SKKN Một số biện pháp quản lý và chỉ đạo hoạt động giáo dục thể chất góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho trẻ mầm non huyện Triệu Sơn 1 1 MỞ ĐẦU 1 1 Lí do chọn đề tài Như chúng ta đã bi[.]
Trang 11 MỞ ĐẦU
1.1 Lí do chọn đề tài
Như chúng ta đã biết một trong những nhiệm vụ cơ bản của Giáo dục và Đào tạo hiện nay là hình thành và phát triển nhân cách cho trẻ một cách toàn diện Đào tạo nên các thế hệ con người có nhân cách tốt, năng động, sáng tạo trong mọi hoạt động để góp phần xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Đáp ứng nhu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong thời đại hiện nay
Chương trình giáo dục trẻ mầm non đã xác định: " Mục tiêu của giáo dục mầm non là giúp trẻ em phát triển về thể chất, tình cảm, trí tuệ, thẩm mỹ, hình thành những yếu tố đầu tiên của nhân cách, chuẩn bị cho trẻ em vào lớp một; hình thành và phát triển ở trẻ em những chức năng tâm sinh lí, năng lực và phẩm chất mang tính nền tảng, những kĩ năng sống cần thiết phù hợp với lứa tuổi, khơi dậy và phát triển tối đa những khả năng tiềm ẩn, đặt nền tảng cho việc học ở các cấp học tiếp theo và cho việc học tập suốt đời"[1] Hiện nay toàn
bộ cả nước Việt Nam ta nói chung đang coi trọng thể dục thể thao trong các trường học nhằm phát triển hoàn thiện thể chất cho tầng lớp thanh thiếu niên nhi đồng Thể dục thể chất là nội dung giáo dục bắt buộc đối với học sinh, sinh viên được thực hiện trong hệ thống giáo dục từ mầm non đến đại học
Như vậy, giáo dục phát triển thể chất trong các trường học, trong đó có bậc học mầm non là một nhiệm vụ quan trọng không thể thiếu Đặc biệt với bậc học mầm non, từ Bộ đến Phòng Giáo dục đang triển khai và thực hiện chuyên đề
“Nâng cao chất lượng giáo dục phát triển vận động cho trẻ trong trường mầm non” giai đoạn 2013- 2016 Chuyên đề đã xác định rõ “Nâng cao chất lượng GDPTVĐ giúp cơ thể trẻ phát triển tố chất nhanh, bền, dẻo dai và khéo léo góp phần nâng cao tầm vóc và thể lực của trẻ em Việt Nam” [2] Nhưng trên thực tế hiện nay, vấn đề phát triển thể lực cho học sinh nói chung, bậc học mầm non nói riêng còn tồn tại nhiều bất cập Không ít địa phương, trường học, cán bộ quản
lý, giáo viên còn xem nhẹ việc này Do nguyên nhân chủ quan và khách quan, điều kiện cơ sở vật chất còn thiếu thốn, nhiều trường trên địa bàn huyện chưa có phòng giáo dục phát triển thể chất để giáo viên tổ chức các họat động giáo dục thể chất, chưa đủ những đồ dùng đồ chơi, dụng cụ để trẻ tập luyện Bên cạnh đó, phương pháp dạy, lồng ghép các hoạt động giáo dục thể chất của giáo viên còn cứng nhắc, nội dung chưa phong phú chưa gây hứng thú cho trẻ tham gia vào các hoạt động giáo dục thể chất Vì vậy, lĩnh vực phát triển thể chất trong nhà trường thiếu tính hệ thống, trẻ chán nản, không ham học (có chăng thì chỉ ở phần trò chơi mà thôi), học theo hình thức đối phó, học cho qua, không đạt yêu cầu tiêu chuẩn rèn luyện thân thể của hoạt động giáo dục thể chất ở nhà trường
do Bộ Giáo dục đề ra Việc phát triển thể lực cho trẻ chưa được sự quan tâm đúng mức từ gia đình, nhà trường và xã hội Điều này đã ảnh hưởng rất lớn đến việc phát triển thể lực của trẻ, gây mất cân đối hài hòa giữa phát triển trí tuệ, thể chất và nhân cách của con người
Là một chuyên viên làm công tác quản lý bậc học mầm non trên địa bàn toàn huyện, xuất phát từ ý nghĩa thực tiễn trên tôi nhận thức rõ vai trò, trách nhiệm của mình là phải làm thế nào để thực hiện tốt công tác quản lý, chỉ đạo,
Trang 2phối kết hợp với các ban ngành, các tổ chức liên quan để tăng cường hoạt động giáo dục thể chất cho trẻ, giúp các em phát triển toàn diện về mọi mặt
