Trình bày được ý nghĩa và giá trị của các nguồn sử liệu trên 2.. Nhận thức và tư duy lịch sử: Phân tích được vai trò, giá trị của các nguồn sử liệu với việc phục dựng lịch sử 2.3.. Vận d
Trang 1TUẦN 1 + 2 + 3 Ngày soạn: 30.8.2022 Ngày dạy: 6A: 8.9.2022
6B: 12.9.2022 6C: 9.9.2022
TIẾT 2 + 3 BÀI 2 DỰA VÀO ĐÂU ĐỂ BIẾT VÀ PHỤC DỰNG LẠI
LỊCH SỬ
I MỤC TIÊU
1 Kiến thức
1.1 Phân biệt được các nguồn sử liệu cơ bản: Tư liệu hiện vật, truyền miệng, viết, gốc…
1.2 Trình bày được ý nghĩa và giá trị của các nguồn sử liệu trên
2 Năng lực
* Năng lực riêng:
2.1 Tìm hiểu lịch sử: Thông qua quan sát, sưu tầm tư liệu bước đầu nhận diện được các loại tư liệu lịch sử
2.2 Nhận thức và tư duy lịch sử: Phân tích được vai trò, giá trị của các nguồn
sử liệu với việc phục dựng lịch sử
2.3 Vận dụng: Vận dụng kiến thức đã học để giải bài tập, đánh giá ý nghĩa của các nguồn sử liệu xung quanh cuộc sống
* Năng lực chung:
2.4 Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: Phân công nhiệm vụ phù hợp cho các thành viên tham gia hoạt động Đề xuất giải pháp giải quyết vấn đề dựa trên những thông tin đã có
2.5 Năng lực giao tiếp và hợp tác: Trình bày diễn đạt ý tưởng của mình, tích cực tương tác với thành viên trong nhóm khi thực hiện nhiệm vụ
2.6 Năng lực tự học: Biết cách tìm hiểu, nghiên cứu kiến thức, tài liệu tham khảo một cách có hiệu quả
3 Phẩm chất
3.1 Yêu nước: Xây dựng và bảo vệ tổ quốc, trân trọng quá khứ hào hùng của dân tộc
3.2 Trung thực: Khách quan, công bằng, đánh giá chính xác bài làm của mình, của bạn
3.3 Trách nhiệm: Có ý thức hỗ trợ, hợp tác với các thành viên trong nhóm để hoàn thành nhiệm vụ
II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1 Chuẩn bị của giáo viên
- Kế hoạch bài dạy
- Một số tranh ảnh, câu chuyện liên quan đến nội dung bài học
- Máy tính, máy chiếu
2 Chuẩn bị của học sinh
- SGK
- Tìm hiểu tư liệu liên quan đến bài học, dụng cụ học tập
III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1 Ổn đinh
2 Nội dung dạy học
bảng, sản phẩm của học sinh)
Trang 2TIẾT 2-ND: 6A: 8.9.2022 6B: 12.9.2022 6C: 9.9.2022
Hoạt động 1: Khởi động
- Mục tiêu: 2.1; 3.2
- Phương pháp, kĩ thuật dạy học: Đặt vấn đề, gợi mở
- Phương tiện và học liệu: File trình chiếu
B1: GV chuyển giao nhiệm vụ
- GV chiếu hình ảnh, yêu cầu học sinh
quan sát
? Nêu những điều em biết về hình ảnh?
? Em nhìn thấy gì trên hình ảnh? Suy
nghĩ của em?
B2: HS tiếp nhận nhiệm vụ
- Quan sát hình ảnh, phân tích thông tin
(Thuyền, người đội mũ lông chim, giơ
cung hướng về các vì sao…)
B3: Báo cáo kết quả hoạt động
- HS trả lời câu hỏi
B4: Đánh giá kết quả học tập, thực
hiện nhiệm vụ
- GV nhận xét, đánh giá, nêu vấn đề
chuyển vào bài học mới
(Trống Đồng Ngọc Lũ- tiêu biểu cho nền văn minh Đông Sơn Hoa văn trên trống mô tả đời sống vật chất, tinh thần của cư dân việt cổ…)
Hoạt động 2: Hình thành kiến thức Hoạt động 2.1 Tư liệu hiện vật
- Mục tiêu:1.1; 1.2; 2.1; 2.2; 2.4; 2.5; 2.6; 3.1; 3.2; 3.3
- Phương pháp, kĩ thuật dạy học: Đồ dùng trực quan, giải quyết vấn đề, vấn
đáp, thuyết trình, đặt câu hỏi, chia nhóm, giao nhiệm vụ…
- Phương tiện và học liệu: Phiếu học tập, file trình chiếu
B1: GV chuyển giao nhiệm vụ học
tập
- GV cho học sinh quan sát hình ảnh
NV1:? Điểm chung của các hiện vật
này là gì? Chúng được tìm thấy ở đâu?
