tài liệu HSG văn 8

Dòng cảm xúc cũng như chất thơ của truyện lại tiếp tục được lan tỏa khi cậu học trò nhỏ tay trong tay mẹ bước qua cổng trường Mĩ Lý.Nghệ thuật miêu tả tâm lý nhân vật phát huy sức mạnh k

Phân tích nghệ thuật đặc sắc của truyện

Tôi đi học (Thanh Tịnh)

Tôi đi học là một truyện ngắn đầy chất thơ.Chất thơ tỏa ra từ tâm hồn mơ mộng giàu cảm xúc của nhà văn xứ Huế-Thanh Tịnh.Truyện tuy ngắn nhưng hàm súc và cô đọng.Ý tứ của truyện tinh tế,khơi gợi sâu xa vào những kỉ niệm trong tâm hồn của mỗi người

Truyện ngắn Tôi đi học xây dựng dựa trên dòng cảm xúc của nhân vật trữ tình-hoài niệm về ngày đầu tiên cắp sách tới trường.Dòng hoài niệm đầy chất thơ ấy được mở đầu bằng những làn gió thu mát rượi,những đám lá vàng rơi và những đám mây “bàng bạc”.Tháng chín mùa thu đã đến và những kỉ niệm về ngày khai trường đầu tiên

cứ thế ùa về

Ngày khai trường hôm ấy,cậu con trai được mẹ âu yếm dẫn đi vẫn trên con đường cũ mà hôm nay sao thấy lạ.Cảnh vật đang thay đổi hay chính lòng mình thay đổi “Tôi đã lớn” và “hôm nay tôi đi học”.Cách dẫn dắt giản dị mà hợp lý.Có thể lắm chứ.Vì ngày đầu tiên đến trường mấy ai

không có những kỉ niệm khó quên.Cậu bé thấy mình “trang trọng và đứng đắn”.Hai quyển vở mới trên tay cậu “đã bất đầu thấy nặng”,khiến cậu nảy

ra một ý nghĩ vừa non nớt vừa ngây thơ “chắc chỉ người thành thạo mới cầm nổi bút thước”.Thanh Tịnh thật là tinh tế.Đoạn văn tưởng tượng và hoài niệm nhưng sự việc cứ ngỡ như đang xảy ra trước mắt,gần gũi

quá,thân thuộc quá với tất cả mọi người

Dòng cảm xúc cũng như chất thơ của truyện lại tiếp tục được lan tỏa khi cậu học trò nhỏ tay trong tay mẹ bước qua cổng trường Mĩ Lý.Nghệ thuật miêu tả tâm lý nhân vật phát huy sức mạnh khi tác giả tìm đến những biến thái tinh vi trong tâm hồn câu học trò.Cậu đứng nép mình như “con chim đang đứng bên bờ tổ,nhìn quãng trời rộng muốn bay,nhưng còn ngập

ngừng e sợ”.Rồi tiếng trống vang lên,những cậu trò mới “vụng về lúng túng”.Cảm giác của nhân vật “tôi” dường như đang mơn man trở lại trong lòng độc giả

Nhưng có lẽ đến bây giờ,cái màn chính của buổi tựu trường mới đến.Oâng Đốc đọc những cái tên lần lượt khiến tụi học trò tim như ngừng đập vì xúc động có,vì ngơ ngác có.Và đến rồi sau tiếng vỡ òa của bao cô cậu,buổi học đầu tiên cũng được bắt đầu.Oâi!Cái cảm giác khóc òa không chịu bước vào cái ngôi nhà mà cái gì cũng mới

và lạ lẫm hẳn chẳng có gì xa lạ đối với chúng ta.Vậy mà đọc đến đây hẳn ai

cũng bùi ngùi rung động về những câu văn tự nhiên mà sắc sảo Nhân vật

“tôi” lắng lại,quan sát và cảm nhận.Thầy đón tụi học trò nhỏ tuổi,tươi cười gợi cái gì đó vừa quen vừa lạ,vừa thân thuộc gần gũi nhưng cũng vừa

cao quý.Còn lớp thì hình như “có một mùihương lạ”.Chỗ ngồi này từ nay

sẽ là của riêng tôi.Và tại sao những bạn kia “tôi” chưa nhìn thấy bao mà chẳng hề xa lạ thầm chí còn “quyến luyến tự nhiên”nữa chứ.Cái cảm giác gần gũi vô cùng