Với những lý do trên, tôi đã nghiên cứu, tìm tòi và áp dụng: “Một số biện
pháp quản lý và chỉ đạo hoạt động giáo dục thể chất góp phần nâng cao
chất lượng giáo dục toàn diện cho trẻ mầm non huyện Triệu Sơn"
1.2 Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu thực trạng hoạt động giáo dục thể chất của trẻ mầm non huyện
Triệu Sơn để đề xuất các biện pháp quản lý chỉ đạo nâng cao chất lượng giáo dục thể chất góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho trẻ nhằm giúp trẻ tích cực tự giác trong giờ học, khỏe mạnh, nhanh nhẹn, có thể lực và các kỹ năng kỹ xảo vận động tốt
1.3 Đối tượng nghiên cứu
Nghiên cứu thực trạng hoạt động giáo dục thể chất của trẻ mầm non trên địa bàn huyện Triệu Sơn,
1.4 Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp phân tích, tổng hợp
- Phương pháp khảo sát thực tiễn
- Phương pháp thu thập thông tin
- Phương pháp so sánh và phân tích đánh giá
2 NỘI DUNG CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm
Nghị quyết Đại hội Đảng cộng sản lần thứ VII đề ra mục tiêu của giáo dục và đào tạo là nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực và bồi dưỡng nhân tài, hình thành đội ngũ lao động có tri thức và tay nghề, có năng lực thực hành, tự chủ và năng động sáng tạo
Dựa vào Nghị quyết nói trên, các văn bản của Nhà nước đã xác định mục đích của GDTC Việt Nam là đảm bảo sự phát triển toàn diện, cân đối cho con người, chuẩn bị sẵn sàng về mặt thể lực cho họ để tham gia tích cực vào sự nghiệp lao động sáng tạo xây dựng đất nước và bảo vệ tổ quốc Việt Nam XHCN
Căn cứ vào mục tiêu của GDMN Trong Luật Giáo dục 2005 (điều 22) mục tiêu GDMN được xác định là "giúp trẻ em phát triển về thể chất, tình cảm, trí tuệ, thẩm mỹ, hình thành những yếu tố đầu tiên của nhân cách, chuẩn bị cho trẻ em vào lớp Một"
Mục đích chung của chương trình giáo dục mầm non là giúp trẻ em khoẻ mạnh, nhanh nhẹn, cơ thể phát triển hài hoà, cân đối [3]
Phát triển thể chất là một quá trình, thay đổi về hình thái và chức năng sinh học của cơ thể con người dưới ảnh hưởng của điều kiện sống và môi trường giáo dục
Tiền đề của sự phát triển thể chất con người là sức sống tự nhiên, tổ chức
cơ thể con người do bẩm sinh tạo nên Song xu hướng, tính chất, trình độ phát triển thể chất, khả năng do con người rèn luyện lại phụ thuộc nhiều vào điều kiện sống và giáo dục Điều kiện sinh hoạt xã hội của con người có ý nghĩa quyết định đối với sự phát triển thể chất mà trong đó lao động và giáo dục nói
Trang 3chung, GDTC nói riêng có tác dụng hàng đầu Phát triển thể chất được hiểu theo hai nghĩa
Theo nghĩa rộng: phát triển thể chất là chất lượng phát triển thể chất hay là các tố chất thể lực: phản xạ nhanh hay chậm của cơ thể, mức độ sinh hoạt, thích nghi với điều kiện sống mới, sự mềm dẻo và sức mạnh của toàn thân Theo nghĩa hẹp: phát triển thể chất là mức độ phát triển cơ thể, được biểu hiện bằng các chỉ số sau: chiều cao, cân nặng, chu vi vòng ngực, vòng đầu, vòng tay, [4]
Sự phát triển thể chất phụ thuộc vào bẩm sinh di truyền và những quy luật khách quan của tự nhiên: quy luật thống nhất giữa cơ thể và môi trường; quy luật tác động qua lại giữa sự thay đổi cấu trúc và chức năng của cơ thể; quy luật lượng đổi, chất đổi trong cơ thể, sự tác động qua lại giữa các quy luật tự nhiên
đó phụ thuộc vào các điều kiện xã hội và hoạt động của con người như: điều kiện phân phối và sử dụng sản phẩm vật chất –quan hệ sản xuất, giáo dục, lao động, sinh hoạt, Do đó, có thể nói sự phát triển thể chất của con người là do xã hội điều khiển
Vậy tại sao phải chuẩn bị thể chất cho trẻ mầm non? Và cần chuẩn bị những gì?
