ĐỀ KSCL HSG môn văn

Anh/ Chị hãy nhận xét về tình cảm của tác giả đối với mẹ được thể hiện trong đoạn trích.. - Nhân hóa: giàn trầu bơ vơ, tội nghiệp, thân cau -tủi thân; - Ẩn dụ: giàn trầu, thân cau chỉ ng

SỞ GD&ĐT THANH HÓA

TRƯỜNG THPT ĐÔNG SƠN 2

ĐỀ KSCL CHỌN HỌC SINH GIỎI

NĂM HỌC 2020-2021 MÔN: Ngữ văn 12

Thời gian: 150 phút, không kể thời gian giao đề

Phần I Đọc hiểu (3,0 điểm)

Con đi biền biệt tháng ngày Lúc dừng chân đã mây bay trắng đầu!

Bơ vơ, tội nghiệp giàn trầu Tủi thân biết mấy thân cau trước nhà.

Con về gần, mẹ đã xa, Câu thơ lỏng chỏng giữa nhà mồ côi!

Mai sau dù có già rồi, Con vẫn cần mẹ như thời trẻ thơ!

(Trích “Vẫn cần có mẹ”, Nguyễn Văn Thu)

Đọc văn bản trên và thực hiện các yêu cầu sau:

Câu 1 Xác định phong cách ngôn ngữ của văn bản trên.

Câu 2 Chỉ ra và nêu tác dụng của các biện pháp tu từ trong 2 dòng thơ sau:

Bơ vơ, tội nghiệp giàn trầu

Tủi thân biết mấy thân cau trước nhà.

Câu 3 Anh/chị hiểu nội dung các dòng thơ sau như thế nào?

Con về gần, mẹ đã xa,

Câu thơ lỏng chỏng giữa nhà mồ côi!

Câu 4 Anh/ Chị hãy nhận xét về tình cảm của tác giả đối với mẹ được thể hiện trong

đoạn trích

Phần II Làm văn (7điểm)

Câu 1: (3,0điểm)

Lâm Tắc Từ, một vị quan thời nhà Thanh, từng nói: Biển rộng mênh mông, không bờ,

không bến, không có giới hạn là bởi nó không cự tuyệt bất kì một giọt nước nào Núi có thể đứng cao sừng sững vạn trượng là bởi nó không từ chối dẫu chỉ một hòn đá nhỏ.

Hãy viết một bài văn nghị luận (300 chữ) trình bày suy nghĩ của anh/ chị về câu nóitrên?

Câu 3 (10,0điểm)

Bàn về ngôn ngữ trong thơ, Nguyễn Đình Thiviết:

“Điều kì diệu của thơ là mỗi tiếng, mỗi chữ, ngoài cái nghĩa của nó, ngoài công dụng gọi tên sự vật, bỗng tự phá tung mở rộng ra, gọi đến xung quanh nó những cảm xúc, những hình ảnh không ngờ, tỏa ra xung quanh nó một vùng ánh sáng động đậy Sức mạnh nhất của câu thơ là ở sức gợi ấy.”

(Mấy ý nghĩ về thơ, Ngữ văn 12 Nâng cao, tập 1, tr 52, NXBGD,2008)

Qua bài thơ “Sóng” (Xuân Quỳnh), anh/chị hãy làm sáng tỏ nhận xéttrên.

SỞ GD&ĐT THANH HÓA

TRƯỜNG THPT ĐÔNG SƠN 2

Hướng dẫn chấm

ĐỀ KSCL CHỌN HỌC SINH GIỎI

NĂM HỌC 2020-2021 MÔN: Ngữ văn 12

Thời gian: 150 phút, không kể thời gian giao đề

2 Chỉ ra và nêu tác dụng của các biện pháp tu từ trong 2 dòng thơ sau:

Bơ vơ, tội nghiệp giàn trầu Tủi thân biết mấy thân cau trước nhà.

* Các BPTT:

- Phép đảo: đảo các tính từ bơ vơ, tội nghiệp và tủi thân lên

đầu các dòng thơ

- Nhân hóa: giàn trầu bơ vơ, tội nghiệp, thân cau -tủi thân;

- Ẩn dụ: giàn trầu, thân cau (chỉ người mẹ cả đời vất vả, nhọc nhằn trong cô đơn, lầm lũi)

* Tác dụng:

- Nhấn mạnh nỗi trăn trở, xót xa của nhà thơ khi nghĩ về mẹ: cả đời mẹ vất vả, nhọc nhằn trong cô đơn, lầm lũi, chờ đợi

những đứa con đi biện biệt tháng ngày Xót thương mẹ, nhà thơ

cũng không giấu được sự day dứt, tiếc nuối khi không thể trở

về, không thể làm vơi bớt nỗi cô đơn, buồn nhớ của mẹ, không thể ở bên khi mẹ đang còn sống

- Làm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho câu thơ

1.5

3 Anh/chị hiểu nội dung các dòng thơ sau như thế nào?

Con về gần, mẹ đã xa, Câu thơ lỏng chỏng giữa nhà mồ côi!