Câu chuyện của Thanh Tịnh không có nhiều nhân vật,không có những đối thoại ồn ào,không có những tình huống cam go quyết liệt.Nhưng chính sự tĩnh lặng,nhẹ nhàng được xây dựng trên cơ sở những hoài niệm rất thực và tinh tế đã làm nó trở nên thật là hấp dẫn.Nhưng biến thái tâm lý tinh

vi,những dòng văn giản dị giàu cảm

xúc,lối cảm nhận nghệ thuật đặc sắc của truyện ngắn này

TRONG LÒNG MẸ(NGUYÊN HỒNG)

Những ngày thơ ấu (viết năm 1938, Nhà xuất bản Đời nay in lần đầu năm 1940) là một tác phẩm xuất sắc của nhà văn Nguyên Hồng Đó là một tập hồi ký ghi lại những năm tháng tuổi thơ rất ít niềm vui nhưng nhiều cay đắng của tác giả, thể hiện một cách chân thật những “rung động cực điểm của một linh hồn trẻ dại” (Thạch Lam)

Hồi kí Những ngày thơ ấu gồm 9 chương, Trong lòng mẹ là chương IV của tác phẩm Nhân vật chính của chương sách này là bé Hồng Bé Hồng được đặt trong tình huống hết sức tội nghiệp: bô" mất, mẹ đi bước nữa bị gia đình nhà chồng ruồng rẫy Bé Hồng phải sông nhờ họ hàng và bị hắt hủi tàn nhẫn Em thương mẹ, nhớ mẹ vô cùng mà phải xa mẹ, đồng thời

thường xuyên phải nghe những lời nói xấu về mẹ Ta hiểu vì sao em vô cùng sung sướng khi mẹ trở về

Trong chương sách này, nhà văn đã tập trung làm nổi bật tình cảm xót thương, yêu quý sâu sắc của bé Hồng đối với người mẹ nhân từ, tần tảo mà cuộc đời đầy bất hạnh Tình cảm ấy trước hết được thể hiện qua tâm trạng của bé Hồng khi nổi chuyện với bà cô Diễn biến tâm trạng của bé Hồng được miêu tả thật sinh động Lúc đầu bé Hồng định nghe lời bà cô vào Thanh Hóa thăm mẹ Nhưng khi nhận ra “ý nghĩa cay độc” trong giọng nói

và trên nét mặt “khi cười rất kịch”, đầy giả dối của bà cô, bé Hồng lẳng

lặng “cúi đầu không đáp” Cử chỉ “im lặng, cúi đầu xuống đất” của bé Hồng lại được miêu tả lặp lại một lần nữa khi bà cô tiếp tục giục giã em vào Thanh Hóa thăm mẹ, vì mẹ em dạo này “phát tài lắm” Bà cô đưa tin

mẹ bé Hồng cổ con khi chưa hết tang chồng, lại nghèo túng khốn khổ nơi đất khách quê người, thấy người quen lại tránh mặt để lăng nhục bé Hồng

và gieo rắc vào đầu óc em sự “hoài nghi”, “khinh miệt và ruồng rẫy mẹ” Những lời cay độc của bà cô như những con dao nứa cứa vào tâm hồn thơ dại của đứa trẻ Bé Hồng từ chỗ nhẫn nhục, “im lặng, cúi đầu” đến lúc không sao nén nổi nỗi đau đớn tủi nhục đã bật lên tiếng khốc, nước mắt

“ròng ròng rớt xuồng hai bên mép rồi chan hòa đầm đìa ở cằm và ở cổ” Và một thứ tình cảm phức tạp, vừa thương yêu, vừa căm tức nẩy sinh trong tâm hồn ngây thơ của bé Hồng, khiến em “cười dài trong tiếng khóc”