Chuẩn bị thể chất cho trẻ mầm non là đảm bảo những yêu cầu về các chỉ số phát triển thể chất và các kĩ năng thực hiện bài tập thể chất phù hợp với từng lứa tuổi Các chỉ số thực hiện bài tập thể chất trong chương trình chăm sóc và giáo dục trẻ như khoảng cách, số lần, thời gian, độ xa,
Chuẩn bị thể chất là mức độ phát triển kĩ năng, kĩ xảo vận động, tố chất thể lực phù hợp với yêu cầu và tiêu chuẩn tham gia vào hoạt động lao động và bảo
vệ Tổ quốc
Mỗi một thời đại lịch sử đều có quan niệm riêng về sự phát triển thể chất
Sự hình thành và hoàn thiện thể chất trong các lứa tuổi và giới tính khác nhau của con người mang những đặc điểm riêng
Hoàn thiện thể chất thực chất là nói về sức khỏe con người
Ngày nay, một nhiệm vụ quan trọng đặt ra cho lí luận GDTC là nghiên cứu
và đề ra những tiêu chuẩn sư phạm có căn cứ khoa học về sự hoàn thiện của con người theo mọi phương diện, trong đó có hoàn thiện thể chất Các yêu cầu tiêu chuẩn đó phải phù hợp với các yêu cầu xã hội hiện nay cũng như trong tương lai
2.2 Thực trạng tình hình giáo dục thể chất tại các trường Mầm non huyện Triệu Sơn
2.2.1 Thuận lợi
+ Về cơ sở vật chất: Hiện tại huyện Triệu Sơn có 17 trường đạt chuẩn
quốc gia mức độ 1 nên cơ sở vật chất khá đầy đủ Các trường có diện tích, khuôn viên rộng, phòng học rộng rãi, thoáng mát nên rất dễ thiết kế, xây dựng, tạo môi trường và các điều kiện thuận lợi để giáo viên tổ chức các hoạt động giáo dục thể chất cho trẻ
+ Về đội ngũ giáo viên: Hiện tại toàn huyện có đội ngũ giáo viên 621 cô
đạt trình độ chuẩn, trong đó trên chuẩn là: 444 cô, chiếm 71,5%; nhân viên có
85 cô Với đội ngũ giáo viên, nhân viên có sức khỏe tốt, yêu nghề mến trẻ Đa số
Trang 4giáo viên đều tích cực tự học, tự bồi dưỡng, tham gia đầy đủ các chuyên đề, hội thảo
+ Về trẻ: Đa số trẻ nhanh nhẹn khỏe mạnh, tích cực tham gia vào các hoạt động vận động do cô tổ chức
+ Về phụ huynh: Đa số phụ huynh đã có điều kiện quan tâm, chăm lo đến
việc học tập của con em mình Hằng năm có nhiều gia đình đã ủng hộ nhiệt tình
về kinh phí để xây dựng, mua sắm thêm đồ chơi phục vụ cho các hoạt động hàng ngày của trẻ
2.2.2 Khó khăn:
+ Về cơ sở vật chất phục vụ cho chuyên đề giáo dục phát triển thể chất chưa có như: Nhà chơi tập phát triển thể chất, rổ ném bóng, thang leo, nhà bóng, đấm bốc,…Tài liệu phục vụ cho chuyên đề chưa đầy đủ, đặc biệt là các tài liệu liên quan đến giáo dục thể chất Đồ dùng vận động thô và vận động tinh ở các nhóm lớp chưa phong phú, đa dạng
+ Môi trường phục vụ cho chuyên đề giáo dục phát triển thể chất trong và ngoài lớp chưa tạo sự hấp dẫn, sắp xếp chưa khoa học
+ Một số giáo viên chưa biết lồng ghép tích hợp giáo dục phát triển thể chất
để dạy trẻ vào các hoạt động trong ngày
+ Một số phụ huynh chưa quan tâm đến công tác chăm sóc nuôi dưỡng trẻ như: Ăn uống, khám sức khỏe định kỳ, luyện tập các thói quen tự phục vụ hàng
ngày,… (Xem phụ lục 1)
Xuất phát từ thực tế trên cùng với nhận thức sâu sắc vai trò của giáo dục thể chất đối với sự phát triển toàn diện cho trẻ mầm non Bản thân trong ba năm học qua 2013-2014; 2014-2015; 2015-2016 đã trực tiếp chỉ đạo các trường thực hiện chuyên đề “Nâng cao chất lượng giáo dục phát triển vận động cho trẻ trong trường mầm non” áp dụng một số biện pháp cụ thể như sau:
2.3 Một số biện pháp quản lý và chỉ đạo các trường về hoạt động giáo dục thể chất góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho trẻ mầm non huyện Triệu Sơn.
Biện pháp 1: Chỉ đạo các trường tham mưu xây dựng cơ sở vật chất, huy động tối đa mọi nguồn lực vào việc tu sửa, nâng cấp, bổ sung mua sắm trang thiết bị phục vụ cho hoạt động giáo dục thể chất.
