Chưng cất hệ nhiều cấu tử thường gặp trong công nghệ hóa dầu và trongcông nghiệp tinh chế các loại tinh dầu thiên nhiên.Việc tính toán thiết kế cácthiết bị chưng cất hệ nhiều cấu tử khá
Trang 1TỔNG QUAN ĐỒ ÁN
CHƯNG CẤT
Trang 21. Khái quát về chưng cất:
Chưng cất là phương pháp dùng để tách các hỗn hợp chất lỏng cũng nhưcác hỗn hợp khí lỏng thành các cấu tử riêng biệt dựa vào độ bay hơi của các cấu
tử trong hỗn hợp(nghĩa là khi ở cùng một nhiệt độ, áp suất hơi của các cấu tửkhác nhau).Trong trường hợp đơn giản thì chưng và cô đặc hầu như không khácnhau.Tuy nhiên giữa chúng có ranh giởi căn bản.Trong trường hợp chưng thìdung môi và chất tan đều bay hơi,trường hợp cô đặc thì chỉ có dung môi bay hơicòn chất tan không bay hơi
Đối với trường hợp hai cấu tử ta có sản phẩm đỉnh gồm các cấu tử có độbay hơi lớn (cấu tử nhẹ) và một phần ít cấu tử có độ bay hơi lớn (cấu tử nặng) vàsản phẩm đáy gồm cấu tử có độ bay hơi bé và một phần rất ít cấu tử có độ bayhơi lớn
Chưng cất hệ nhiều cấu tử thường gặp trong công nghệ hóa dầu và trongcông nghiệp tinh chế các loại tinh dầu thiên nhiên.Việc tính toán thiết kế cácthiết bị chưng cất hệ nhiều cấu tử khá phức tạp so với hệ hai cấu tử, do đó người
ta phải đưa ra một số khái niệm dơn giản hóa như việc phân loại hỗn hợp, xácđịnh các đại lượng vật lý cũng như cách biễu diễn cân bằng pha
Hỗn hợp có từ ba cấu tử trở lên được gọi là hỗn hợp nhiều cấu tử.Số lượngcấu tử trong hỗn hợp càng nhiều thì tính chất phức tạp càng tăng khi chưngcất.Do đó, người ta đã phân biệt ra hai loại:
a. Hỗn hợp nhiều cấu tử đơn giản:đó là những hỗn hợp mà các cấu tử có thể
xác định được số lượng, nồng độ và chủng loại
Trang 3b. Hỗn hợp nhiều cấu tử phức tạp:tính chất phức tạp của loại hỗn hợp này là
do số cấu tử nhiều và đa dạng mà không thể xác định được số lượng vànồng độ của chúng
Các phương pháp chưng cất được phân loại theo:
• Áp suất làm việc:chưng cất áp suất thấp, áp suất thường, áp suất cao
• Nguyên lý làm việc: liên tục, gián đoạn (chưng đơn giản) và bán liên tục
2 Tính toán chưng cất
2.1 Đối với hệ hai cấu tử
2.1.1.Phương pháp Mc Cabe – Theile
Phương pháp Mc Cabe – Theile thích hợp cho nhiều trường hợp có tổn thấtnhiệt và nhiệt dung riêng không lớn.Cơ sở của phương pháp này là xem gầnđúng đường làm việc phần chưng và phần cất là đường thẳng, tức là chứng thùanhận một số giả thuyết sau:
-Số mol của pha hơi đi từ dưới lên bằng nhau trong tất cả tiết diện của tháp
- Hốn hợp đầu vào tháp ở nhiệt dộ sôi
- Chất lỏng ngưng trong thiết bị ngưng có thành phần bằng thành phần hơi rakhỏi đỉnh tháp
-Đun sôi ở đáy tháp bằng hơi đối gián tiếp
-Số mol chất lỏng không đổi theo chiều cao của đoạn cất và chưng
Phương trình đường làm việc:
Phương trình đường nồng độ làm việc của đoạn cất
Trang 4Phương trình đường nồng độ làm việc của đoạn chưng.
: tỉ số lượng hỗn hợp nhập liệu so với sản phẩm đỉnh
: chỉ số hồi lưu là tỉ số giữa lưu lượng dòng hoàn lưu (L0) và lưu lượng dòng sảnphẩm đỉnh (D)
Chỉ số hồi lưu:
Chỉ số hồi lưu thích hợp (R) được xác định thông qua chỉ số hồi lưu tốithiểu (Rmin) và quan hệ theo phương trình sau: R= b.Rmin
Chỉ số hồi lưu tối thiểu dược xác định theo các bước sau:
1 Vẽ đồ thị đường cân bằng pha trên đồ thị x,y
2 Xác định điểm D (xD, yD= xD) đỉnh tháp chưng cất trên đồ thị
Xác định số mâm lý thuyết bằng đồ thị được tiến hành như sau:
1 Vẽ đường cân bằng x-y trên đồ thị nồng độ phần mol
2 Xác định phương trình đường làm việc và biểu diễn phương trìnhđương làm việc trên đồ thị.Các phương trình đường làm việc là đươngthẳng nên chỉ cần thiết lập 2 điểm đẻ vẽ các phương trình này
3 Vẽ các bậc thang thay bắt đàu từ điểm A (xD, yD= xD) và kết thúc ởđiểm C (xw, xw).Số bậc thang trên đồ thị ứng số mâm lý thuyết cần tìm
2.1.2.Phương pháp Ponchon- Savarit.