Bé Hồng cười (cười mỉa mai) vì hiểu thấu những rắp tâm “tanh bẩn” của bà

cô, vì khinh bĩ thái độ rất cay độc của bà: làm ra vẻ thông cảm, nhưng kỳ thực chỉ có ý gieo rắc vào đầu óc em những hoài nghi “để em khinh miệt

và ruồng rẫy mẹ” Bé Hồng khóc vì thương mẹ bị đày đọa, bị lăng nhục, bị đối xử một cách tàn nhẫn, bất công, vô nhân đạo Khóc vì thương mẹ chỉ vì

“sợ hãi những thành kiến tàn ác” mà xa lìa hai con “để sinh nở một cách giấu giếm, trốn tránh như một kẻ giết người” Càng thương mẹ, bé Hồng càng căm ghét những hủ tục phong kiến vô lý, tàn nhẫn đã đày đọa, trói buộc người phụ nữ

Lòng căm ghét cao độ, mãnh liệt ấy đã được tác giả diễn tả bằng những hình ảnh cụ thể, cùng với nhịp văn gấp gáp, dồn dập: “Giá những cổ tục đã đày đọa mẹ tôi là một vật như hòn đá hay cục thủy tinh, đầu mẩu gỗ, tôi quyết vồ ngay lấy mà cắn, mà nhai, mà nghiến cho kỳ nát vụn mới thôi” Vậy là, dù có tinh ma, độc địa đến đâu, bà cô bé Hồng cũng không thể chia

rẽ được tình cảm giữa em với người mẹ: “Nhưng đời nào tình thương yêu

và lồng kính mến mẹ tôi lại bị những rắp tâm tanh bẩn xâm phạm đến , Mặc dầu non một năm ròng mẹ tôi không gửi cho tôi lấy một lá thư, nhắn người thăm tôi lấy một lần và gửi cho tôi lấy một đồng quà” Tâm địa xấu

xa của bà cô chỉ làm khơi sâu thêm tình cảm thương yêu mẹ của bé Hồng

và thổi bùng lên trong em sự căm ghét sâu sắc những kẻ đối xử tàn nhẫn với mẹ em Có thể nói, chương Trong lòng mẹ là lời khẳng định chân thành

đầy cảm động sự bất diệt của tình mẫu tử Tình cảm thiêng liêng muôn đời

ấy không một thế lực nào có thể tàn phá nổi

Cuối chương hồi ki, tác giả đã diễn tả thật cụ thể và sinh động tâm trạng của bé Hồng khi gặp mẹ Một buổi chiều tan học, bé Hồng “chợt thoáng thấy một bóng người trên xe kéo giống mẹ” và em “liền đuổi theo, gọi rối rít” Nhưng nếu người trên xe lại là người khác thì cái lầm đó thành ra một trò cười tức bụng cho lũ bạn “Cái lầm đó không những làm cho tôi thẹn

mà cồn tủi cực nữa, khác gì cái ảo ảnh của một dòng nước trong suốt chảy dưới bóng râm đã hiện ra trước con mắt gần rạn nứt của người bộ hành ngã gục giữa sa mạc” Thủ pháp so sánh ví von này đã diễn tả được một cách

cụ thể sự khao khát tình mẹ con thật là mãnh liệt như người bộ hành ở giữa

sa mạc khát nước đến cháy bỏng Nỗi vui sướng của bé Hồng khi gặp mẹ còn được nhà văn thể hiện qua những cử chỉ, hành động Vì cuống cuồng đuổi theo xe, bé Hồng “thở hồng hộc, trán đẫm mồ hôi” và “ríu cả chân lại” khi trèo lên xe Và đến khi được bàn tay dịu hiền của mẹ xoa đầu thì bé Hồng “òa lên khóc rồi cứ thế nức nở” Đó là tiếng khóc đầy hạnh phúc

