TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ THÔNG TINĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH CHỦ ĐỀ Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo xây dựng nền văn hoá thời kỳ đổi mới và vai trò của văn hoá trong việc địn
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ THÔNG TIN
ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
CHỦ ĐỀ
Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo xây dựng nền văn hoá thời kỳ đổi mới và vai trò của văn hoá trong việc định hình thang bảng giá trị thể hệ trẻ Việt
Nam thời kỳ hội nhập hiện nay.
Cô Hoàng Thùy Linh – Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam
– Nguyễn Quang Thái – 19522190
LỚP: SS010.L23
MỤC LỤC
PHẦN MỞ ĐẦU 3
LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI 4
BÁO CÁO
Trang 2CHƯƠNG I: ĐẢNG TA TRONG VIỆC LÃNH ĐẠO VÀ PHÁT TRIỂN VĂN HÓA
TRONG THỜI KÌ ĐỔI MỚI 5
I Quan điểm của Đảng về văn hóa từ sau Đổi mới đến nay 5
a Những quan điểm của Đảng về văn hóa 5
b Kết quả từ thực tiễn 7
II Vị trí và vai trò của văn hóa trong thời kì đổi mới phát triển 8
a Đánh giá khái quát 8
b Vị trí vai trò của văn hóa trong công cuộc đổi mới 9
III Xây dựng và phát triển văn hóa trong thời kì đổi mới 9
a Về chủ trương và đường lối của Đảng 9
b Định hướng về các chính sách văn hóa 10
CHƯƠNG II: VAI TRÒ CỦA VĂN HÓA TRONG VIỆC ĐỊNH HÌNH THANG BẢNG GIÁ TRỊ THẾ HỆ TRẺ VIỆT NAM TRONG THỜI KÌ HỘI NHẬP 11
I Vai trò 11
II Cơ hội và thách thức 11
a Cơ hội 11
b Thách thức 12
III Trách nhiệm 12
a Đối với thế hệ trẻ 12
b Đối với bản thân 12
Trang 3PHẦN MỞ ĐẦU
Một trong những vấn đề quan trọng quyết định đến vận mệnh của một đất
nước, của một dân tộc đó là sự tư duy và nhận thức của Đảng ta. Trong quá trình
lãnh đạo cách mạng, hoạt động nhận thức và tư duy của Đảng có vai trò, ý nghĩa
cực kì quan trọng. Trên cơ sở của một nhận thức nhất định mà Đảng đã vạch ra
đường lối, chủ trương, chính sách. Nhận thức đúng, sai quyết định đến xu hướng,
bước tiến, quy mô và có sự thành bại của cuộc cách mạng
Đảng Cộng sản Việt Nam đã có những thành tựu to lớn và nổi bật, độc
đáo trong việc tư duy về con đường cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân. Từ khi
đất nước dành được độc lập, Đảng ta đã không ngừng đổi mới, sáng tạo trong tư
duy và nhận thức, từ đó đã góp phần nên sự thành công trong công cuộc đổi mới
và xây dựng đất nước ngày một hưng thịnh và phát triển
Để có được một Việt Nam như ngày hôm nay, đó không chỉ là sự đúng
đắn trong đường lối của Đảng mà còn là sự đồng lòng, đoàn kết của cả một dân
tộc. Vì vậy, việc giữ gìn được nét văn hóa tốt đẹp ấy là vô cùng quan trọng và
cấp thiết. Bước vào giai đoạn hội nhập và phát triển, nét văn hóa ấy có thể bị hao
mòn bởi thói quen sính ngoại của lớp trẻ Việt Nam ngày nay. Cho nên, để giữ gìn
được bản sắc và văn hóa của dân tộc ta ngày nay, Đảng và nhà nước ta cần có
những chính sách và bước đi phù hợp hơn giúp cho thế hệ trẻ có thể hiểu được
những giá trị của nét văn hóa ấy
1
Trang 4LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Từ cuối những năm 70 của thế kỉ trước, khi nước ta lâm vào khủng hoảng
kinh tế - xã hội, Đảng ta, trên cơ sở tổng kết thực tiễn và những kinh nghiệm
sáng tạo của nhân dân, đã đề ra nhiều chủ trương đổi mới từng phần. Trải qua
gần 35 năm thực hiện đường lối đổi mới ấy, Đảng ta đã định hướng phát triển đất
nước theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa và xây dựng, phát triển nền văn
hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc. Quan điểm của Đảng về xây dựng và phát
triển văn hóa có những bước vận động rất quan trọng.Văn hóa được coi là nền
tảng tinh thần vững chắc của xã hội, nhất là trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội
nhập quốc tế hiện nay, kế thừa và phát huy sức mạnh của văn hóa dân tộc, Đảng
ta đã xác định quan điểm, đường lối và chính sách khoa học, phù hợp với thực
tiễn để phát huy nguồn lực văn hóa, góp phần thúc đẩy đất nước phát triển nhanh
và bền vững. Việc nhấn mạnh đến vấn đề con người thể hiện sự phù hợp với
quan điểm tiến bộ về văn hóa trên thế giới hiện nay. Và đó cũng là nguyên nhân
em chọn đề tài “Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo xây dựng nền văn hoá thời kỳ
đổi mới và vai trò của văn hoá trong việc định hình thang bảng giá trị thể hệ trẻ
Việt Nam thời kỳ hội nhập hiện nay” làm đề tài tiểu luận
2
Trang 5CHƯƠNG I: ĐẢNG TA TRONG VIỆC LÃNH ĐẠO VÀ PHÁT
TRIỂN VĂN HÓA TRONG THỜI KÌ ĐỔI MỚI
I Quan điểm của Đảng về văn hóa từ sau Đổi mới đến nay
- Văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, là mục tiêu, động lực phát triển
bền vững đất nước. Văn hóa phải được đặt ngang hàng với kinh tế và chính trị,
xã hội. Xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, thống
nhất trong đa dạng của cộng đồng các dân tộc Việt Nam, với đặt trưng dân tộc,
nhân văn và dân chủ và khoa học
a Những quan điểm của Đảng về văn hóa
- Nền văn hóa Việt Nam được vun đắp qua hàng ngàn năm lịch sử đã trở
thành điểm tựa tinh thần vững chắc, là nguồn lực to lớn tạo nên những thắng lợi
vĩ đại trong lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc ta. Trong bối cảnh toàn
cầu hóa và hội nhập quốc tế hiện nay, kế thừa và phát huy sức mạnh của văn hóa
dân tộc, Đảng ta đã xác định quan điểm, đường lối và chính sách khoa học, phù
hợp với thực tiễn để phát huy nguồn lực văn hóa, góp phần thúc đẩy đất nước
phát triển nhanh và bền vững
- Trong Nghị quyết Hội nghị Trung ương 9 khóa XI về xây dựng và phát
triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước
đã đề ra quan điểm, nhiệm vụ, giải pháp cơ bản cho việc xây dựng và phát triển
văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước
* Về quan điểm:
- Văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, là mục tiêu, động lực để phát
triển bền vững của đất nước và phải được đặt ngang hàng với kinh tế, chính trị,
xã hội
- Xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, thống
nhất trong đa dạng của cộng đồng các dân tộc Việt Nam, với các đặc trưng dân
tộc, nhân văn, dân chủ và khoa học
- Phát triển văn hóa vì sự hoàn thiện nhân cách con người và xây dựng con
người để phát triển văn hóa. Trong xây dựng văn hóa, chăm lo xây dựng con
3
Trang 6người có nhân cách, lối sống tốt đẹp là vấn đề trọng tâm với các đặc tính cơ bản như: Yêu nước, nhân ái, nghĩa tình, trung thực, đoàn kết, cần cù và sáng tạo
- Xây dựng đồng bộ môi trường văn hóa, trong đó chú trọng vai trò của gia đình, cộng đồng. Phát triển hài hòa giữa kinh tế và văn hóa cần chú ý đầy đủ đến yếu tố văn hóa và con người trong việc phát triển
- Xây dựng và phát triển văn hóa là sự nghiệp của toàn dân do Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, nhân dân là chủ thể sáng tạo, đội ngũ trí thức giữ vai trò quyết định
* Nhiệm vụ đặt ra:
- Xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện
- Xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh
- Xây dựng văn hóa trong chính trị và kinh tế
- Nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động văn hóa
