Để nhận được sự tôn trọng của người khác đối với mình, theo em mỗi người cần phải làm gì?. Hiếu giúp đỡ Minh không vụ lợi, không mong đền đáp, đồng cảm sâu sắc với bạn, cùng chí hướng vớ
Trang 1PHÒNG GD&ĐT BÁT XÁT ĐỀ THI CHỌN HSG LỚP 9 CẤP
HUYỆN
Năm học 2021 – 2022
Môn: Giáo dục công dân – Lớp 9
Thời gian: 150 phút (Không kể thời gian giao đề) (Đề thi gồm có 02 trang,
06 câu)
Câu 1 (3,0 điểm) Đọc thông tin và trả lời câu hỏi:
“Nguyễn Tất Minh bị tật nguyền bẩm sinh khiến đôi chân và cánh tay phải cứ co quắp và càng lớn lại càng teo lại nhưng Minh rất ham học và luôn mơ ước được đi học như các bạn cùng trang lứa Ngô Minh Hiếu vì thương cảm hoàn cảnh của bạn đã tự nguyện làm “đôi chân” cõng bạn đến trường suốt 10 năm học, không quản ngại nắng mưa Và niềm vui đến khi kết quả thi của cả hai em đều đủ để bước chân vào giảng đường Đại học.”
(Theo báo "Văn hóa.vn" ra ngày 7/10/ 2020)
a Câu chuyện cảm động về đôi bạn thân cõng bạn đi học trong suốt 10 năm ở huyện Triệu Sơn, Thanh Hóa gợi cho em nhớ tới nội dung bài học nào em đã học Em hãy trình bày nội dung bài học đó?
b Qua tình bạn đẹp của hai bạn, em học tập được gì từ bạn Hiếu và bạn Minh?
Câu 2 ( 3,0 điểm)
Tuấn đang chơi vui vẻ chợt nhận ra có một chiếc xe kéo đang chở hàng đi ngược chiều tới, người kéo xe hàng có gương mặt khắc khổ, mồ hôi nhễ nhại với bộ quần áo đã bạc màu, Tuấn nhìn thấy và nhận ra đó chính là bố mình Tuấn xấu hổ quay đi, không chào bố thậm chí là không dám nhìn bố vì sợ bạn bè chê cười.
a Theo em thái độ của Tuấn như vậy là đúng hay sai? Vì sao? Nếu em là Tuấn trong trường hợp trên em sẽ xử lý như thế nào?
b Để nhận được sự tôn trọng của người khác đối với mình, theo em mỗi người cần phải làm gì?
Câu 3 (3,0 điểm) Ca dao có câu:
“Non cao cũng có đường trèo Đường dẫu hiểm nghèo cũng có lối đi”.
a Theo em ý nghĩa của câu ca dao trên là
gì?
b Là học sinh em phải làm gì để có được phẩm chất đạo đức
ĐỀ CHÍNH THỨC
Trang 2Câu 4 (4,0 điểm)
a Em hiểu hợp tác là gì? Vì sao trong tình hình hiện nay hợp
tác là một vấn đề quan trọng và tất yếu? Học sinh có trách
nhiệm như thế nào trong việc hợp tác quốc tế và hợp tác trong cuộc sống ?
b Em hãy lấy một dẫn chứng trong thời gian diễn ra đại dịch Covid-19 về sự hợp tác quốc tế trong phòng chống dịch bệnh Chỉ ra những quan điểm của Đảng và nhà nước ta về hợp tác quốc tế trong giai đoạn hiện nay?
Câu 5 (4,0 điểm)
K là học sinh lớp 9 Nhà K ở gần quán nước của nhà bà B Một vài thanh niên trong xóm vẫn thường tụ tập ở quán nước để chơi bài ăn tiền Lúc đầu K chỉ tham gia chơi cho vui, nhưng lâu dần thành quen K lấy trộm cả tiền của bác hàng xóm để đánh bài Một hôm K mượn xe của V rồi đem đi bán lấy tiền đánh bài Biết chuyện nên V đòi lại xe nhưng K khất lần khất lượt chưa trả V đang chưa biết làm cách nào để lấy lại được xe.
a Hãy trình bày những nhận xét của em về hành vi của K?
b Tại sao nói:“Tệ nạn xã hội là con đường ngắn nhất dẫn đến tội ác”?
c Nếu em là V, em sẽ ứng xử như thế nào?
