Microsoft word document4

Microsoft Word Document4 Nhớ đồng Ngữ văn lớp 11 I Tác giả Nhớ đồng a Tiểu sử Tố Hữu (1920 – 2002), tên khai sinh là Nguyễn Kim Thành Thời thơ ấu Sinh ra và lớn lên trong gia đình Nho học ở Huế, vùng[.]

Nhớ đồng - Ngữ văn lớp 11 I.Tác giả Nhớ đồng

a Tiểu sử

- Tố Hữu (1920 – 2002), tên khai sinh là Nguyễn Kim Thành

- Thời thơ ấu: Sinh ra và lớn lên trong gia đình Nho học ở Huế, vùng đất cố đô thơ mộng còn lưu giữ nhiều nét văn hóa dân gian

- Thời thanh niên: Sớm giác ngộ cách mạng, hăng say hoạt động và đấu tranh cách mạng, trải qua nhiều lần tù ngục

- Sau đó, Tố Hữu liên tục giữ nhiều chức vụ quan trọng trong bộ máy lãnh đạo của đất nước, đặc trách mặt trận văn hóa văn nghệ

b Sự nghiệp văn học

- Phong cách nghệ thuật:

+ Nội dung thơ Tố Hữu là thơ trữ tình – chính trị, gắn bó và phản ánh chân thực những chặng đường cách mạng đầy gian khổ, hi sinh và những chiến công Thể hiện lẽ sống,

lí tưởng, tình cảm cách mạng của người Việt Nam hiện đại

+ Nghệ thuật thơ Tố Hữu thể hiện ở phong cách trữ tình chính trị, đậm đà tính dân tộc

- Các tập thơ tiêu biểu: Từ ấy (1937 – 1946), Việt Bắc (1947 – 1954), Gió lộng (1955 – 1961), Ra trận (1962 – 1971), Máu và hoa (1972 – 1977), Một tiếng đờn (1978 – 1977), Ta với ta (1992 – 1999)…

- Ông được tặng thưởng Huân chương sao vàng năm 1994; Giải thưởng Hồ Chí Minh

về văn học nghệ thuật năm 1996 và Giải thưởng văn học ASEAN 1999

⇒ Tố Hữu là nhà thơ lớn của dân tộc, là “lá cờ đầu của thơ ca cách mạng” Việt Nam hiện đại

II Nội dung tác phẩm Nhớ đồng

Tặng Vịnh

Gì sâu bằng những trưa thương nhớ

Hiu quạnh bên trong một tiếng hò!

Đâu gió cồn thơm đất nhả mùi

Đâu ruồng tre mát thở yên vui

Đâu từng ô mạ xanh mơn mởn

Đâu những nương khoai ngọt sẵn bùi?

Đâu những đường con bước vạn đời

Xóm nhà tranh thấp ngủ im hơi

Giữa dòng ngày tháng âm u đó

Không đổi, nhưng mà trôi cứ trôi…

Gì sâu bằng những trưa hiu quạnh

Ôi ruộng đồng quê thương nhớ ơi! Đâu những lưng cong xuống luống cày

Mà bùn hi vọng nức hương ngây

Và đâu hết những bàn tay ấy

Vãi giống tung trời những sớm mai? Đâu những chiều sương phủ bãi đồng Lúa mềm xao xác ở ven sông

Vẳng lên trong tiếng xe lùa nước

Một giọng hò đưa hố não nùng

Gì sâu bằng những trưa thương nhớ Hiu quạnh bên trong một tiếng hò! Đâu dáng hình quen, đâu cả rồi

Sao mà cách biệt, quá xa xôi

Chao ôi thương nhớ, chao thương nhớ

Ôi mẹ già xa đơn chiếc ơi!

Đâu những hồn thân tự thuở xưa

Những hồn quen dãi gió dầm mưa Những hồn chất phác hiền như đất Khoai sắn tình quê rất thiệt thà!