Cơ sở vật chất là yếu tố quan trọng tác động trực tiếp đến chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ nói chung, hoạt động giáo dục thể chất cho trẻ nói riêng Để đảm bảo đầy đủ các điều kiện nhằm tổ chức cho hoạt động giáo dục thể chất có hiệu quả Ngay từ đầu năm học 2013-2104, tôi đã có kế hoạch rà soát, khảo sát lại cơ sở vật chất thiết yếu, trên địa bàn toàn huyện, cụ thể từng trường liệt kê cái gì đã có, cái gì chưa có; nhu cầu cần có, nhu cầu hiện có ( xem phụ lục 2) Sau khi khảo sát xong, tôi yêu cầu các trường báo cáo dự kiến nguồn để huy động: Giáo viên có thể tự làm được đồ chơi, thiết bị tập luyện gì? Phụ huynh có thể hỗ trợ làm được dụng cụ gì? Còn cái gì phải mua? Sẽ lấy ngân sách từ đâu? Và kết quả báo cáo của các trường cụ thể như sau:
+ Kinh phí xây nhà chơi tập phát triển thể chất, mua rổ ném bóng, xà đơn
xà kép: Huy động từ nguồn xã hội hóa
Trang 5+ Thang leo, cột đấm bốc Vận động những phụ huynh làm nghề mộc, nghề may giúp nhà trường
+ Cử tạ, chân cà kheo: Giáo viên tự làm
+ Còn lại những hạng mục khác có thể cân đối trích % từ nguồn học phí để lại
Sau khi có kết quả cụ thể từ cơ sở báo cáo lên, bản thân tôi tổ chức một buổi hội thảo về chuyên đề “Nâng cao chất lượng giáo dục phát triển vận động cho trẻ trong trường mầm non” trên tinh thần những nội dung đã được tập huấn tiếp thu tại Sở và những thực trạng của huyện
Kết quả: Cùng với sự quyết tâm nỗ lực của đội ngũ cán bộ quản lý, giáo
viên, sự ủng hộ nhiệt tình của ban chấp hành hội cha mẹ học sinh Đến thời điểm này thì cơ sở vật chất phục vụ cho hoạt động giáo dục thể chất cơ bản phong phú
đa dạng nhằm phát triển thể lực cho trẻ Nhà trường đã bổ sung thêm nhiều đồ dùng, đồ chơi, trang thiết bị hiện đại, khá hấp dẫn và cuốn hút trẻ tham gia tập luyện như: Nhà bóng, thang leo, xà đơn, xà kép, rổ ném bóng,
Bên cạnh đó, để giáo viên có thêm nhiều tài liệu tham khảo, tìm kiếm những kinh nghiệm và kiến thức về công tác tạo môi trường, lồng ghép hoạt động giáo dục thể chất trong các tiết học và các hoạt động trong ngày Tôi đã chỉ đạo các nhà trường mua bổ sung một số tài liệu để giáo viên tham khảo như: Tuyển chọn giáo án lĩnh vực phát triển thể chất cho trẻ mẫu giáo (Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam); Hướng dẫn tổ chức hoạt động giáo dục phát triển vận động cho trẻ trong trường mầm non (do Bộ GD&ĐT ban hành)
Biện pháp 2: Chỉ đạo các trường phát động phong trào làm đồ dùng đồ chơi, trang trí, tạo môi trường phục vụ hoạt động giáo dục thể chất cho trẻ
Tổ chức tập huấn tuyên truyền để cán bộ giáo viên nắm được vị trí quan trọng của môi trường giáo dục phát triển thể chất cho trẻ trong trường mầm non Đây cũng là một nhiệm vụ quan trọng mà giáo viên cần phải biết, phải làm
nhằm thực hiện mục tiêu giáo dục thể chất cho trẻ Ở độ tuổi mầm non trẻ rất
hiếu động, thích khám phá, trải nghiệm qua môi trường do các cô giáo tạo nên Bên cạnh đó, trẻ còn thích được thể hiện khả năng, năng khiếu vận động của mình qua những môi trường thân thiện mà giáo viên tự tạo như: Những sơ đồ bài tập trên hiên, trên sân trường; những đồ dùng đồ chơi, bài tập vận động hấp dẫn thông qua các hội thi do trường tổ chức Chính vì thế tôi tập trung chỉ đạo
cơ sở làm tốt những công việc sau:
a Tạo môi trường giáo dục thể chất trong và ngoài lớp học:
* Môi trường trong lớp: Chỉ đạo các trường đặc biệt chú ý khi trang trí
lớp học, chú trọng xây dựng các góc vận động ở các nhóm lớp bởi góc vận động là một phần quan trọng trong môi trường phát triển của trẻ nhằm giúp trẻ phát triển một cách toàn diện Khi xây dựng các góc vận động, người giáo viên phải chú ý bố trí một khoảng không gian rộng rãi để xây dựng góc vận động
Đồ dùng đồ chơi phong phú, đa dạng và phù hợp với từng độ tuổi
Với độ tuổi nhà trẻ: Chỉ đạo các trường xây dựng nhiều góc nhỏ với
không gian rộng rãi để sắp xếp các trang thiết bị, các đồ chơi đồ dùng khác nhau cho trẻ tự do sử dụng, để hỗ trợ, kích thích trẻ vận động Lựa chọn các đồ dùng,
