Chiến thuật và phương pháp tập luyện bóng đá: Phần 1

Cuốn sách Bóng đá - Chiến thuật và phương pháp tập luyện phần 1 có nội dung trình bày về: nguồn gốc bóng đá và sự phát triển của bóng đá; Kỹ thuật chơi bóng đá và chiến thuật bóng đá,... Hy vọng cuốn sách này sẽ trở thành tài liệu bổ ích đối với huấn luyện viên, vận động viên và các cổ động viên nhiệt thành của môn thể thao hành tinh này.

Ngifôi dich: DÂNG BÌNH

NHÀ XUAT BÂN THE DUC THE THAO

D/CH TLf NGUYÊN BÂN TIENG TRUNG QUOC:

/ * - f ^

rtQAs ClÁlAl

Trong nhítng nám gán dáy, cüng vái viéc thi dáu kh(k sác cüa bóng dá Viet Nam tren các dau tri/cfng quoc te, siC chú y, quan tám cüa ngitbi hám

mó dánh cho dpi tuyen cüng nhií phong tráo táp luyen, thi dáu trong quáng dai quán chúng cüng ngay cáng ditdc phát■ trien manh me va sáu * róng hitn.

De phuc uu cho yéu cáu cüa d6ng dáo ban doc

va tao diéu kien thuan Irti cho cóng tác giáng day, huan luyen, táp luyen cüa các huan luyen vién, van dóng vién Nhá xuát ban The duc The thao

xin trán trong giái thieu vái ban doc cuon: "Bóng

dá ky chien thuát vá phitüng pháp táp luyen".

Dáy la mot cuon sách hay ditcic dich til nguyén bán tieng Trung Quoc cüa tác giá Ma Tuyet Dién vái dáy dá các noi dung có bán nhit: lich sü phát trien cüa món Bóng dá, xu hitóng phát trien ky,

chien thuât, câc kÿ thuât dà hơng cri ban, chien thuât thi dau, phitüng phâp huan luyên, phiùfng phdp tochûc thi dau

Hy uong cuon sâch này së trà thành tài lieu bo ich dợ uài huân luyên viên, vân dơng uiên và câc

co dơng uiên nhiêt thành cua mon thê thau sơ mot hành tinh này.

NHÀ XUAT BÂN THE DgC THE THAO

Dac diém cua mon bĩng dà là cĩ tinh dơi kháng manh, cĩ kÿ thuât da dang, chien thuât phong phù, de khai trién và vi vây nơ luơn diiçJc goi là

"Mon thé thao cua nhüng ngiiơi düng cam” hộc

"Mon thé thao so 1 hành tinh" Dac diém này dâ difçJc tliê hiên rơ nét qua các däc tinh sau:

1 Tính pho câp rĩng rái

Liên dồn Bĩng dá Quoc te, to chúc ván thifịng diídc goi là "Liên hdp quoc nhơ" là to chúc thé thao

lón nliâ't trên the giói, vói 191 nifóc hôi vièn (tinh den näm 1996) Theo thong kê chiía dày du thì con

sô vân dông viên däng kÿ chính thúc* cua Liên doàn Bóng dà Quóc te dà dat tói trên 400.000 ngUdi Tat nhiên, con so ngUdi tham già dà bóng ô các niióc trên thè giói con lón hdn con sô" này nhieu

2 Có ành hilòng rat lón

Tat cá moi ngUÒi trên the giói, bât kê là nam hay nü, già hay tre dê'u däc biêt yêu thich mon thé thao này và vi vây sô liidng ngUdi theo dôi câc trân thi dâu bóng dâ cüng là mot con sô' mà nhüng mon thé thao khâc không thé nào sânh diiçJc Qua bang

1 chúng ta có thé thây so lUdng khán già trong các: giái Vó dich Bóng dà The giói dà lên tói con sc> hàng chuc tÿ ngUdi và ho dà tao ra mot khung canh ón ào, nào nhiet chiia tìing có trên các sâm bóng dà Nhieu khi lòng dam mè bóng dà dà vUdt

ra khôi khuòn kho cua mòi cá nhán dé tao néri nhüng ánh hUdng tác dông trüc tiêp tói môi quan

hê giüa các quoc gia và dieu này dâ cluing tô ành hüông râ"t sâu rông cûa bóng dà

* Vân dông viên däng kÿ chính thûc là nhQng vân dông viê n thuôc 1 tó chüc bóng dp cûa m ot naôc nào dô và dang th a m gia tâp iuyên, thi dâu.

Bàng 1: THÓNG KÊ SO LUONG KHAN GIÀ THEO DÖI

CÁC GIÀI VÔ OjCH BÓNG 0 Á THE GIÓI

Sô' ngi/di binh quàn moi trân

3 Tính tranh dua quyet liét

Tính tranli dua quyet liét trong thi dáu bóng dá

dUdc tao ra bdi chính dác diérn cüa món thé thao náy Dác diém náy có thé diídc khái quát thánh "3 diém nhá't": sán bóng có kícli thuóc lón nhát; lufdng van dong lón nhát vá do khó cao nhát Trong thi dáu bóng dá hién dai, dé’ giánh dUdc tháng ldi thi tát cá các cáu thu déu phái có gáng doc hét súc dé

dua tái

Sán thi dáu chính thúc có dien tích váo khoáng

7000 m vá trong mót trán dáu, mói cáu thu (ngoai trü thu món) phái hoat dong ít nhát lá trong khoáng lO.OOOm Mói cáu thu phái thilc hién tói trén 200 lán chay vói toe do cao vá mói dong tác ky thuát cua ho déu phái thUc hién trong diéu kien có)

toe do cao vá tính dói kháng manh

Ngáy nay, sü canh tranh trong thi dáu bóng dái con thé hién ó:

- Thú nhat lá múc do chuyén nghiep hoá ngáy/

cáng dUdc náng cao Néu truóc dáy các cáu thüi

bóng dá chuyén nghiep chi táp trung chü yéu ci

cháu Au vá Nam My thi hién nay các cáu lac bó ci

cháu Á vá cháu Phi cüng dá dua nhau thánh láp

Su thánh cóng cüa Hán Quóc vá Nhát Bán tron p

các giâi thi dâu cliuyên nghiêp liai näm gân dây

dà cĩ tác dung thúc däy rät lĩn dợ vĩi viêc pháttriên mon bĩng dà trong kliu vile Dơng A Bèn canli dĩ, bĩng dà chuyên nghiêp Trung Quoic tuy chi mĩi bàt dáu nhiïng nhâ't dinh cùng se thu diídc nhưng ket qua tot