Đó là nỗi lòng của người con khi mẹ đã qua đời, đã ra đi mãi mãi Mất mẹ rồi, người con càng thêm day dứt, tiếc nuối, bởi khi mẹ còn sống thì không thể ở gần chăm sóc, phụng dưỡng, để mẹ phải sống trong cô đơn, buồn tủi Vắng bóng mẹ, gian nhà cũng trở nên thiếu vắng, trống trải, cô đơn như nỗi lòng của chính người con khi mất mẹ

1.5

4 Anh/ Chị hãy nhận xét về tình cảm của tác giả đối với mẹ được thể hiện trong đoạn trích

Đó là tình cảm kính yêu, xót thương của người con khi trở

về nhưng mẹ đã không còn nữa Mẹ đã trở về với cát bụi Nhà

thơ thấy day dứt, ân hận bởi cứ đi biền biệt tháng ngày, chẳng ở

bên lúc mẹ còn sống, chẳng chăm sóc mẹ lúc ốm đau, để mẹ cứ mãi sống trong cô đơn, mòn mỏi đợi chờ.Nhà thơ cũng nhận thấy, mặc dù người mẹ đã đi xa nhưng trong tâm trí của nhà thơ, hình bóng mẹ vẫn luôn sống mãi

2.0

I

I

1 Lâm Tắc Từ, mộtvị quan thời nhà Thanh từngnói:

Biểnrộngmênhmông,khôngbờ,khôngbến,khôngcógiớihạn

4.0

làbởi nókhôngcựtuyệtbất kì

mộtgiọtnướcnào.Núicóthểđứngcaosừngsữngvạntrượnglàbởi

nókhôngtừchốidẫu chỉ một hòn đánhỏ.

Hãyviếtmộtbàivănnghịluậntrìnhbàysuynghĩcủaanh/chị về câu nóitrên?

a

Giải thích ýkiến:

–Hìnhảnhbiểnrộngmênhmông,núicaosừngsữnglàhình

ảnhthiênnhiênmangvẻđẹpkìvĩ,tránglệ

–Khôngcựtuyệtmộtgiọtnướcnhỏ,khôngtừchốimộthònđá

nhỏcónghĩalàsẵnsàngđónnhậntấtcảmọithứdùlànhỏbé,

bìnhthườngnhất

->Câunói trênmượnquyluật của tựnhiênđểngụýkhuyên rănconngườirằng:Nếu biết đón nhận những điều nhỏ bé nhất,

nếu biếtsốngbaodung,nhânhậuthìcon người sẽ làm được việc lớn

lao và trở nên vĩđại

0.5

b

Mọi thành công lớn lao đều được bắt đầu từ những công việc

nhỏ nhặt Bởi vậy, phải bắt đầu từ những việc nhỏ nhặt, làm tốt

nhất những việc nhỏ nhặt, chúng ta mới có được những thành

công lớn trong tương lai, chúng ta mới trở thành những người

lớn lao, vĩ đại

Làm một cách tốt nhất những việc nhỏ bé trong cuộc sống,

chúng ta sẽ rèn luyện cho mình những kĩ năng làm việc, tích lũy

kiến thức, kinh nghiệm để bản thân trưởng thành vững vàng

hơn, để chúng ta có thể vượt qua những giới hạn của bản thân

để đến với những thành công lớn hơn

Nếu ta có một tâmhồnrộngmở để đón nhận mọi điều nhở bé

nhất, ta sẽ biết sống nhân hậu, yêu thương, ta sẽ trở thành người

vĩ đại, có trái tim giàu lòng yêu thương Bởi vậy, ta cũng sẽ luôn

nhận được tình cảm yêu mến, quý trọng của những người xung

quanh Cuộc sống sẽ tốt đẹp hơn, ý nghĩa hơn

…

( HS lấy dẫn chứng trong thực tế để chứngminh)

