếp nhận, phát triển góp phần xây dựng, tô thắm, làm rạng rỡ them bản sắc văn hóa dân tộc Đại hội XI, Đảng ta khẳng định: “Gia đình là môi trường quan trọng, trực tiếp giáo dục nếp sống và hình thành nhân cách, góp phần chăm lo xây dựng con người Việt Nam giàu lòng yêu nước, có ý thức làm chủ, trách nhiệm công dân, có tri thức, sức khỏe, lao động giỏi, sống có văn hóa, nghĩa tình, có tinh thần quốc tế chân chính”
Con người Việt Nam chỉ có thể được trang bị những phẩm chất tốt đẹp nếu có một môi trường xã hội tốt Môi trường đó trước hết là từ mỗi gia đình, mỗi tế bào của xã hội Gia đình chịu trách nhiệm trước xã hội về sản phẩm của gia đình mình, có trách nhiệm nuôi dưỡng và giáo dục con cái, cung cấp cho xã hội những công dân hữu ích Cùng với nhà trường, gia đình tham gia tích cực nhiệm vụ “dạy người, dạy chữ”, tạo ra lực lượng lao động tương lại chất lượng cao Gia đình chính là đơn vị xã hội” đầu tiên cung cấp lực lượng lao động cho xã hội Từ những người lao động chân tay giản đơn đến lao động trí óc đều được sinh ra, nuôi dưỡng và chịu sự giáo dục của gia đình
Gia đình không chỉ giữ vai trò nền tảng, tế bào của xã hội mà còn là môi trường quan trọng, trực tiếp giáo dục nếp sống, hình thành nhân cách con trẻ Gia đình là nơi giữ gìn, vun đắp, phát huy những giá trị truyền thống quý báu của con người Việt Nam, dân tộc Việt Nam đã hình thành trong quá trình lịch sử dụng nước, giữ nước Đó là lòng yêu nước, yêu quê hương, yêu thương đùm bọc lẫn nhau, thủy chung, hiểu nghĩa, hiếu học, cần
cù, sáng tạo trong lao động, bất | khuật kiên cường vượt qua mọi khó khăn, thử thách
Trang 5ĐỀ TÀI: Những biến đổi cơ bản của gia đình Việt Nam trong
thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội
- Sự biến đổi của gia đình Việt nam trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội biểu hiện ở
3 khía cạnh:
+ Biến đổi về quy mô, kết cấu của gia đình
+ Biến đổi các chức năng của gia đình
+ Sự biến đổi về quan hệ trong gia đình
1 Biến đổi về quy mô, kết cấu của gia đình
- Cấu trúc của gia đình Việt Nam hiện nay do sự tác động của nhiều yếu tố từ kinh
tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, công nghiệp hóa, hiện đại hóa, văn hóa phương Tây và sự tác động của chủ trương, chính sách pháp luật của Đảng và nhà nước… Trong quá trình này, sự giải thể của cấu trúc gia đình truyền thống và sự hình thành hình thái mới
là một tất yếu Gia đình đơn hay còn gọi là gia đình hạt nhân đang trở nên rất phổ biến ở
cả đô thị và nông thôn Nó thay thế cho kiểu gia đình truyền thống từng giữ vai trò chủ đạo trước đây
- Quy mô gia đình ngày nay tồn tại xu hướng thu nhỏ hơn so với trước kia, số thành viên trong gia đình trở nên ít đi Nếu như gia đình truyền thống xưa có thể tồn tại đến ba bốn thế hệ cùng chung sống dưới một mái nhà thì hiện nay, quy mô gia đình hiện đại đã ngày càng được thu nhỏ lại Gia đình Việt Nam hiện đại hay chỉ có hai thế hệ cùng sống chung là cha mẹ - con cái, số con trong gia đình cũng không còn đông đúc như trước, còn