Đâu những ngày xưa, tôi nhớ tôi

Băn khoăn đi kiếm lẽ yêu đời

Vẩn vơ theo mãi vòng quanh quẩn

Muốn thoát, than ôi, bước chẳng rời

Rồi một hôm nào, tôi thấy tôi

Nhẹ nhàng như con chim cà lơi

Say đồng hương nắng vui ca hát

Trên chín tầng cao bát ngát trời…

Cho tới chừ đây, tới chừ đây

Tôi mơ qua cửa khám bao ngày

Tôi thu tất cả trong thầm lặng

Như cánh chim buồn nhớ gió mây

Gì sâu bằng những trưa hiu quạnh

Ôi ruộng đồng quê thương nhớ ai!

III Tìm hiểu chung về tác phẩm Nhớ đồng

1 Bố cục tác phẩm Nhớ đồng

- Phần 1 ( 9 khổ thơ đầu): khao khát, nỗi nhớ của người tù cộng sản với cuộc sống tự

do bên ngoài

- Phần 2 ( 2 khổ tiếp): Nhớ những ngày còn ở ngoài tự do

- Phần 3 ( còn lại): Thực tại nơi phòng giam

Tóm tắt Nhớ đồng (mẫu 3)

Bài thơ là nỗi nhớ đồng quê tha thiết trong cảnh lao tù Cùng với nỗi nhớ,cảnh đồng quê hiện ra một cách bình dị thân thuộc Không gian nhớ đồng là buổi sớm mai Nỗi nhớ gắn liền với niềm say mê lí tưởng và sự khao khát tự do Nỗi nhớ ấy thể hiện khát vọng tự do, tình yêu nhân dân, đất nước

5 Giá trị nội dung tác phẩm Nhớ đồng

- Bài thơ là tiếng lòng da diết với cuộc đời, cuộc sống tự do và say mê cách mạng của nhân vật trữ tình

- Thể hiện khát vọng tự do, tình yêu nhân dân, đất nước, yêu cuộc sống của chính mình

6 Giá trị nghệ thuật tác phẩm Nhớ đồng

- Sử dụng rất thành công biện pháp tu từ điệp ngữ, điệp cấu trúc

- Giọng thơ da diết, khắc khoải, sâu lắng

- Hình ảnh thơ gần gũi, giản dị mộc mạc, đời thường

IV Dàn ý tác phẩm Nhớ đồng

1 Nỗi nhớ của người tù cộng sản với cuộc sống bên ngoài nhà tù

- Cảm hứng của bài thơ được gợi lên từ tiếng hò, được lặp lại nhiều lần:

+ Tiếng hò lẻ loi đơn độc giữ trời trưa → Nhân vật trữ tình cảm nhận được sự hiu quạnh

• Không gian đồng vắng

• Thời gian trưa vắng

• Hiu quạnh của đời buồn tủi nhọc nhằn

• Lòng người đang bị giam cầm trong tù ngục cách biệt với cuộc sống bên ngoài + Tiếng hò đã đồng cảm, hoà điệu của nhiều nỗi hiu quạnh → Người chiến sĩ cách mạng thấy nhớ nhung da diết đồng quê, cuộc sống bên ngoài nhà tù

- Tiếng than khắc khoải, da diết → Diễn tả cõi lòng hoang vắng vì bị cách biệt với thế giới bên ngoài → Nỗi hiu quạnh của người tha thiết yêu đời

Sự lặp lại → Nhấn mạnh liền ý liên kết nhiều nội dung khác nhau, tô đậm cảm xúc, khắc sâu ý tưởng → Triền miên vì nỗi nhớ da diết

- Đồng quê thể hiện lên đậm đà nỗi nhớ của tác giả: Cồn thơm, ruồng tre mát, ô mạ xanh mơn mởn, nương khoai ngọt sắn bùi, chiều sương phủ bãi đồng, xóm làng và con đường thân thuộc, xóm nhà tranh thấp, con đường quen

→ Tất cả đều đơn sơ gần gũi quen thuộc, thân thương nhưng bị ngăn cách

- Con người gần gũi thân thuộc thân thương:

+ Những lưng còng xuống luống cày

+ Những bàn tay vãi giống

+ Một giọng hò đưa bố mẹ già xa đơn chiếc (linh hồn đã khuất)

- Nỗi nhớ chân thật đậm tình thương mến

- Nhớ đến bản thân mình: Nhớ tới những ngày tháng tự do hoạt động cách mạng

⇒ Say mê lý tưởng, khao khát tự do sôi nổi cho nên càng cảm thấy cô đơn với thực tại cuộc sống bị giam cầm

2 Diễn biến tâm trạng của Tố Hữu

- Nỗi nhớ biểu hiện tâm trạng nhà thơ:

+ Từ tiếng hò gợi nỗi nhớ đồng quê tha thiết: Hình ảnh đồng quê hiện lên đậm đà với: cồn thơm, ruộng tre mát, mạ xanh mơn mởn, khoai ngọt sắn bùi, chiều sương phủ bãi đồng, xóm làng, con đường thân thuộc → những hình ảnh gần gũi, quen thuộc, thân thương nay đã trở nên xa cách

+ Nỗi nhớ bao con người thân thuộc: từ cảnh sắc bóng dáng con người → người mẹ già nua → nhớ chính mình

+ Nỗi nhớ dàn trải từ hiện tại trở về quá khứ → hiện tại

⇒ Nhớ, tràn ngập xót thương, không chỉ buồn đằng sau là nỗi phẫn uất, bất bình với thực tại, niềm da diết nhớ thương, yêu cuộc sống, khao khát tự do

3 Sơ đồ tư duy

V Một số đề văn bài Nhớ đồng

Đề bài: Phân tích bài thơ "Nhớ đồng" của Tố Hữu

Bài văn mẫu Phân tích bài thơ "Nhớ đồng" của Tố Hữu ( mẫu 1)

Tố Hữu hoạt động trong phong trào học sinh ở Huế, bị thực dân Pháp bắt giam ở nhà lao Thừa Phủ (Huế 1939) Vào tù, Tố Hữu sáng tác nhiều bài thơ diễn tả tâm tình của một nhà cách mạng trẻ tuổi, sau này được tập hợp trong phần "Xiềng xích" của tập thơ

"Từ ấy" Bài thơ "Nhớ đồng", là những dòng tâm tư nồng nhiệt, tha thiết, trong trẻo của nhà thơ trẻ hướng về ruộng đồng, quê hương, về những con người thân yêu, về những kỉ niệm của một thời hoạt động cách mạng sôi nổi

Bài thơ có lời đề "tặng Vịnh" (Nguyễn Chí Thanh) một người bạn đồng hương, cùng hoạt động cách mạng và cùng bị tù trong nhà giam Thừa Phủ Có lẽ bài thơ được gợi hứng trực tiếp từ giọng hò của Vịnh trong những trưa tù cô quạnh:

"Gì sâu bằng những trưa thương nhớ Hiu quạnh bên trong một tiếng hò!".

Giọng hò của người bạn tù đã gợi lên hình ảnh đồng quê, thức dậy trong lòng nhà thơ tình yêu quê hương, xóm làng:

"Đâu gió cồn thơm đất nhả mùi Đâu ruồng tre mái thỏ yên vui Đâu từng ô mạ xanh mơn mởn Đâu những nương khoai ngọt sắn bùi?"

Điệp từ "đâu" tạo ra nhạc điệu tha thiết, diễn tá niềm thương nhớ trào dâng trong lòng nhà thơ trẻ Các giác quan của thi sĩ được thức dậy với đồng quê Hương vị đậm đà của gió, của đất, và tài hoa của Tố Hữu là chỉ một từ (cồn) gợi lên hình ảnh của xứ Huế

"Đâu gió cồn thơm đất nhả mùi" Tác giả cũng tinh tế trong cảm nhận, nghe được hơi thở của "ruồng tre mát", nhìn thấy từng ô mạ xanh mơn mởn, thấm được vị của "những nương khoai ngọt sắn bùi"