đồ chơi với thao tác chơi đơn giản nhưng phải có hình dạng phong phú, kích
Trang 6thước lớn, màu sắc sặc sỡ, phát ra tiếng kêu và có thể di chuyển được như: Xe ôtô, ngựa gỗ, thú hơi, vòng, gậy thể dục Để trẻ thực hiện các vận động thô như:
Đi, bò, trườn, bật nhảy Bên cạnh đó, các trường có thể chỉ đạo giáo viên bổ sung thêm 1 số đồ dùng ở góc thao tác vai như: Đất nặn, bút vẽ Các đồ dùng đồ chơi để trẻ tháo lắp, lắp ghép nhằm phát triển các vận động tinh cho trẻ
Với độ tuổi mẫu giáo:Cũng giống như độ tuổi nhà trẻ, ở độ tuổi này cần lựa chọn các đồ dùng đồ chơi với những thao tác chơi phức tạp hơn, đòi hỏi trẻ phải có tư duy và kỹ năng hơn, độ khéo léo và kỹ thuật cao hơn Ví dụ: Đồ chơi boing, cột ném bóng, dây thừng, cổng chui, bóng các loại Để phát triển các vận động thô cho trẻ Bên cạnh đó, giáo viên cần chú ý xây dựng các vận động tinh thông qua các đồ dùng đồ chơi ở các góc, đặt các đồ dùng đồ chơi ở các góc, đặc biệt là góc nghệ thuật như: Nguyên vật liệu đan tết, keo, kéo, giấy, bút sáp, bút màu, hột hạt, đất nặn, các loại nhạc cụ (phách, trống, đàn, mõ ), các loại rối tay
Để giảm bớt diện tích, đảm bảo an toàn cho trẻ trong quá trình đi lại khi hoạt động thì giáo viên cần phải chú ý đến cách sắp xếp, vị trí đặt các đồ dùng
đồ chơi, chẳng hạn như: Những đồ chơi có diện tích lớn, có độ dài giáo viên cần đặc dọc theo bức tường, những đồ chơi có số lượng nhiều, với kích thước to nhỏ khác nhau (Bóng các loại) giáo viên cần bỏ vào rổ học liệu và sắp xếp gọn gàng
Để tránh sự nhàm chán, giáo viên có thể cất bớt những đồ chơi không cần thiết và đưa ra cho trẻ chơi dần Đồng thời, sau một thời gian ngắn, hoặc theo chủ đề chủ điểm, giáo viên có thể thay thế, bổ sung các dụng cụ tập luyện mới tạo cảm giác mới mẻ, kích thích trẻ vận động
Sau mỗi chủ đề, chủ điểm, bản thân người cán bộ quản lý phụ trách công tác chuyên môn luôn có kế hoạch chỉ đạo tổ chuyên môn thường xuyên kiểm tra, đánh giá (có thể kiểm tra trực tiếp hoặc kiểm tra đột xuất) để đánh giá kết quả trang trí, tạo môi trường, kỹ năng sắp xếp đồ dùng đồ chơi của giáo viên nhằm giúp giáo viên phát huy những ưu điểm đồng thời sớm khắc phục những hạn chế, cải thiện tốt môi trường giáo dục thể chất cho trẻ
* Môi trường ngoài lớp: Là các đồ chơi ngoài trời, cây xanh, khu vực trải
nghiệm các sơ đồ bài tập do cô thiết kế, các góc vận động tinh để cháu hoạt động tạo hình
- Đồ chơi ngoài trời: Với điều kiện thực tế của các nhà trường đó là sân
chơi rộng, có nhiều cây xanh, bóng mát, đồ chơi ngoài trời cũng tương đối nhiều
do cơ sở giáo dục tự mua sắm hoặc cấp trên cấp Chính vì thế khi sử dụng, thiết
kế những đồ chơi ngoài trời tôi luôn chú ý chỉ đạo các trường chú ý đến vị trí đặt
đồ chơi, cách sử dụng và bảo quản đồ chơi giúp trẻ chơi an toàn Cụ thể:
+ Căn cứ vào diện tích của sân trường, căn cứ vào độ tuổi của trẻ để bố trí, sắp đặt đồ chơi cho phù hợp Những bộ đồ chơi cao, kết cấu phức tạp hơn thì đặt trước hiên các khối lớp mẫu giáo, còn những đồ chơi bằng nhựa, thấp, kết cấu đơn giản thì đặt gần các khối lớp nhà trẻ để trẻ tiện hoạt động Bên cạnh đó, các
đồ chơi được sắp xếp gọn gàng, bố trí đặt ở những chỗ mát mẻ, có thể dưới gốc cây hoặc một khoảng trống nào đó mà ánh nắng không thể chiếu vào được Khi
Trang 7đặt các đồ chơi không được đặt sát nhau, tránh lối đi lại, tránh đặt sát với các bậc tam cấp, bờ bao bồn hoa
+ Giáo viên phải thường xuyên bao quát trẻ trong quá trình trẻ chơi nhằm giúp đỡ trẻ khi cần thiết và để tránh những trường hợp không may xảy ra đối với trẻ như: Trẻ có thể bị ngã, bị trượt chân hoặc xô đẩy nhau trong quá trình chơi Giáo viên phải thường xuyên chú ý có nệm trải dưới những cầu trượt để khi trẻ chơi trượt xuống cầu trượt cơ thể không bị xây xước vì không tiếp xúc trực tiếp với mặt đất mà đã có tấm nệm trải mềm chống đỡ
+ Đối với những đồ chơi có kết cấu phức tạp như bộ đồ chơi liên hoàn phải
