tài liệu thi văn lớp 11 học kỳ 1

Không phải ngẫu nhiên mà tác giả cứ trở đi trở lại nhiều lần với hình ảnh ngọn đèn này trong mấy trang truyện ngắn 7 lần - một ngọn đèn con “chỉ chiếu sáng một vùng đất nhỏ” trở thành mộ

Vì sao chị em Liên (trong truyện Hai đứa trẻ của Thạch Lam) đêm đêm cố thức để nhìn chuyến tàu đi qua Thể hiện tâm trạng đợi tàu của hai dứa trẻ, tác phẩm muốn nói gì với người đọc?

Hướng dẫn làm bài

Hai đứa trẻ là một truyện ngắn vào loại tiêu biểu nhất của nhà văn Thạch Lam Ở đoạn kết thúc của tác phẩm này có một tình tiết quan trọng: Chị em Liên (ở đầu đề truyện, tác giả gọi là Hai đứa trẻ), mẹ giao cho trông cửa hàng tạp hóa nhỏ nơi phố huyện nghèo Hai chị em, đêm nào cũng vậy, cố thức để được nhìn chuyến tàu đi qua, dù không chờ đợi ai ở chuyến tàu ấy cả.

Vì sao vậy? Liên có tâm trạng gì, khi đợi chuyên tàu đêm như thế? Muốn hiểu ý nghĩa của tình tiết nghệ, thuật đó phải đặt trong toàn

bộ tác phẩm.

- Truyện Hai đứa trẻ chia làm ba đoạn Hai đoạn đầu diễn tả tâm trạng buồn chán của Liên trước quang cảnh của phố huyện nghèo lúc chiều muộn và tối.

+ Đoạn một, nói “cái buồn của buổi chiều quê thấm thía vào tâm hồn” cô bé Hàng loạt chi tiết gợi lên cảm giác về sự tàn lụi Mở đầu là tiếng trống thu không báo “giờ khắc của ngày tàn” Ở phía trời Tây tuy còn đỏ rực nhưng chỉ là một thứ ánh sáng của một

“hòn than sắp tàn trong lò”, ở dưới mặt đất thì là một cảnh chợ tàn, người ta về hết chi để lại rác rưởi Có vài đứa trẻ tội nghiệp lom khom nhặt nhạnh những gì còn vương sót lại của một buổi chợ phiên Con người cũng vậy, cái hàng nước chị Tí thì vắng khách “chả kiếm được bao nhiêu” Cửa hàng tạp hóa “nhỏ xíu” của Liên “hôm nay ngày phiên mà bán cũng chẳng ăn thua gì” Cuối cùng là hình ảnh bà cụ Thi điên nghiện rượu, tiếng cười khanh khách ghê sợ - một kiếp người tàn tạ.

Tóm lại, tất cả những gì diễn ra nơi phố huyện trước mắt Liên đều như lụi tắt, không tương lai, chìm dần vào bóng tối của ngày tàn + Đoạn hai nói tâm trạng buồn và chán của Liên khi trời tối hẳn trên phố huyện, ở đoạn văn này, đáng chú ý là những chi tiết sau: Một là hình ảnh cuộc sống quẩn quanh đơn điệu, nghèo mà sa sút của những cư dân nơi phố huyện Đêm nào cũng thế, vẫn những con người ấy: chị Tí dọn hàng nước, bác phở Siêu gánh hàng ra,

ánh lửa chập chờn, gia đình một bác Xẩm với manh chiếu, chiếc chậu thau sắt và đứa trẻ bò lê la trên rác bẩn Tất cả đều ế khách Hai là hình ảnh ngọn đèn con leo lét của hàng nước chị Tí Không phải ngẫu nhiên mà tác giả cứ trở đi trở lại nhiều lần với hình ảnh ngọn đèn này trong mấy trang truyện ngắn (7 lần) - một ngọn đèn con “chỉ chiếu sáng một vùng đất nhỏ” trở thành một biểu tượng

về những kiếp sống nhỏ nhoi leo lét, vô nghĩa giữa đêm tối mênh mông của cuộc đời.

Hai đoạn văn trên chuẩn bị cho đoạn cuối và làm sáng tỏ ý nghĩa của đoạn văn này Nỗi buồn chán của chị em Liên trước cảnh phố huyện xơ xác vắng vẻ chìm đắm vào bóng tối với những kiếp người sống không hi vọng, không ánh sáng, không tương lai, leo lét như ngọn đèn con trước cái tối tăm mênh mông của trời đất đã dẫn đến khát vọng muốn thoát ra khỏi cái không khí tối tăm bế tắc

ấy, dù chỉ để hi vọng vu vơ về một cái gì ở bên ngoài khác với cái thế giới buồn chán, không lối thoát này.