có số ít gia đình đơn thân, nhưng phổ biến nhất vẫn là loại hình gia đình hạt nhân quy mô nhỏ
- Quy mô gia đình ngày nay tồn tại xu hướng là ngày càng thu nhỏ, đáp ứng những nhu cầu và điều kiện của thời đại mới đặt ra Bởi vì gia đình mà đông con thì rất khó khăn cho việc chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục và tạo điều kiện cho con cái phát triển vậy nên gia đình thu nhỏ, gia đình ít con thì mới phù hợp với nhu cầu và điều kiện của nhu cầu thời đại mới đặt ra Sự bình đẳng giữa nam – nữ, giữa vợ - chồng được đề cao hơn, các cuộc sống riêng tư của mọi người được tôn trọng hơn, tránh được những mâu thuẫn trong đời sống của gia đình truyền thống Họ đều có cuộc sống riêng, có suy nghĩ riêng, lối sống riêng và sở thích riêng vậy nên họ được tôn trọng hơn chứ không bị áp đặt bởi gia đình gia trưởng trong xã hội truyền thống Sự biến đổi của gia đình cho thấy chính nó đang làm
Trang 6chức năng tích cực, thay đổi chính bản thân gia đình và cũng là thay đổi hệ thống xã hội, làm cho xã hội trở nên thích nghi và phù hợp hơn với tình hình mới, thời đại mới
- Tuy nhiên bên cạnh đó do sự tác động của nhiều yếu tố và hầu hết là sự tiến bộ của khoa học kĩ thuật cho nên các thành viên trong gia đình ít có thời gian, ít cơ hội để giao tiếp với nhau hơn, làm cho mối quan hệ gia đình trở nên rời rạc, lỏng lẻo… Tạo ra sự ngăn cách không gian giữa các thành viên trong gia đình, tạo khó khăn, trở lực trong việc gìn giữ tình cảm cũng như các giá trị văn hóa truyền thống của gia đình Chồng có nghề nghiệp của chồng, vợ có công việc của vợ, con cái phải lo học hành chủ yếu là giao tiếp với bạn
bè, thầy cô, nhà trường, cho nên các thành viên trong gia đình họ ít tiếp xúc với nhau hơn Con người dường như rơi vào vòng xoáy của đồng tiền và vị thế xã hội mà vô tình đánh mất đi tình cảm gia đình Các thành viên ít quan tâm lo lắng đến nhau hơn và đây chính là mặt hạn chế của gia đình hạt nhân so với gia đình truyền thống
2 Biến đổi các chức năng của gia đình
2.1 Chức năng tái sản xuất ra con người:
Do thành tựu của cuộc cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại về y học thì mỗi gia đình đã chủ động và tự giác hơn trong thực hiện chức năng sinh đẻ Theo quan niệm của gia đình truyền thống thì “trời sinh voi trời sinh cỏ” tức à số lượng sinh con trong những gia đình truyền thống thường là rất lớn, còn ngày nay do sự tác động của khoa học – công nghệ thì ta có thể tự quyết định số con dựa trên cơ cở pháp luật và kinh tế Và hiện nay nhờ vào khoa học ta cũng có thể quyết định được thời điểm sinh con phù hợp với nhu cầu Ở nước ta, từ những năm 70 và 80 của thế kỷ XX, Nhà nước đã tuyên truyền, phổ biến
