VIẾNG LĂNG bác (4)

Bài thơ Viếng lăng Bác được viết vào tháng 4 năm 1976 khi đất nước vừa thống nhất được một năm, lăng Bác vừa khánh thành, nhà thơ Viễn Phương vinh dự có mặt trong đoàn cán bộ chiến sĩ mi

Phân tích bài thơ Viếng lăng Bác của tác giả Viễn Phương

Cuộc đời thanh cao, giản dị và sự nghiệp cách mạng vĩ đại của chủ tịch Hồ Chí Minh luôn là đề tài lớn, là nguồn cảm hứng bất tận cho thơ ca Mỗi tác phẩm viết về Người không chỉ xuất phát từ tình yêu nghệ thuật, lòng biết ơn mà còn là kết tinh của tình yêu lãnh tụ, yêu quê hương đất nước Có nhiều bài thơ hay, xúc động viết và

Bác, trong đó tiêu biểu nhất là bài thơ Viếng lăng Bác của tác giả Viễn Phương

Bài thơ Viếng lăng Bác được viết vào tháng 4 năm 1976 khi đất nước vừa

thống nhất được một năm, lăng Bác vừa khánh thành, nhà thơ Viễn Phương vinh dự

có mặt trong đoàn cán bộ chiến sĩ miền nam ra bắc viếng Bác Xúc động, nghẹn ngào, hạnh phúc trào dâng ông đã viết bài thơ trong những giây phút lịch sử đó Bài

thơ được in trong tập thơ Như mây mùa xuân và trở thành một trong những tác phẩm

tiêu biểu viết về lãnh tụ Bài thơ là lời ca ngợi về Bác, là tình cảm thiết tha, sự xúc động nghẹn ngào pha lẫn nỗi xót đau, lòng biết ơn vô hạn của nhà thơ và nhân dân miền nam, nhân dân Việt Nam dâng lên Bác

Bài thơ gọn chỉ có bốn khổ, cảm xúc được ghi lại theo trình tự thời gian và không gian theo hành trình của nhà thơ vào lăng viếng Bác Nhưng đặc sắc của bài thơ là có sự kết hợp hài hòa giữa miêu tả và biểu hiện, giữa cảm xúc của cá nhân và tình cảm cộng đồng Viễn Phương đã ghi lại hành trình ấy bằng thể thơ tám chữ, giọng điệu nhẹ nhàng, sâu lắng, thiết tha

Mở đầu bài thơ là những cảm xúc của Viễn Phương khi đứng trước lăng Bác:

Con ở miền nam ra thăm lăng Bác

Đã thấy trong sương hàng tre bát ngát

Ôi hàng tre xanh xanh Việt Nam Bão táp mưa sa đứng thẳng hàng.

Câu thơ mở đầu như một lời giới thiệu, một lời thông báo nhẹ nhàng của nhà thơ về chuyến hành trình từ miền nam ra miền bắc để đến viếng Bác Miền nam, nơi

xa xôi một phần máu thịt của đất nước, nơi luôn trong trái tim Bác, nơi vẫn luôn

mong ngóng Bác vào thăm Viễn Phương đã sử dụng cách xưng hô con, Bác thể hiện

tình cảm thân thiết và gần gũi như những người trong gia đình Từ chiến trường miền nam xa xôi vừa tan tiếng súng, vừa dứt tiếng bom đạn chiến tranh, nhà thơ cùng cán

bộ nhân dân miền nam hôm nay được đến báo công với Bác Hòa trong niềm xúc động nghẹn ngào Viễn Phương như một đứa con phương xa hôm nay được về bên cha Câu thơ chứa chan niềm rưng rưng xen lẫn niềm vui ấm áp Nhà thơ khéo léo sử

dụng cách nói giảm nói tránh thăm thay cho viếng để bớt đi cảm giác đau buồn, bởi

trong tiềm thức của Viễn Phương, Bác vẫn đang còn sống cùng non sông đất nước

Từ xa, nhà thơ nhìn thấy trong sương sớm hình ảnh hàng tre bát ngát Đó là vẻ

đẹp bình yên, lăng Bác gần gũi, bình dị như một làng quê Cây tre không chỉ là loài

cây quen thuộc trong đời sống mà còn gắn bó sâu nặng với cách mạng Hình ảnh

hàng tre xanh xanh Việt Nam là phép ẩn dụ gợi vẻ đẹp của con người Việt Nam, dân tộc Việt Nam luôn kiên cường, bất khuất, đoàn kết trong chiến đấu Dù bão táp mưa

sa vẫn thẳng hàng, dù trong bất kỳ khó khăn thử thách nào, con người Việt Nam, dân

tộc Việt Nam vẫn vững vàng trước mọi sóng gió Từ cảnh vật ngoài lăng, trong cảm xúc của Viễn Phương có niềm tự hào, hãnh diện về con người và đất nước

Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ.