Trang 5Phương pháp này giả sử rằng nhiệt tổn thất không đáng kể.
Trang 6Phương trình cân bằng năng lượng trên từng mâm cho đoạn chưng:
L.mF+1.HL,m+1 + Vm-1.HV,m-1 = Lm.HL,m + Vm.HL,m
2.2 Đối với hỗn hợp đa cấu tử
2.2.1.Phương pháp đơn giản hóa Gilliland
Gilliland giúp ta xác đinh được nhiệt độ, lưu lượng và nồng độ các cấu tửcủa dòng nhập liệu, đỉnh, đáy; dự đoán được tỉ số hồi lưu và số mâm lý thuyếtlàm cơ sở để phục vụ cho phần tính toán từng mâm tiếp theo
Hệ thức đơn giản hóa
Hai đại lượng quan trọng nhất trong chưng cất là tỷ số hồi lưu R và sỗ bặcbiến dổi nồng độ N.Gilliland đã đưa ra một hệ thức đơn giản hóa nhằm biểudiễn mối quan hệ giữa tỉ số hồi lưu R và sỗ bậc N dưới dạng các hảm số (N) và(R):
(R)
Quan hệ giữa hai hệ thức này được biễu diễn bằng thực nghiệm
Trang 7Công thức Fense xác định N min
Số bậc nồng độ tối thiểu (Nmin) ứng với trường hợp hồi lưu hoàn toàn.Đốivới hệ 2 cấu tử Nmin có thể xác định bằng đồ thị nhưng với hệ nhiều cấu tử đơngiản thì người ta thường dùng đến công thức Fenske
• Đối với hệ 2 cấu tử
Khi hồi lưu hoàn toàn hai đường làm việc sẽ trùng nhau với đương phângiác gốc phần thứ tư thứ nhất.( đường y=x)
Xét một tháp n+1 bậc biến đổi nồn độ trong đó bao gồm nồi đun (bậc n+1)
Tại đỉnh tháp : mâm thứ n
y1= yD
Trang 8Công thức Fenske hệ 2 cấu tử
• Đối với hệ nhiều cấu tử
Công thức Fenske cho hệ nhiều cấu tử
Ta thử xét trường hợp chưng cất hỗn hợp nhiều cấu tử với hồi lưu toàn phầntương ứng với số bậc biến đổi nồng độ tói thiểu Nmin= n+1
Trang 9Vế bên phải của công thức trên mô tả mối quan hệ với các cấu tử khóa ởnhóm hạng thứ nhất còn nhóm hạng thứ hai với cấu tử nhẹ và nhóm hạng thứ 3
là quan hệ với cấu tử nặng
Nếu có cấu tử trung gian thì cấu tử trung gian nhẹ sẽ được tính toán theocấu tử nhẹ và cấu tử trung gian nặng sẽ được tính theo cấu tử nặng
Công thức trên được sử dụng tính toán Rmin cho cả hai trường hợp nhập liệubiên, tuy nhiên có đại lượng l được xác định riêng biệt cho từng trường hợp,cụthể được trình bày trong bảng sau:
Cấu tử Nhập liệu dạng lỏng sôi Nhập liệu dang hơi
Zi – nồng độ cấu tử I trong hỗn hợp ban đầu
– độ bay hơi tương đối trung bình của cấu tử i so với cấu tử khóa nặng (j nặng)
iv, iL – cấu tử trung gian nhẹ và trung gian nặng
Trang 102.2.2.Phương pháp tính từng mâm
Phương pháp toán từng mâm giúp ta xác định chính xác nồng độ các cấu tử
và nhiệt độ trên từng mâm, số mâm lý thuyết chính xác, từ đây làm cơ sở để tríchphân đoạn sản phẩm theo mong muốn
Ta chia tháp chưng cất thành hai phần riêng biệt:
Đọan cất ta tính từ đỉnh tháp xuống, khi đó ta có xiD=yi1(yi1 nồng đồ mâmthứ 1 của đoạn cất)
Đoạn chưng ta tính từ đáy tháp lên,khi đó ta có xiW=x’
i0(x’ i0 nồng độ mâmthứ 0 của đoạn chưng tức nồi đun)
Lưu lượng pha hơi và pha lỏng ở mỗi đoạn tháp là không đổi:
Đoạn cất (luyện):V=const; L=const
Đoạn chưng: V’= const; L’= const
Trên mỗi mâm ta tính cân bằng pha trước rồi tính cân bằng vật chất để xácđịnh nồng độ cấu tử mâm tiếp theo
Hai đoạn chưng và cất đều kéo dài đến mâm nhập liệu nên việc tính toánkết thúc ở mâm nhập liệu
Trang 11Nồng độ cuối cùng tính toán của đoạn chưng và cất phải đồng nhất cho nênphải xét điều kiện hội tụ qua từng mâm.