Để diễn tả những rung cảm sâu xa và niềm hạnh phúc lớn lao của bé Hồng khi được ngồi trong lòng mẹ, tác giả đã miêu tả rất cụ thể những cảm giác của em khi ngồi trên đệm xe, đùi áp vào đùi mẹ, “đầu ngả vào cánh tay mẹ” Emcòn cảm nhận được cả mùi quần áo quen thuộc của mẹ và “những hơi thở ở khuôn miệng xinh xắn nhai trầu phả ra (…) thơm tho lạ thường” Vừa trực tiếp miêu tả những cảm giác cụ thể của bé Hồng, tác giả vừa diễn

tả những ý nghĩ của em bình luận về niềm hạnh phúc tuyệt vời của mình:

“Phải bé lại và lăn vào lòng một người mẹ, để bàn tay người mẹ vuốt ve từ trán xuống cằm, và gãi rôm ở sông lưng cho, mới thấy người mẹ có một sự

êm dịu vô cùng”

Trong những giây phút say sưa và “rạo rực” ấy, bé Hồng không còn nghĩ

gì, nhớ gì khác nữa kể cả những âu yếm mẹ con với nhau và những lời cay độc của bà cô trước đó Tất cả tâm trí của em đều dồn cho sự tận hưởng tình mẹ Đối với em, niềm sung sướng và hạnh phúc nhất trên đời là được sống trong lòng mẹ

Phân tích nghệ thuật đoạn trích Tức nước vỡ bờ trong tác phẩm Tắt đèn của nhà văn Ngô Tắt Tố

Đây là đoạn văn hay và rất tiêu biểu cho bút pháp tiểu thuyết trong tác phẩm Tắt đèn của Ngô Tất Tố Có thể nêu lên mây khía cạnh nổi bật:

Khắc họa nhân vật: các nhân vật trong đoạn văn đều rõ nét, nhất là hai nhân vật cai lệ và chị Dậu Cai lệ chỉ là một tên tay sai vô danh, nhưng ở đoạn văn này đã nổi bật lên thật đậm nét Từ giọng quát mắng thị oai thô

lỗ, trắng trợn, đến những hành động hung hãn, tàn ác, cho đến cả “cái

giọng khàn khàn vì hút nhiều xái cũ ”, cái thân hình “lẻo khoẻo” vì nghiện ngập, cả cái tư thế thảm hại rất hài hước: “ngã chỏng quèo trên mặt đất, miệng vẫn nham nhảm thét trói” đều đã tập trung làm nổi bật cái nhân cách vừa tàn ác, vừa đểu cáng, đô tiện của cái hạng “đầu chày đít thớt” đó

Hình tượng chị Dậu trong đoạn văn được khắc họa thật sinh động Đặc biệt

sự diễn biến tâm lý, thái độ của chị Dậu -" từ chỗ lễ phép van xin thiết tha đến chỗ nghiến răng quật ngã bọn tay sai – được thể hiện thật tự nhiên, đúng với lôgic tính cách chị Dậu, tuy dường như rất đột ngột Như vậy, bản chất tính cách của nhân vật chị Dậu – dịu dàng, chịu đựng mà ngang tàng, bất khuất – được thể hiện vừa đa dạng, vừa thống nhất, nhất quán Có thể nói mọi lời lẽ, hành động của chị Dậu trong đoạn văn đều đúng là “chị Dậu” Hơn bất cứ chỗ nào khác, đoạn Tức nước vỡ bờ đã cho thây “sừng sững hiện ra cái chân dung lạc quan của chị Dậu” (Nguyễn Tuân)

Ngòi bút Ngô Tất Tố tả những cảnh hoạt động rất hay Vũ Ngọc Phan nhận xét: “Cái đoạn chị Dậu đánh nhau với cai lệ là một đoạn tuyệt khéo, rất đúng với tâm lý của dân quê” Đó là một bức ký họa với những nét bút thật lịnh hoạt, sắc sảo, pha chót biếm họa tài tình Cảnh hoạt động dồn dập, rộn rịp mà vẫn rõ nét, không rối mắt, mỗi chi tiết đều đắt Với vốn sông nông thôn phong phú và với “óc quan sát rất tinh tường, rất chu đáo” (lời