- Thii hai là xu hiiĩng chuyên nghiêp hố ngày

i

càng diídc thè hièn rị nét Bĩng dà chuyên nghiêp dịi hĩi phài lay nghè' dà bĩng de song, do dĩ các câu lac bơ chi cĩ giành diiưc thành tich tot thì mĩi

cĩ thé sinh ton Ho cĩ thé mua, bán các càu thu chuyên nghiêp - lay chat liídng cua các çau thu de dinh già - và cüng khơng ngàn ngai dàu tii mot khốn tien lĩn dê thu diídc mot hiêu quá cao hdn

Vi du trong dơi hinh thi dâu cua ACMilan (Y), già tri cua mơi ngơi sao cĩ thé lên tĩi hàng chuc trièu

dơ la Mÿ Tuy nhiên, chính nhd cĩ sü chuyén doi giüa các càu tliu má các dpi bĩng chuyên nghiêp mdi cĩ thé duy tri diídc mot trinh dp cao và chi bàng cách này thì các dpi bĩng mĩi cĩ thé thu hút diídc khán già và thi dâu vĩi hiêu quá cao hdn

4 fíiáu tính nghê thuât

Ngiídi ta dà tĩng kêt räng trong thi dâu bĩng dá

cĩ 5 yen tĩ cd bán là: thè chät, kÿ thuât, chien

thuät, phong cácli vä y thüc Do ket qua thi dau phu thuoc väo ket qua cua sü tong hưp vä pliät liuy 5 nhän to näy, cho nén thi dau bĩng dá thüưng bien áo khưn lüưng, tháng, thua khĩ pliän dinh vä cäc tinh huong gay cä'n lién tiep xáy ra Tuy nhién chính nhưng tinh huong gay cän, bien hộ mang nhieu kich tinh näy lai chlnh lä chư

"däng xem" vä lä "ma lüc hap dän cua bĩng dä" Tren sän cĩ vüa cĩ sü tranh citĩp düng cám, vüa

cĩ sü chưng doi ngoan cüưng Cĩ tien cưng manh

me dé sút bĩng väo cáu mưn nhüng lai cĩ sü phoi hưp dé khéo léo ghi bän Cĩ khi säe müi thuoc süng nhüng cĩ lúe lai chan chüa tinh ngüưi, vüa cĩ mo hưi, däm müi bün dat, nhüng lai vüa cĩ tinh hĩrn hinh vä khưi häi

Do bĩng dä lä mưn thé thao giäu tinh nghe thuät, cho nén viec phát trién phong träo vüa phai täng cüưng vé' thé chät lai vüa phái rén luyen, boi düưng vé' tinh thän Các cäu thü phái düng cám trong tién cĩng, ngoan cüưng trong phong thü vä phái cĩ täc phong tü tüưng vüng väng Phát trien mưn bĩng dä cĩ täc düng hư trư tích ale tĩi viéc xäy düng tinh thán vän minh nhän loai, dong thưi

nĩ cüng lä mot phüưng pháp hüu hiéu nhät dé

táng cifdng tinh than dân tôc và md rông giao liiuquôc tê.

II NGUON GOC CUA BONG DA

1 Trung Quôc là ncfi bât nguôn cûa trô chai bóng dà co dai

Näm 1985, Liên doàn Bóng dà Quoc te dà to chúc Giái thi dau Bóng dàThieu nièn The giói làn thù nhat (tù 16 tuoi trd xuong) tai Bàc Kinh Tai buoi le khai mac, Chu tich Liên doàn Bóng dà Quôc tê'ông Havelange'dànór uMánbóng*dádiídc- bât nguôn tù Trung Quoc và nó dà ton tai d qúi quôc tù hàng ngàn näm nay" Trên thüc tê' câu nói trên cua ông Havelange là có báng chúng lieh sû

rö ràng

Nen vän hóa Trung Quôc dà có nguón góc tù rat làu dòi và tù rat sóm, ngay trong thòi kÿ Chien quoc (475 - 221) trùóc công nguyên, sut sàch Trung Quôc dà có nhüng sü ghi chép dàng tin cày vê trôelidi bóng dà Chiên quôc sàch - Tê' sàch ghi rang:

" Dân Lâm Tri bâv van hô vùng Lâm Tri rât giàu có, ngùôi dân d dây kliông ai là không biêt thoi sênh, gay dàn, dánh dàn báu, dánh dàn câm,

dânh gà choi, nuôi cliô sân, cd bac và thap eue (dâ bông nhôi bang da)" "Thap cue" hay côn diidc goi

là "Xûc cûc" là mot loai trô chdi tüa nhii dâ bông, trong do "xûc", "thap" cô nghla là chân dâ vào vât, côn Clic là quâ eau diïdc làm bàng da thû, bên trong chûa dây long, toc Khi thi dâu, hai bên sàp xêp theo liàng ngü và thay nhau tien hành câc lioat dông công, thû Cô thé dê dàng nhân thay trô chdi bông dâ trong thdi co dai d Trung Quôc dâ hêt sûc chu trong tôi viêc bài binh bô trân và tif tiïdng chien thuàt Tù câc bài vàn, thd ca ngdi cûa mot sô nhà thd và nhà sû hoc dôi vôi mot sô' câu thû dâ

"xûc cûc" noi tieng nhàt thdi bâ'y gid dâ cho tliâ'y vào thdi diém dô trô chdi bông dâ dâ cô qui mô khâ lôn và dâ diidc moi ngiidi lia thich

Dên thdi nhà Diïdng trô chdi bông dâ cûa Trung Quôc lai cô thêm nhüng sü phât trién môi: Bông diidc làm bàng da bên trong bdm day khi và câu mon diidc treo liiôi Ké tù dô mon "xûc cûc" co diên

dâ bàt dau dtfdc truyen sang Nhât Ban, Trieu Tiên và trd thành mot thû phâp ngoai giao cûa Trung Quôc