Câu 6 (3,0 điểm)
“Lao động là nghĩa vụ thiêng liêng, là nguồn sống, nguồn hạnh phúc của chúng ta Trong xã hội ta, không có nghề nào thấp kém, chỉ những kẻ lười biếng, ỷ lại mới đáng xấu hổ Người nấu bếp, người quyét rác cũng như thầy giáo, kĩ sư, nếu làm tròn trách nhiệm thì đều vẻ vang như nhau.”
(Trích trong HCM toàn tập- Tập IX)
a Em có cảm nghĩ gì về đoạn văn trên? Vì sao nói: “Lao động là quyền và nghĩa vụ của mỗi công dân” ( Điều 55/Hiến pháp)
b Để trở thành người lao động tốt, công dân có ích cho xã hội, ngay từ bây giờ em cần phải làm gì?
-Hết -Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm.
Họ và tên thí sinh: Số báo danh:
Trang 3PHÒNG GD&ĐT BÁT XÁT
- HƯỚNG DẪN CHẤM THI CHỌN HỌC SINH GIỎI
CẤP HUYỆN NĂM 2021-2022 Môn thi: GIÁO DỤC CÔNG DÂN Ngày thi: 27/12/2021
(Hướng dẫn này có 05 trang)
I HƯỚNG DẪN CHUNG
1 Cán bộ chấm thi chấm đúng như đáp án, thang điểm
2 Hướng dẫn chấm chủ yếu được biên soạn theo hướng “mở” chỉ nêu
các ý chính, từ đó phát triển thành các ý cụ thể Trong quá trình chấm
cần quan tâm đến lí giải, lập luận của thí sinh
3 Nếu có câu nào, ý nào mà thí sinh có cách diễn đạt khác với hướng
dẫn chấm nhưng vẫn đảm bảo chính xác kiến thức thì vẫn cho điểm tối
đa của câu, ý đó theo thang điểm
4 Tổng điểm bài thi là 20,0, chi tiết đến 0,25, không quy tròn điểm bài
thi
II HƯỚNG DẪN CHẤM CHI TIẾT
Câu 1: (3 điểm)
1 a Câu chuyện cảm động về đôi bạn thân cõng bạn đi học
trong suốt 10 năm ở huyện Triệu Sơn, Thanh Hóa gợi cho
em nhớ tới nội dung bài học “Xây dựng tình bạn trong
sáng, lành mạnh".
- Tình bạn trong sáng, lành mạnh là tình cảm gắn bó
giữa hai hoặc nhiều người trên cơ sở hợp nhau về tính tình,
sở thích hoặc có chung xu hướng hoạt động, có cùng lí
0,25 0,25
Trang 4tưởng sống.
Tình bạn trong sáng, lành mạnh có những đặc điểm
cơ bản sau:
0,5
Phù hợp với nhau về quan niệm sống
Bình đẳng, tôn trọng lẫn nhau
Chân thành, tin cậy lẫn nhau và có trách nhiệm đối
với nhau
Thông cảm, đồng cảm sâu sắc với nhau
Tình bạn trong sáng, lành mạnh có thể có giữa những người
cùng giới hoặc khác giới
Ý nghĩa: Tình bạn trong sáng lành mạnh giúp con người
cảm thấy ấm áp, tự tin, yêu cuộc sống hơn, biết tự hoàn
thiện mình để sống tốt hơn Để xây dựng tình bạn trong
sáng, lành mạnh cần có thiện chí và cố gắng từ hai phía
0,5
b Học tập bạn Ngô Minh Hiếu và bạn Nguyễn Tất
Minh:
Học tập bạn Nguyễn Tất Minh:
0,5
- Bạn Minh là người có ước mơ, có hoài bão, có lý tưởng,
khao khát được đi học Học bạn biết mơ ước, biết xác định
mục tiêu và quyết tâm theo đuổi mơ ước, mục tiêu
- Học tập ý chí, nghị lực phi thường, sự kiên trì vượt khó
của bạn "Đôi chân và cánh tay phải cứ co quắp và teo lại"
vậy mà bạn vẫn quyết tâm đến trường, quyết tâm thi đỗ
đại học với điểm số rất cao
-Học tập bạn sự tự tin, tự lập, tinh thần lạc quan, yêu đời,
yêu cuộc sống, có niềm tin mãnh liệt vào tương lai, có sức
mạnh vượt lên sự mặc cảm, tự ti bởi tật nguyền
Học tập bạn Ngô Minh Hiếu
0,5
-Học bạn Hiếu biết yêu thương, đức độ: Thương bạn, mến
bạn, cảm phục bạn bằng cả trái tim,không quản nắng
mưa, nhọc nhằn, suốt 10 năm trời cõng bạn đến trường.