Các phương trình tính toán trên mâm
Cân băng pha Cân bằng vất chất
i(m) +Wx’
iw
x’ i(m+1)= y’
i(m)) + x’
iw
y,x :nồng độ pha hơi và pha lỏng ở đoạn cất
y’,x’: nồng độ pha hơi và pha lỏng ở đoạn chưng
I=1,2,…l: số cấu tử trong hỗn hợp
Ban đầu việc tính toán ta phải giả thuyết phân bố nồng độ sản phẩm đỉnh vàđáy, sau đó kiểm tra giả thuyết dựa vào độ hội tụ trên mâm nhập liệu.Nếu khôngđạt ta phải giả thuyết mới và tính toán lại
Thông thường khi tính toán, nồng độ tại mâm nhập liệu tại hai 2 giai đoạnkhông giông nhau nên phải hiệu chỉnh
Công thức hiệu chỉnh nồng độ:
Trang 12liD, liW: số mol cấu tử i giả thuyết tại sản phẩm đỉnh và đáy.
: độ sai lệch số mol cấu tử I tại sản phẩm và đáy
Nếu độ sại lệch không lớn thì có thể không giả thuyết lại
Nếu độ sai lệch không lớn thì hiệu chỉnh lại giả thuyết như sau:
3 Tổng quan về chưng cất cồn thô:
Muốn tách cồn thô khỏi giấm chính và sau đó tinh chế nó để nhận được cồn
có chất lượng cao, người ta có thể thực hiện theo các phương pháp gián đoạn,bán liên tục hoặc liên tục theo các sơ đò thiết bị khác nhau, từ đơn giản đến phứctạp, tùy theo điều kiện vốn đầu tư và yêu cầu chất lượng đề ra của cơ sở sản xuất
Chưng gián đoạncó ưu điểm là đơn giản, dễ thao tác nhưng bộc lộ nhiều
nhược điểm Do thời gian phải mất 6 đến 8 giờ nên thùng chứa lớn, tốn vất liệu
chế tạo mà năng suất lại thấp Mặc khác giấm chính đưa vào không được đun
nóng bằng nhiệt nhưng tụ của cồn thô nên tốn hơi Nồng độ không ổn định vàgiảm dần theo thời gian Sơ đồ tinh chế gián đoạn tuy cho phép nhận được cồn
có chất lượng nhưng hiệu suất thu hồi thấp, tốn hơi và công sức lao động do phảicất lại, do đo hiện nay ít dùng
Trang 13Chưng liên tục cho phép khắc phục các nhược điểm kể trên và đảm bảo
hiệu quả kinh tế cao hơn Hiện nay ở các nước tiên tiến không còn tồn tại sơ đồchưng gián đoạn.Ở nước ta nhiều xí nghiệp vừa và nhỏ và các xưởng tư nhâncũng đang cũng đang bỏ dần kiểu chưng lạc hậu và kém hiệu quả kinh tế này
Hệ thống chưng cất cồn có thể thực hiện theo nhiều sơ đồ khác nhau: 2tháp, 3 tháp, 4 tháp
Hệ thống chưng luyện hai tháp tuy có tiên tiến hơn so với chưng luyện giánđoạn và bán liên tục nhưng chất lượng cốn vẫn chưa cao và muốn thu nhận cồntốt phải lấy tăng lượng cồn đầu
Hệ thống chưng luyện ba tháp gồm sơ đò gián tiếp một dòng có ưu điểm là
dễ thao tác chất lượng cồn tốt và ổn định, nhưng tốn hơi Còn sơ đồ vừa gián tiếpvừa trực tiếp, hai dòng có ưu điểm là tiết được thời gian nhưng đòi hỏi sự tựđộng hóa tốt và chính xác
Trường hợp muốn nâng cao chất lượng cồn hơn nữa ta tiến hành chưngluyện theo sơ đồ bốn tháp( có thêm tháp làm sạch) bao gồm: sơ đồ chưng luyện 3tháp + một tháp fusel + bốn
Đối với hỗn hợp hai cấu tử ta sử dụng các phương pháp tính toán như sau:
Trang 14TÍNH CÂN BẰNG VẬT CHẤT
Chưng cất phân đoạn hỗn hợp cồn thô ở áp suất khí quyển 1atm Hỗn hợpcồn thô chứa khoảng 50 cấu tử khác nhau trong đó bao gồm chủ yếu 5 nhóm cấu
tử chính vì vậy trong quá trình chưng cất phân đoạn ta chọn 5 cấu tử đặc trưngcho từng nhóm cấu tử để làm cơ sở tính toán:
Ta chọn 5 cấu tử đặc trưng đại diện (mỗi cấu tử đại diện cho một nhómcác cấu tử)
Lưu lượng dòng nhập liệu: 10lit/h
Thành phần sản phẩm đỉnh (theo tiêu chuẩn cồn loại 1):
Chọn cấu tử khóa: ethanol là cấu tử khóa nhẹ: j nhẹ
Nước là cấu tử khóa nặng: j nặngNhập liệu ở trạng thái lỏng sôi:
Trang 15Giả sử lưu lượng ban đầu cho quá trình biện luận
• Lưu lượng nhập liệu: 10 l/h