Cô thê tôm tât hoat dông cua bông dâ cô dai Trung Quôc bâng nhüng diêm chù yêu sau:

a Tü rát sóm da phát minh ra phüdng pháp düng da boc ngoái quá bóng.

b Áp dung phüdng pháp bdm dáy hdi váo rupt bóng

c Tao ra cáu món có liíói treo

2 Nguon gó'c cüa bóng dá hien dai va si/ thánh láp cüa Lien doán Bóng dá Quó'c te

Ngáy 26 tháng 10 nám 1863, lá mot ngáy có y nghía rat lón trong lich sil cüa bóng dá the giói 11 Cáu lac bp dá trieu táp mot hpi nghi tai thü do Luán Don niíóc Anh dé'thánii'láir to chúc bóirg dá * dáu tién tren the giói: Lien áoán Bóng dá Anh va

ho cüng dá tién hánh tháo luán dé thong nhát mot so' dieu luát cd bán trong thi dau bóng dá Do dó, láng bóng dá quoc té luón coi ngáy náy lá ngáy ra ddi cüa món bóng dá hien dai vá vi váy nilóc Anh cüng trd thánh qué hüdng cüa món bóng dá hien dai

Viec thánh láp Lién doán Bóng dá Anh khóng chi kéo theo viéc mot so quóc gia d cháu Au vá Nam My ké tiép nhau thánh láp to chúc bóng dá cüa minh, má nó con thúc dáy sil phát trién nhanh

chóng cüa inón bóng dá Nám 1872 Anh va Scotlan

da phói hdp tó chúc thi dáu vá dáy lá lán dáu tién trén thé giói có trán thi dáu giüa hai lien doánbóng dá cüa hai mide Nám 1890 Áo bát dáu tó chúc giái thi dáu bóng dá Triíóc vá sau nám 1900, mpt so niíóc nhií Táy Ban Nha, Há Lan, Achentina, Dan Mach, Niuzilán, Chile, Bi cüng dá thánh láp lien doán bóng dá cüa minh Nhüng hoat dong trén khóng chi thúc dáy manh mé cho

sU phát trien cüa món bóng dá má dóng thdi nó cüng dát nén móng cho viec thánh láp mpt tó chúc bóng dá mang tính quóc te

lioat dông tich cüc cua minh, câc liên doàn bông dâ cua mot so niïdc dà quyét dinh không ddi ntfôc Anh nüa mà giii thuf tôi tàt câ câc liên doàn bông dâ 0 châu Âu dé yêu càu ho cùng dûng ra thành lâp Liên doàn Bông dâ Quôc tê Ngày 21/5/1904, Liên doàn Bông dâ Quôc te (goi tàt là FIFA) dâ diïdc chinh thûc thành lâp tai tru sd cua Hiêp hôi Thê duc Thê thao Phâp d Paris Câc dai biêu dai diên cua 7 niïôc là Phâp, Thuy SI, Thuy Diên, Bï, Tây Ban Nha, Dan Mach, Hà Lan dâ kÿ tên vào câc van kiên cô liên quan.

Ngày 23/5/1904 Liên doàn Bông dâ QuÔc te triêu tâp Dai hôi dai biéu làn thû 1 và ông Robert Guerin (ngvidi Phâp) diidc chon làm vj Chû tich dau tiên cua FIFA Trong mot thdi gian ngân FIFA

dâ thüc hiên diidc mot so liïdng lôn công viêc nhii thành lâp cd càu bô mây làm viêc, tiêp nhân câc hôi viên môi, md rông ânh hiidng và giup dô mot sô niiôc thành lâp liên doàn bông dâ cua minh Ngày 14/4/1905 Liên doàn Bông dâ Anh tuyên bô thiïa nhân và vêu eau diidc gia nhâp FIFA Châng bao lâu sau Scotian Xû Uên, Ai Len, Bac Ai Len cùng ké tiêp nhau gia nhâp và dôi vdi mot to chûc môi ra ddi nhii FIFA thi dây quâ là mot thàng ldi rat lôn

Ton chi hoat dóng cüa FIFA la: Thúc dáy sil ph;át trien cüa món bóng dá tren triídng quoc te, md rómg mol lién he giao liíu hüu háo giüa các lien doán bómg

dá các niíóc, táng ciídng tinh hüu nghi giüa nháin dán vá van dóng vién các niíóc tren the giói

Cd cáu quyén lüc cao nhát cüa FIFA lá Dai hioi dai biéu diídc dinh ky to chúc 2 nám mót lán Miói lién doán bóng dá cüa mót niíóc lá thánh vien chính thüc cüa FIFA düdc cü tói 3 dai biéu dfé tham gia tháo luán, nlníng chí có mót ngiídi d«i(dc quyén biéu quyét Chi có các dai biéu chính thuíc cüa dai hói mói düdc phép tham gia váo viec suía doi các diéu luát thi dá'u Muon süa doi nnót chUdng hoac dieu muc nao dó trong Luát thi dau thi cán phái thu diídc tü 3/4 so phiéu tán thánh tiró lén Báu cü diídc áp dung theo hinh thúc bó phiéu kín vá các nghi quyét sé có hieu lile sau 3 tháng ké

tü khi diídc dai biéu thóng qua Trong thdi gian giüa hai Dai hói hoat dóng háng ngáy cüa FIFA sé

do Ban chá'p hánh góm 21 ngüdi dám nhiem diííói

sü chi dao trüc tiép cüa Tong thü ky Ban cháp hánh vá nhüng trd ly cüa ong ta FIFA thánh lap Ban cháp hánh (dé phu trách viec quán ly liárihchính), Uy ban to chúc giái vó dicli bóng dá thé

giói, Uy ban thé thao nghiép dií, Uy ban trong ta i,

Uv bm kÿ thuđt, Uy ban y tí, Uy ban thông tin

tuyỉn truyín, Uy ban ky luđt, Uy ban phăp chí,

Úy baa to chûc giđi thi dău thanh niín the giói, Ûy banbing dâ nü, Phòng thif kÿ de cùng phôi hôp tien hănh công viíc Tong thii kÿ lă nhđn vđt lănh dao cku yeu cua FIFA Nhiím vu cua ông ta rat năng lí vă trăch nhiím rôt lón, ông ta vùa lă soi dđy nói lien giüa căc liín doăn bóng dâ câc niíóc, câc đín doăn bóng dă cua căc chđu lue, câc to’ chúc

vă cíe Uy ban, vita phai phu trăch Ban chăp hănh

vă 2 nôm mot lăn phăi de trình mot phăn bâo căo hoat dong triióc dai hoi dai biỉu vă thiic hien cu thỉ aghi quyet cua Ban chăp hănh