Trong nỗi nhớ đồng quê của nhà thơ chẳng những có tình cảm nồng nhiệt mà còn có

tư tưởng, đây là nét mới so với các nhà thơ lãng mạn đương thời:

"Đâu những đường con bước vạn đời Xóm nhà tranh thấp ngủ im hơi Giữa dòng ngày tháng âm u đó Không đổi, nhưng mà trồi cứ trôi "

Những "con đường" thân thuộc mà cũng chật chội quá, những xóm nhà tranh thương quá, sao mà nghèo! Một đồng quê tù đọng, "âm u", "không đổi"! Nhìn ra sự bất biến

của đồng quê, mà cũng là của xã hội đương thời, đã chớm nở tư tưởng muốn thay đổi, cách mạng!

Sự "cựa quậy" về tư tưởng ấy dã làm xê động cả điệp khúc của bài thơ Từ:

"Gì sâu bằng những trưa thương nhớ Hiu quạnh bên trong một tiếng hò".

"Gì sâu bằng những trưa hiu quạnh

Ôi ruộng đồng quê thương nhớ ơi!".

Nhưng nhà thơ không tắt niềm tin tưởng vào cuộc sống Nhà thơ gửi gắm niềm hi vọng vào những con người "lưng cong xuống luống cày", những bàn tay gieo hạt"tung trời những sớm mai":

"Đâu những lưng cong xuống luống cày

Tơi tả áo quần dây

Cụ già vung nắm giống Mùa sau xuống luống cày Dáng người cao đen sẫm Vời vợi trên đồng sâu Hẳn lòng người tin lắm Tháng ngày kia đến đâu "

Hay là:

"Trong màn đêm lan rộng Nghe lẫn tiếng rì rào Cánh tay người gieo giống Như vươn tới trời sao "

Và sâu thầm trong tâm hồn nhà thơ là nỗi nhớ mẹ già Nỗi nhớ da diết dâng trào lên trong âm điệu trùng điệp đến nao lòng:

"Chao ôi, thương nhớ, chao thương nhớ

Ôi mẹ già xa đơn chiếc ơi!".

Rồi nhà thơ nhớ lại chính mình Người thanh niên trong tù ngục, kiếm tìm lại những hình ảnh của người thanh niên "ngày xưa":

"Đâu những ngày xưa, tôi nhớ tôi

Băn khoăn đi kiếm lẽ yêu đời".

Kỉ niệm không bao giờ phai nhoà trong tâm trí nhà cách mạng trẻ tuổi là những giây phút bắt gặp lí tưởng:

"Rồi một hôm nào, tôi thấy tôi Nhẹ nhàng như con chim cà lơi Say đồng hương nắng vui ca hát Trên chín tầng cao bát ngát trời ".

Tác giả hồi tưởng lại một cách hết sức xúc động bằng hình ảnh so sánh thích hợp (nhẹ nhàng như con chim cà lơi), bằng lối khoa trương hồn nhiên (trên chín tầng cao bát ngát trời) Với cánh chim tự do, say sưa với hương đồng gió nội, "vui ca hát" trên không gian của đồng quê cao rộng, nhà thơ vừa hồi tưởng lại kỉ niệm đẹp đẽ của giây phút bắt gặp chân lí cách mạng, vừa diễn tả nỗi thèm khát của cánh chim tự do, nay bị nhốt trong lồng:

"Tôi thu tất cả trong thầm lặng Như cánh chim buồn nhớ gió mây".