Vũ Trọng Phụng trong bài Tắt đèn của Ngô Tất Tố, đăng báo Thời vụ, 1939), ngồi bút Ngô Tất Tố ở đây vừa giàu chất sống, vừa rất sắc sảo

Có người nhận xét tiểu thuyết Tắt đèn giàu tính kịch Hoàn toàn đúng Tính kịch, đó là “tính hành động chặt chẽ và quán triệt”, xung đột thể hiện tập trung là sự căng thẳng đối với nhân vật do tình huống tạo ra Đồng thời, nếu kịch yêu cầu tính cách nhân vật tự thể hiện bằng lời nói và hành động,

“ngôn ngữ của nhân vật đều có tính đặc thù rõ rệt, có sức biểu hiện tối đa” thì đoạn văn Tức nước vỡ bờ, ngôn ngữ đối thoại của các nhân vật quả là

như vậy, Ngô Tất Tố rất thuộc lời ăn tiếng nói của từng hạng người ở nông thôn nên nhân vật nào cũng có “ngôn ngữ” riêng Khẩu khí hống hách đểu cáng của cai lệ, giọng điệu và lời lẽ khi thiết tha lễ phép khi đanh đá ngỗ nghịch của chị Dậu, đều rất “hệt” đã khiến cho nhân vật “tự thể hiện tính cách” đầy đủ, nổi bật Khẩu ngữ nông thôn đã vào văn của Ngô Tất Tố thật

tự nhiên, nhuần nhuyễn, khiến cho câu văn sinh động, đậm đà, có hơi thở của đời sông và đoạn văn rất cổ không khí

Qua những hình ảnh tàn bạo của những kẻ "thi hành công vụ" trong đoạn Tức nước vỡ bờ Em hãy nêu "hành động phản ứng" của chị Dậu

là tất yếu.

Trong đoạn trích, thái độ của chị Dậu đối với tên cai lệ và người nhà lí trưởng có cả một quá trình diễn biến

Khi anh Dậu run rẩy bưng bát cháo, vừa mới kề vào miệng thì cai lệ và người nhà lí trưởng sầm sập tiến vào Trước thái độ hống hách của tên cai

lệ và người nhà lí trưởng, lúc đầu, chị Dậu hết sức nhũn nhặn Chị lễ phép run run nói: “Nhà cháu đã túng, lại phải đóng cả suất sưu của chú nó nữa, nên mới lôi thôi như thế Chứ cháu có dám bỏ bê tiền sưu của nhà nước đâu? Hai ông làm phúc nói với ông lí hãy cho cháu khất…” Nhưng chị Dậu càng van xin tha thiết, tên cai lệ càng sừng sộ, sai tên người nhà lí trưởng trói anh Dậu lại, điệu ra đình Khi thây người nhà lí trưởng hình như không dám hành hạ một người ôm nặng, tên cai lệ sầm sập chạy đến chỗ anh Dậu Chị Dậu hốt hoảng chạy đến đỡ lấy tay hắn và một lần nữa, khẩn thiết xin tha: “Cháu van ông, nhà cháu vừa mới tỉnh lại được một lúc, ông tha cho!” Tên cai lệ đấm vào ngực chị Dậu rồi lại sấn đôn để trói anh Dậu Không thể chịu đựng được nữa, chị Dậu liều mạng, cự lại Từ chỗ xưng là “cháu”, chị đã chuyển sang xưng “tôi”: “Chồng tôi đau ốm, ông không được phép hành hạ!” Cai lệ tát vào mặt chị Dậu rồi hắn nhảy vào trói anh Dậu Hành động tàn bạo của tên cai lệ đã thổi bùng lên ngọn lửa căm thù trong lòng chị Dậu Chị nghiến hai hàm răng: “Mày trói ngay chồng bà đi, bà cho mày xem!” Rồi bầng sức mạnh của lòng căm thù, chị đã lần lượt quật ngã tên cai lệ và người nhà lí trưởng