• Lưu lượng đỉnh: 0,83 l/h
• Lưu lượng đáy: 9,17 l/h
Từ tiêu chuẩn cồn loại 1 ta có thành phần mol trong 1l sản phẩm đỉnh, từ đósuy ra thành phần mol trong 0,83l sản phẩm đỉnh, cân bằng vật chất:
F.xiF = xiD.D + xiW W
Nên xiW = (F.xiF – xiD.D)/W
Điều kiện nhận giá trị là lưu lượng sản phẩm đỉnh nhiều nhất và xiW> 0
Sau quá trình biện luận thì giá trị lưu lượng trên phù hợp với điều kiện đặt ra.Lập bảng giả thiết phân bố nồng độ cho 1l nhập liệu như sau:
Các cấu tử mol sp đỉnh mol sp đáy xiD (%mol) xiW (%mol)Izo butylic 0,0000166 0,0649834 0,00001 0,001313348Axetandehit 0,000028303 0,010971697 0,00002 0,000221722Axit axetic 0,000025149 0,001488851 0,00002 3.10-5
Trang 16Etyl axetat 0,000047144 0,003357856 0,00003 6,793.10-5
Tổng 1,450127196 49,4807918 1,00008 0,999997655Tính độ bay hơi tương đối:
Ta cần tính độ bay hơi tương đối của các cấu tử trong hỗn hợp tương ứngvới ba vị trí của tháp chưng:
để xác định hằng số K:
Để tính giá trị Po ta sử dụng công thức:
5
.ln
Trong đó:
Trang 17Các cấu tử C1 C2 C3 C4 C5Izo butylic 106.295 -9866.4 -11.655 1.0832.10-17 6Axetandehit 193.69 -8036.7 -29.502 0.043678 1Axit axetic 53.27 -6304.5 -4.2985 8.8865.10-18 6Etyl axetat 66.824 -6227.6 -6.41 1.7914.10-17 6Ethanol 73.304 -7122.3 -7.1424 2.8853.10-6 2Nước 73.649 -7258.2 -7.3037 4.1653.10-6 2
Sau đây là kết quả tính toán:
butylic 0.00001
0.238720
562 4.189.10-5
0.470259083Axetande
hit 0.00002
6.029439
496 3.317.10-6
11.87747995Axit
axetic 0.00002
0.291965
58 6.85.10-5
0.575147214Etyl
axetat 0.00003
1.170396
692 2.563.10-5
2.305581348Ethanol 0.877 1.156479961 0.758335665 2.278166579
Trang 18Izo butylic 0.001313 0.5151106 0.00068 0.515440103Axetandehit 0.000222 9.1580593 0.00203 9.16391731Axit axetic 3.10-5 0.5581736 1.7.10-5 0.558530671Etyl axetat 6.79.10-5 2.0079355 0.00014 2.009219862Ethanol 0.000166 2.2156467 0.00037 2.217063949
Vì nhập liệu chúng ta ở trạng thái lỏng sôi nên ta không cần phải giả thiếtphần trăm bay hơi tương đối trong hỗn hợp nhập liệu nhưng phải xác định nhiệt
độ lỏng sôi của hỗn hợp nhập liệu, ta có bảng kết quả:
Xác định nhiệt độ lỏng sôi nhập liệu
Các cấu tử Nhiệt độ nhập liệu t = 99.3
Trang 19Axetandehit 0.000216 8.985526463 0.001940683 9.268733707
Axit axetic 2.973.10-5 0.54216638
6 1.612.10-5 0.559254472Etyl axetat 6.686.10-5 1.96003929
3 0.000131039 2.021816121Ethanol 0.0251321 2.15206279
5 0.054085817 2.219891851Nước 0.9732791 0.969444883 0.943540462 1
3. Xác định N min :
3.1. Kiểm tra dữ liệu giả thiết:
Tính Nmin của các cấu tử với cấu tử khóa
Ta sử dụng công thức Fenske để xác định Nmin và kiểm tra giả thiết phân bốnồng độ các cấu tử ở đỉnh tháp và đáy tháp
Trang 20i iW
jW jD
iDx
x x
x N
log
log
t 0.00002 0.00022172 0.732035541
10.02940
-Axit axetic 0.00002 3.10-5 5.408197856 0.564259 Etyl axetat 0.00003 6.794.10-5 3.583743496 2.1078993 1.71171Ethanol 0.877 0.0001665 42746.68253 2.238198 13.23499
-Tổng 1.00008 0.99999766
Ta thấy các giá trị Nmin chênh lệch nhau khá lớn vì vậy một số giả thiết nồng
độ ban đầu là chưa hợp lý
Thành phần j nặng luôn ảnh hưởng nhiều đến quá trình chưng nên ta dựavào thành phần này để hiệu chỉnh
Đặt số mol Izo butylic trong sản phẩm ở đỉnh tháp là: a (mol)
số mol Axetandehit trong sản phẩm ở đỉnh tháp là: b (mol)
Trang 21số mol Axit axetic trong sản phẩm ở đỉnh tháp là: c (mol)
số mol Etyl axetat trong sản phẩm ở đỉnh tháp là: d (mol)
