Chiều Tối Hồ Chí Minh

CHIỀU TỐI tài liệu tham khảo giúp các bạn tăng thêm ý cho bài văn nghị luận của bản thân. Đạt điểm cao trong bài kiểm tra, các kỳ thi. Trích Hình ảnh thơ bình dị, mạch vận động theo hướng hướng về sự sống → bức tranh cuộc sống bình dị, ấm áp→Tình yêu con người, yêu cuộc sống và tinh thần lạc quan cách mạng.

CHIỀU TỐI

Bác Hồ- Người cha già với muôn vàn sự kính yêu của dân tộc, đã mở ra con đường cứu nước, giúp dân tộc Việt Nam có được sự độc lập, tự do đáng quý hơn bao giờ hết Người không chỉ là người tài ba, bậc thầy của sự tài trí thông minh mà còn là người am hiểu văn thơ, danh nhân văn hóa lớn của Thế Giới Sự xuất sắc của Người về thơ ca được thể hiện qua những bài thơ mang đầy giá trị sống Và

“Chiều tối”- Bài thơ thứ 31 trong “Nhật kí trong tù” một tập thơ được xem như đặc biệt nhất của Hồ Chí Minh Thi phẩm trên được lấy cảm hứng từ chuyến đi chuyển lao của Bác vào cuối mùa thu năm 1942 Bài thơ đã làm rõ ……… “Chim mỏi…………đã rực hồng”

Mở đầu thi phẩm này là bức tranh thiên nhiên miền sơn cước lúc chiều tối: “Chim mỏi về rừng tìm chốn ngủ

Chòm mây trôi nhẹ giữa tầng không”

Qua vài nét chấm phá, bút pháp ước lệ quen thuộc trong thơ ca cổ điển, hai câu thơ đầu đã để lại một bức tiểu họa về cảnh thiên nhiên miền sơn cước ở thời điểm

“chiều tối” tín hiệu của hoàng hôn, của ngày qua đêm tới Những buổi chiều như vậy đâu có thiếu trong văn chương cổ kim; nhưng nếu cảnh ấy qua cái nhìn của một Lý Bạch tiêu diêu, một Khuất Nguyên u sầu chắc chắn sẽ đầy ảm đạm, thê lương Còn ở đây nếu không rõ xuất xứ, nhiều người sẽ lầm tưởng “Mộ” là bài thơ của thời Thịnh Đường Có người nhận xét cảnh thiên nhiên chiều tối trong bài thơ

có cái gì ấm áp, thậm chí có cả niềm vui nữa ở hình ảnh “chim bay về tổ” vì nó sẽ được nghỉ ngơi trong tổ ấm của một vòm cây nào đó “Chim mỏi về rừng tìm trốn ngủ” khác với “chim bay về tổ” Nhìn lên trời, Hồ Chí Minh nhận ra vẻ mệt mỏi,

uể oải của cánh chim Cái nhìn ấy thể hiện tấm lòng cùng cái nhìn đầy tinh tế của người thi nhân Cánh chim trong thơ Bác gợi nhớ cánh chim qua ánh mắt nàng Kiều trong thơ của đại thi hào Nguyễn Du:

“Chim hôm thoi thót về rừng”

Hay:

“Ngàn mai gió cuốn chim bay mỏi

Dặm liễu sương xa khách bước dồn”

(Bà Huyện Thanh Quan)

Cánh chim trong thơ Vương Bột, Lý Bạch, Nguyễn Du, thường bay về chốn vô tận, vô cùng, vô định, gợi cảm giác xa xăm, phiêu bạc Ngược lại, cánh chim trong thơ Hồ Chí Minh là cánh chim đang tìm về với sự sống thường ngày.Thế nhưng từ qui (về) càng làm rõ hơn nghịch cảnh của Bác Cánh chim sau một ngày vất vả còn

có chốn quay về nghỉ ngơi- Bác vẫn còn trong chuyến hành trình chuyển lao nơi đất khách quê người Phải chăng  đây là lúc người ta tạm gác mọi công việc để trở

về nơi gia đình quây quần bên bữa cơm gia đình Ngay lúc ấy, phải chăng Bác

những người con dân tộc sum họp

Vậy mà, thực tại muôn nỗi khó khăn, bởi vậy mà cảnh cũng đeo sầu đến cả chòm mây cô đơn:

“Chòm mây trôi nhẹ giữa tầng không”

Câu thơ thứ hai với bút pháp lấy điểm vẽ diện gợi tả nên không gian bao la, cánh rừng rộng lớn Thế nhưng phần dịch thơ Nam Trân đã dịch không xác với phiên

nhẹ giữa tầng không” Như vậy là bỏ đi chữ “cô” không dịch, còn hai chữ điệp âm mạn mạn thì dịch là nhẹ Bỏ đi hai chữ láy âm “mạn mạn” cũng có cái thiệt thòi ấy

“Mạn mạn” là một trong rất ít những từ láy âm đặc biệt thường xuất hiện với mật

độ cao trong thơ Đường, cũng như du du, xứ xứ, mang mang… và mỗi từ ấy có một sắc thái ý nghĩa riêng chỉ có trong thơ Đường đó là một dấu hiệu rõ rệt của chất Đường thi trong thơ của Bác Câu thơ dịch không thể giữ lại được những từ ngữ có giá trị đánh dấu ấy của thơ Đường khiến cho màu sắc Đường ít nhiều giảm