và áp dụng rộng rãi các phương tiện và biện pháp kỹ thuật tránh thai và tiến hành kiểm soát dân số thông qua cuộc vận động sinh đẻ có kế hoạch, khuyến khích mỗi cặp vợ chồng chỉ nên có từ 1 đến 2 con Sang thập niên đầu thế kỷ XXI, dân số Việt Nam đang chuyển sang giai đoạn giá hóa Để đảm bảo lợi ích của gia đình và sự phát triển bền vững của xã hội, thông điệp mới trong kế hoạch hóa gia đình là mỗi cặp vợ chồng nên sinh đủ hai con Nếu như trước kia, do ảnh hưởng của phong tục, tập quán và nhu cầu sản xuất nông nghiệp, trong gia đình Việt Nam truyền thống, nhu cầu về con cái thể hiện trên ba phương diện: phải có con, càng đông con càng tốt và nhất thiết phải có con trai nối dõi thì ngày nay, nhu cầu ấy đã có những thay đổi căn bản: thể hiện ở việc giảm mức sinh của phụ nữ, giảm số con mong muốn và giảm nhu cầu nhất thiết phải có con trai của các cặp vợ chồng
Trong gia đình hiện đại, sự bền vững của hôn nhân phụ thuộc rất nhiều vào các yếu tố: như là yếu tố tâm lí, tình cảm đó là sự yêu thương,chia sẻ giữa các thành viên trong gia đình, giữa vợ và chồng, yếu tố kinh tế đó là các thành viên trong gia đình phải tạo ra được
Trang 7nguồn thu nhập để duy trì được cuộc sống hôn nhân, duy trì được cuộc sống gia đình chứ không phải duy nhất ở chức năng sinh đẻ hoặc gia đình phải luôn có con trai nối dõi,… Và cũng chính vì sự tác động của khoa học kĩ thuật mà nó dẫn tới tình trạng sinh con theo giới tính ý muốn và cũng chính vì sự trọng nam khinh nữ của xã hội xưa mà dẫn tới tỉ lệ bé nam sinh ra cao hơn bé nữ rất nhiều Vì sự lựa chọn giới tính trước khi sinh mà nó đã mất đi tính tự nhiên
2.2 Chức năng kinh tế và tổ chức tiêu dùng
Xét một cách khai quát cho đến nay kinh tế gia đình đã có hai chuyển biến mang tinh bước ngoặt Thứ nhất từ kinh tế tự cấp tự túc thành kinh tế hàng hóa tức là từ một đơn
vị kinh tế khép kín sản xuất để đáp ứng nhu cầu gia đình thành đơn vị mà sản xuất chủ yếu
để đáp ứng nhu cầu của người khác hay của xã hội Thứ hai, từ đơn vị kinh tế mà đặc trưng
là sản xuất hàng hóa đáp ứng nhu cầu của thị trường quốc gia thành tổ chức kinh tế của nền kinh tế thị trường hiện đại đáp ứng nhu cầu của thị trường toàn cầu
Hiện nay, kinh tế gia đình đang trở thành một bộ phận quan trọng trong nền kinh tế quốc dân Tuy nhiên, trong bối cảnh hội nhập kinh tế và cạnh tranh sản phẩm hàng hóa với các nước trong khu vực và trên thế giới, kinh tế gia đình gặp rất nhiều khó khăn, trở ngại trong việc chuyển sang hướng sản xuất kinh doanh hàng hóa theo hướng chuyên sâu trong kinh tế thị trường hiện đại Nguyên nhân là do kinh tế gia đình phần lớn có quy mô nhỏ, lao động ít và tự sản xuất là chính
Sự phát triển của kinh tế hàng hóa và nguồn thu nhập bằng tiền của gia đình tăng lên làm cho gia đình trở thành một đơn vị tiêu dùng quan trọng của xã hội Các gia đình Việt Nam đang tiến tới “tiêu dùng sản phẩm do người khác làm ra”, tức là sử dụng hàng hóa và dịch vụ xã hội