số mol Ethanol trong sản phẩm ở đỉnh tháp là: 1.27156 (mol)
số molNước trong sản phẩm ở đỉnh tháp là: 0.17845 (mol)
Molsảnphẩmđáy
9408 1.001280.011
78089 276 log
0.564
259 0.248520.001514
78089 276 log
0 78089
8993 0.323850.003405
78089 276 log
Ethanol 1.28 1.27156 0.00844 41699.46783 2.238198 13.2
Trang 22Ở đây ta chủ yếu quan tâm đến nồng độ cấu tử khóa nhẹ là ethanol và khóanặng là nước ở sản phẩm, vì nồng độ của các cấu tử khác rất ít trong sản phẩmđỉnh thu được nên để thõa mãn yêu cầu ethanol chiếm 96% Vđỉnh ta giữ nguyênnồng độ của cấu tử khóa nhẹ là ethanol và cấu tử khóa nặng là nước.
Đồng nhất các biểu thức Nmin ta tính được các giá trị:
Bảng phân bố nồng độ tính toán được sau khi hiệu chỉnh
Sự sai khác số liệu giả thiết với số liệu tính toán không lớn lắm, chủ yếu là
ở cấu từ nhẹ là axetandehit, ta có thể nhận thấy sau quá trình chưng toàn bộaxetandehit đều nằm trên đỉnh, dưới đáy hầu như không có, điều này là hoàntoàn hợp lý vì trong quá trình tính toán ta thấy độ bay hơi tương đối của cấu tử
Các cấu tử phẩm đỉnhMol sản Mol sản phẩmđáy xiD (%mol) xiW (%mol)Izo butylic 2.423.10-8 0.064999976 1.655.10-8 0.001314018Axetandehit 0.010972 2.8.10-5 0.007492806 5.66.10-7
Axit axetic 2.826.10-9 0.001513997 1.93.10-9 3.061.10-5
Etyl axetat 0.0033559 4.91.10-5 0.002291752 9.926.10-7
Ethanol 1.27156 0.00844 0.868351476 0.00017062Nước 0.17845 49.39155 0.121863947 0.998483197
Trang 23này là lớn nhất tương ứng với nhiết độ sôi của nó là thấp nhất trong hỗn hơpnhưng vì đây là cấu tử nhẹ nên ta không có yêu cầu chặt chẽ, do đó số liệu phân
bố nồng độ này được sử dụng tính toán cho phần sau
4. Tính tỷ số hồi lưu tối thiếu R min
J.C.Maxwell đã biến đổi đơn giản hóa các công thức Gilliland và cuối cùng
đã đưa ra công thức tính hồi lưu tối thiểu Rmin ở dạng sau:
inang
D inang inang
D jnhe
inang jnhe
inang
inhe
D jnang inhe D
inhe inhe
inhe
D jnang nhe
j
jD
jnhe
nhe j j
x l
x
x l x
x l
x l
R
α α
α α α α α
1
1
1)
()1( min
Trước khi sử dụng công thức tính Rmin ta phải xác định đại lượng li và kếtquả tính toán được trình bày ở bảng sau:
Axetandehit (inhẹ) 0.000216 10.02941 0.021598 2.213.10-5
ethanol (jnhẹ) 0.025132 2.238198 0.0258221Etyl axetat (iv) 6.69.10-5 2.107899 6.869.10-5
Trang 24Nước (j nặng) 0.973279 1 1
Izo butylic (i nặng) 0.001276 0.499285 19.692308Axit axetic (i nặng) 2.97.10-5 0.564259 845.44254
Giá trị Rmin:
65026
27
65026
28
564259
0238198
2
10.92995
144254
845
86835
056426
.0
499285
0238198
2
10.65474
169231
19
86835
049929
.0
1107899
2
)10.869.612186
000229
0(107899
2
102941
10
)10.213.212186
000749
0(02941
10
12186
002582
0
86835
0.1
238198
2
1238198
202582
01
Từ đồ thị thực nghiệm giữa Φ(N) và Φ(R) ta xác định được N theo R, kết quảtổng hợp trong bảng dưới:
Để tính gần đúng ta có thể lấy chỉ số hồi lưu làm việc:
Trang 26Dựa vào đồ thị trên kết hợp với biểu thức xác định chỉ số hồi lưu thích hợptrong thực tế:
Rx = 1.3*Rxmin +0.3
= 1.3*27.65026+0.3 = 36.24533
Kết luận: Vậy sau khi sử dụng phương pháp đơn giản hóa Gilliland để
tính toán ta dự đoán được số mâm lý thuyết của tháp chưng phân đoạn là 24mâm lý thuyết tương ứng với chỉ số hồi lưu thích hợp R là 36
Để thuận tiện cho việc tính toán tiếp theo ta xác định lại các thông số nhập liệu
Các cấu tử Nhiệt độ nhập liệu t = 99.3
0 97327912
0
025132081
0 ) (
) (
x
x
A
Xác định tỷ số nồng độ hai cấu tửkhóa ở mâm nhập liệu:
Trang 27để làm cơ sở xác định điểm dừng cho mỗi đoạn tính toán.