* Mở rộng vấnđề

–Phê phán những người sống thiếu thức tế, những kẻ còn sống ích kỉ, bảothủ,…

c

Bài học

– Nhận thức rõ vai trò quan trong của những việc làm bé nhỏ trong cuộc sống…

0.5

2 Nghị luận văn học

Bàn về ngôn ngữ trong thơ qua ý kiến của Nguyễn ĐìnhThi

10

I Yêu cầu về kĩnăng

Hiểuyêucầucủađề,trêncơsởnhữngkiếnthứcvềlýluậnvăn họcvàtácphẩm,biếtcáchlàmbàivănnghịluậnbànvềmộtý

kiếnvănhọc.Biếtcáchgiảithích,chứngminh,đánhgiá,kháiquátlà

mrõýkiếnvănhọc;cónănglựccảmthụphântíchbài thơ theo

yêucầu

Bốcụcrõràng,lậpluậnchặtchẽ,hànhvăntrôichảy.Văn viếtcócảmxúc,khôngmắccáclỗidiễnđạt,dùngtừ,ngữpháp, chínhtả

II Yêu cấu về kiếnthức

Họcsinhcóthểtrìnhbàytheonhiềucáchnhưngvềcơbảncần có các ýsau

a

Giải thích ý kiến

-Ngônngữthơ(chữvànghĩatrongthơ)vừacónghĩadobảnthâncâu

chữmanglại(nghĩacủanó,nghĩagọitên)vừacó

nghĩadocâuchữgợira(cảmxúc,hìnhảnh,vùngánhsánglay động,

sứcgợi).

- Khẳng định: Sức mạnh nhất của thơ là sức gợiấy

=>Bằngcáchdiễnđạthìnhảnhrấtcụthểvàsinhđộng,Nguyễn ĐìnhThiđãnhấnmạnhvàlàmnổibậtmộtđặctrưngbảnchấtcủathơ ca:ngônngữtrongthơ,vấnđềchữvànghĩa

Tácgiảvừakhẳngđịnhvừacắtnghĩa,lígiảisứcmạnhcủathơ nằm ở sứcgợi

0.5

Học sinh phải chỉ ra và phân tích được đặc điểm ngônngữ

thơtrongbàithơSóng(XuânQuỳnh).Khôngnhấtthiếtphải

phântíchcảbàimàcóthểlựachọnnhữngcâuthơ,đoạnthơtiêu biểu để làm sáng tỏ vấnđề

Cụthể:

-Vềchữ:ngônngữdungdịmàchọnlọctinhtế,gợicảm,hàm súc, giàu tính ẩndụ

- Vềnghĩa:

+Nghĩacâuchữ:consóngthựcvàcácđặctínhcủanó (dữ dội,

dịu êm, trên mặt nước, dưới lòngsâu…)

+Nghĩamàsónggợira(hìnhảnh,cảmxúc…):nhữngcungbậ ctâmtrạngngườicongáitrongtìnhyêu,nhữngkhát vọng hạnh phúc đời thường và khao khát tự hoàn thiện bảnthân

=>NgônngữthơXuânQuỳnhdungdịmàcósứcgợisâu xatừhìnhảnhthựcmàliêntưởngđếntâmtrạngngườicongái

trongtìnhyêu,khátvọngbấttửhóa,tựhoànthiệnbảnthânđể

hướngtớinhữnggiátrịđíchthựccủacuộcsống.Chínhsứcgợi này đã tạo nên sức sống cho bàithơ

=>Ngônngữthơcónhiềuđổimới,giàutượngtrưngthiênvề gợi,khôngcoitrọngtảthực,mỗitừngữ,hìnhảnh,câuthơđều

cóđộmởchophéptiếpnhậndânchủ,sángtạo.Sứcgợicủa ngôn ngữ thơ tạo ra mạch ngầm đa nghĩa cho tácphẩm

7.0

c

Đánh giá chung

-Vềýnghĩacủavấnđề:ýkiếncủaNguyễnĐìnhThivề mộttrongnhữngđặctrưngbảnchấtcủathơkhôngchỉcótác

dụngnhấtthờimàngàynayvẫncònnguyêngiátrịbởiýnghĩa thời sự, tính chất khoa học đúngđắn

+Đốivớingườisángtác:địnhhướngchosựsángtạo,làmthơp hảibiếtlựachọnngônngữhàmsúc,giàusứcgợi,có sức hấp dẫn, lôicuốn

1.0

+Đốivớingườithưởngthức:địnhhướngtiếpnhận,đọcthơkhô ngchỉhiểunghĩacâuchữmàphảidựngdậylớpnghĩa được gợi ra từ câuchữ

- Về bài thơSóng