Tiy nhiỉn, ngiiò

van lă Chu tich FIF

lărftt'^ằ' caò rïhđV cua FIFA'RUNG 1 Alvi i'MÖNG ì IN ni \ ÌN !

thanh lap trong mot khach san 6 pho Hoang Hau tai thu do Luan Don va cai moc nay da danh dau sii ra ddi cua bong da hien dai Nam 1872 lan dau tien Anh va Scotian da to chiic giai thi dau bong

da giiia hai niidc Nam 1885, bkt dau thiic hien

chuyen nghiep hoa trong bong da va 6 Anh dieu nay da diidc phap luat cho ph6p Nam 1898, thanh lap Hoi lien hiep van dong vien (nay goi la Lien doan van dong vien bong da chuyen nghiep, goi t&t

la TFAD)

Nam 1899, lan dau tien che do len xuong hang diidc diia ra sOf dung: 2 doi dving dau d hang 2 se thay vi tri cua 2 doi diing cuoi hang 1

Nam 1900 lan dau tien bong da diidc diia ra trinh dien d the van hoi Olympic v6i tii cach la mot mon bieu dien

Ngay 21/5/1904 Lien doan Bong da Quoc te diidc thanh lap tai Paris (goi tat la FIFA)

Ngay 14/4/1905, Lien doan Bong da Anh trd thanh hoi vien chlnh thiic cua FIFA Nam 1912, qui dinli thu mon chi diidc ph6p dung tay bat bong trong khu viic cau mon Nam 1916, Giai thi dau bong da Nam My lan dau tien dUdc to chiic

Näm 1921, öng Rimét ngùdi Phàp dilpc bau làm Chü tich FIFA Öng dà dila ra chü trildng to chùc giài vò dich bóng dà thè giói vói nòng cót là càc cau thü chuyèn nghièp Nani 1925, luàt viet vi dilpc süa dò’i tù: "giüa cau mòn và ngilòi tàn còng càn phài có 3 ngilòi phòng thu" thành "càn phài có 2 ngilòi phòng thu".

Nani 1928 Lièn doàn Bóng dà Anh rùt khòi FIFA

Nani 1930, giài Vò dich Bóng dà The giói làn thù nhä't dildc to’ chùc d Uruguay và doi Uruguay

dà doat chüc vò d ic h Näm 1932, tru sd cùa FIFA dòi den thành pho Zürich cùa Thuy SI và ton tai cho dèli ngày nay.Näm 1942, do ành hildng cùa chien tranh The giói làn thù 2 nèn giài Vò dich Bóng da The giói lan thù 4 tam ngùng to’ chùc Trong thdi gian này bóng dà Nam My bät dàu khdi säe

Näm 1946, Lièn doàn Bóng dà Anh làn thù 2 già nhàp FIFA

Nani 1949, càc cau thù dpi tuvèn Y bj tai nan may bay d gàn Turin tat cà nhùng ngilòi d trèn may bay déu bi thiet mang

Näm 1950, giài vò dich bóng da thè giói diidc täi

to chüc và giài Vó dich Bóng dà Thè giói làn tini 4 dtfdc dièn ra d Brazil và Uruguay lai doat chüc vò djch lan thü 2

Nàm 1954, giài Vó dich Bóng dà Thè giói làn thü 5 diidc to chüc tai Thuy SI và doi Cong hòa Lièn bang Düc dà doat Cüp Chièn thuàt "4 tièn dao" cüa doi Hungary lan dàu tièn difdc diia ra àp dung dà làm lu mò sii thòng tri nhièu nàm cüa chièn thuàt WM và dà dàn den cuòc càch mang län thü nhat trong làng bóng dà thè giói Tai giài làn này vòng chung kèt có 16 doi tham già Cüng trong thòi diém này Lièn doàn Bóng dà chàu Àu

và chàu À dà difdc thành làp và tru sò diidc dàt d thành phò Zurich cüa Thuy Sì và mot thành phó d Malaysia

Nàm 1955, Cüp càc doi vó djch quóc già (Cüp Cl) và Cüp vó dich cüa càc càu lac bo bàt dau difdc to’ chüc Nàm 1956, Càu lac bò Rèan Madrit doat Cüp Cl län thü nhät

Cùng trong nàm này Lièn doàn Bóng dà chàu Phi diidc thành làp và tru sd diidc dàt d Cairo - Ai Càp Nàm 1957 "Vua bóng dà" Pèlè diidc clion vào

dôi tuyên Brazil và bât dâu s il ngliiêp bong dâ liuy hoàng cua minh Jones Charles là câu tliu bong dâ dâu tiên cua mot câu lac bô Anh diidc chuyén nhiidng cho mot câu lac bô d niïôc ngoâi.

Nam 1958, giâi Vô dich Bôhg dâ The giôi lân thû 6 diïdc to chûc d Thuy Diên, làn dâu tiên Brazil âp dung chien thuât "4 - 2 - 4" dây hiêu quâ

dé doat chûc vô dich và dieu này dâ dân den cuôc câch mang lân thû 2 trong làng bong dâ thê giôi.Nâm 1960 giâi Vô dich câc quôc gia châu Au lân thû 1 dtfdc to chûc tai Paris và dôi Liên Xô dâ doat

G hûe vô-dich Nam 1961 ông Stenley Rous (ngtfdi Anh) diidc bàu làm Chu tich FIFA Liên doàn Bông dâ Trung Bac Mÿ và khu vUc Caribê diidc thành lâp và tru

sd diïdc dât tai Goatê Mala

Näm 1962 giâi Vô dich Bông dâ Thê giôi lân thû

7 diïdc tô’ chûc tai Chilê Dôi Brazil lân thû 2 doat chûc vô dich

Ngày 24/5/1964, dôi Achentina và dôi Pêru trong mot trân dàu giành quyën vào thi dàu d Thê' vàn hôi Olympic do sü bât dông y kiên cua câc trong tài trong viêc xû phat dâ dân tôi sü lôn xôn

cua câc khan già và dâ tao thành mot thâm kich vói 400 ngüdi chet và 1000 ngüdi bi tliüdng Cho den nay dây vân là mot sü kiên bi thâm nhâ't trong làng bóng dà quôc te.