Chúng có điểm gì đáng chú ý?
NV2:? Thế nào là tư liệu hiện vật?
B2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS quan sát hình ảnh, đọc sgk, trả lời
câu hỏi
? Kể thêm một số hiện vật mà em biết?
B3: Báo cáo kết quả hoạt động và
thảo luận
- GV gọi hs đại diện trả lời
- HS khác nhận xét, đánh giá
B4: Đánh giá kết quả thực hiện
nhiệm vụ học tập
- GV đánh giá, nhận xét
1.Tư liệu hiện vật
( nền móng nhà, chân cột gỗ, giếng nước, trống đồng, đền, miếu, mộ táng, khu lưu niệm, công cụ lao động,vũ khí tìm thấy trong các di chỉ khảo cổ …
- Các hiện vật phản ánh đời sống vật chất, tinh thần, trình độ sx của người đương thời
Di tích Hoàng Thành, ngói úp trang trí minh chứng cho bề dày lịch sử của văn hóa Hoàng Thành Thăng Long Chứng tỏ nơi đây là kinh đô sầm uất một thời của nước ta)
Trang 3- Vai trò, điểm khó (ko nguyên vẹn)
- GV có thể mở rộng phân tích thêm để
HS thấy được những ưu điểm, nhược
điếm của tư liệu hiện vật thông qua
phân tích một ví dụ cụ thể (ngói úp
trang trí đôi chim phượng bằng đất
nung cho thấy một cách trực quan
những hoa văn tinh xảo được khắc trên
đó, chứng tỏ trình độ kĩ thuật đã phát
triển, đời sống tinh thần phong phú của
người xưa, nhưng đó chỉ là hiện vật
“câm” và thường không còn nguyên
vẹn và đầy đủ, )
- GV đưa chuẩn kiến thức, chuyển sang
nội dung mới
- Tư liệu hiện vật là những di tích,
đồ vật… của người xưa còn lưu giữ lại trong lòng đất hay trên mặt đất.
Hoạt động 2.2.Tư liệu chữ viết
- Mục tiêu: 1.1; 1.2; 2.1; 2.2; 2.4; 2.5; 2.6; 3.1; 3.2; 3.3
- Phương pháp, kĩ thuật dạy học: Đồ dùng trực quan, giải quyết vấn đề, vấn
đáp, thuyết trình, đặt câu hỏi, chia nhóm, giao nhiệm vụ…
- Phương tiện và học liệu: Phiếu học tập, file trình chiếu
B1: GV chuyển giao nhiệm vụ học
tập
- GV yêu cầu học sinh quan sát h4,
đoạn tư liệu di chúc của Bác Hồ để trả
lời câu hỏi
? Trên những tấm bia ghi gì? Em biết
được điều gì?
? Đọc đoạn di chúc của Bác em biết
thông tin gì?
- GV gợi ý hs xác định các từ khóa thể
hiện nội dung cốt lõi
? Em hiểu thế nào là tư liệu chữ viết?
Vì sao bia tiến sĩ ở Văn Miếu được
xem là tư liệu chữ viết?