Như vậy là, trước hành động tàn bạo của tên cai lệ và người nhà lí trưởng, chị Dậu đã từ thái độ van xỉn ôn hòa đến chỗ quyết liệt, vùng lên quật ngã bọn tay sai hung ác

Hành động của chị Dậu trong hoàn cảnh đó không thể khác Để bảo vệ tính mệnh cho chồng, chị không thể không vùng dậy chông lại hành động tàn bạo của bọn tay sai Sức mạnh bất ngờ kỳ lạ của chị Dậu chính là sức mạnh của lòng thương chồng, sức mạnh của lòng căm thù bọn tay sai bất nhân, tàn ác

Đoạn văn trích cho ta thây người nồng dân lao động vốn hiền lành, nhẫn nhục, nhưng khi bị dồn đến cùng đường, họ cũng biết vùng lên chông cự lại một cách dũng cảm Hành động đánh lại tên cai lệ và người nhà lí

trưởng của chị Dậu thể hiện sức mạnh tiềm tàng, tinh thần kiên cường, bất khuất của người nông dân Việt Nam, người phụ nữ Việt Nam Hành động của chị Dậu cũng phản ánh quy luật “tức nước vỡ bờ”, “con giun xéo mãi cũng quằn”, “có áp bức, có đấu tranh”

Trong đoạn văn trích, Ngô Tất Tố cũng đã thành công trong việc khắc họa

bộ mặt tàn ác, đểu cáng, không chút tính người của tên cai lệ và người nhà

lí trưởng

Với những “roi song, tay thước và dây thừng”, tên cai lệ và người nhà lí trưởng hùng hổ xông vào nhà chị Dậu Tên cai lệ ra oai, hách dịch ngay từ những giây phút đầu tiên Gõ đầu roi xuống đất, hắn lên giọng quát anh Dậu phải mau mau nộp thuế Trước lời van xin nhũn nhặn của chị Dậu, hắn

“trợn ngược hai mắt”, lớn tiếng quát tháo: “Mày định nói cho cha mày nghe đó à! Sưu của nhà nước mà dám mở mồm xin khất!” không một chút mủi lòng trước cảnh anh Dậu đang đau ốm, bỏ ngoài tai mọi lời van xin tha thiết của chị Dậu, tên cai lệ dọa dỡ nhà, rồi quát tên người nhà lí trưởng rồi trói cổ anh Dậu lại, điệu ra đình Khi tên người nhà lí trưởng còn đang

“lóng ngóng ngơ ngác” thì tên cai lệ đùng đùng “giật phắt lấy cái thừng trong tay anh này và chạy sầm sập đến chỗ anh Dậu” Chị Dậu vẫn nhẫn nhục van xin Nhưng không một chút tình người, tên cai lộ đã đấm vào ngực, tát vào mặt chị Dậu rồi nhảy tới anh Dậu, không kể tới mạng sông của anh Hành động của tên cai lệ thật đểu cáng, bất nhân, không còn chút tình người

Tên người nhà lí trưởng cũng đểu cáng, bất nhân không kém Hắn cười mỉa mai khi thấy anh Dậu vì sợ hãi quá mà lăn đùng xuống phản Rồi hắn “sấn

cổ bước đen giơ gậy chực đánh chị Dậu” Hành động tàn ác của cả tên cai

lệ và người nhà lí trưởng đã đẩy chị Dậu tới chỗ không thể không vùng lên chống trả để bảo vệ mạng sổng cho anh Dậu

Đề bài: Qua tác phẩm Tắt đèn của nhà văn Ngô Tất Tố em hãy phát biểu cảm nghĩ của mình về nhân vật chị Dậu

Ngô Tất Tô" là nhà văn của nông dân và là một trong những tác giả tiêu biểu của dòng văn học hiện thực phê phán Ông có vị trí tương đốì vẻ vang trong lịch sử văn học Việt Nam trước Cách mạng