Bắt đầu tính từ mâm n=1 (mâm đỉnh) Tính từ đỉnh xuống yiD=xiD, với
yin=yi1 ta tính cân bằng pha trên mâm sẽ được xi1
Để tính cân bằng pha trên mâm ta giả thiết nhiệt độ để tính ra giá trị αi, sau
đó xác định nồng độ pha lỏng trên mâm xi(1) thông qua công thức
∑
= n
i i i
Tiếp đó, ta tính yi(2) theo phương trình cân bằng vật chất trên mâm đoạn cất:
V.yi(n+1) = L.xi(n) + D.xiD
R
Trang 28Ta có:
136
i
x x
y
Với R=36, nên
Kiểm tra nhiệt độ giả thiết trên mâm bằng cách tính hằng số cân bằng
Kinước=yinước/xinước và nhiệt độ tương ứng Kinước sẽ là cơ sở để kiểm tra giả thiết.Cuối cùng xác định tỷ số hội tụ xEthanol/xnước, nếu xEthanol/xnước > A thì tính mâmtiếp theo
Bảng kết quả tính toán đoạn cất
-0.478642772
1.429.1
0-7
2.49.10 7
-2.427.1
0-7 Knước=
0.57374
4 tínhđượct=85.3o
C (chấpnhận)
Axetand
ehit
0.001415523
11.32373565
0.000125005
0.000217876
0.00041479Axit
axetic
6.521.10 9
-0.572064639
2.249499875
0.000878323
0.001530863
0.00155146Ethanol 0.758308736 2.267394102 0.334440641 0.582909172 0.59063524
xMethanol/
xNước=1.403444
Axetan
dehit
0.007492806
11.91464118
0.000628874
0.001246453
0.00141552Axit
axetic 1.93.10-9
0.57534941
2.30927679
0.000992411
0.001966998
0.00197579Ethanol 0.868351476 2.278864975 0.381045602 0.755247344 0.75830874
xMethanol/
xNước=3.12681
2 > ANước 0.121863947 1 0.121863947 0.241539128 0.23829988
Trang 29m n Cấu tử i yi(n) αi(n) yi(n)/αi(n) xi(n) yi(n+1) Kiểm
tragiả thiết t=89.3oC
3
Izo
butylic
2.427.10 7
-0.489110086
Axetand
ehit
0.000414786
10.66695391
2.180333379
0.000711569
0.001061679
0.00109497Ethanol 0.590635244 2.253635938 0.262081037 0.391031334 0.40395097
xMethanol/x
Nước=0.6
43304 >A
-0.49843225
Axetand
ehit
0.000259255
10.11183346
axetic
4.956.10 8
-0.564805
2.119380818
0.000516648
0.000666222
0.00071022Ethanol 0.403950
967
2.241045621
0.180251113
0.232435432
0.2496
4778 xMethanol/x
Nước=0.3
03099 >A
Nước 0.594694
0.594694034
0.766863307
0.7494051
Mâ Cấu tử i yi(n) αi(n) yi(n)/αi(n) xi(n) yi(n+1) Kiểm
Trang 30ehit
0.000234974
9.695262322
2.423.1
0-5 2.812.1
0-5 0.0002
3017Axit
2.07197774
0.000342774
0.000397798
0.00044906Ethanol 0.249647783 2.230929024 0.111903059 0.129866303 0.14985489
xMethanol/x
Nước=0.1
49323 >A
-0.50976348
Axetand
ehit
0.000230173
axetic
2.213.10 7
-0.560632765
2.045883834
0.000219495
0.000239347
0.0002949Ethanol 0.149854895 2.22523152 0.067343507 0.073434355 0.09495039
xMethanol/
xNước=0.079278
> ANước 0.849461597 1 0.849461597 0.9262907 0.90451727
Trang 31m n Cấu tử i yi(n) αi(n) yi(n)/αi(n) xi(n) yi(n+1) Kiểm
tragiả thiết t=98.6oC
7
Izo
butylic
8.434.10 6
-0.51186722
2.032287903
0.000145107
0.000153159
0.00021104Ethanol 0.094950391 2.222225278 0.042727617 0.045098364 0.06738137
xMethanol/x
Nước=0.0
47238 >A
-0.513026717
Axetand
ehit
0.000227896
9.293688695
axetic
7.683.10 7
-0.559425621
2.024798942
0.00010423
0.000108271
0.00016737Ethanol 0.067381
372
2.220558121
0.03034434
0.031521038
0.0541
7154 xMethanol/x