Trong điều kiện hiện nay gia đình là một đơn vị kinh tế tự chủ, tự chịu trách nhiệm, bản thân gia đình phải tạo ra được nguồn thu nhập ổn định về kinh tế để đảm bảo được đời sống vật chất, mức sống của gia đình Trong xã hội truyền thống các nguồn kinh tế này chủ yếu là hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp hoặc làm sản xuất các sản phẩm thủ công Còn ngày nay để tạo ra nguồn thu trong gia đình thì gia đình hoạt động ở trong rất nhiều các lĩnh vực khác nhau từ nông nghiệp, công nghiệp, dịch vụ,…và tạo ra được nguồn thu chính đáng cho gia đình Nền kinh tế hiện nay tác động rất nhiều đến đời sống, đến sự bền vững của hôn nhân, ảnh hưởng đến hạnh phúc của hôn nhân, không còn cuộc sống “một túp lều tranh hai trái tim vàng” như thời xưa nữa mà mình cần phải có kinh tế để có được mái nhà che thân, ăn uống đầy đủ, để giáo dục được con cái tốt hơn Không chỉ tạo ra
Trang 8nguồn thu phù hợp mà ta còn phải biết chi tiêu làm sao cho hợp lí, phù hợp với nền kinh tế gia đình Sự phát triển của kinh tế gia đình chịu sự tác động của các quy luật thị trường
2.3 Chức năng giáo dục (xã hội hóa)
Trong xã hội Việt Nam truyền thống, giáo dục gia đình là cơ sở của giáo dục xã hội thì ngày nay, giáo dục xã hội bao trùm lên giáo dục gia đình và đưa ra những mục tiêu, những yêu cầu của giáo dục xã hội cho giáo dục gia đình Điểm tương đồng giữa giáo dục gia đình truyền thống và giáo dục của xã hội mới là tiếp tục nhấn mạnh sự hy sinh của cá nhân cho cộng đồng
Giáo dục gia đình hiện nay phát triển theo xu hướng sự đầu tư tài chính của gia đình cho giáo dục con cái ngày càng tăng lên Điều này ta có thể thấy khá rõ trong những gia đình hiện nay, hầu hết cha mẹ luôn đặt việc giáo dục con cái lên hàng đầu, đầu tư một mức tài chính thỏa đáng để con cái học tập và rèn luyện đặc biệt những gia đình ở thành thị Để giúp con cái có thể toàn vẹn hơn nên không chỉ học ở trên lớp mà các con còn được học thêm về năng khiếu như đàn, hát, vẽ, nhảy,… Vậy nên khoản chi trong các gia đình hiện nay thì khoản về đầu tư giáo dục chiếm một khoảng lớn Trong gia đình truyền thống thì người Việt Nam luôn chú trọng vào việc giáo dục đạo đức, đối nhân xử thế bởi sau này hầu hết những đứa trẻ đó đều sẽ làm những công việc về lĩnh vực nông nghiệp, những ngành thủ công, những bí quyết mà “cha truyền con nối” vậy nên việc định hướng công việc khá
là dễ dàng Trong gia đình hiện đại ngày hôm nay thì nội dung giáo dục đa dạng hơn không chỉ nặng về giáo dục đạo đức,ứng xử trong gia đình, dòng họ, làng xã, mà còn hướng đến giáo dục kiến thức khoa học hiện đại, trang bị công cụ để con cái hòa nhập với thế giới
Tuy nhiên, sự phát triển của hệ thống giáo dục xã hội, cùng với sự phát triển kinh tế hiện nay, vai trò giáo dục của các chủ thể trong gia đình có xu hướng giảm Nhưng sự gia tăng của các hiện tượng tiêu cực trong xã hội và trong nhà trường, làm cho sự kỳ vọng và niềm tin của các bậc cha mẹ vào hệ thống giáo dục xã hội trong việc rèn luyện đạo đức, nhân cách cho con em của họ đã giảm đi rất nhiều so với trước đây Mâu thuẫn này là một thực
tế chưa có lời giải hữu hiệu ở Việt Nam hiện nay Những tác động trên đây làm giảm sút đáng kể vai trò của gia đình trong thực hiện chức năng xã hội hóa, giáo dục trẻ em ở nước