Tắt đèn là tác phẩm có giá trị hiện thực và sức mạnh tố cáo sâu sắc Viết về nạn thuế thân, tập trung vào mấy ngày thu thuế, Ngô Tất Tô" đà phản ánh hiện thực nông thôn đương thời một cách tập trung và điển hình Qua mấy ngày “sưu thuế giới kỳ” này, tình cảnh thảm thương của người nông dân cũng như bản chất tham lam làn ác của bọn thống trị phơi bày ra rõ nét hơn lúc nào hết

Với số trang hạn chế, Tắt đèn mô tả khá đủ mặt những lực lượng thống trị

ở nông thôn trước Cách mạng Đây là bọn cường hào tàn nhẫn đè nén ức hiếp nông dân, chỉ chờ có dịp “đục nước” để được “béo cò” Chúng nịnh

bợ quan trên bòn hút của người nghèo Đây là bọn địa chủ “đầu trâu mặt ngựa ăn thịt người không biết tanh”, vừa dô"t nát, vừa keo kiệt ti tiện, mà điển hình là Nghị Quế Hắn làm giàu một cách rất “cổ điển” là cho vay nặng lãi và chiếm đoạt ruộng đất của nông dân Luôn luôn tỏ ra “am hiểu thời thế”, “cái gì cũng nhắc đến Tây” Là nghị viện hẳn hoi, nhưng hắn có đức “không thèm biết chữ” Đó là bọn quan lại bỉ ổi dùng vợ làm một

phương tiện thăng quan tiến chức như tri phủ Tư Ân Đằng sau chúng, Ngô Tất Tô bằng ngòi bút thâm thúy của mình vẫn cho người đọc hình dung ra

ít nhiều hình ảnh đen tối của bọn thực dân — tác giả của những tấm thẻ SƯU Bằng một ngòi bút hiện thực sắc sảo, chỉ cần một vài nét, nhà vần đã vạch trần bản chất xấu xa của chúng, mặc dù mỗi đứa lại có một dáng vẻ riêng

Tuy vậy, giá trị to lớn độc đáo của tác phẩm Tắt đèn không phải ở chỗ phê phán xã hội đương thời, mà ở chỗ nhà văn đã xây dựng được một hình

tượng chân thực đẹp đẽ về người phụ nữ nông dân Xây dựng thành công nhân vật chị Dậu, Ngô Tất Tố đã góp vào văn học Việt Nam một nhân vật hấp dẫn Nói như Nguyễn Tuân, chị Dậu xứng đáng là “tất cả của Tắt đèn”

Chị Dậu có thể tiêu biểu cho hàng triệu phụ nữ Việt Nam trước Cách mạng Hai vợ chồng chị “đầu tắt mặt tối không dám chơi ngày nào” mà vẫn “cơm không đủ no, áo không đủ mặc”, gia đình “lên đến bậc nhì, bậc nhất trong hạng cùng đinh” Thế rồi, anh Dậu đau ôm, vụ thuế đến cùng với biết bao tai họa… Viết về số phận của người phụ nữ nông thôn, Ngô Tất Tố đã đặt

ra được một vấn đồ bức thiết nhất: cơm áo quyền sông của con người Hình tượng chị Dậu có sức khái quát cao chính ở điểm này

Giông như nhiều nhân vật phụ nữ trong văn chương truyền thống, chị Dậu vốn là một phụ nữ xinh đẹp nết na… Gặp hoàn cảnh hoạn nạn, nhân vật này trở thành “đốm sáng đặc biệt” (Nguyễn Tuân) khiến người đọc cảm thương trân trọng

Chị Dậu một phụ nữ có tinh thần vị tha yêu chồng, thương con tha thiết Việc chị tìm mọi cách để cứu chồng ra khỏi cảnh cùm kẹp, chị ân cần săn sóc anh Dậu, đặc biệt hành động dũng cảm lấy thân mình che chở cho người chồng đau ốm trước thái độ hung hãn của hai lên tay sai… cũng làm cho người đọc yêu mến và khâm phục Chính tình yêu thương chồng đã tạo nên ở chị một sức mạnh quyết liệt bất ngờ