Nam 1966, giâi Vô dich Bóng dâ The giói làn thû 8 düdc tô’ chûc d Anh và dôi Anh dâ doat chûc vô dich

Cüng trong thdi gian này Liên doàn Bóng dâ châu Dai difdng düdc thành lâp và tru sd diidc dat tai Niuzilan

Ngày 19/11/1969, Pêlê ghi bàn thàng thû 1000 cua minh và trd thành vân dông viên dàu tiên trong lich sü vUdt qua diidc cûa ai 1000 bàn thàng Nam 1970, giâi Vô dich Bóng dâ The giói lân thû 9 diïdc tô’ chûc d Mêxicô Dây là lân dâu tiên thé vàng và thé dô diidc düa vào sü dung trong thi dâ'u Dôi Brazil làn thû 3 doat cüp và diidc phép giü vlnh vien Cüp Nü thàn vàng

Nàm 1972 Cüp câc dôi doat cüp quôc gia châu

Âu (C3) làn thû nhat düdc tô chûc dé thay thè elio Cüp vô dich giüa câc câu lac bô

Nàm 1974 ông Joào Havelange ngiidi Brazil diidc bàu làm Chu tich FIFA Cüng trong nàm dô,

giai Vô dich Bóng dà The giói difdc to chúc tai Tây Dúc và dpi Công hôa liên bang Dúc dâ doat chúc

vô djch

Chien thuât bóng dá tong lüc (toàn dpi tan công toàn dpi phông thu) cua dpi Hà Lan, dà tao ra cupc cách mang làn thù 3 trong làng bóng dá the giói.Näm 1977 giâi thi dáu bóng dá thanh nién The giói (Cúp Còca còla) diípc to chúc và dpi Liên Xò dà doat chúc vô djch Näm 1978, giâi Vô djch Bóng dá Thè giói lán thú 11 diftíc tô’ chúc tí Achentina và dpi Achentina da doat chúc vô djch Cüng trong tliòi diém này FIFA da quyét dinh: Vóng chung- * ket giài Vô dich Bóng dá The giói lán thú 12 sé täng so dpi tham du tú 16 lén den 24 dpi

Näm 1979 FIFA công nhân Công hôa Nhân dân Trung Hoa là núóc hôi viên chính thùc và hôp phàp cua mình, dóng thdi doi Liên doàn Bóng dá Dài Loan thành "Hiêp hôi Bóng dá Dài Bäc - Trung QuÓc" và cam Dài Loan khòng diidc sû dung bàt cú mot biéu tiídng nào cua "Trung Hoa dân quóc"

Näm 1980, nhân kÿ niêm 50 nàm ngày thành lâp FIFA, Uruguay dà tô’ chúc giâi vô djch bóng dâ

the giöi thu nho giüa cäc dpi vo dich the giöi vä dpi Uruguay dä doat chüc vo dich.

Näm 1982, giai Vo dich Bong da The giöi län thü 12 düdc to chüc tai Tay Ban Nha vöi 24 dpitham gia thi dä'u d vöng chung ket Dpi Y ke tiep sau Brazil, lan thü 3 doat chüc vö dich

Tü ngäy 17 den ngäy 23/5/1984 FIFA dä tö chüc cäc le hoi tai tru sd cüa minh d thänh phö Zurich Thuy Si de ky niem ngäy thänh läp län thü 80.Näm 1985 Giäi thi dau Bong dä Thieu nien The giöi län thü 1 düdc tö chüc d Trung Quöc vä dpi Nigieria dä doat chüc vö dich

Näm 1986 düpc FIFA quyet dinh lä "Näm trong täi"

Näm 1988 düdc FIFA quyet dinh lä "Näm canh tranh cöng häng"

Näm 1989, Giäi thi däu Bong dä trong nhä län thü 1 düdc to chüc tai thänh phö Rötxtec Dam -

Hä Lan vä döi Brazil dä doat chüc vö dich

( ’ ) Do dpi Anh vö dich näm 1966 khöng tham du nen FIFA quyet dinh läy döi Hä Lan hai län thü nhi The giöi näm 1974 v ä

1978 de thay the

Tü ngäy 17 den ngäy 30/11/1991 "Giäi vo dich Bong da nü The giöi" län thü 1 düpc to chüc 0 Quang Chäu - Trnng Quoc, cäc doi My, Nauy vä Thuy Dien chia nhau ba vj tri: Vo djch, thü 2 vä thü 3.

Tü ngäy 5 den ngäy 20/3/1993 Giäi vo djch Bong

da thanh nien The giöi (tü 20 tuoi trö xuöng) "Cüp

Co ca co la" län thü 7 dä düpc to chüc ö Üc

Tü ngäy 20/8 den ngäy 5/9 Giäi vo dich thanh nien The giöi (tü 17 tuoi trö xuong) dä düpc tö’ chüc 0 Nhät Bän

Ngäy 16/6/1994 Dai hoi dai bieu Jan thü 49 cüa FIFA dä düpc trieu täp ö Chicago (My), öng Havelange (Brazil) län thü 6 lien tue düöc bau läm Chü tjch FIFA Cüng trong näm dö, tü ngäy 17/6 den ngäy 17/7, giäi Vö djch Bong dä The giöi län

thü 15 düpc to chüc ö My vä dpi Brazil län thü 4

doat Cüp

Tü ngäy 5 den ngäy 18/6/1995, Giäi vö djch

Bong dä nü The giöi län thü 2 düpc tö’ chüc ö Thuy

Dien vä dpi Nauy doat chüc vö djch

Ngäy 1/3/1996 khai mac vöng däu loai Giäi vö djch The giöi län thü 16 Tü ngäy20/7 den ngäy4/8

d en hänh vöng chung ket bong dä Olympic ö

Atlanta Lán dáu tién bóng dá nü diídc düa váo vá trd thánh món thi dáu chính thüc tai The van hoi Olympic Ket quá, dpi nam Nigiéria vá dpi nü My doat chúc vó dich Tü ngáy 24/11 den ngáy 8/12 tai Táy Ban Nha dá to chúc Giái bóng dá mini The giói trong nhá (5 ngüdi).