Ngày ngày dòng người đi trong thương nhớ Kết tràng hoa dâng bảy mươi chín mùa xuân.

Lặng lẽ cúi đầu, bước chân chậm rãi nhà thơ hòa cùng dòng người xếp hàng

vào lăng viếng Bác Viễn Phương sử dụng điệp ngữ ngày ngày để nhấn mạnh dòng

thời gian vĩnh hằng, quy luật tuần hoàn bất tận của vũ trụ Nhà thơ phát hiện có hai

hình ảnh mặt trời cùng tồn tại như một chân lý của cảm xúc trào dâng Mặt trời trên lăng là cách tả thực để nói về mặt trời của tự nhiên, ngày ngày chiếu sáng mang sự sống đến cho muôn vật, muôn loài Hình ảnh mặt trời trong lăng là cách nói ẩn dụ để

chỉ Bác Với nhà thơ và dân tộc Việt Nam, Bác chính là một mặt trời chói lọi, là mặt trời chân lí, mặt trời của lí tưởng cách mạng soi đường chỉ lối đưa đất nước đến với bến bờ vinh quang Ví Bác với mặt trời, nhà thơ đã khắc họa được công lao vĩ đại như trời biển của Người với dân tộc Bác là một vầng dương đẹp nhất, là ánh sáng rực rỡ nhất trong trái tim Việt Nam Trong niềm tôn kính thiêng liêng, nhà thơ như nhìn thấy trong lòng mỗi con người đang bước vào lăng là cả niềm tri ân, thương

nhớ, lòng tiếc thương vô hạn với Bác Hình ảnh tràng hoa là tượng trưng cho tình

cảm vô tận của nhân dân Việt Nam và bạn bè thế giới, những người yêu chuộng hòa bình khắp năm châu đối với Bác Tình cảm của nhân dân với Bác là vô cùng vô tận, không bao giờ cạn Những dòng người cứ dài mãi, tình cảm cứ nối tiếp không ngừng

để kính dâng lên bẩy mươi chín mùa xuân của Bác Nhà thơ xúc động, nghẹn ngào

khi nhắc đến cuộc đời tươi đẹp mà Bác đã dành trọn cho Đảng, cho dân tộc Bác đã hi

sinh bẩy mươi chín màu xuân hữu hạn của mình để làm nên những mùa xuân vĩnh

hằng cho đất nước

Khi bước vào không gian trong lăng, nhà thơ tiếp tục bộc lộ niềm xúc động, ngẹn ngào khi được đứng trước vị cha già kính yêu của dân tộc:

Bác nằm trong giấc ngủ bình yên Giữa một vầng trăng sáng dịu hiền Vẫn biết trời xanh là mãi mãi

Mà sao nghe nhói ở trong tim.

Trong không khí thiêng liêng, thành kính, Viễn Phương cúi đầu tri ân vị lãnh tụ

muôn vàn kính yêu Nhà thơ tiếp tục sử dụng cách nói giảm nói tránh Bác nằm trong giấc ngủ bình yên để miêu tả về hình ảnh của Bác Với nhà thơ, Bác như đang nằm

nghỉ, cách nói ấy như để vơi bớt cảm giác đau buồn, thương tiếc Bác đang nghỉ ngơi sau một cuộc đời nhiều truân chuyên Bác có vẻ đẹp như một ông tiên đang thanh

thản trong giấc nghỉ dài Nhà thơ sử dụng cách nói ẩn dụ vầng trăng sáng dịu hiền để

chỉ không gian trong lăng Bác Đó là một thể giới tôn nghiêm, tĩnh lặng, thiêng liêng, đẹp như một vầng trăng cổ tích Lúc sinh thời Bác vẫn yêu trăng, yêu thiên nhiên thì nay lăng Bác cũng chính là một vầng trăng thơ mộng và dịu mát Vẻ đẹp của không gian trong lăng như tôn lên sự thanh cao, vĩ đại của Bác Ánh sáng dịu hiền ấy từ nơi Bác tỏa ra tưởng chừng như không khí thanh tĩnh ngưng kết cả thời gian và không gian ở bên nới này Trong phút giây thành kính ấy, giọng thơ có sự thay đổi đột ngột