- Phát triển công nghiệp văn hóa đi đôi với xây dựng, hoàn thiện thị trường văn hóa
- Chủ động hội nhập quốc tế về văn hóa, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại
* Giải pháp:
- Tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với lĩnh vực văn hóa
- Nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về văn hóa
- Xây dựng đội ngũ cán bộ làm công tác văn hóa
- Tăng cường nguồn lực cho lĩnh vực văn hóa
- Đối với công tác xây dựng đội ngũ cán bộ làm công tác văn hóa, Nghị quyết khẳng định: Coi trọng quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng, bố trí cán bộ lãnh đạo, quản lý văn hóa, cán bộ làm công tác khoa học, chuyên gia đầu ngành, cán bộ ở cơ sở Đổi mới đào tạo, bồi dưỡng cán bộ văn hóa theo hướng hiện đại và hội nhập quốc tế Xây dựng đội ngũ trí thức, văn nghệ
Trang 7tác tại địa phương
b Kết quả từ thực tiễn
- Sau khi Nghị quyết Trung Ương 5 khóa VIII với sự nhấn mạnh đến yêu
cầu xây dựng nền văn hóa, xây dựng con người Việt Nam ra đời và yêu cầu này
tiếp tục được khẳng định ở những kỳ Đại hội tiếp theo, các chương trình hành
động tương ứng cũng đã được triển khai nhằm đạt được mục tiêu đặt ra như
phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”, “Xây dựng nếp sống
văn minh và gia đình văn hóa”, “Người tốt, việc tốt” Trong đó, phong trào
“Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” là quan trọng nhất
- Mặc dù phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” đã
góp phần ổn định an ninh chính trị, xây dựng đời sống văn hóa tinh thần lành
mạnh, tiến bộ và giúp người dân nâng cao chất lượng cuộc sống, thực tế cho thấy
kết quả thực hiện phong trào vẫn còn những hạn chế. Quản lý nhà nước về văn
hóa còn nhiều sơ hở, yếu kém. Đấu tranh ngăn ngừa văn hóa phẩm độc hại chưa
được chú ý đầy đủ, còn nhiều khuyết điểm, bất cập. Trong thực tiễn hoạt động,
phong trào này bị đánh giá là chưa đồng đều, thiên về bề nổi, hiệu quả thấp và
bên cạnh đó, hoạt động của Ban chỉ đạo ở một số địa phương còn nặng tính hành
chính. Cùng với bệnh thành tích, một hạn chế đáng chú ý của phong trào là đã
triển khai chương trình một cách duy ý chí, không căn cứ vào thực tiễn nên hiệu
quả không đáng kể hoặc thậm chí nhiều khi còn không đi được vào đời sống
- Liên tiếp các kỳ Đại hội gần đây là Đại hội XI và XII, văn kiện của Đảng
đều đánh giá rằng văn hóa phát triển chưa tương xứng với các lĩnh vực khác. Một
trong những nguyên nhân quan trọng nhất là quan điểm tiếp cận trong xây dựng
chính sách và triển khai hành động còn nhiều bất cập. Như ta biết, văn hóa luôn
đa dạng và vận động không ngừng. Mỗi một vùng miền lại có một văn hóa riêng
và nó luôn biến đổi theo nhu cầu của con người - chủ nhân của văn hóa. Thế
nhưng, các chính sách và việc triển khai chính sách liên quan đến văn hóa của
Nhà nước còn cứng nhắc, chưa phù hợp.
4
Trang 8II Vị trí và vai trò của văn hóa trong thời kì đổi mới phát triển
a Đánh giá khái quát
* Kết quả chủ yếu:
- Sự nghiệp xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đã có
chuyển biến tích cực, đạt kết quả quan trọng
- Sản phẩm văn hóa, văn học nghệ thuật ngày càng phong phú, đa dạng
- Xã hội hóa hoạt động văn hóa ngày càng được mở rộng, góp phần đáng
kể vào việc xây dựng các thiết chế văn hóa
- Công tác quản lý nhà nước về văn hóa được tăng cường, thể chế văn hóa
từng bước được hoàn thiện.
- Đội ngũ làm công tác văn hóa, văn nghệ có bước trưởng thành
- Giao lưu và hợp tác quốc tế về văn hóa có nhiều khởi sắc.