B2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS quan sát, đọc tư liệu , thảo luận
cặp đôi để trả lời câu hỏi
Gợi ý:
H4 Bia tiến sĩ ghi tên những người đỗ
tiến sĩ trong các khoa thi thời Lê Sơ
đến thời Lê Trung Hưng: Qua đây các
nhà sử học biết được những thông tin
quan trọng về các vị tiến sĩ của nhà
nước ta cũng như về nền giáo dục nước
ta thời kì đó
2.Tư liệu chữ viết
- Từ khi có chữ viết con người biết ghi chép các sự vật, hiện tượng thành câu chuyện hay bộ sử
Trang 4- Đoạn tư liệu di chúc của CT HCM thể
hiện trí tuệ, niềm tin của người về cuộc
kháng chiến chống Mỹ cứu nước của
ND ta, cũng như tình cảm mong ước
của Bác với toàn Đảng, toàn dân
B3: Báo cáo kết quả hoạt động và
thảo luận
- Đại diện cặp đôi trả lời
- Học sinh khác bổ sung, chia sẻ
B4: Đánh giá kết quả thực hiện
nhiệm vụ học tập
- GV nhận xét, đánh giá, chốt kiến thức
(GV gợi ý thêm về sự ra đời của chữ
viết: Lúc đầu chỉ là kí hiệu rời rạc, sau
đó mới chắp nối, ghép hoàn chỉnh và
tuân theo những quy tắc(ngữ pháp)
nhất định.Để hiểu kĩ hs sẽ được tìm
hiểu ở chương 3)
- GV mở rộng, định hướng cho hs thấy
ưu điểm (khá đầy đủ) nhược điểm
(Chịu ảnh hưởng bởi yếu tố chủ quan
của người viết)
- HS lấy ví dụ thêm
- Tư liệu chữ viết là những bản ghi, tài liệu chép tay hay sách được
in, khắc chữ, ghi chép tương đối đầy đủ về đời sống con người.
TIẾT 3-ND: 6A: 13.9.2022 6B:13.9.2022 6C: 13.9.2022
Hoạt động 2.3 Tư liệu truyền miệng
- Mục tiêu: 1.1; 1.2; 2.1; 2.2; 2.4; 2.5; 2.6; 3.1; 3.2; 3.3
- Phương pháp, kĩ thuật dạy học: Đồ dùng trực quan, giải quyết vấn đề, vấn
đáp, thuyết trình, đặt câu hỏi, chia nhóm, giao nhiệm vụ…
- Phương tiện và học liệu: Phiếu học tập, file trình chiếu
B1: GV chuyển giao nhiệm vụ học
tập
– GV yêu cầu học sinh quan sát h5 và
cho biết h5 giúp em liên tưởng đến
truyền thuyết nào trong dân gian?
? Qua truyền thuyết đó giúp em biết
thêm điều gì?
? Kể tên một số truyền thuyết, cổ tích
mà em biết ? Ý nghĩa của nó?
? Những yếu tố lịch sử thông qua
truyền thuyết đó?
? Thế nào là tư liệu truyền miệng?
B2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS quan sát, thảo luận trả lời câu hỏi
B3: Báo cáo kết quả hoạt động và
3.Tư liệu truyền miệng
H5: Mô tả cảnh Thánh Gióng nhổ tre đánh giặc Ân
VD: Sơn Tinh-Thủy Tinh, Thánh Gióng, Sự tích trăm trứng, ca dao,
hò vè…
Trang 5thảo luận
- Đại diện học sinh trình bày, học sinh
khác bổ sung chia sẻ
B4: Đánh giá kết quả thực hiện
nhiệm vụ học tập
- GV nhận xét, đánh giá, chốt kiến thức
- GV lưu ý: Truyện truyền miệng
thường không cho biết chính xác thời
gian( Ngày xửa ngày xưa), địa điểm (ở
một nơi nọ ), nội dung có thể thêm,
bớt nên các nhà nghiên cứu phải bóc
tách lớp vỏ huyền thoại và lớp bụi thời
gian bao bọc bên ngoài để tìm cái cốt
lõi và nhân tố lịch sử trong đó.Và phải
phối hợp với các tư liệu khác để phục
dựng lịch sử
- Tư liệu truyền miệng là những câu chuyện dân gian được kể truyền miệng từ đời này qua đời khác
- Tư liệu truyền miệng chứa đựng yếu tố lịch sử, phản ánh một phần hiện thực cuộc sống quá khứ
Hoạt động 2.4 Tư liệu gốc
- Mục tiêu: 1.1; 1.2; 2.1; 2.2; 2.4; 2.5; 2.6; 3.1; 3.2; 3.3
- Phương pháp, kĩ thuật dạy học: Đồ dùng trực quan, giải quyết vấn đề, vấn
đáp, thuyết trình, đặt câu hỏi, chia nhóm, giao nhiệm vụ…
- Phương tiện và học liệu: Phiếu học tập, file trình chiếu
B1: GV chuyển giao nhiệm vụ học
tập
- GV yêu cầu học sinh thảo luận: Sau
khi tìm hiểu về 3 loại tư liệu trên em
hiểu thế nào là tư liệu gốc? Nêu ví dụ
cụ thể?