IV QUÁ TRINH PHÁT TRIEN KY, CHIÉN THUÁT BÓNG DÁ HIEN DAI

1 Quá trinh phát trien ky thuat dá bóng

Ky thuát lá tong hdp nhüng dong tác hdp ly má van dong vién sü dung trong khi thi dáu

Trái qua quá trinh luyen táp láu dái, gian kho

vá qua thüc te thi dá'u, ky thuát sé düdc tüng bifóc hinh thánh, phát trien vá hoán thien dan Trén thüc te diém cot lói cüa ky thuát bóng dá chính lá nhüng ky thuát dá bóng Trong thdi ky dáu tién ky thuát dá bóng ván con hét süc ddn gian, thó sd vá các cáu thu chi biét dá manh vé' phía trüóc Tuy nhién dén dáu the ky náy ky thuát dá bóng dá có nhüng büóc tién bp viídt bác, ngoái viec düng mu

vá müi bán chán dé dá bóng, các cáu thü con sü

dung câ mu trong dé dá bóng và bât dáu chú y tói

lile và hitóng tiep xúc bóng

Váo dáu nhüng näm 30 dà xuàt liiên kÿ thuât dành gót: dùng gót chân dila bóng vê phia sau Den thâp kÿ 40, mon bóng dà dà nhank clióng düç)c phô câp và kÿ thuât dá bóng cüng düdc phát triên toàn diên Càc càu thu dà sû dung càc kÿ thuât da dang nhií dá bóng bàng long bàn chân,

má trong, má ngoài sút mu chính diên cho den nhüng kÿ thuât có dô khó cao nhil quay ngilòi dá bóng, ngá ngiídi dá móc, dá vô lé Biíóc vào thâp

kÿ -50,-kÿ thuât dá bóng tuy không thay dô’i' rihlêli '

ve th\ic chat, nhiing tii the và nhüng dông tác cua

cd thé khi dà bóng lai có sii câi tien và bien hóa khà lón Trong thdi kÿ này dà xuât hiên câc kÿ thuât nhií xoac bóng, dá nüa này, càt bóng, dá bóng theo hình vòng cung dóng thdi, tinh chuän xâc và dô bi mât cua nhüng düdng chuyen bóng cüng düdc nâng cao và không ngùng hoàn thiên Trinh dô dût diém (sût câu mon) cüng düdc nâng cao rät nliiêu và các càu thu có thé nhanh chóng tung chân sut bóng mà không cân lâv dà trong tâft

ca moi tinh huông và vi vây nô dâ làm tàng thêm

t inh bât ngd trong thi dâu

Tü tháp ky 70 cho den nay, su phát trien cüa ky thuát bóng dá diídc thé liién cu thé qua các mát sau: Tóc do dá bóng nhanh hdn, do khó cao hdn, các ky thuát da dang hon läm täng tliém tính bí mát, tính bat ngd va tính thiíc dung cüa các diídng bóng Có thé nói trong giai doan náy, ky thuát dá bóng dá dat tdi mot müc do phát trién toán dien.Cúng vói sil phát trién cua ky thuát dá bóng, ky thuát düng bóng cüng diídc hinh thánh va phát trién Trong thdi ky dáy tién ky thuát düng bóng chi ddn gián lá dung lóng hoác mot bo phán cüa bán chán dé düng hoác giám lén bóng Cüng vói thdi gian, ky thuát düng bóng cüng khóng ngüng diídc náng cao vá các cáu thü có thé düng bóng báng mot chán, hai chán, báng báp chán, má trong lóng bán chán, báng düi hoác báng ngiíc.

Dén tháp ky 50, 60, ky thuát düng bóng dá dude

da dang hoá vá các cáu thu có thé sü dung các bo phán nhií má trong, mu, má ngoái, müi bán chán, düi, ngUc, dáu dé düng bóng Cán cü váo tüng tinli huóng cu thé các cáu thü sé lüa chon nhüng phitdng pliáp kliác nhau dé düng bóng khi: bóng dang lán tren mát dát, bóng d tám tháp, bóng bát dát, bóng d tám cao Tuy nhién dü sü dung

plnídng pháp náo thi các cáu thü cüng phái tuán theo trinh tü tien hánh nhü san: lám chám toe do bóng - düng bóng - bát dáu chuyén dóng So vói

ky thuát dííng bóng "chet" triíóc kia ky thuát düng bóng trong giai doan náy da mót biíóc tien bo viídt bác Tü tháp ky 70 cho den nay, sü phát trien cüa

* Khi dd bóng phái dóng thdi phoi hdp vói các dong tác tiép theo dé tao thánh mot thé thóng nhát

va hinh thánh mot to hdp ky thuát

Ky thuát dán bóng cüng dá trái qua mot quá trinh phát trien láu dái tü thap den cao Thua ban dáu ky thuát dán bóng chu yéii lá do ván dóng vién dúng müi bán chán dáy bóng ve phía trüóc vá sau dó chay duoi theo Do ky thuát phóng thü dá diídc náng cao buóc các tien dao phái có sü khóng che hiéu quá dói vói trái bóng vá diéu náy dá thúc dáy sn phát trien cüa ky thuát dán bóng Dáu thé

ky 20 dá xuát hien ky thuát dán bóng theo düdng

gá'p khúc (thay dói phiídng hiíóng vá toic do) Trong giai doan náy dóng tác giá diídc tien hánh theo trinh til "dóng - tlnh - dóng" vói toe do chárn Khi

ky thuát dán bóng da düpc phát trien vá hoán thién thi dong tác giá cüa cáu thü cüng diídc thilc hien thoái mái, nhe nháng vá da dang hdn Tuy nhién, pho bien nhat van lá dúng thán tren vá hai chán dé thüc hien các dong tác giá vói bóng vá khóng bóng Ve mát náy các cáu thü Nam My luón iuón dúng d vi trí dán dáu Cüng vói sü phát trien toán dien cüa bóng dá, nhá't lá trong ky thuát phóng thü (kém ngüdi chát), trinh do dán bóng cüa các cáu thü cüng ngáy mpt náng cao Có thé sd liídc tóm tát lai thánh máy diém cu thé sau:

* Ky thuát dán bóng ddn ngáy cáng bi thu hep

vá các ky thuát to’ hdp ngáy mot táng lén

* Sü dung hdp ly các bo phán cüa cd thé dé dán bóng qua ngüdi

* Dong tác ngáy cáng düdc phát trién theo xu hüóng hdp ly vá thüc dung

* Thüc hien dong tác mpt cách nhanh chóng vá thánh thuc

o

Tóm lai ky thuát bóng dá diídc phát trién tü khóng den có, tü ít den nhiéu, tú ddn gián den

phúc tap, tü tháp den cao trong suot lich sü phát trien cüa raón thé thao náy Nhán to chü yeu thúc dáy sü phát trien khóng ngííng cüa các ky thuát bóng dá lá:

* Sü tác dong qua lai giüa các ky thuát tá'n cóng

vá phóng thu dá thúc dáy sü ra ddi, phát trien vá khóng ngüng hoán thien cüa các loai ky thuát Dáy chính lá dong lüc chu yeu dé thúc dáy sü phát trién vá náng cao, hoán thien cüa các ky thuát bóng dá

* Sü thay dói cüa các dieu luát lá nhán to' chi

d a o Gho viéG phát trién eüa ky tbuat-bóng dá: * * *

* Viec náng cao tinh trang thé lüc cüa các cáu thü cüng lá mot nhán to quan trong trong viec phát trién ky thuát bóng dá

* Ky thuát lá cd sd dé thüc hién các chien thuát

vá ngüdc lai, sü phát trién cüa chien thuát lai thúc dáy viec náng cao trinh do ky thuát cüa các cáu thü Tren thüc té, trinh do cüa món thé thao bóng

dá cüng tüng büóc düdc náng cao cüng vói sü phát trién cüa ky, chién thuát

* Do cóng tác nghién cúu khoa hoc ve thé duc

o

thé thao ngáy cáng düdc áp dung manh me, cho

nén nhüng hiéu biet ve cd cáu giái pháu vá qui tác hoat dong cüa cd thé cüng khóng ngüng diídc náng lén vá dieu náy da giúp cho các cáu thü có diídc nhüng cd sd khoa hoc can thiet dé phát trien ky thuát bóng dá.

Trong bát cú hoán cánh vá thdi diém náo dü lá trong quá khú, trong hien tai hoác trong tiídng lai thi ky thuát bóng dá cüng déu lá nhán tó chü dao quyet dinh sü phát trién cüa món thé thao náy

2 Su phát trien chien thuát bóng dá

Cüng vói sU phát trién khóng ngüng cüa món bóng dá hien dai, chien thuát bóng dá cüng diídc tüng bilóc hinh thánh vá hoán thien

Trong giai doan ban dáu thi dá'u bóng dá chi nhám muc dích duy nhá't lá giánh chien tháng Vi váy, ngiídi ta thüdng khóng quan tám den viéc áp dung các chien thuát thi dáu vá các dpi chi sáp xep theo mót dói hinh ddn gián nhá't Khi moi ngüdi bát dáu chü y den viéc phói hdp dé dat dvídc hiéu quá cao hdn thi các cáu thü trén sán mói bát dáu

có sü phán cóng hdp ly: có cliuyén bóng, có dó bóng, có tan cóng, có phóng thü dé rói tüng biíóc hinh thánh vá khóng ngüng hoán thien nhüng

chien thuât công, thu rô ràng Dieu này không chi giûp câc dâu thu phât trién kÿ thuât dâ bóng, mà

nó con giup ho tàng ciidng tinh hiêu quâ và sü phong phü cua câc chien thuât dûdc sû dung

Quâ trinh phât trién cua chien thuât bóng dâ cô thé dufdc chia ra làm câc giai doan sau:

Giai doan 1 (tùf nam 1863 den nam 1924) là

giai doan hinh thành và thü nghiêm cua câc chien thuât bóng dâ

Câc dôi hinh chu yeu bao gôm: 9 tien dao 1 hâu vê;8.tiên dao.2 hâu vç; 7.tien d^o.3 hâu yç; 6.tien dao 4 hâu vê; bô tri theo dôi hinh "hinh thâp ngifdc" (trên to difói bé)

Dac diem chien thuât: Câc eau thu diidc bô tri

trên nhüng vi tri co dinh vói câc nhiêm vu dUdc phân công mot câch mây môc và ddn thuân Do trong dôi hinh này sô ngiidi tâ'n công và phông thu chênh lçch nhau râ't nhiêu, cho nên câc eau thu sê gap rat nhieu khô khan do tâc dông cua Luât viêt

vi Dôi hinh này cô loi dâ và chien thuât cûng nhàc, thi dâu chu yeu là dân bóng xông thâng lên

và hâu nhû không cô sü phôi hdp chien thuât giüa câc eau thu Cùng vói sa phât trién cua mon bóng

dà và dé dáp üng yêu cáu tliüc té thì cuòi cùng các câu thu cüng dà có nhüng khái niêm ve công, thu

và sü phân công mày môc ddn thuân triidc kia cüng dan dan may di dê tkay vào dô là sü phân công bô tri hdp lÿ và bien lioâ hdn so vói thdi kÿ cô dai Trong giai doan này bóng dà dà cô düdc mot

sü bien dôi rô rêt

Giai doan 2 (tù nàm 1925 den nám 1953) là giai doan phát trién và on dinh cûa chien thuât bông dâ