* Những hạn chế, yếu kém:
- So với những thành tựu trên lĩnh vực chính trị, kinh tế, quốc phòng, an
ninh, đối ngoại, thành tựu trong lĩnh vực văn hóa chưa tương xứng; chưa
đủ để tác động có hiệu quả xây dựng con người và môi trường văn hóa
lành mạnh.
- Tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống trong Đảng
và trong xã hội có chiều hướng gia tăng
- Đời sống văn hóa tinh thần ở nhiều nơi còn nghèo nàn, đơn điệu; khoảng
cách hưởng thụ văn hóa giữa miền núi, vùng sâu, vùng xa với đô thị và
trong các tầng lớp nhân dân chậm được rút ngắn.
- Việc bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa hiệu quả chưa cao, nguy cơ
mai một chưa được ngăn chặn
- Cơ chế, chính sách về kinh tế trong văn hóa, văn hóa trong kinh tế, về
huy động, quản lý các nguồn lực cho văn hóa chưa cụ thể, rõ ràng
5
Trang 9b Vị trí vai trò của văn hóa trong công cuộc đổi mới
- Là cơ sở để xác lập các giá trị cốt lõi của mô hình - con đường - thể
chế phát triển của một quốc gia - dân tộc, xác lập các giá trị cốt lõi của
thể chế chính trị thực sự “của dân, do dân và vì dân”
- Là cơ sở để xác lập các giá trị cốt lõi của thể chế kinh tế, triết lý và
đạo đức kinh doanh thúc đẩy phát triển năng động, hiệu quả, hài hòa và
bền vững cả về kinh tế, xã hội và môi trường; phát triển bao trùm,
“không để ai tụt lại phía sau”
- Là cơ sở để xác lập các giá trị xã hội, lối sống xã hội, nền đạo đức xã
hội thượng tôn pháp luật, nhân văn, nhân ái, tôn trọng quyền con người,
quyền công dân
- Là cơ sở để xác lập hệ giá trị phát triển cùng với cơ chế hoạt động
tương ứng của từng chủ thể trong xã hội (thể hiện những giá trị mà chủ
thể đó tuân theo và hướng tới); tạo động lực nội sinh cho sự phát triển
bền vững của từng chủ thể cũng như toàn xã hội
- Là cơ sở để xác lập hệ giá trị hợp tác và hội nhập quốc tế trên cơ sở
nguyên tắc đặt lợi ích quốc gia - dân tộc lên trên trên hết, đồng thời tôn
trọng các lợi ích chính đáng của các quốc gia - dân tộc khác, hợp tác
bình đẳng cùng phát triển và cùng có lợi, cùng bảo vệ các giá trị chung
- Là cơ sở để xây dựng cơ chế liên kết - điều tiết sự phát triển thông qua
liên kết các giá trị giữa các chủ thể và trong toàn xã hội; hạn chế những
tác động tiêu cực trong quá trình phát triển
III Xây dựng và phát triển văn hóa trong thời kì đổi mới
- Trước những khó khăn, thách thức, những biến động phức tạp của tình
hình thế giới và khu vực, Đảng luôn kiên định xây dựng và thực hiện các chủ
trương, chính sách đổi mới đúng đắn trên nhiều lĩnh vực trong đó có lĩnh vực văn
hoá, chỉ đạo hoạch định các chính sách văn hoá nhằm thực hiện thắng lợi mục
tiêu xây dựng và phát triển nền văn hoá Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân
tộc
6
Trang 10a Về chủ trương và đường lối của Đảng
- Từ năm 1986 Đảng ta đã trực tiếp lãnh đạo sự nghiệp đổi mới đất nước,
những nhận thức mới của Đảng về văn hoá có bước chuyển biến quan trọng. Nền
văn hóa mà Đảng xác định phải xây dựng là nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản
sắc dân tộc với đặc trưng dân tộc, hiện đại, nhân văn.