+ Hai chị em Liên cố thức để được nhìn chuyến tàu đi qua (An buồn ngủ lắm dặn chị đánh thức khi con tàu đi qua), vì chúng tha thiết muốn được sống dù trong khoảnh khắc và bằng tưởng tượng với một thế giới khác: “Con tàu như đã đem theo một chút thế giới khác đi qua”, một thế giới tưng bừng náo nhiệt với tiếng còi rít lên, tiếng máy rầm rộ, với những toa tàu sang trọng, đèn sáng trưng, trong đó có những con người của Hà Nội xa xăm, Hà Nội sáng rực, vui vẻ và huyên náo

+ Thể hiện tâm trạng ấy của chị em Liên, tác giả với sự thức tỉnh sâu sắc ý thức cá nhân, bày tỏ niềm thông cảm và xót thương vô hạn đối với những kiếp người không bao giờ được biết đến ánh sáng và hạnh phúc, sống mòn mỏi trong nỗi buồn chán và sự vô nghĩa, đến trong ước mơ cũng không mơ ước gì hơn một chuyến tàu đêm vụt đi qua một phố huyện tiêu điều, xơ xác của cuộc đời mình.

Phân tích một cảnh tượng xưa nay chưa từng có trong truyện Chữ người tử tù của Nguyễn Tuân

Đoạn truyện ông Huấn Cao cho chữ là đoạn văn hay nhất trong truyện ngắn Chữ người tử tù Bút pháp điêu luyện, sắc sảo khi dựng người, dựng cảnh, chi tiết nào cũng gợi cảm, gây ấn tượng

Nguyễn Tuân trước Cách mạng tháng Tám là một nhà văn duy mĩ Ông yêu say đắm cái đẹp, ngợi ca cái đẹp, tôn thờ cáiđẹp Theo ông, mĩ (cái đẹp) là đỉnh cao của nhân cách con người Ông săn lùng cái đẹp không tiếc công sức Ông miêu

tả cái đẹp bằng khi ngôn ngữ giàu có của riêng ông Những nhân vật hiện lên trong tác phẩm của Nguyễn Tuân phải là hiện thân của cái đẹp Đó là những con người tài hoa hoạt động trong những hoàn cảnh, môi trường đặc biệt, phi

thường Ông phát hiện, miêu tả cái đẹp bên ngoài và bên trong của nhân vật Cái đẹp của ông bao gồm cái chân và thiện; ông lại còn kết hợp mĩ với dũng Truyện ngắn Chữ người tử tù (1939) trong tập Vang bóng một thời là áng văn hay nhất, tiêu biểu nhất của Nguyễn Tuân Giá trị tư tưởng vàdụng công nghệ thuật của Nguyễn Tuân được thể hiện chủ yếu trong đoạn văn tả một cảnh tượng xưa nay chưa từng có, cảnh tượng một người tử tù cho chữ một viên cai ngục

Ông Huấn Cao trong truyện Chữ người tử tù là một nho sĩ tài hoa của một đã qua nay chỉ còn vang bóng Nguyễn Tuân đã dựa vào nguyên mẫu nhà nho giáo, một lãnh tụ của cuộc khởi nghĩa nông dân là Cao Bá Quát, một con người hết sức tài hoa và dùng khí phi thường để sáng tạo ra nhân vật Huấn Cao(Cao là họ, Huấn là dạy) Cao Bá Quát trước khi trở thành

lãnh tụ nông cùng là thầy giáo Nguyễn Tuân đã dựa vào hai tính cách của nguyên mẫu xây dựng nhân vật Huấn Cao Cao

Bá Quát, người viết chữ đẹp nổi tiếng và khí phách lừng lẫy Xây dựng nhân vật Huấn Cao, Nguyễn Tuân vừa thể hiện lí tưởng thẩm mĩ của ông lại vừa thỏa mãn tinh thần nổi loạn của ông đối với xả hội đen tối tàn bạo lúc bấy giờ

Truyện có hai nhân vật chính, một là ông Huấn Cao có tài viết chữ đẹp, một nửa là viên quản ngục say mê chữ đẹp của ông Huấn, quyết tìm mọi cách để xin chữ treo trong nhà Lão coi chữ của Huấn Cao như báu vật

Họ đã gặp nhau trong tình huống oái ăm là nhà ngục Người

có tài viết chữ đẹp lại là một tên đại nghịch cầm đầu khởi nghĩa nông dân (triều đình gọi là nổi loạn, giặc) đang bị bắt giam chờ ngày thụ hình Còn người mê chữ đẹp của ông Huấn Cao lại là một quản ngục đại diện cho cái trật tự xã hội