có chỉ dẫn hay ký hiệu để trẻ nhận biết được điểm xuất phát (bắt đầu) và điểm kết thúc Biết chơi những thiết bị nào trước, thiết bị nào sau Những chỉ dẫn đó
có thể ký hiệu bằng mũi tên, đánh số thứ tự hay 1 ký hiệu nào đó mà trẻ dễ hiểu
+ Mỗi một bộ đồ chơi, đều có sự phân công, chỉ đạo giáo viên thường xuyên lau chùi sạch sẽ Chú ý phân chia đồ chơi theo từng khu vực lớp để giáo viên bảo quản Sớm phát hiện những đồ chơi hư hỏng báo cáo kịp thời lên ban giám hiệu và có biện pháp khắc phục, tu sửa kịp thời
- Khu vực bé thực hành trải nghiệm: Khu vực trải nghiệm cũng là một
trong những môi trường tốt giúp giáo viên giáo dục thể chất cho trẻ nói chung, rèn luyện các vận động tinh nói riêng thông qua các trò chơi như câu cá, xây nhà trên cát, cắp cua bỏ giỏ chú trọng chỉ đạo trực tiếp hoặc dán tiếp thông qua tổ chuyên môn thường xuyên cho giáo viên lau chùi, thay nước ở bể chơi cát, nước Bổ sung nhiều học liệu, dụng cụ cho trẻ chơi
- Sơ đồ các bài tập: Chỉ đạo giáo viên tận dụng các khoảng trống ở hiên
lớp, sân trường, rồi vẽ sơn hoặc cắt dán những sơ đồ sân tập với đa dạng các hình mẫu, khuôn mẫu với các bài tập phong phú để gây sự chú ý của trẻ và kích thích trẻ vận động ở mọi lúc mọi nơi khi đến lớp, khi dạo chơi tham quan
Chỉ đạo cán bộ quản lý phụ trách công tác chuyên môn hướng dẫn giáo viên các khối lớp đa dạng trong việc vẽ các sơ đồ Dựa vào nội dung của bài học
để vẽ sơ đồ cho phù hợp
Ví dụ: Khối 5 tuổi với đề tài: Bật chụm tách chân qua 7 ô, chỉ đạo giáo
viên vẽ sơ đồ bằng các chữ cái; Đi nối bàn chân tiến lùi bằng các dấu chân nối đuôi nhau Khối 4, 3 tuổi cũng chỉ đạo giáo viên dự vào nội dung bài học, tìm những đề tài có thể sử dụng vẽ lên sàn nhà để cho trẻ vận động Nhà trẻ vẽ sơ đồ
đi trong đường ngoằn ngoèo, đi theo đường dích dắc,vv
Tận dụng khoảng trống giữa sân để chỉ đạo giáo viên vẽ sơ đồ chạy chậm 18m, chạy bền 150m, những khoảng trống hẹp hơn có thể vẽ sơ đồ bật xa, nhảy xa
Cùng một nội dung nhưng cần phải đa dạng trong cách vẽ, sáng tạo những
sơ đồ, mảng vẽ để không trùng lặp: Ví dụ; Cũng 1 đề tài bật chụm tách chân: Lớp 5 tuổi A vẽ sơ đồ bằng các chữ cái: o, ô, ơ, a, ă, â; 5 Tuổi B vẽ cái chữ cái:
e, ê, u, ư Lớp 4 tuổi A vẽ sơ đồ: Hoa, lá, quả Lớp 4 tuổi B vẽ sơ đồ bằng hình vuông, hình chữ nhật
Qua việc tạo những sơ đồ sân tập, tôi thấy trẻ rất thích thú và tham gia vào các hoạt động vận động ở mọi lúc mọi nơi
Trang 8- Xây dựng góc vận động tinh: Chỉ đạo giáo viên lựa chọn những khoảng
không gian rộng, yên tĩnh, đủ ánh sáng để thiết kế góc vận động tinh cho trẻ Giúp trẻ có thêm nhiều cơ hội để thể hiện tài năng vẽ, xé, cắt, dán nặn Ngoài những giờ học chính, ngoài những giờ hoạt động góc, việc xây dựng các góc vận động tinh ở môi trường ngoài lớp học cũng rất cần thiết Phát động các cuộc thi
vẽ tranh cấp trường cấp huyện qua cấp trường lựa chọn những cháu có năng khiếu vẽ tranh dự thi cấp huyện, chỉ đạo giáo viên tranh thủ ôn luyện cho các cháu, tôi thấy giáo viên đã biết tận dụng và sử dụng triệt để góc vận động tinh này
Song song với công tác chỉ đạo, quản lý và điều hành giáo viên về việc sắp xếp các đồ chơi ngoài trời, khu vực trải nghiệm, các sơ đồ bài tập, góc vận động tinh do cô thiết kế, tôi thường xuyên chỉ đạo các trường chăm sóc các loại cây xanh, cây cảnh, bồn hoa khu vực sân trường tạo không khí trong lành cho trẻ vận động, góp phần xây dựng môi trường học thân thiên học sinh tích cực
Nhờ làm tốt công tác chỉ đạo, quản lý giáo viên trong công tác tạo môi trường giáo dục thể chất cho trẻ Qua kiểm tra thực tế, tôi thấy giáo viên đã có nhiều kinh nghiệm hơn trong công tác tạo môi trường, trong công tác bố trí, sắp xếp cũng như bảo quản đồ chơi, trẻ hứng thú tham gia các hoạt động vận động với môi trường an toàn, thân thiện do cô thiết kế 100% trẻ được đảm bảo an toàn tuyệt đối, không xảy ra những tai nạn do đồ dùng đồ chơi gây ra
Biện pháp 3: Tổ chức hội thi cấp huyện làm đồ dùng đồ chơi phục vụ chuyên đề giáo dục phát triển thể chất.