B2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS thảo luận về các loại tư liệu trên
B3: Báo cáo kết quả hoạt động và
thảo luận
- Đại diện học sinh báo cáo kết quả
thảo luận
- Học sinh khác nhận xét
VD: Một chiến sĩ đã từng tham gia
chiến đấu trong chiến dịch ĐBP viết về
các trận đánh đã diễn ra như thế nào
Tư liệu gốc
- Trống đồng, đại việt sử kí, cố đô Huế
B4: Đánh giá kết quả thực hiện
nhiệm vụ học tập
- GV nhận xét, đánh giá, chốt kiến thức
4 Tư liệu gốc
- Cả ba loại tư liệu trên đều có nguồn gốc, xuất xứ khác nhau
- Có loại được tạo nên bởi chính những người tham gia hoặc chứng kiến sự kiện, biến cố đã xảy ra hay là sản phẩm của chính thời kì lịch sử đó Tư liệu gốc
- Những tài liệu được biên soạn lại dựa trên tư liệu gốc thì được gọi là
tư liệu phái sinh
- Tư liệu gốc là tư liệu cung cấp
Trang 6những thông tin đầu tiên và trực tiếp về sự kiện hoặc thời kì lịch sử nào đó
- Tư liệu gốc là nguồn tư liệu đáng tin cậy nhất khi tìm hiểu lịch sử
Hoạt động 3: Luyện tập
Mục tiêu: 2.3; 2.5;3.1
Phương pháp, kĩ thuật dạy học: Vấn đáp, thuyết trình, tóm tắt, đặt câu hỏi… Phương tiện và học liệu: Giấy bút, phiếu học tập
B1: GV chuyển giao nhiệm vụ học
tập
- GV giao bài tập cho học sinh bài
1-SGK trang 13
B2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS trao đổi, làm ra phiếu học tập
B3: Báo cáo kết quả hoạt động và
thảo luận
- HS trình bày kết quả hoạt động
B4: Đánh giá kết quả thực hiện
nhiệm vụ học tập
- GV nhận xét, đánh giá
- Sử liệu là phương tiện mà các nhà
sử học thông qua đó có thể nhận thức được những gì xảy ra trong quá khứ
- Các nguồn sử liệu là bằng chứng giúp các nhà sử học dựng lại lịch sử một cách chính xác và khách quan nhất
- Các nguồn sử liệu giúp ta hình dung được về đời sống vật chất và tinh thần, giúp ta lí giải được về một
số hiện tượng dựa trên những chứng
cứ khoa học
Hoạt động 4: Vận dụng
Mục tiêu: 2.3; 2.5;3.1; 3.2; 3.3
Phương pháp, kĩ thuật dạy học: Vấn đáp, thuyết trình, tóm tắt, đặt câu hỏi… Phương tiện và học liệu: Giấy bút, phiếu học tập
B1: GV chuyển giao nhiệm vụ học
tập
- GV giao bài tập 2,3,4-Trang 13
B2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS trao đổi nhóm trả lời câu hỏi
B3: Báo cáo kết quả hoạt động và
thảo luận
- HS trình bày kết quả hoạt động
B4: Đánh giá kết quả thực hiện
nhiệm vụ học tập
- GV nhận xét, đánh giá
B2: Tư liệu 1,2,3,4 là tư liệu gốc B3: Một số truyền thuyết:
- Bánh trưng bánh dày
- Mị Châu-Trọng Thủy
- Hồ gươm B4:HS giới thiệu
*Hướng dẫn về nhà:
- Học bài cũ
- Trả lời câu hỏi trong SGK và SBT
- Đọc và tìm hiểu trước bài 3: Thời gian trong lịch sử
Kiểm tra ngày…… tháng…… năm 2022