ta thời gian qua
Hiện tượng trẻ em hư, bỏ học sớm, lang thang, nghiện hút ma túy, mại dâm cũng cho thấy phần nào sự bất lực của xã hội và sự bế tắc của một số gia đình trong việc chăm sóc, giáo dục trẻ em Qua đó ta có thể thấy rằng cùng với sự phát triển của hệ thống giáo dục xã hội, sự phát triển nền kinh tế hiện nay, vai trò giáo dục của các chủ thể trong gia đình có xu hướng giảm
Trang 92.4 Chức năng thỏa mãn nhu cầu tâm sinh lý, duy trì tình cảm
Trong xã hội hiện đại, độ bền vững của gia đình không chỉ phụ thuộc vào sự ràng buộc của các mối quan hệ về trách nhiệm, nghĩa vụ giữa vợ và chồng, giữa cha mẹ và con cái, sự hy sinh lợi ích cá nhân cho lợi ích gia đình, mà nó còn bị chi phối bởi các mối quan
hệ hòa hợp tình cảm giữa chồng và vợ, giữa cha mẹ và con cái, sự đảm bảo hạnh phúc cá nhân, sinh hoạt tự do, chính đáng của mỗi thành viên trong cuộc sống chung Chúng ta luôn nói đến việc gia đình là tổ ấm của mỗi người, đó chính là nơi các thành viên trong gia đình được động viên, chia sẻ, khuyến khích và thông qua đó thì nó nuôi dưỡng nhân cách cho con người, bảo bọc cho con người trước những tác động tiêu cực của xã hội Vậy nên muốn xây dựng một mối quan hệ hòa hợp giữa các thành viên trong gia đình thì còn phụ thuộc vào các giá trị chuẩn mực khác như là giá trị về dân chủ, công bằng, bình đẳng,…Và việc thực hiện tốt chức năng này là một yếu tố rất quan trọng tác động tới sự tồn tại bền vững của hôn nhân và hạnh phúc gia đình
Trong gia đình Việt Nam nay, nhu cầu thỏa mãn tâm lý - tỉnh cảm đang tăng lên,
do gia đình có xu hướng chuyển đổi từ chủ yếu là đơn vị kinh tế sang chủ yếu là đơn vị tình cảm Việc thực hiện chức năng này là một yếu tố rất quan trọng tác động đến sự tồn tại, bền vững của hôn nhân và hạnh phúc gia đình, đặc biệt là việc bảo vệ chăm sóc trẻ em
và người cao tuổi, nhưng hiện nay, các gia đình đang đối mặt với rất nhiều khó khăn, thách thức Đặc biệt, trong tương lai gần, khi mà tỷ lệ các gia đình chỉ có một con tăng lên thì đời sống tâm lý - tình cảm của nhiều trẻ em và kể cả người lớn cũng sẽ kém phong phú hơn, do thiếu đi tình cảm về anh, chị em trong cuộc sống gia đình
Cùng với đó, vấn đề đặt ra là cần phải thay đổi tâm lý truyền thống về vai trò của con trai, tạo dựng quan niệm bình đẳng giữa con trai và con gái trong trách nhiệm nuôi dưỡng, chăm sóc cha mẹ già và thờ phụng tổ tiên Nhà nước cần có những giải pháp, biện pháp nhằm bảo đảm an toàn tình dục, giáo dục giới tính và sức khỏe sinh sản cho các thành viên sẽ là chủ gia đình tương lai; củng cố chức năng xã hội hóa của gia đình, xây dựng những chuẩn mực và mô hình mới về giáo dục gia đình, xây dựng nội dung và phương pháp mới về giáo dục gia đình, giúp cho các bậc cha mẹ có định hướng trong giáo dục và hình thành nhân cách trẻ em; giải quyết thỏa đáng mâu thuẫn giữa nhu cầu tự đo, tiến bộ của người phụ nữ hiện đại với trách nhiệm làm dâu theo quan niệm truyền thống, mâu thuẫn về lợi ích giữa các thế hệ, giữa cha mẹ và con cái Nó đòi hỏi phải hình thành những chuẩn mực mới, bảo đảm sự hài hòa lợi ích giữa các thành viên trong gia đình cũng như lợi ích giữa gia đình và xã hội