- Học bạn Hiếu biết xây dựng tình bạn trong sáng, lành
mạnh Hiếu giúp đỡ Minh không vụ lợi, không mong đền
đáp, đồng cảm sâu sắc với bạn, cùng chí hướng với bạn,
tôn trọng bạn, chia sẻ niềm vui, nỗi buồn với bạn, truyền
cảm hứng và sức mạnh cho bạn…
- Học tập Hiếu đức hy sinh và tinh thần vượt khó: Hiếu đã
hy sinh những niềm vui nho nhỏ của tuổi thơ, tuổi mới lớn
để luôn đồng hành cùng người bạn, cùng bạn vun đắp ước
mơ
Cả hai bạn là tấm gương sáng ngời để tất cả các thế hệ
học sinh học tập, noi theo
Câu 2: (3 điểm)
2 a Theo em thái độ của Tuấn như vậy là sai vì :Thái
độ của Tuấn là thể hiện sự thiếu tôn trọng đối với bố
Tôn trọng người khác là sự đánh giá đúng mức, coi trọng
0,5
Trang 5danh dự, phẩm giá và lợi ích của người khác Cha mẹ là
người nuôi chúng ta lớn khôn, đã phải làm lụng vất vả lấy
tiền cho chúng ta ăn học thế mà Tuấn lại phủ nhận điều ấy,
ngại với chúng bạn vì việc làm của bố mình Tuấn không
hiểu là từ những chuyến hàng đó Tuấn mới có được cơ hội
đến trường như hôm nay Như vậy là sai trái, hơn nữa Tuấn
còn không chào bố, gặp người lớn tuổi là phải chào huống
chi là người thân sinh ra mình mà lại ngoảnh đầu làm ngơ
Tuấn không chỉ đánh mất đi sự tôn trọng mà còn đánh mất
sự hiếu thảo với cha mẹ
1
- Nếu trong hoàn cảnh đó, em sẽ không ngần ngại mà chào
bố, kể cho chúng bạn nghe về việc làm của bố phải vất vả,
cực nhọc thế nào để nuôi sống gia đình Em sẽ cho chúng
bạn thấy sự cao cả, đức hi sinh và tình yêu thương vô bờ
bến mà bố dành cho em
0,5
b Để nhận được sự tôn trọng của người khác đối với
mình, theo em mỗi người cần phải biết tôn trọng người
khác Cần phải tôn trọng mọi người ở mọi nơi, mọi lúc, cả
trong cử chỉ, hành động và lời nói Có tôn trọng người khác
thì mình mới nhận lại được sự tôn trọng của họ Và tôn
trọng người khác là thể hiện lối sống có văn hóa của mỗi
người
1
Câu 3: (3 điểm)
“Non cao cũng có đường trèo Đường dẫu hiểm nghèo cũng có lối đi”.
a Theo em ý nghĩa của câu ca dao trên là gì?
- Trong cuộc sống không có điều gì là dễ dàng, còn có rất
nhiều khó khăn thử thách Câu ca dao khuyên chúng ta
trong cuộc sống dù khó khăn, gian khổ nhưng nếu chúng
ta biết năng động, sáng tạo thì dễ dàng vượt qua
- Năng động là tích cực, chủ động dám nghĩ dám làm.
- Sáng tạo là say mê nghiên, tìm tòi để tìm ra cái mới, cái
hay, cách giải quyết mới
- Năng động, sáng tạo là luôn xử lý linh hoạt các tình
huống nhằm đạt kết quả cao
- Cuộc sống hiện đại ngày nay với sự phát triển của nền
khoa học tiên tiến với công nghệ phát triển, trí tuệ con
người được phát huy vì vậy con người rất cần phẩm chất
năng động sáng tạo để thích nghi
- Do vậy chúng ta phải năng động, sáng tạo thì mới có thể
vượt qua được những khó khăn, thử thách và thành công
1,0
b Là học sinh em phải làm gì để có được phẩm chất
đạo đức đó?