Bài thơ "Nhớ đồng" đã biểu hiện một cách chân thành và sinh động tâm tư của một nhà cách mạng trẻ tuổi bị lâm vào cảnh tù ngục Nỗi khao khát cuộc sống tự do, tình cảm thương nhớ đồng quê, thương nhớ những người thân yêu được biểu hiện bằng những hình ảnh, âm thanh sống động, trong trẻo

Chỉ tiếc là bài thơ nhiều lời; thơ là hình thức kết tinh nên càng cô đúc, kiệm lời thì thơ hay mới càng hay

Bài văn mẫu Phân tích bài thơ "Nhớ đồng" của Tố Hữu ( mẫu 2 )

Tố Hữu là một trong những nhà thơ tiêu biểu của nền văn học hiện đại Việt Nam Đến với thơ ông, ta bắt gặp những áng thơ tràn đầy niềm tin, lý tưởng cách mạng Tập thơ

"Từ ấy" của ông tiêu biểu cho hồn thơ sục sôi, nhiệt huyết ấy, bài thơ "Nhớ đồng" là một trong những bài thơ hay nhất của tập thơ

Bài thơ được viết trong hoàn cảnh Tố Hữu bị cầm tù nơi ngục tối Bài thơ là tiếng lòng tha thiết và nỗi nhớ quê hương khôn nguôi của tác giả Mở đầu bài thơ là nỗi nhớ, là tiếng thơ tựa tiếng hát yêu thương, bộc lộ nỗi cô đơn, nỗi mong nhớ sâu thẳm nơi đáy lòng của người chiến sĩ cách mạng:

"Gì sâu bằng những trưa thương nhớ Hiu quạnh bên trong một tiếng hò"

Lối so sánh hơn độc đáo của tác giả gợi lên nỗi nhớ da diết đầy xúc cảm Không có gì thương và buồn hơn là những ngày trưa thương nhớ quê nhà Càng nhớ lại càng cô đơn, nỗi nhớ càng rộng lớn bao nhiêu thì nỗi cô đơn lại càng ngập tràn, "hiu quạnh" bấy nhiêu Một tiếng hò tình quê cất lên thắm thiết mang thương nhớ cồn cào hay tiếng

hò ấy là tiếng lòng hiu quạnh, lạnh giá, đơn độc của nhà thơ nơi chốn tù đày đau thương Niềm mong nhớ ấy cứ khắc khoải, chực chờ, bao hình ảnh quê hương dần hiện về trong tâm khảm Càng nhớ càng thương lại càng buồn trĩu nặng:

"Đâu gió cồn thơm đất nhả mùi Đâu luồng tre mát thuở yên vui Đâu từng ô mạ xanh mơn mởn Đâu những nương khoai sắn ngọt bùi Đâu những đường con bước vạn đời Xóm nhà tranh thấp ngủ im hơi Giữa dòng ngày tháng âm u đó Không đổi nhưng mà trôi cứ trôi"

Nơi chốn quê nhà thương yêu ấy có biết bao vẻ đẹp, bao dấu ấn mãi chẳng thể nào quên được Đó là những gì đẹp đẽ nhất mà chỉ có ở chốn quê hương mình mà thôi, chẳng nơi đâu có thể thay thế được Đó là hương gió nhẹ nhẹ hòa trong mùi đất lành thơm ngát, là những luồng tre xanh toả bóng mát chiều hè

Quê hương ấy còn là những cánh đồng có ô mạ xanh tươi nơi có những người dân cày một nắng hai sương lam lũ, chân chất, thật thà Và đó còn là những ruộng nương khoai

sắn ngọt bùi, là những mái nhà tranh ấm êm bình dị, tuy nghèo khó mà tấm lòng bao

la, chứa chan tình người dành cho nhau Cảm xúc theo nỗi nhớ trào dâng trong lòng, tiếng thơ mang theo biết bao tâm tình trong sâu thẳm tâm hồn

Điệp từ "Đâu" đứng ở đầu câu vừa như một câu hỏi tu từ lại vừa như đang kiếm tìm chút gì đó thân thuộc của những ngày xưa nơi quê nhà, khi mà chưa có chiến tranh, mất mát, đau thương Đâu rồi những khung cảnh của ngày xưa, hiện tại sao thấy trống vắng mà hụt hẫng đến vậy

Đâu chỉ có cảnh vật quê hương, nỗi nhớ đó còn hướng về những con người của miền quê Những người lao động cần cù nhẫn nại, qua bao gian khó vẫn kiên cường tranh đấu, vẫn hăng say với lao động Nhà thơ nhắc đến họ bằng tình yêu và niềm kính trọng

"Đâu những chiều sương phủ bãi đồng Lúa mềm xao xác ủ ven sông Vẳng lên trong tiếng xe lùa nước Một giọng hò đưa hố não nùng."