ấy Trên bình diện nghệ thuật họ là tri âm tri kỉ, trên bình diện

xã hội họ ở hai vị tri đối lập Tình huống của truyện có tính kịch Từ tình huống đầy kịch tính ấy tính cách hai nhân vật được bộc lộ và tư tưởng chủ đề của truyện được thể hiện một cách sâu sắc

Huấn Cao nói: Ta nhất sinh không vì vàng ngọc hay quyền thể mà ép mình viết câu đối bao giờ Huấn Cao coi thường tiền bạc và uy quyền, nhưng Huấn Cao vui lòng cho chữ viên quản ngục vì con người sống giữa chốn bùn nhơ này, nơi người ta chỉ biết sống bằng tàn nhẫn, bằng lừa lọc lại có kẻ biết trọng người có nghĩa khí, biết tôn quý cái đẹp của chữ nghĩa ta cảm cái tấm lòng biệt nhỡn liên tài của các người Nào ta có biết đâu một người như thầy quản đây mà lại có những sở thích cao quý như vậy Viên quản ngục cũng không

dễ gì nhận được chữ của Huấn Cao Hắn đã bị nghi ngờ, bị đuổi Có lần hắn mon men vào ngục định làm quen và biệt đãiHuấn Cao để xin chữ thì lại bị Huấn Cao cự tuyệt: Ngươi hỏi

ta muốn gì? Ta chỉ muốn có một điều Là nhà ngươi đừng đặt chân vào đây Về sau hiểu được tấm lòng của viên quản ngục,ông đã nói một lời sâu sắc và cảm động: thiếu chút nữa ta đã phụ một tấm lòng trong thiên hạ

Coi khinh cường quyền và tiền bạc, Huấn Cao chỉ trọng những tấm lòng biết quý cái đẹp, cái tài, có sở thích cao quý Những con người ấy theo Huấn Cao là còn giữ được thiên lương Ông khuyên viên quản ngục bỏ cái nghề nhơ bẩn của mình đi bởi ở đây khó giữ được thiên lương cho lành vững vàrồi cũng đến nhem nhuốc mất cả đời lương thiện đi

Huân Cao còn đẹp ở khí phách Ông là một người tử tù gần đến ngày tử hình vẫn giữ được tư thế hiên ngang, đúng là khí phách của một anh hùng Cao Bà Quát Đêm hôm ấy, lúc trại giam tính Sơn chỉ còn vẳng có tiếng mõ trên vọng canh, một cảnh tượng xưa nay chưa từng có đã bày ra trong một buồng tối chật hẹp, ẩm ướt, đầy mạng nhện, đất bừa bãi phân chuột, phân gián Tác giả cố ý miêu tả bằng cách tương phản giữa tính cách cao quý của Huấn Cao với cái dơ dáy, bẩn thỉu của nhà tù, một hình ảnh thu nhỏ của xã hội thời bấy giờ

Vẻ đẹp rực rỡ của Huấn Cao hiện lên trong đêm viết chữ cho viên quản ngục Chính trong tình tiết này, cái mĩ và cái dũng hòa hợp Dưới ánh đuốc đỏ rực của một bó đuốc tẩm dầu, mộtngười tù cổ đeo gông, chân vướng xiềng, đang dậm tô nét chữtrên tấm lụa trắng tinh căng trên mảnh ván Người tù viết xong một chữ, viên quản ngục lại vội khúm núm cất những đồng tiền kẽm đánh dấu ô chữ trên phiến lụa óng Hình ảnh

người tử tù trở nên lồng lộng Viên quản ngục và viên thơ lại trở nên nhỏ bé, bị động, khúm núm trước người tử tù.

Vì sao Nguyễn Tuân lại nói đây là một cảnh tượng xưa nay chưa tùng có?

Cảnh tượng này quả là lạ lùng, chưa từng có vì trò chơi chữ nghĩa thanh tao có phần đài các lại không diễn ra trong thư phòng, thư sảnh, mà lại diễn ra nơi ngục tối chật hẹp, bẩn thỉu, hôi hám

Cảnh tượng lạ lùng chưa từng thấy là hình ảnh tên tử tù cho chữ thì nổi bật lên uy nghi lộng lẫy, còn viên quản ngục và thơ lại, những kẻ đại diện cho xã hội đương thời thì lại khúm núm run rẩy