đi trong bản dịch, song điều đó khó tránh được trong việc dịch thơ Vì thế, phải chăng quá tin vào bản dịch mà ai đó nói cảnh thiên nhiên trong “chiều tối” là một cảnh vui Hình ảnh “Cảnh chim mỏi về rừng tìm chốn ngủ”- tìm một chỗ ngủ tạm qua đêm, và chòm mây lẻ loi, trôi lơ lửng gợi khung cảnh thiên nhiên hoang vắng nhưng không ảm đạm, đượm buồn không thê lương Cảnh ấy, tương đồng với tâm trạng của người bị giải Vẻ đẹp của bài thơ là ở chỗ: Vừa diễn tả được không gian thoáng đãng, cao rộng và đặc biệt là vẻ đẹp yên bình của trời thu Quảng Tây

_Trung Quốc vừa thấy được tác giả không để lộ cái mệt mỏi, cô đơn của chính

mình Với Hồ Chí Minh mọi nỗi buồn, niềm vui dường như điều gắn liền với dân tộc, nhân dân mà ít khi phụ thuộc vào cảnh ngộ của riêng Người

→ Sự kết hợp độc đáo giữa nét cổ điển và hiện tại → bức tranh thiên nhiên u buồn nhưng thanh bình, yên ả → Tình yêu thiên nhiên, phong thái ung dung tự tại của Bác

Thơ tứ tuyệt thường bất ngờ ở câu chuyển, bất ngờ mà phải tự nhiên hợp lý, liền mạch Nổi bật trong không gian chiều tối sâu lắng là bức tranh đời sống nơi xóm làng miền núi:

“Cô em xóm núi xay ngô tối

Xay hết lò than đã rực hồng”

“Sơn thôn thiếu nữ” dịch là “Cô em xóm núi” đứng trên bình diện của từ thì không có gì sai Nhưng câu thơ đã không thể hiện được cái nhìn đầy trân trọng của nhân vật trữ tình đối với con người lao động, giọng điệu trang trọng của câu thơ nguyên tác không hiện diện trong lời thơ dịch Và cũng không rõ trước Hồ Chí Minh đã có một “sơn thôn thiếu nữ” thực sự là người lao động bước vào thơ ca chưa? Chỉ biết rằng việc đặt hình ảnh “sơn thôn thiếu nữ” ở vị trí trung tâm của bức tranh phong cảnh chiều tối đã làm cho bức tranh thiên nhiên trở thành bức tranh thuộc về cuộc sống của con người Sự chuyển đổi ấy thể hiện một khuynh hướng vận động của hình tượng thơ và quan điểm nhân sinh của Bác Vì trong bất

cứ hoàn cảnh nào, Hồ Chí Minh cũng gắn bó với cuộc sống con người nơi trần thế-đặc biệt là cuộc sống nhân dân lao động

Về mặt nghệ thuật, ở hai câu thơ kết, người đọc thấy nhà thơ dường như không

tả, ngòi bút của Người chỉ ghi nhận một cách khách quan “những điều trông thấy” trong cảnh chiều tối Nghệ thuật điệp vòng “ma bao túc- bao túc ma” nối liền dòng thơ thứ ba với dòng thơ kết đã góp phần diễn tả được cái vòng quay đều đặn của cối xay ngô một nhịp điệu lao động khẩn trương đầy tích cực chăm chỉ của cô gái cũng như người lao động Vòng quay của chiếc cối chấm dứt, công việc kết thúc ( bao túc ma hoàn) thì lò than cũng “đã rực hồng”, ánh lửa đỏ ấm nồng xuất hiện thật bất ngờ, tỏa sáng vào đêm tối Tài hoa của Hồ Chí Minh là ở chỗ tả cảnh thiên nhiên, tả cảnh chiều tối mà Người không phải dùng đến một tính từ chỉ thời gian nào Người dùng ánh lửa đỏ để thể hiện thời gian đã tối ( trời có tối, lò mới rực

hồng) Hơn nữa người đọc còn cảm nhận được bước đi của thời gian từ chiều đến tối Cô gái xay ngô từ khi trời còn ánh sáng, xay xong thì trời đã tối Phải chăng

Hồ Chí Minh đã có một phát hiện mới trong bút pháp tả thời gian Từ “hồng” là nhãn tự của bài thơ rất xứng đáng là “ông thánh thứ hai mươi bảy” của bài thơ Trong “Ngục trung nhật kí” có bao nhiêu chữ “hồng” như vậy? Chữ “hồng” là nơi hội tụ kết tinh ánh sáng của toàn bài, là hình ảnh của sự sống thường nhật và niềm vui lao động Buổi chiều tối rực ánh hồng ở bài thơ “Mộ” là buổi chiều tối không

dễ gì gặp lại lần thứ hai trong thơ, ánh hồng ấy không chỉ tỏa ra từ chiếc bếp lửa bình dị của một gia đình vùng sơn cước mà chủ yếu còn được tỏa ra từ tấm lòng nhân ái tinh thần lạc quan của Hồ Chí Minh

→ Hình ảnh thơ bình dị, mạch vận động theo hướng hướng về sự sống → bức tranh cuộc sống bình dị, ấm áp→Tình yêu con người, yêu cuộc sống và tinh thần lạc quan cách mạng

Bài thơ “Chiều tối” của Hồ Chí Minh chính là một bài thơ kết hợp tài tình giữa

hai phong cách cổ điển và hiện đại, giữa thiên nhiên và con người Từ ngữ cô đọng, hàm súc cùng với điệp liên hoàn đã góp phần tạo lên thành công lớn của cả bài thơ Thi phẩm đã ……… Thông qua bài thơ ta thêm ngưỡng mộ tác giả bởi người có tinh thần vô cùng lạc quan, có một trái tim giàu cảm xúc với thiên nhiên và cuộc sống