thể hiện sự xúc động trào dâng Hình ảnh ẩn trời xanh là mãi mãi để chỉ công lao trời

biển, sức sống trường tồn, vĩnh hằng của Bác cùng vũ trụ, cùng non sông đất nước

Dù vẫn biết rằng tên tuổi, công lao, sự nghiệp cách mạng của Bác đã trở thành bất tử cùng lịch sử dân tộc mà sao nhà thơ Viễn Phương vẫn nghe nhói ở trong tim Đó là

nỗi đau đớn, xót xa, lòng tiếc thương vô hạn khi nghĩ đến Bác Dù tin vào sức sống trường tồn của Bác, nhưng nhà thơ vẫn phải chấp nhận sự thật Người kính yêu đã không còn nữa Nỗi đau như hàng ngàn mũi kim châm vào trái tim thổn thức của nhà thơ Đây chính là cảm xúc chân thành, sự rung động mãnh liệt chân thành của Viễn Phương được bộc lộ trực tiếp khi đứng trước chân dung của Bác

Sau những giấy phút xúc động trào dâng của niềm tự hào xen lẫn với nỗi đau, nhà thơ tiếp tục bộc lộ tâm trạng trước khi ra về :

Mai về miền nam thương trào nước mắt Muốn làm con chim hót quanh lăng Bác Muốn làm đóa hoa tỏa hương đâu đây Muốn làm cây tre trung hiếu chốn này.

Nghĩ đến lúc phải ra về, phải trở lại miền nam, phải xa Bác, nhà thơ rưng rưng

niềm xúc động Thương trào nước mắt là cảm xúc bộc lộ trực tiếp, là sự bịn rịn, lưu

luyến nhớ thương không muốn rời xa lăng Bác Tình cảm của những giây phút gần Bác khiến người con miền nam không thể nào ngăn được nữa những dòng nước mắt trào dâng và tha thiết Trong giây phút ngẹn ngào, Viễn Phương bộc lộ tấm lòng kính

yêu, ước nguyện chân thành đối với Bác Điệp ngữ muốn làm được nhắc lại ba lần để

nhấn mạnh mong ước chân thành, tự nguyện, giản dị, cao đẹp của Viễn Phương Nhà thơ muốn được làm một con chim để dâng tiếng hót vui tươi, muốn làm một cành hoa

để tỏa hương thơm khoe sắc thắm, muốn làm một cây tre để tôn lên vẻ đẹp thanh bình cho lăng Bác Phải chăng Viễn Phương muốn đươc hóa than vào cỏ cây hoa lá, chim

muông để được làm vui, làm đẹp cho lăng Bác Hình ảnh nhân hóa, ẩn dụ cây tre trung hiếu như một nguyện ước cao đẹp, nhà thơ muốn được làm một người lính bảo

vệ lăng để ngày đem giữ gìn giấc ngủ bình yên ngàn đời cho Bác Hình cảnh cây tre trung hiếu cũng thể hiện lời hứa không chỉ của nhà thơ mà của dân tộc Việt Nam sẽ

luôn đi theo và tuyệt đối trung thành với sự nghiệp cách mạng, với lý tưởng cộng sản,

với con đường mà Bác đã chọn cho nhân dân Việt Nam Hình ảnh hàng tre cũng tạo cho bài thơ có kết cấu đầu cuối tương ứng gây ấn tượng sâu sắc, tạo nên dòng cảm xúc trọn vẹn

Bằng thể thơ tám chữ, ngôn ngữ bình dị, nhịp thơ chậm dãi, giọng điệu trang trọng và cảm xúc thiết tha thiết kết hợp nhiều hình ảnh ẩn dụ, điệp ngữ, nhân hóa, bài

thơ Viếng lăng Bác là một nén nhang thơm thành kính mà nhà thơ Viễn Phương cùng

nhân dân Việt Nam kính dâng lên Bác Bài thơ gây được xúc cảm đặc biệt bởi đó là những rung động chân thành và sâu sắc của Viễn Phương Bài thơ gần gũi dễ đi vào lòng người bởi cảm xúc của nhà thơ cũng chính là tấm lòng của toàn dân tộc Đọc bài

thơ Viếng lăng Bác, chúng ta như càng kính yêu và biết ơn đối với chủ tịch Hồ Chí

Minh, vị cha già kính yêu ngàn đời của dân tộc Việt Nam