Điều đó cho thấy rằng trong nhà tù tăm tối, hiện thân cho cái

ác, cái tàn bạo đó, không phải cái ác, cái xấu đang thống trị

mà chính cái đẹp, cái dũng, cái thiện, cái cao cả đang làm chủ Với cảnh cho chữ này, cái nhà ngục tăm tối đã đổ sụp, bởi vì không còn kẻ phạm tội tử tù, không có quản ngục và thơ lại, chỉ có người nghệ sĩ tài hoa đang sáng tạo cái đẹp trước đôi mắt ngưỡng mộ sùng kính của những kẻ liên tài, tất

cả đều thấm đẫm ánh sáng thuần khiết của cái đẹp, cái đẹp của thiên lương và khí phách Cũng với cảnh này, người tử tù đang đi vào cõi bất tử Sáng mai ông sẽ bị tử hình, nhưng những nét chữ vuông vắn, tươi đẹp hiện lên cái hoài bão tung hoành cả một đời của ông trên lụa bạch sẽ còn đó Và nhất là lời khuyên của ông đối với tên quản ngục có thể coi là lời di huấn của ông về đạo lí làm người trong thời đại nhiễu nhương

đó Quan niệm của Nguyền Tuân là cái đẹp gắn liền với cái

thiện Người say mê cái đẹp trước hết phải là người có thiên lương Cái đẹp của Nguyễn Tuân còn gắn với cái dũng Hiện thân của cái đẹp là hình tượng Huấn Cao với khí phách lừng lẫy đã sáng rực cả trong đêm cho chữ trong nhà tù.

Bên cạnh hình tượng Huấn Cao lồng lộug, ta còn thấy một tấm lòng trong thiên hạ Trong đêm cho chữ, hình ảnh viên quản ngục cũng cảm động Đó là âm thanh trong trẻo chen vào giữa một bản đàn mà nhạc luật đều hỗn loạn xô bồ Cái tưthế khúm núm, giọng nói nghẹn ngào, cái cúi đầu xin bái lĩnh

và cử chì run run bưng chậu mực không phải là sự quỵ lụy hèn hạ mà là thái độ chân thành khiến ta có cảm tình với con người đáng thương này

Đoạn truyện ông Huấn Cao cho chữ là đoạn văn hay nhất trong truyện ngắn Chữ người tử tù Bút pháp điêu luyện, sắc sảo khi dựng người, dựng cảnh, chi tiết nào cũng gợi cảm, gây ấn tượng Ngôn ngữ Nguyễn Tuân biến hóa, sáng tạo, có hồn, có nhịp điệu dư ba Một không khí cổ kính trang nghiêm đầy xúc động, có phần bi tráng toát lên trong đoạn văn

Chữ người tử tù không còn là chữ nữa, không chỉ là mĩ mà thôi, mà những nét chữ tươi tắn nó nói lên những bão tung hoành của một đời người Đây là sự chiến thắng của ánh sángđối với bóng tối Đấy là sự chiến thắng của cái đẹp, cái cao thượng, đối với sự phàm tục nhơ bẩn, cũng là sự chiến thắng của tinh thần bất khuất trước thái độ cam chịu nô lệ Sự hòa hợp giữa mĩ và dũng trong hình tượng Huấn Cao là đỉnh cao nhân cách theo lí tưởng thẩm mĩ của Nguyễn Tuân, theo triết

lí duy mĩ của Nguyễn Tuân

Bức tranh phố huyện được miêu tả theo trình tự thời gian, cảnh phố huyện lúc chiều xuống Cảnh phố huyện lúc về đêm Cảnh đợi tàu và cảnh phố huyện lúc có chuyến tàu khuya đi qua Liên là một cô gái nhỏ vì cha mất việc, cả nhà phải chuyển từ Hà Nội về sống ở một phố huyện nghèo…Tuycòn nhỏ mà Liên đã tỏ ra đảm đang, thay mẹ trông coi một quán tạp hóa nhỏ để kiếm sống và Liên cũng rất chu đáo khi thay mẹ chăm sóc bé An Đặc biệt Liên là một cô gái nhỏ dịu hiền, nhân hậu, đa cảm Tâm trạng của Liên được khắc qua bốn cảnh ở phố huyện, như bốn nấc thang tâm lí: chiều muộn,đêm về, cảnh đợi tàu và chuyến tàu khuya Bức tranh thiên nhiên trong phố huyện khi ngày tàn được hiện lên qua điểm nhìn nhạy cảm và tinh tế của Liên Đó là “ Một buổi chiều êm