Dôi hinh chu yêu trong giai doan này là dôi hinh WM

Dàc diem chien thuât: Sàp xep vi tri rô rang, phân

công trâch nhiêm lidp lÿ, hic lüdng công, thu cân bàng, ciïdng dô vân dông cüa câc câu thû d müc dô nhii nhau Trong dôi hinh này sûc manh chû yêu tâp trung d khu trung tuyên (phân giüa sân)

Khi tien công, hâu vê không tiên sang nûa phân sân cûa dôi phiidng con khi phông thû tien dao cüng không lüi vê nûa phân sân cûa minh Tuv nhiên, do sô ngiidi tâp trung d gàn 2 khu pliât dén

it cho nên khô tao diidc süc ép và khô thay dôi vi tri Tân công chû yêu là sû dung câc difdng chuyén

dài dé xông lên, khe hd giûa hàng phông thu ldn

và dût diém chu yen là sût bóng manh vào câu mon Có thé nói dây là mot chien thuât hêt sûc ddn cîiêu

Giai d oa n 3 (Tif nàm 1954 den nay) là giai doan sáng tao, phàt triên và hoàn thiên cua chien thuât bóng dà

Dôi hình chu yeu bao góm: 4 - 2 - 4 ; 4 - 3 - 3 ; 4 -

4 - 2; 3 - 5 - 2; 5 - 3 - 2; và mot so các bien thé cua các dpi hình cd ban trên

Dàc diem chien thuât:

- Tàng cüdng düdc sûc manh và sü phoi hdp trong khu pliât dén

- Sô liidng tien dao ít di, sô ngiidi d tuyen giûa

và tuyen sau tàng lên, dong thdi sU uy hiêp trong tiên công bàng càch phuc ngâm d tuyên 2 và tuyên

3 cûng tàng lên

- Dôi hình bien hoà linh hoat da dang

- Rât có ldi cho viêc trién khai mot loi dà toàn diên

Nliüng nguyên nhán chu yêu thûc dây sü pliât trién và hoàn thiên chien thuât là:

- Phufdng phâp thi dâ'u và câc dieu luât dâ diïpc sia doi, hoàn thiên Vi du: sü thay doi tù dpi hinli

9 ien dao 1 hâu vê sang dôi hình WM mà mot thdi

df tùng thông tri trong làng bông dâ the giôi, chu y«u là do sii tâc dông cüa câc phiidng phâp và câc dffu luât thi dâu

- Viêc nâng cao trinh dô kÿ thuât, câi tien hoàn ttiên chien thuât và tàng ciidng câc tô' châ't thê hfc, dôi hôi phài cô mot dôi hình môi dé thüc hiên

£^i hình mói lai thuc day và làm nây sinh nhüng k?, chien thuât môi Nhüng kÿ, chien thuât môi iUy tùng biiôc düpc hoàn thiên, tâc dông lân nhaudieu này dâ thüc day su phât trién và hoàn tliên cüa chien thuât bông dâ

- Dé giành diïdc thàng ldi trong thi dâ'u, câc dôi d$u cô gàng sâng tao ra mot loai hình chien thuât nsói và dieu này luôn là diém dôt phâ chu yêu dê’ iïô ra con düdng dân den chien thàng Vi du nàm 1^72 dôi Scotlan dâ âp dung dôi hình 6 tien dao 4 h^u vê dé dânh bai dôi hình 7 tien dao 3 hâu vê ciia dôi Anh vói tï sô' 3 : 2 và kê tù dô câc dôi dâ

Mt dàu chü trong tôi viêc câi tien dôi hình Nàm

1954 ngiïdi Hungary dua trên cd sd cüa chien tliuât phông thû WM dâ dua ra mot chien thuât

vói "4 tien dao" và dà 2 làn dành bai dpi Anh.

1958 doi Braxin lai dùng chien thuât 4 - 2 - 4dê dói phó vói chien thuât 4 tien dao trên Den nim

1974, Hà Lan, Tây Düc lai âp dung chien thuàtl '

3 - 3 - 3 (1 hâu vê tü do, 3 hâu vê, 3 tien vê, 3 ten dao) dé mû ra mot thôi kÿ phât trién mói vói loidâ tong lue (toàn dpi tan công, toàn dôi phông tlû) Nói chung ho déu sü dung nhüng loi dâ bien )oâ vói nhüng dôi hinh chien thuât mói dé giâi q itfê t

nhüng van de côn ton tai trong tan công và ph<ng thü nhàm phât huy toi da sd trüdng và han ché^i müc toi thiéu nhüng nhüdc diém dé thu d*?0 nhüng ket quâ cao nhâ’t

- Dé phât huy diipc dày dû süc manh cua t*àn dôi và sd trüdng cûa moi câ nhân, câc dôi

tranh thü giành quyen chu dông dé kiém c h e dôi phifdng bang câch düa vào âp dung nhüng àpi

tlii dàïi Trái qua quà trînli phân tich, nghiên cüu trên thilc te, các chuyên gia sê tüng biíóc nám vüng düpc qui luât hoat dông cua nô dé tong kêt, qui nap và tao ra nhüng dôi hinh chien thuât môi toàn diên hdn, khoa hoc hdn Nhüng dôi hinh chien thuât môi này lai diipc vân dung mot cách sáng tao vào trong thi dâu làm tàng tinh hiêu qua trong hoat dông công, phông, dáy manh sü phât trién cûa kÿ, chien thuât dé không ngùng nâng cao trinh dô và tinh hâ'p dân trong thi dâ'u.

V QUÁ TRÍNH HINH THÀNH VÀ PHÁT TRIÉN CÚA CÁC DIEU LUÂT THI DAU

Nàm 1863 Liên doàn Bông dâ Anh diidc thành lâp, dông thdi Luât thi dâ'u bông dâ làn dâu tiên, cüng düdc ban hành Luât thi dâu này màc dù chî

cô 14 dieu, nhüng nô dâ trd thành cd sô dé thiet lâp Luât thi dâ'u bông dâ hiên nay Tinh thân chû yeu cua bô luât này là nghiêm câm nhüng dông tàc

"thô bao" và nhüng hành vi "phi thé thao"

Nôi dung chû yeu bao gôm: Cho phép càc câu thü thiïc hiên bât cü mot dông tàc kÿ thuât nào trong tâ'n công và phông thû, nlning nghiêm câm