Nước=0.0
32553 >A
Nước 0.932161
0.932161999
0.968309529
0.94539877
Trang 32m n Cấu tử i yi(n) αi(n) yi(n)/αi(n) xi(n) yi(n+1) Kiểm
tragiả thiết t=99.2oC
9
Izo
butylic
3.334.10 5
-0.513257822
Axetand
ehit
0.000227591
9.281197166
axetic
1.388.10 6
-0.559340006
2.023306623
xMethanol/x
Nước=0.0
25808 >A
-0.513257822
0.000126928
0.000130394
0.0001
2686 Knước=
0.97341
9 tínhđượct=99oC (chấpnhận)
Axetand
ehit
0.000227404
9.281197166
axetic
2.489.10 6
-0.559340006
2.023306623
Nước=0.022709
< A(dừng)Nước 0.951582677 1 0.951582677 0.977566973 0.95440564
Trang 336.2. Tính toán từng mâm cho đoạn chưng
Tính toán từng mâm cho đoạn chưng cũng gần tương tự tính từng mâm chođoạn cất nhưng có một số điểm khác biết như sau: vì hệ chúng ta là hệ nhiều cấu
tử, trong đó có những cấu tử có độ bay hơi tương hơi đối lớn (nhiệt độ sôi thấp)như Andehit axetic hay etylaxetat, nhiệt độ đáy cao nên có những mâm nồng độcủa các cấu tử này rất thấp (gần như bằng 0), điều này có ảnh hưởng khá lớn đếnquá trình tính toán trên những mâm tiếp theo Để khắc phục nhược điểm nàychúng ta không tính từng mâm từ đáy lên đến khi hội tụ tại vi trí nhập liệu nữa
mà chúng ta sẽ tiến hành tính toán từng mâm từ mâm nhập liệu xuống và nồng
độ các cấu tử sẽ hội tụ theo tỷ số hội tụ sản phẩm đáy
Để thuận tiện cho việc tính toán ta xác định các thông số ở dòng sản phẩmđáy:
Nhiệt độ đáy t = 100.15Các cấu tử xIw
Izo butylic 0.001314018Axetandehit 5.66.10-7
Axit axetic 3.061.10-5
Etyl axetat 9.926.10-7
Ethanol 0.00017062Nước 0.998483197
000170879
0 998483197
0
00017062
0 '
) (
W Ethanol
Trang 34làm cơ sở để xác định điểm dừng cho mỗi đoạn tính toán.
Bắt đầu tính từ mâm n=1 (mâm nhập) Tính từ mâm nhập liệu xuốngx’i(m+1)=xiF, ta tính y’i(m) theo phương trình cân bằng vật chất trên mâm:
L’ x’i(m+1)= V’ y’i(m) + W.xiW
Kết hợp phương trình: L’ = V’ + W
iW m
i m
V
W x
V
L
' '
Vì nhập liệu lỏng sôi nên L’ = F+L
Trong đó, L là suất lượng mol của dòng hoàn lưu sản phẩm đỉnh
Trang 35iW m
i m
V
W x
V
L
' '
i m
1 54
4666 49 '
1 54
Kiểm tra nhiệt độ giả thiết trên mâm bằng cách tính hằng số cân bằng
Kinước=yinước/xinước và nhiệt độ tương ứng Kinước sẽ là cơ sở để kiểm tra giả thiết.Cuối cùng xác định tỷ số hội tụ xEthanol/xnước, nếu xEthanol/xnước > A’ thì tínhmâm tiếp theo đến khi tỷ số hội tụ xấp xỉ với tỷ số hội tụ nồng độ sản phẩm đáythì dừng lại
Trang 36Lưu ý: Tính toán từng mâm cho đoạn chưng phức tạp hơn rất nhiều so với
việc tính toán từng mâm cho đoạn cất vì ở đoạn chưng phần lớn nồng độ các cấu
từ nhẹ rất ít (gần như bằng không) nên ở đây khi tính toán đến mâm nào mà nồng
độ cấu từ khoảng x’.10-5 hoặc x’.10-6 trở xuống ta xem như trên mâm đó nồng
độ cấu tử đó bằng 0 để đơn giản hóa quá trình tính toán Ngoài ra, trong quá trìnhtính toán còn gặp trường hợp đối với cấu tử nặng là nồng độ pha hơi cấu tử y’i(m)
đó bị âm thì khi đó quá trình truyền khối của cấu tử này ở mâm phía trên đã đạtđến giới hạn (cân bằng) nên ta sẽ giữ nguyên nồng độ cấu tử đó (ở mâm phíatrên mâm có nồng độ bị âm) và không tính toán cho cấu từ đó nữa