ả như ru, văng vẳng tiếng ếch nhái kêu ran, ngoài đồng ruộng theo gió nhẹ đưa vào Trong cửa hàng muỗi đã bắt đầu vo ve” Trong bức tranh ấy có sự hòa trộn giữa hai hình ảnh:

hình ảnh êm đềm lãng mạn và hình ảnh gợi sự nghèo khó, bầncùng Phải chăng do cảnh chiều tàn mà gợi cho Liên nổi buồn: “Liên ngồi yên lặng bên mấy quả thuốc sơn đen; đôi mắt chị bóng tối ngạp đầy dần và cái buồn của buổi chiều quêthấm thía vào tâm hồn ngây thơ của chị; Liên không hiểu sao, nhưng chị thấy long buồn man mác trước cái giờ khắc của ngày tàn.” Thật khó để phân định rành rọt nỗi buồn ngoại cảnh thấm vào tâm cảnh hay nổi buồn tâm cảnh lan tỏa ra, nhuốm vào ngoại cảnh Ta chỉ thấy ở đây là một nổi buồn sâusắc trong tâm trạng Chỉ có sự cảm nhận tinh tế và nhạy cảm như Liên mới thấu hiểu nó Liên tuy không lam lũ vất vả như những mảnh đời kia Nhưng lại là số phận đáng thương nhất

Vì quá khứ tươi đẹp của hai chị em Liên đã thuộc về dĩ vãng Hiện tại thì buồn tẻ, tăm tối, bế tắc Đúng là cuộc sống phố huyện cứ đang tàn dần, lụi dần trong đói nghèo lam lũ quẩn quanh Những tâm hồn mới lớn như chị em Liên, chứng kiến những cảnh đó không buồn sao được, nhưng nổi buồn cũng chỉ man mác đọng trong đôi mắt Liên “bóng tối ngập đầy dần” nó đang thấm dần vào tâm hôn Liên Phố huyện như mộtsân khấu cuộc đời chỉ độc diễn một màn buồn tẻ, không có sựthay đổi của cả người lẫn cảnh Đó là cuộc sống cứ “mốc lên, mòn đi, mục ra, rĩ ra” không lối thoát Nó gợi liên tưởng bởi hình ảnh “chiếc ao đời phẳng lặng”

Nhà văn không trực tiếp tả tâm trạng này của Liên, nhưng cảnh vật và cuộc sống qua cái nhìn của Liên đã khắc họa được tâm trạng đó Sống trong hoàn cảnh như vậy, chị em Liên sao không khỏi chờ đợi một cái gì đó dù mơ hồ Nổi buồn dường như thấm thía hơn Nhưng không hi vọng thì làmsao sống nổi Và chuyến tàu đêm đã thắp lên niềm hi vọng

đó Cảnh chuyến tàu khuya và tâm trạng buồn vui của Liên, trong cả chuỗi thời gian dài buồn tẻ, thì ánh sáng, tiếng còi

tàu chính là niềm vui lớn của hai chị em Hai đứa đêm nào cũng náo nức thức chờ tàu Chúng không chờ tàu để bán hàng, đó là niềm vui tinh thần của hai chị em Khi đoàn tàu đến Liên và An đứng cả dậy, hướng về phía con tàu, và khi

nó đi rồi, “Liên vẫn lặng theo mơ tưởng”, con tàu đến rồi lại

đi nhanh để lại trong hai đứa trẻ nổi buồn tiếc Tàu đi rồi, phốhuyện lại trở về với đêm tối và sự tĩnh lặng, càng nặng nề hơn Niềm vui của hai đứa trẻ vừa lóe lên lại bị dập tắt như đám than bổng bùng lên cháy rực rồi lại lùi dần trong đêm Nổi chờ đợi bắt đầu khắc khoải từ khi bóng chiều xuống, đêm

về và phố huyện vào khuya Hai đứa trẻ chờ đợi từng bước đi của thời gian, từng bước xích lại gần của chuyến tàu: tàu sắp đến, tàu vuột qua, tàu đi rồi chỉ còn lại ánh đèn ghi đỏ xa mãi rồi khuất sau rặng tre Đêm tối lại bao bọc phố huyện

Miêu tả khung cảnh phố huyện buồn, nghèo nàn, tẻ nhạt , bế tắc và tâm trạng của hai đứa trẻ đặc biệt là Liên một cách trựctiếp và gián tiếp Qua hiện thực và hồi ức đan xen, miêu tả bằng một giọng văn nhẹ nhàng, tinh tế, giàu chất thơ, nhà vănbộc lộ niềm xót thương những kiếp người đói nghèo, cơ cực, sống quanh quẩn, bế tắc trong xã hội cũ

Từ đó tác giả như muốn lay tỉnh những tâm hồn uể oải, đang lụi tàn Muốn nhen lên trong họ ngọn lửa khát khao được sống một cuộc sống tươi đẹp , ý nghĩa hơn Khát khao thoát khỏi cuộc đời tăm tối đang chôn vùi họ Truyện ngắn “Hai đứa trẻ” đã thể hiện sâu sắc cái tài và cái tâm của Thạch Lam