- Tích cực, kiên trì học tập, rèn luyện trong cuộc sống
- Sáng tạo trong cách làm, xử lý linh hoạt các tình huống
trong thực tế
0,5 0,5 0,5
Trang 6- Học tập chăm chỉ, có phương pháp học tập phù hợp.
- Tích cực áp dụng những kiến thức, kỹ năng đã học vào
trong thực tế đời sống Luôn luôn đổi mới tư duy, đổi mới
cách làm để mang lại hiệu quả trong học tập và lao động
(Đây là đề mở, giám khảo linh hoạt trong việc chấm bài làm
của học sinh Cần đánh giá năng lực cảm nhận và tổng hợp
của học sinh).
0,5
Câu 4: (4,0 điểm)
4 a Em hiểu thế nào là hợp tác? Vì sao trong tình
hình hiện nay hợp tác là một vấn đề quan trọng và
tất yếu?
- Hợp tác là cùng chung sức làm việc, giúp đỡ, hỗ trợ
lẫn nhau trong công việc, lĩnh vực nào đó vì mục đích
chung
- Hiện nay hợp tác quốc tế là một vấn đề quan trọng và
tất yếu vì:
Thế giới đang đứng trước những vấn đề cấp thiết, đe dọa
sự sống còn của toàn nhân loại (bùng nổ dân số, ô nhiễm
môi trường, khủng bố quốc tế, dịch bệnh hiểm nghèo )
để giải quyết những vấn đề đó cần phải có sự hợp tác
quốc tế, không một quốc gia, dân tộc riêng lẻ nào có thể
tự giải quyết được
- Trách nhiệm của học sinh: rèn luyện tinh thần hợp tác
với bạn bè và mọi người xung quanh trong học tập, lao
động tập thể và hoạt động xã hội
0,5 1,0
0,5
b Em hãy lấy một dẫn chứng trong thời gian diễn ra
đại dịch Covid-19 về sự hợp tác quốc tế trong
phòng chống dịch bệnh Chỉ ra những quan điểm
của Đảng và nhà nước ta về hợp tác quốc tế trong
giai đoạn hiện nay?
- Lấy được một dẫn chứng trong thời gian diễn ra đại dịch
Covid-19 về sự hợp tác quốc tế trong phòng chống dịch
bệnh của nhà nước ta: Việt Nam trao tặng khẩu trang và
các trang thiết bị y tế cho các nước Hoa Kì, Trung Quốc
hỗ trợ Việt Nam về Vac-xin ngừa covid
- Quan điểm của Đảng và nhà nước về vấn đề hợp
tác quốc tế:
+ Tuân theo nguyên tắc: Tôn trọng chủ quyền, toàn vẹn
lãnh thổ của nhau, không can thiệp vào công việc nội bộ
của nhau, không dùng vũ lực hoặc đe dọa dùng vũ lực,
bình đẳng cùng có lợi
+ Tương trợ giúp đỡ lẫn nhau
+ Xây dựng mối quan hệ đoàn kết
+ Hòa bình, hợp tác, hữu nghị
+ Phản đối mọi âm mưu thù địch và hành động gây sức ép
(Học sinh có thể đưa ra các câu trả lời khác đúng với
quan điểm của Đảng và nhà nước về vấn đề hợp tác quốc
1,0
1,0
Trang 7tế thì giám khảo vẫn cho điểm).