Cũng như nhiều bà mẹ Việt Nam khác, chị Dậu rất mực thương con, chiều con Cùng quẫn, buộc phái hán đứa con đầu, chị như đứt từng khúc ruột, lúc nào cũng nghĩ “còn có ngày nào đem được nó về nữa không” Ngay đến khi bị giải lên huyện, nhịn đói với “sợi dây thừng gò ờ hai cánh tay”, chị vẫn nghĩ đến cái Tĩu, thằng Dần, cái Tý

Chị Dậu là một phụ nữ thông minh, sắc sảo Chị không biết chữ, chẳng khỏi bỡ ngỡ trước bao mưu ma chước quỷ của bọn thống trị, nhưng chị không phải là người ngu đần Chị không lạ gì bụng dạ của vợ chồng Nghị Quế, nhìn bọn tai to mặt lớn ở đình làng chị hiểu ra nhiều điều… Quả thật,

ta thấy chị bị ức hiếp nhiều hơn là chị bị lường gạt

Đứng trước khó khăn bất ngờ, tưởng chừng không thể vượt qua – phải nộp một lúc hai suất SƯU, anh Dậu thì đau ốm, đàn con thì bé dại… tất cả

trông chờ vào sự chèo chông của chị Trên thực tế, chị thành chỗ dựa của

cả gia đình

Đây cũng là một phụ nữ có ý thức sâu sắc về nhân phẩm Chị đã từng phải điêu đứng vì số tiền nộp SƯU, nhưng chị vẫn đủ can đảm ném thẳng nắm giấy bạc vào mặt tên tri phủ Tư Ân Hai lần bị cưỡng hiếp, chị đều thoát ra được Đây chính là những biểu hiện đẹp đẽ của nhân phẩm, của tinh thần

tự trọng

Thông minh sắc sảo, có tinh thần quật khởi, ý thức sâu sắc về nhân phẩm… nhân vật chị Dậu còn toát lên vẻ đẹp mộc mạc của người phụ nữ nông thôn Chị sông ở nơi tăm tối bị ức hiếp đè nén, nhưng tâm hồn vẫn sáng trong như đóa hoa sen “gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn”

Tóm lại, bằng thái độ trân trọng và sự hiểu biết sâu sắc về nông thôn và nông dân, Ngô Tất Tô" đã xây dựng thành công nhân vật chị Dậu, với tất

cả những nỗi khổ sở đau xót, và đặc biệt với những phẩm cách trong sạch Chính những yếu tô’ tích cực này khiến cho chị Dậu trở thành một “chân dung lạc quan”, luôn muôn “tung ra, khỏi bóng tối” (Nguyễn Tuân), vượt qua cái nhìn bi quan bế tắc của tác giả về tiền đồ của người nông dân

Về mặt nghệ thuật, tác phẩm Tắt đèn ghi nhận một thành tựu xuất sắc của tiểu thuyết truyền thông

Tắt đèn có cốt truyện rõ ràng, tình tiết mạch lạc, chặt chẽ, lời văn gọn

gàng Giông như các tiểu thuyết truyền thống, hệ thống nhân vật được chia thành hai tuyến hoàn toàn đối lập nhau: chính diện và phản diện Nhân vật chính diện thường có ngoại hình đẹp với tư tưởng tình cảm trong sáng Ngược lại nhân vật phản diện thường có ngoại hình xấu, hành vi tàn ác với

tư tưởng tình cảm xấu xa

Trong Tắt đèn, Ngô Tất Tố đã khắc họa được một số tính cách gần như những thuộc tính chung cho một giai cấp, một tầng lớp Chị Dậu là nhân vật chính diện đẹp người, đẹp nết., tiêu biểu cho những người nông dân lao động Nghị Quế là nhân vật phàn diện ngu dốt, thô lỗ, tham lam, tàn

nhẫn… tiêu biểu cho tầng lớp bóc lột Nhân vật trong Tắt đèn ít khi có sự xung đột nội tâm và hầu như không biến đổi qua hoàn cảnh (chị Dậu trước sau vẫn là một người vị tha, đảm đang, chung thủy, thông minh…)