Chữ người tử tù

Khi nhắc tới lối văn chương luôn khát khao hướng tới chân-thiện-mĩ, người ta thường nhắc tới Nguyễn Tuân- một nghệ sĩ suốt đời đi tìm cái đẹp Ông được đánh giá là một trong những cây bút tài hoa nhất của nền văn học Việt Nam hiện đại Trong các sáng tac của Nguyễn Tuân, các nhân vật thường được miêu tả, nhìn nhận như một nghệ sĩ Và tác phẩm “Chữ người tử tù” cũng được xây dựng bằng cách nhìn nhận như vậy Bên cạnh đó, nhà văn

đã khéo léo sáng tạo lên một tình huống truyện vô cùng độc đáo Đó là cảnh cho chữ trong nhà giam- là phần đặc sắc nhất của thiên truyện này “một cảnh tượng xưa nay chưa từng có”

Đoạn cho chữ nằm ở phần cuối tác phẩm.ở vị trí này tình huống truyện được đẩy lên đến đỉnh điểm vì viên quản ngục bỗng nhận được công văn về việc xử tử những tên phản loạn, trong đó có Huấn Cao Do vậy cảnh cho chữ

có ý nghĩa cởi nút,giải tỏa những băn khoăn ,chờ đợi nơi người đọc, từ đó toát lên những giá trị lớn lao của tác phẩm

Sau khi nhận được công văn, viên quản ngục đã rãi bày tâm sự của mình với thầy thơ lại Nghe xong truyện, thầy thơ lại đã chạy xuống buồng giam Huấn Cao để kể rõ nỗi lòng viên quản ngục Và đêm hôm đó, trong một buồng tối chật hẹp với ánh sáng đỏ rực của một bó đuốc tẩm dầu, “ một cảnh tượng xưa nay chưa từng có” đang diễn

ra Thông thường để sáng tạo nghệ thuật người ta thường tìm đến những nơi có không gian đẹp, thoáng đãng , yên tĩnh Nhưng trong một không gian chứa đầy bóng tối, nhơbẩn chốn ngục tù thì việc sáng tạo nghệ thuật vẫn xảy ra Thời gian ở đây cũng gợi cho ta tình cảnh của người tử

tù Đây có lẽ là đêm cuối của người tử tù-người cho chữ

và cũng chính là giờ phút cuối cùng của Huấn Cao Và trong hoàn cảnh ấy thì “ một người tù cổ đeo gông, chân vướng xiềng” vẫn ung dung, đĩnh đạc “dậm tô nét chữ trên tấm lụa trăng tinh” Trong khi ấy, viên quản ngục và thầy thơ lại thì khúm lúm chuyển động.ở đây cho thấy dường như trật tự xã hội đang bị đảo lộn Viên quản ngụcđáng nhẽ phải hô hào , răn đe kẻ tù tội Thế nhưng trong cảnh tượng này thì tù nhân lại trở thành người răn dạy, ban phát cái đẹp

Đây quả thực là một cuộc gặp gỡ xưa nay chưa từng có giữa Huấn Cao-người có tài viết chữ nhanh , đẹp và viên quản ngục, thầy thơ lại-những người thích chơi chữ Họ

đã gặp nhau trong hoàn cảnh thật đặc biệt: một bên là kẻ phản nghịch phải lĩnh án tử hình( Huấn Cao) và một bên

là những người thực thi pháp luật Trên bình diện xã hội,

họ ở hai phía đối lập nhau nhưng xét trên bình diện nghệ thuật họ lại là tri âm, tri kỉ của nhau Vì thế mà thật là chua xót vì đây là lần đầu tiên nhưng cũng là lần cuối cùng ba con người ấy gặp nhau Hơn thế nữa, họ gặp nhau với con người thật, ước muốn thật của mình Trong đoạn văn, nhà văn đã sử dụng sự tương phản giữa ánh sáng và bóng tối làm câu chuyện cũng vận động theo sự vận động của ánh sáng và bóng tối Cái hỗn độn, xô bồ của nhà giam với cái thanh khiết của nền lụa trắng và

những nét chữ đẹp đẽ Nhà văn đã làm nổi bật hình ảnh của Huấn Cao, tô đậm sự vươn lên thắng thế của ánh sáng so với bóng tối, cái đẹp so với cái xấu và cái thiện

so với cái ác Vào lúc ấy, từ một quan hệ đối nghịch kì lạ:ngọn lửa của chính nghĩa bùng cháy ở chốn ngục tù tốităm, cái đẹp được sáng tạo giữa chốn hôi hám, nhơ bẩn… ở đây, Nguyễn Tuân đã nêu bật chủ đề của tác phẩm: cái đẹp chiến thắng cái xấu xa, thiên lương chiến thắng tội ác Đó là sự tôn vinh cái đẹp, cái thiện đầy ấn tượng