Một việc làm mà tôi thấy rất cần thiết và hữu ích đó là tham mưu với cấp trên tổ chức hội thi giáo viên làm đồ dùng đồ chơi, thiết kế các trò chơi, bài tập vận động mới nhằm thay thế các trò chơi cũ và bổ sung một số đồ dùng vận động còn thiếu Khi trẻ được tham gia với các đồ dùng đồ chơi mới phong phú
đa dạng về màu sắc và chủng loại, những bài tập, trò chơi vận động mới trẻ sẽ cảm thấy hứng thú hơn, kích thích được trẻ tham gia nhiều hơn nhờ đồ dùng đồ chơi mới, luật chơi mới, phương thức hoạt động mới Bên cạnh đó, các trò chơi luôn có luật, do vậy mà hấp dẫn, cuốn hút, lôi kéo kích thích được khả năng ham muốn được thử sức thi đua cùng các bạn chơi, được giành chiến thắng trong trò chơi
Dựa trên kế hoạch thực hiện nhiệm vụ năm học của Sở Giáo dục và Đào tạo Thanh Hóa, năm học 2014 – 2015 huyện đã tổ chức hội thi làm đồ dùng đồ chơi, (đặc biệt ưu tiên làm những đồ dùng đồ chơi phục vụ chuyên đề vận động) vào tháng 11 năm 2014 Tương tự năm học 2015-2016 Phòng GD tổ chức thi làm đồ dùng đồ chơi cấp huyện lựa chọn những sản phẩm xuất sắc nhất tham dự hôi thi làm đồ dùng đồ chơi cấp tỉnh
Kết quả: Qua cuộc thi tôi thấy nhiều giáo viên đã thiết kế ra nhiều đồ dùng
đồ chơi đẹp, có độ bền và rất sáng tạo, tận dụng được nhiều nguyên vật liệu thiên nhiên như: Cầu khỉ làm bằng tre ( MN Bình Sơn), bộ xe đẩy bằng tre (MN Thọ Bình), bộ cổng chui bằng ống nhựa (MN Xuân Thịnh, MN Dân Quyền, MN Đồng Thắng), Bộ xích đu bằng gỗ ( MN Đồng Thắng) các đơn vị có sản phẩm xuất sắc dự thi cấp tỉnh đạt giải 3 xếp thứ 11/27 huyện thị và được tham gia ở huyện cũng đạt giải A.
Trang 9Bên cạnh đó, giáo viên còn sáng tạo, làm được rất nhiều đồ dùng đồ chơi phục vụ chuyên đề vận động từ các nguyên vật liệu phế thải như: Hòn đẩy tạ, túi đấm bốc, cổng chui, ống dài để chui, đồ chơi boling, túi cát, vòng thể dục, bông
xù, gậy thể dục, bộ đồ chơi đi cà kheo, gióng tre Kết quả cho thấy trẻ sử dụng những sản phẩm trên rất hứng thú
Ngoài những đồ dùng đồ chơi hấp dẫn, nhiều giáo viên còn thiết kế, sưu tầm được nhiều trò chơi mới rất hay, với những cách chơi và luật chơi mới lạ, tôi thấy trẻ rất hứng thú như: Trò chơi đua thuyền, chuyển hàng về kho; cướp cờ; leo núi; “ Đi cà kheo; đi khéo về khéo; phi ngựa; gánh chữ qua cầu; chui qua mạng nhện nhặt bóng ném vào rổ; đá bóng vào gôn; quạt bóng; trèo thang hái quả; kẹp bóng; kéo mo cau, mò cua bắt cá, nhảy bao bố…
Sau mỗi cuộc thi, ban tổ chức đều có nhận xét, đánh giá, xếp loại Biểu dương khen thưởng kịp thời những giáo viên đạt kết quả cao bằng hiện vật tuy rất nhỏ nhưng đã có sự khích lệ, tác động mạnh mẽ, khơi dậy phong trào thi đua sôi nổi trong tập thể giáo viên Đồng thời những kết quả đó cũng được xem là một trong các tiêu chí thi đua, xếp loại giáo viên
Biện pháp 4: Chỉ đạo giáo viên lồng ghép các hoạt động giáo dục thể chất vào các hoạt động trong ngày.
Việc lồng ghép các hoạt động giáo dục thể chất nhằm củng cố bài học và thay đổi tư thế, hình thức trong hoạt động học có chủ đích ở các lĩnh vực giáo dục là rất cần thiết Chính vì vậy tôi chỉ đạo gián tiếp thông qua các buổi tập huấn chuyên đề hoặc trực tiếp chỉ đạo điểm cụ thể đơn vị trường mầm non Thị trấn giáo viên lồng ghép các nội dung vận động vào các hoạt động trong ngày, thay đổi các trạng thái động tĩnh bằng các trò chơi vận động, trò chơi dân gian Cần tăng cường thời lượng vận động cho trẻ, tăng cường hệ thống bài tập vận động, tích hợp với các hoạt động giáo dục phát triển: Ngôn ngữ, trí tuệ, thẩm mỹ
và tình cảm xã hội Cụ thể:
+ Ở các hoạt động của trẻ trong ngày, cụ thể là buổi sáng, trẻ được tham gia bài thể dục tập thể trước khi vào lớp, sau giờ ngủ trưa, các cô giáo tổ chức cho trẻ vận động nhẹ nhàng trong phòng học giúp trẻ tỉnh táo, thoải mái trước bữa ăn chiều Bên cạnh đó, các nhà trường còn tăng cường các trò chơi tập thể, trò chơi vận động cho bé Các hoạt động được tổ chức không chỉ giúp trẻ rèn luyện và phát triển tốt về thể chất, tạo cho trẻ hứng thú, yêu thích đối với các hoạt động tập thể mà còn giúp trẻ được phát triển trí tuệ, ngôn ngữ, tình cảm, thẩm mỹ nhờ việc lồng ghép, tích hợp các nội dung giáo dục vào hoạt động vui chơi của nhà trường