Dù có vất vả mệt nhọc, có khó khăn chồng chất thì những người nông dân vẫn giữ vững niềm tin, lạc quan trong gian khó Vẫn cất lên giọng hò tha thiết xua tan những

âm u, não nề Bao kỉ niệm vẫn vậy, vẫn còn đó, vẫn được giữ mãi trong kí ức của nhà thơ Khi nỗi nhớ cứ ngày một lớn thì kỉ niệm cũng theo dòng cảm xúc ùa về trong tâm tưởng Nỗi nhớ làm sao ai có thể ngăn được Một lần nữa, nhà thơ phải thốt lên nghẹn ngào:

"Gì đâu bằng những trưa thương nhớ Hiu quạnh bên sông một tiếng hò"

Biết bao vẻ đẹp xưa hiện về khiến lòng người không khỏi khắc khoải, nhớ thương Nhưng đâu ai có thể sống mãi với quá khứ được, hiện tại luôn là thứ khiến con người phải trăn trở, đấu tranh:

"Đâu dáng hình quen, đâu cả rồi Sao mà cách biệt, quá xa xôi

Chao ôi thương nhớ, chao thương nhớ

Ôi mẹ giờ xa đơn chiếc ơi!"

Thực tại sao phũ phàng quá đi thôi, chỉ có nhà thơ đang nơi đây một mình một cõi Bao cách biệt xa xôi thấm dần vào nỗi buồn kẻ cô đơn, chiếc bóng, những điều thân thuộc, bóng mẹ già cũng xa rồi, chỉ còn lại nỗi thương nhớ cứ dằn vặt mãi không thôi Những lời cảm thán "Chao ôi","Ôi" cất lên nghe ngậm ngùi mà thê lương quá Ta như cảm nhận được nỗi xót xa, đắng cay hòa trong từng lời thương nhớ vậy

Tố Hữu - một nhà thơ- một chiến sĩ cách mạng yêu quê hương đất nước mình bằng một tấm lòng thiết tha, trọn vẹn Tâm hồn luôn hướng về nguồn cội, về dân tộc và tổ quốc thân thương, gắn bó với nhân dân, cùng nhân dân lao động Dẫu trong ngục hiểm nguy, khó khăn vẫn hướng về cuộc sống ngoài kia với những nỗi đau của dân tộc Không chỉ là nhân dân, là đồng quê, Tố Hữu còn tìm về mình của những ngày xưa qua nỗi nhớ:

"Đâu những ngày xưa tôi nhớ tôi Băn khoăn đi kiếm lẽ yêu đời Vẩn vơ theo mãi vòng quanh quẩn Muốn thoát, than ơi, bước chẳng rời."

Ai cũng có cho mình một quá khứ và Tố Hữu cũng vậy, nhà thơ nhớ về những tháng ngày đầy gian nan khi đi tìm lẽ sống, kiếm lẽ yêu đời nhưng vẫn mãi một vòng quanh quẩn, chẳng tìm đâu ra một lối thoát cho cuộc sống chính mình Nhưng rồi, mọi chuyện cũng trôi qua và trở nên tốt đẹp hơn khi bắt gặp được lý tưởng cách mạng sáng soi:

"Rồi một hôm nào, tôi thấy tôi Nhẹ nhàng như con chim cà lơi Say đồng hương nắng ưa ca hát Trên chín tầng cao bát ngát trời"

Lòng đầy hưng phấn, nhẹ nhàng khi tìm thấy chính niềm yêu trong lựa chọn của mình

Sự phấn khởi, hăng say, tự hào và khát khao cuộc sống được cất lên như một nốt nhạc