Sau khi cho chữ xong, Huấn Cao đã khuyên quản ngục từ

bỏ chốn ngục tù nhơ bẩn: “đổi chỗ ở” để có thể tiếp tục

sở nguyện cao ý Muốn chơi chữ phải giữ được thiên lương Trong môi trường của cái ác, cái đẹp khó có thể bền vững Cái đẹp có thể nảy sinh từ chốn tối tăm, nhơ bẩn, từ môi trường của cái ác( cho chữ trong tù nhưng không thể chung sống với cái ác Nguyễn Tuân nhắc đến thú chơi chữ là môn nghệ thuật đòi hỏi sự cảm nhận không chỉ bằng thị giác mà còn cảm nhận bằng tâm hồn Người ta thưởng thức chữ không mấy ai thấy, cảm nhận mùi thơm của mực Hãy biết tìm trong mực trong chữ hương vị của thiên lương Cái gốc của chữ chính là cái thiện và chơi chữ chính là thể hiện cách sống có văn hóa.Trước lời khuyên của người tử tù, viên quản nguc xúc động “ vái người tù một vái, chắp tay nói một câu mà dòng nước mắt rỉ vào kẽ miệng nghẹn ngào: kẻ mê muội này xin bái lĩnh” Bằng sức mạnh của một nhân cách cao

cả và tài năng xuất chúng, người tử tù đã hướng quản ngục đến một cuộc sống của cái thiện Và trên con đườngđến với cái chết Huấn Cao gieo mầm cuộc sống cho

những người lầm đường Trong khung cảnh đen tối của tùngục, hình tượng Huấn Cao bỗng trở lên cao lớn là

thường, vượt lên trên những cái dung tục thấp hèn của thếgiới xung quanh Đồng thời thể hiện một niềm tin vững chắc của con người: trong bất kì hoàn cảnh nào con ngườivẫn luôn khao khát hướng tới chân- thiện-mĩ

Có ý kiến cho rằng: Nguyễn Tuân là nhà văn duy mĩ, tức

là điều khiến ông quan tâm chỉ là cái đẹp, là nghệ thuật Nhưng qua truyện ngắn “ Chữ người tử tù” mà đặc biệt làcảnh cho chữ ta càng thấy rằng nhận xét trên là hời hợt, thiếu chính xác Đúng là trong truyện ngắn này, Nguyễn Tuân ca ngợi cái đẹp nhưng cái đẹp bao giờ cũng gắn với cái thiện, thiên lương con người Quan điểm này đã bác

bỏ định kiến về nghệ thuật trước cách mạng, Nguyễn Tuân là một nhà văn có tư tưởng duy mĩ, theo quan điểm nghệ thuật vị nghệ thuật Bên cạnh đó, truyện còn ca ngờiviên quản ngục và thầy thơ lại là những con người tuy sống trong môi trường độc ác xấu xa nhưng vẫn là những

“thanh âm trong trẻo” biết hướng tới cái thiện Qua đó còn thể hiện tấm lòng yêu nước, căm ghét bọn thống trị đương thời và thái độ trân trọng đối với những người có

“thiên lương” trên cơ sở đạo lí truyền thống của nhà văn

“Chữ người tử tù” là bài ca bi tráng, bất diệt về thiên lương, tài năng và nhân cách cao cả của con người Hành động cho chữ của Huấn Cao, những dong chữ cuối cung của đời người có ý nghĩa truyền lại cái tài hoa trong sáng cho kẻ tri âm, tri kỉ hôm nay và mai sau Nếu không có sựtruyền lại này cái đẹp sẽ mai một Đó cũng là tấm lòng muốn giữ gìn cái đẹp cho đời

