Điện toán đám đông Sự cộng tác người-máy sẽ tạo nên nền tảng siêu việt tập hợp tri thức và nguồn lực tính toán toàn cầu?. Có thể nói hiện nay nhà nhà đua nhau “chạy theo đám đông”, từ th
Trang 1Điện toán đám đông
Sự cộng tác người-máy sẽ tạo nên nền tảng siêu việt tập hợp tri thức và nguồn lực tính toán toàn cầu?
Trong chương trình trò chơi truyền hình “Ai là triệu phú?” có một trợ giúp dành
cho thí sinh: hỏi khán giả đáp án Thống kê cho thấy 95% đáp án của khán giả là đúng
Giải pháp “nhờ đám đông” không mới, đây chính là nền tảng của phần mềm nguồn mở Nhưng nó chỉ được biết đến rộng rãi với thuật ngữ “crowdsourcing” (kết hợp từ “crowd” – đám đông và “outsourcing” – thuê ngoài) sau khi được Jeff
Howe giới thiệu trong bài báo “The Rise of Crowdsourcing” đăng trên tạp chí Wired vào tháng 6/2006
Tuy nhiên phải đến gần đây, nhờ sự phát triển của công nghệ và nền tảng web,
việc “nối mạng” trở nên dễ dàng và rộng khắp, ứng dụng crowdsourcing mới trở nên hấp dẫn Có thể nói hiện nay nhà nhà đua nhau “chạy theo đám đông”, từ thiết
kế thời trang (Threadless.com, Fashionstake.com) đến huy động vốn (Kickstarter.com, Marketocracy.com) và cả sản xuất ô-tô
(Rockwellautomation.com), … Và có cả “chợ đám đông” - Mechanical Turk
(www.mturk.com, thuộc Amazon), nơi đây bạn có thể đưa yêu cầu công việc cùng mức phí, sẽ có “đám đông công nhân trí thức” hoàn tất công việc cho bạn
Thuật ngữ liên quan - Social computing
Social computing hay điện toán xã hội nói chung bao hàm bất kỳ
Trang 2công nghệ nào có liên quan đến việc giao tiếp và tương tác giữa
người với người thông qua máy tính (trực tiếp hay gián tiếp)
Theo nghĩa “hẹp”, điện toán xã hội dùng để chỉ các công nghệ hỗ
trợ các hoạt động xã hội như blog, email, IM (chat), wiki, v.v…
Sâu xa hơn, nó bao hàm bất kỳ công nghệ nào cho phép thực hiện
tính toán bởi cộng đồng “thành viên chủ động” – những người
không chỉ sử dụng (thụ hưởng) ứng dụng mà còn tạo ra giá trị
thông qua đóng góp nội dung, gán thẻ (tag), xếp hạng, liên kết và
thậm chí thành phần phần mềm
Đám đông không chỉ có … đông!
Mạng xã hội – một mô hình ứng dụng crowdsourcing Cộng đồng người dùng các mạng xã hội như Facebook, Twitter, LinkedIn… không chỉ dùng mà còn tham gia tạo nên giá trị cho các mạng này thông qua việc đóng góp nội dung, phân tích, đánh giá và cả làm việc cộng tác Thậm chí, cộng đồng mạng còn giúp cho việc ra quyết định hay giải quyết những vấn đề phức tạp
Câu “chạy theo đám đông” có lẽ phải xét lại Nếu số liệu thống kê ở trò chơi
truyền hình trên không thuyết phục được bạn thì Wikipedia – Bách khoa toàn thư
mở – là một minh chứng hùng hồn của trí tuệ đám đông
Trong cuốn sách “The Wisdom of Crowds”, xuất bản năm 2004, James
Surowiecki đưa ra nhiều dẫn chứng cho thấy tập hợp tri thức của số đông có thể cho kết quả tốt hơn tư duy của số ít người, thậm chí là các chuyên gia
Tuy nhiên, chính Surowiecki và nhiều học giả khác cũng chỉ ra những tình huống trí tuệ đám đông bị gài bẫy Đặc biệt, nếu một vài cá nhân có ảnh hưởng quá lớn
với những người xung quanh, có thể kích hoạt bản năng “bầy đàn"
Trang 3Nhưng “chân lý” vẫn thuộc về đám đông! Các nhà nghiên cứu của học viện công
nghệ Massachusetts (MIT) đã chứng minh khi đám đông càng mở rộng (số lượng thành viên càng lớn) thì càng có khả năng “hội tụ” được chính xác thông tin rải rác trong cộng đồng, ngay cả khi từng thành viên chỉ quan sát được những gì gần họ (trong phạm vi hẹp)
Bạn có nhớ câu chuyện bốn thầy mù sờ voi? Nếu được “nối mạng”, tập hợp “tư duy” của cả bốn thầy sẽ cho “cái nhìn” chính xác về con voi
Hãy hình dung trí tuệ của “bộ não” nối mạng hàng trăm triệu người hiện nay
(mạng xã hội Facebook hiện có trên 500 triệu người dùng) Còn quá sớm để nói
đến siêu máy tính tập hợp nhiều “tế bào” tương tự não người, nhưng “trí tuệ tập thể” hay CI (Collective Intelligence) không phải điều xa vời
Khái niệm CI đầu tiên được Pierre Lévy giới thiệu trong cuốn sách “Collective Intelligence: Mankind’s Emerging World in Cyberspace” xuất bản năm 1997
Pierre Lévy đi trước thời đại hơi sớm, khi mà Internet chưa phổ biến rộng khắp,
chưa có các “công cụ” hữu hiệu để mọi người kết nối và đóng góp trí tuệ của
mình
Gần đây một số hãng cung cấp giải pháp bảo mật đã nhanh nhạy ứng dụng CI để phát hiện phần mềm mã độc Nhưng CI được dùng trong các giải pháp này chỉ ở nghĩa hẹp
Trong bài thuyết trình “Information Technology in 2020: Building a Collective Intelligence” hồi tháng 7/ 2010, giáo sư Srini Devadas thuộc phòng thí nghiệm
khoa học máy tính và trí tuệ nhân tạo của MIT cho cái nhìn rộng hơn: CI dựa trên hai trụ cột là điện toán đám mây (cloud computing) và điện toán đám đông (crowd computing) Điện toán đám mây cung cấp hạ tầng tính toán và thông tin sẵn có cho mọi người truy cập; Điện toán đám đông phân tích và tổng hợp thông tin thành trí tuệ siêu việt