Vậy nên các thành viên trong gia đình phải biết vị trí và vai trò của minh Đặc biệt
Trang 10công việc nội trợ mà còn là nuôi dạy, giáo dục con cái, chia sẻ tâm tư tình cảm, nhu cầu, nguyện vọng của các thành viên trong gia đình Có làm được điều đó thì gia đình đó mới
là tổ ấm, nuôi dưỡng cho nhân cách con người Còn nếu không làm được thì ta có thể cảm nhận rõ gia đình đó không còn là tổ ấm nữa
3 Sự biến đổi về quan hệ trong gia đình
3.1 Quan hệ hôn nhân và quan hệ vợ chồng
Quan hệ hôn nhân và quan hệ vợ chồng ngày nay không chỉ bình đẳng mà còn dân chủ hơn Trong gia đình Việt Nam hiện nay, không còn một mô hình duy nhất là đàn ông làm chủ gia đình Ngoài mô hình này còn có mô hình mà người phụ nữ - người vợ làm chủ gia đình và mô hình cả hai vợ chồng cùng làm chủ gia đình Trong việc quyết định các vấn
đề lớn trong gia đình thì hầu hết các thành viên trong gia đình nhất là giữa vợ và chồng đều
có sự trao đổi, bàn bạc sau đó mới đi đến quyết định Kể cả việc học hành, du lịch, ăn chơi,… thì cha mẹ cũng thường tôn trọng con cái, cũng chia sẻ để có thể hiểu được tâm tư tình cảm của con và sau đó mới đi đến quyết định Vậy nên quan hệ trong các gia đình hiện nay ngày căng bình đẳng, dân chủ và tôn trọng nhau hơn
Tuy nhiên vẫn còn một số vấn đề ảnh hưởng tới gia đình hiện nay như là: quan hệ
vợ chồng trở nên lỏng lẻo, giới trẻ dọn về ở chung trước hôn nhân ngày càng trở nên phổ biến, bạo hanh gia đình, xâm hại tinh dục xuất hiện ngày càng nhiều, mối quan hệ trong gia đình ngày càng căng thẳng và thiếu liên kết hơn bởi sức ép về kinh tế… Dẫn đến việc giá trị trong gia đình bị coi nhẹ, kiểu gia đình truyền thống bị phá vỡ, gia tăng số hộ gia đình đơn thân và tỉ lệ sinh con ngoai dã thú…
3.2 Quan hệ giữa các thế hệ trong gia đình
Trong bối cảnh xã hội Việt Nam hiện nay, quan hệ giữa các thế hệ cũng như các giá trị, chuẩn mực văn hóa của gia đình cũng không ngừng biến đổi Trong gia đình truyền thống, một đứa trẻ sinh ra và lớn lên dưới sự dạy bảo thường xuyên của ông bà, cha mẹ ngay từ khi còn nhỏ Trong gia đình hiện đại, việc giáo dục trẻ em gần như phó mặc cho nhà trường, mà thiếu đi sự dạy bảo thường xuyên của ông bà, cha mẹ Ngược lại, người cao tuổi trong gia đình truyền thống thường sống cùng với con cháu, cho nên nhu cầu về tâm lý, tình cảm được đáp ứng đầy đủ Còn khi quy mô gia đình bị biến đổi, người cao tuổi phải đối mặt với sự cô đơn thiếu thốn về tình cảm
Những biến đổi trong quan hệ gia đình cho thấy, thách thức lớn nhất đặt ra cho gia đình Việt Nam là mâu thuẫn giữa các thế hệ, do sự khác biệt về tuổi tác, khi cùng, chung sống với nhau Người già thường hướng về các giá trị truyền thống, có xu hướng bảo thủ,
áp đặt nhận thức của mình đối với người trẻ Ngược lại, tuổi trẻ thường hướng tới những