Câu 5: (4,0 điểm)
5 a Hành vi của K là sai trái là vi phạm đạo đức, vi phạm pháp luật. 0,25
K đã có những hành vi vi phạm các quy định của pháp luật về
phòng chống tệ nạn xã hội Theo quy định của Pháp luật trẻ em
không được đánh bạc, uống rượu, hút thuốc và dùng chât kích thích có
hại cho sức khỏe Như vậy K đánh bạc là vi phạm pháp luật
0,5
- K còn có hành vi xâm phạm quyền sở hữu tài sản của Công dân và
không tôn trọng tài sản của người khác cụ thể: Ăn trộm tiền của hàng
xóm, mượn xe cầm cố, khất lần khất lượt không trả
- Theo quy định Công dân không được xâm phạm tài sản của người
khác, khi mượn phải giữ gìn cẩn thận sử dụng xong phải trả lại cho
chủ sở hữu K trộm tiền của người khác và K mượn xe rồi đem đi cầm cố
là xâm phạm quyền sở hữu tài sản của công dân, là vi phạm pháp luật
0,5
0,5
b Tệ nạn xã hội là hiện tượng xã hội bao gồm những hành vi sai lệch
chuẩn mực xã hội, vi phạm đạo đức và pháp luật, gây hậu quả xấu về mọi
mặt đối với đời sống xã hội
Ví dụ cờ bạc, ma túy, mại dâm
“Tệ nạn xã hội là con đường ngắn nhất dẫn đến tội ác" bởi vì chính tệ
nạn xã hội hủy hoại sức khỏe tinh thần và đạo đức của con người Làm tiêu
tán của cải vật chất và tan vỡ hạnh phúc gia đình, những hậu quả này khiến
con người rơi vào tuyệt vọng, không làm chủ được chính mình và dễ dàng
sa vào con đường tội ác
0,5
0,5
c Nếu em là V em sẽ giải thích cho K hiểu về tác hại của tệ nạn xã hội,
những quy định của pháp luật về phòng chống tệ nạn xã hội và nghĩa vụ
tôn trọng tài sản của người khác
Khuyên K tránh xa tệ cờ bạc sống giản dị lành mạnh, chăm chỉ học tập
đồng thời báo cho cô giáo, người lớn biết về vụ việc của K để lấy lại
chiếc xe và giúp bạn sống tốt hơn
0,5 0,5 Liên hệ bản thân: Em sẽ chấp hành tốt quy định của pháp luật 0,25
Câu 6: (3 điểm)
6 Cảm nghĩ về đoạn văn trên: HS tự liên hệ
Đoạn văn trên đã nêu bật vai trò, ý nghĩa và trách nghiệm của lao động đối với cuộc sống và con người Thế
giới tồn tại là nhờ có lao động Bản thân mỗi người phải góp
sức lao động, phải có trách nhiệm lao động dù ở hình thái
nào Ý thức trách nhiệm phải trở thành tự giác, tự nguyện,
được coi là lẽ sống, là tình cảm chân thành Như thế lao
động mới trở thành nghĩa vụ thiêng liêng Thiêng liêng bởi
nó là nguồn sống, nhựa sống của con ngươi Từ đó rèn
luyện ý thức lao động cho bản thân phải có trách nhiệm
cùng cộng đồng xây dựng cuộc sống và đất nước ngày một
đàng hoàng, to đẹp hơn
Lao động là quyền và nghĩa vụ của mỗi công dân vì:
1
0, 5
Trang 8- Lao động là quyền của công dân: Mọi công dân có
quyền tự do sử dụng sức lao động của mình để học nghề,
tìm kiếm việc làm, lựa chọn nghề nghiệp có ích cho xã hội,
đem lại thu nhập cho bản thân và gia đình
- Lao động là nghĩa vụ của công dân:
+ Mọi người có nghĩa vụ lao động để tự nuôi sống bản thân,
nuôi sống gia đình
+ Mọi người đều phải tham gia lao động, góp phần tạo ra
của cải vật chất và tinh thần cho xã hội, duy trì và phát
triển đất nước
+ Lao động là nghĩa vụ đôi với bản thân, với gia đình, đồng
thời cũng là nghĩa vụ đối với xã hội, với đất nước của mỗi
công dân
* Để trở thành người lao động tốt,công dân có ích
cho xã hội, ngay từ bây giờ em cần phải làm:
- Học tập tốt để trau dồi kiến thức, rèn luyện sức khoẻ, ý
thức tự giác…
- Tuyên truyền, vận động gia đình, xã hội thực hiện quyền
và nghĩa vụ lao động của người công dân
- Góp phần đấu tranh chống những biểu hiện sai trái, trái
pháp luật trong việc thực hiện quyền và nghĩa vụ của người
công dân…
(Phần liên hệ giám khảo linh hoạt trong việc chấm bài làm
của học sinh.)
0, 5
1
-hết