- Tháng 7 năm 1998, Hội nghị Trung ương 5 khoá VIII ra Nghị quyết về
xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc. Toàn bộ tinh
thần của Nghị quyết Trung ương 5 (khoá VIII) về xây dựng và phát triển nền văn
hoá Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc đã làm sáng lên bức tranh của
nền văn hoá đất nước trong tương lai. Có thể nói Nghị quyết Trung ương 5 (khoá
VIII) đã thể hiện sự phát triển cả nhận thức và tư duy lý luận về văn hoá, lãnh
đạo văn hoá của Đảng. Đó cũng chính là kết tinh của sự kế thừa và phát triển Chủ
nghĩa Mác- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hoá, về xây dựng và phát triển
sự nghiệp văn hoá, về phương pháp lãnh đạo văn hoá, quản lý văn hoá
b Định hướng về các chính sách văn hóa
- Quá trình tiến hành sự nghiệp đổi mới, vấn đề định hướng phát triển đất
nước là cực kỳ quan trọng. Định hướng đúng để đạt tới mục tiêu mà cương lĩnh
năm 1991 về xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội đã đề
ra, được Đại hội VII của Đảng thông qua. Theo đó, phát triển kinh tế theo định
hướng xã hội chủ nghĩa để phấn đấu đến năm 2020 cơ bản nước ta trở thành
nước công nghiệp tuy nhiên cũng phải gắn liền với việc phát triển văn hóa - xã
hội. Việc phát triển văn hoá- xã hội và xây dựng con người luôn luôn gắn bó với
định hướng chính trị, định hướng phát triển kinh tế đất nước.
- Nền văn hoá định hướng xã hội chủ nghĩa thông qua các chính sách văn
hoá mang tính nhân văn, vì con người; phát huy tiềm năng, trí tuệ con người để
đáp ứng yêu cầu, đòi hỏi của sự nghiệp đổi mới, của nền kinh tế tri thức trong xu
thế hội nhập quốc tế. Nhận thức sâu sắc về tầm quan trọng, ý nghĩa, vai trò, vị trí
của văn hoá trong đời sống dân tộc và trong cách mạng xã hội chủ nghĩa, nghị
quyết Trung ương 5 (khoá VIII) của Đảng đã đề cập đến chính sách văn hoá
trong nhiệm vụ thứ 10 đó là “củng cố, xây dựng và hoàn thiện các thiết chế văn
hoá”.
7
Trang 11giặc ngoại xâm, thống nhất đất nước, xây dựng và bảo vệ tổ quốc, Đảng ta luôn
quan tâm đến văn hoá và càng coi trọng hơn trong thời kỳ đổi mới, trong điều
kiện xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa
CHƯƠNG II: VAI TRÒ CỦA VĂN HÓA TRONG VIỆC ĐỊNH HÌNH
THANG BẢNG GIÁ TRỊ THẾ HỆ TRẺ VIỆT NAM TRONG THỜI KÌ
HỘI NHẬP
I Vai trò
- Văn hóa có vai trò quan trọng trong quá trình phát triển của một đất
nước, của một quốc gia hay của một dân tộc. Đó là nền tảng tinh thần của xã hội,
vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự phát triển kinh tế - xã hội
- Văn hóa là thành tố vô cùng quan trọng trong việc cấu thành nên chất
lượng của nguồn nhân lực trong việc phát triển kinh tế và xã hội. Việc định hình
thang bảng giá trị của thế hệ trẻ Việt Nam trong thời kì hội nhập ngày nay là một
trong những yếu tố rất quan trọng để duy trì, phát triển bản sắc, cốt cách, định
hình và chi phối những hành vi của giới trẻ. Xác định đúng đắn thang bảng giá trị
của thế hệ trẻ Việt Nam mới có thể định hướng, giáo dục, bồi dưỡng và phát triển
thế hệ trẻ đáp ứng những đòi hỏi của thời kì hội nhập, công nghiệp hóa và hiện
đại hóa đấy nước
II Cơ hội và thách thức
a Cơ hội
- Kế thừa được những giá trị truyền thống từ bao đời nay, đồng thời tiếp
thu được những giá trị mới, hướng tới tương lai như dân chủ, hiện đại,
nhân văn, khai phóng, khoan dung, rộng mở…
- Nguồn tài nguyên văn hóa Việt Nam dồi dào, đa dạng về loại hình và có
giá trị cao trên nhiều phương diện, được công nhận cả ở tầm khu vực và
quốc tế là điều kiện thuận lợi cho sự phát triển kinh tế, văn hóa và xã
8