Theo qui định trong Chương trình giáo dục mầm non, thực hiện cấu trúc, nội dung và cách thức tiến hành tiết học thể dục cho trẻ đảm bảo yêu cầu:
+ Thể dục buổi sáng: Các động tác trong bài tập thể dục phải đảm bảo phát triển được nhóm cơ và hô hấp Các tố chất nhanh, mạnh, bền, khéo…được phát triển rất tốt thông qua việc sử dụng các thiết bị, đồ dùng
Ví dụ: Sử dụng bao cát cho trẻ tập ném trúng đích sẽ phát triển tố chất khéo léo và khả năng kết hợp giữa mắt và tay, dùng bao cát để ném xa giúp trẻ có được cảm giác cơ đứng, nâng cao sức mạnh cơ bắp
Trang 10Dụng cụ giúp trẻ thực hiện các động tác được chính xác hơn Ví dụ: Vận động bò bằng bàn tay, bàn chân chui qua cổng, yêu cầu trẻ bò chui qua cổng mà không chạm cổng Trẻ có thể tự kiểm tra việc thực hiện động tác của mình vì trẻ
sẽ có cảm giác của cơ khi chạm vào cổng
Những kỹ năng của trẻ cũng sẽ được chuyển thành những kỹ xảo Ví dụ: cho trẻ đi trên ghế thể dục, đầu đội túi cát, nó sẽ làm tăng độ khó của bài tập Trẻ sẽ phải vừa đi trên ghế thể dục vừa phải giữ thăng bằng sao cho không bị rơi túi cát…
Tiết học phát triển vận động: Tổ chức hoạt động có chủ đích phát triển các vận động cơ bản cho trẻ, khả năng phối hợp các giác quan và vận động Tổ chức các trò chơi rèn sự khéo léo của đôi bàn tay…
Cảm giác nhịp điệu cũng được phát triển khi cho trẻ tập với các dụng cụ Trẻ cầm vòng, gậy, cờ, nơ…để tập các động tác phối hợp với âm nhạc, lời ca giúp ích rất nhiều cho trẻ Ngoài ra trong tiết dạy bản thân người giáo viên phải luôn quan tâm đến các động tác làm mẫu, làm mẫu phải rõ ràng, chính xác của vận động, động tác phù hợp với trẻ như: ghế thể dục, túi cát, bóng và những dụng cụ nhỏ mang tính chất tăng tích cực khi thực hiện Khi làm mẫu giáo viên cần tập đúng, chính xác nhẹ nhàng để trẻ có biểu tượng đúng về bài tập vận động và kích thích trẻ thực hiện tốt
Tuyệt đối giáo viên không được làm qua loa, đại khái Khi mới luyện tập cảm giác không gian và thời gian của trẻ còn yếu, trẻ chưa có ý thức điều khiển
cơ bắp một cách chủ động, do vậy cần phải có sự hỗ trợ bên ngoài của giáo viên, làm sao giúp trẻ tránh ngã và nhút nhát trong luyện tập
Phát triển cho trẻ các vận động qua đọc lời ca: Ca dao, đồng dao, vè, hò
Sử dụng các trò chơi dân gian trong các hoạt động giáo dục phát triển vận động Giáo dục phát triển vận động cho trẻ ở trường mầm non cũng đồng nghĩa với việc phát triển thể chất có thể thông qua nhiều biện pháp như: Tổ chức cho trẻ vận động phù hợp, nghỉ ngơi hợp lý, ăn uống đầy đủ…
Một trong những biện pháp phát triển thể chất là tổ chức bữa ăn cho trẻ Cơ thể trẻ đang trong giai đoạn phát triển và hoàn thiện, do đó nó cần năng lượng để xây dựng Năng lượng đó lại do thức ăn cung cấp, vì thế thức ăn chỉ phát huy hết vai trò của mình đối với cơ thể khi phù hợp với thể trạng và lứa tuổi Ăn uống đấy đủ, hợp lý, hợp vệ sinh, đủ chất, đủ lượng cũng là một trong những yêu cầu đáp ứng chuyên đề giáo dục phát triển vận động cho trẻ
Đối với bậc học mầm non, việc giáo dục thể chất không chỉ có ở lĩnh vực phát triển thể chất mà nó còn được tích hợp ở tất cả các lĩnh vực khác và các hoạt động trong ngày của trẻ
- Thông qua hoạt động có chủ đích:
+ Lĩnh vực phát triển thể chất ( môn thể dục)
Đây là tiết học chính mà trẻ được vận động nhiều nhất, có thể nói là trẻ được vận động xuyên suốt trong tiết học từ phần khởi động, trọng động và hồi tĩnh Với hoạt động này yêu cầu giáo viên lựa chọn đề tài, lựa chọn các trò chơi vận động để đưa vào bài dạy phù hợp với chủ đề, chủ điểm, phù hợp với độ tuổi Mục đích, yêu cầu đặt ra phải phù hợp với khả năng nhận thức của trẻ Bài dạy phải có sự liên kết chặt chẽ giữa các phần, phương pháp, hình thức linh hoạt,