Sau đây là bảng kết quả tính toán cho đoạn chưng
Mâ
m m Cấu tử i x'i(m+1) αi(m) y'i(m) y'i(m)/αi(m
) x'i(m) Kiểm trax'i(m+1)=xiF, giả thiết nhiệt độ t=99.9oC
1
Izo
butylic
0.001276239
0.513488663
0.001241693
0.002418151
0.0024
8165 Knước=
0.96910
6 tínhđượct=99oC (chấpnhận)
Axetand
ehit
0.000215979
9.268733707
0.000412952
0.00012708
0.513949549
0.00354933
0.006905989
0.00704662
Knước=0.97442
7 tínhAxetand 4.572.10 9.24389 8.701.10 9.413.10 9.605.1
Trang 37ehit -5 0708 -5 -6 0-6
đượct=99oC (chấp
7.361.10
-5
0.000131674
0.00013436Etyl
axetat 6.45.10-5
2.018840561
0.000122581
5 > A'
Nước 0.97518454 1 0.953880249 0.953880249 0.97330451
Mâ
m m Cấu tử i x'i(m+1) αi(m) y'i(m) y'i(m)/αi(m
) x'i(m) Kiểm traGiả thiết nhiệt độ t=99.6oC
3
Izo
butylic
0.007046619
0.514179595
0.012288509
0.023899255
0.0241
0766 Knước=
0.98004
8 tínhđượct=99oC (chấpnhận)
0.558998351
0.000229223
0.00041006
0.00041364Etyl
axetat
6.195.10
-5
2.017355496
0.000117699
0.51486814
0.044950165
0.087304227
0.0851524
Knước=0.99135
Trang 386 tínhđượct=100oC(chấpnhận)
0.558742953
0.000763878
0.001367137
0.00133344Etyl
axetat
5.885.10
-5
2.012911131
0.000111758
0.032102018
0.014474093
0.0141
1734 xMethanol/x
Nước=0.01757
9 > A'
Nước 0.958567695 1 0.92206896 0.92206896 0.89934232
Mâ
m m Cấu tử i x'i(m+1) αi(m) y'i(m) y'i(m)/αi(m
) x'i(m) Kiểm traGiả thiết nhiệt độ t=100.9oC
5
Izo
butylic
0.085152402
0.517146027
0.16181422
0.312898507
0.2748
8308 Knước=
1.02511
8 tínhđượct=100oC(chấpnhận)
0.557896809
0.002524752
0.004525482
0.00397566Etyl
axetat
5.415.10
-5
1.998213081
0.000102761
Trang 39butylic 3084 1125 4639 7796 0077
1.13614
9 tínhđượct=103oC(chấpnhận)
0.55548729
0.007583018
0.013651111
0.00926967Etyl
axetat
4.517.10
-5
1.956581255
0.020250009
0.009183726
0.0062
3613 xMethanol/x
Nước=0.01500
4 > A'
Nước 0.71043
0.447047244
0.447047244
0.30356372Tổng 0.999999987 1.000000492 1.472663618 1
Mâ
m m Cấu tử i x'i(m+1) αi(m) y'i(m) y'i(m)/αi(m
) x'i(m) Kiểm traGiả thiết nhiệt độ t=104oC
7
Izo
butylic
0.274883084
0.524038012
0.525034639
1.001901822
0.6741
2375 Knước=
1.14490
1 tínhđượct=104oC(chấpnhận)
0.555323503
0.017717876
0.031905504
0.02146743Etyl
axetat 2.97.10-5
1.953763402
Trang 40Izo
butylic
0.274883084
0.524038012
0.525034639
1.001901822
0.6751
7822 Knước=
1.15265
6 tínhđượct=104oC(chấpnhận)
0.555323503
0.017717876
0.031905504
0.02150101Etyl
2 > A'
Nước 0.710436836 1 0.447047244 0.447047244 0.30126361
Tổng 0.998186036 0.996528772 1.483907204 1
Mâ
m m Cấu tử i x'i(m+1) αi(m) y'i(m) y'i(m)/αi(m
) x'i(m) Kiểm traGiả thiết nhiệt độ t=104.3oC
9
Izo
butylic
0.274883084
0.52469133
0.525034639
1.000654306
0.6755
0721 Knước=
1.15694
7 tínhđượct=104.3o
C (chấpnhận)
0.555078393
0.017717876
0.031919592
0.02154782Etyl
6 > A'Nước 0.710436836 1 0.447047244 0.447047244 0.30178617
Tổng 0.996646754 0.993581971 1.481337721 1