Bằng nhịp điệu chậm rãi, câu văn giàu hình ảnh gợi liên

tưởng đến một đoạn phim quay chậm Từng hình ảnh, từng động tác dần hiện lên dưới ngòi bút đậm chất điện ảnh của Nguyễn Tuân: một buồng tối chật hẹp…hình ảnhcon người “ba cái đầu đang chăm chú trên một tấm lụa trắng tinh”, hình ảnh người tù cổ đeo gông, chân vướng xiềng đang viết chữ Trình tự miêu tả cũng thể hiện tư tưởng một cách rõ nét: từ bóng tối đến ánh sáng, từ hôi hám nhơ bẩn đến cái đẹp Ngôn ngữ, hình ảnh cổ kính cũng tạo không khí cho tác phẩm Ngôn ngữ sử dụng nhiều từ hán việt để miêu tả đối tượng là thú chơi chữ Tác giả đã “phục chế” cái cổ xưa bằng kĩ thuật hiện đại như bút pháp tả thực, phân tích tâm lí nhân vật.( văn học

cổ nói chung không tả thực và phân tích tâm lí nhân vật)Cảnh cho chữ trong “ Chữ người tử tù” đã kết tinh tài năng , sáng tạo và tư tưởng độc đáo của Nguyễn Tuân Tác phẩm đã nói lên lòng ngưỡng vọng và tâm sự nuối tiếc đối với những con người có tài hoa, nghĩa khí và nhân cách cao thượng Đan xen vào đó tác giả cũng kín đao bày tỏ cái đau xót chung cho cái đẹp chân chính, đíchthực đang bị hủy hoại Tác phẩm góp một tiếng nói đầy tính nhân bản: dù cuộc đờicó đen tối vẫn còn có những tấm lòng tỏa sáng

chí phèo

Diễn biến tâm trạng Chí Phèo sau khi gặp Thị Nở

Nam Cao là nhà văn hiện thực lớn, một nhà nhân đạo chủnghĩa lớn Sáng tác của ông đã

vượt qua được những thử thách khắc nghiệt của thời gian,càng thử thách lại càng ngời

sáng Trong đó nổi bật hơn cả phải nhắc đến tác phẩm

của Nam Cao

Ngay từ thuở ấu thơ, Chí Phèo đã có hoàn cảnh vô cùng đáng thương Sinh ra trong một lò

gạch, nơi không được coi là ngôi nhà, Chí thậm chí còn không biết cha mẹ mình là ai, chỉ cô

độc lớn lên như thế dưới bàn tay chăm sóc mà thiếu tình thương của mọi người trong làng

Tuy vậy, ông trời vẫn cho Chí bản chất lương thiện, giàu lòng tự trọng cùng ước mơ mái ấm

gia đình thật bình dị Nhưng rồi, nhà tù thực dân đã biến một người tốt thành một tên lưu

manh, rồi lại bị Bá Kiến, tên địa chủ cường hào già đời đục khoét biến tiếp thành con quỷ dữ

Bị tước mất quyền làm người, đời Chí tàn rồi trượt dài qua những cơn say rượu triền miên

Duy chỉ khi gặp được Thị Nở, lần đầu tiên Chí Phèo thật

sự tỉnh rượu, tỉnh cả tâm tính của

một con người với bản chât lương thiện dù chỉ trong một khoảnh khắc ngắn ngủi

Lúc đầu, cuộc gặp gỡ của Chí Phèo với thị Nở chỉ là sự chung chạ do cái bản năng của

người đàn ông bị rượu đánh thức Đến sáng hôm sau, cũng như bao người say tỉnh rượu

khác, hắn cảm nhận chính xác được cảm giác miệng đắng, chân tay uể oải và lòng mơ hồ

buồn Nhưng với Chí, đây là cảm giác, cảm xúc khi vừa được đánh thức không chỉ mỗi cơn

say Có lẽ lâu lắm rồi hắn mới cảm nhận được cuộc sống đời thường với những cảnh sắc,

âm thanh quen thuộc: tiếng người đi chợ, tiếng anh

thuyền chài đuổi cá, tiếng chim hót, ánh

nắng rọi vào cái lều nát Tất cả những hình ảnh, âm thanh ấy khi nào mà chả có, nhưng đây

là lần đầu tiên Chí có thể cảm nhận được, bởi rước giờ hắn chưa từng hết say Nhịp sống

trở lại đưa Chí Phèo nhớ lại quá khứ xa xôi với những ước mơc bình dị như biết bao người

dân quê khác Chí mơ ước có một gia đình nhỏ, một cuộc sống gia đình hạnh phúc được tạo

dựng từ bàn tay lao động cần cù của chính mình Rồi Chí nghĩ đến hiện tại, nghĩ về tương

lai cô độc với tuổi già đau ốm hắn càng và càng lo hơn, bởi nửa cuộc đời từng trải đủ để

hắn hiểu được cô độc còn đáng sợ hơn là đói rét và ốm đau Đó lần đầu tiên hắn trở lại làm

người, suy nghĩ , lo lắng như một người nông dân nghèo bản chất lương thiện Một cách tự

nhiên, mọi suy nghĩ của Chí Phèo lại hướng về thị Nở, khi Thị bước vào lều với bát cháo

hành

Không ngoa khi nói rằng, thị xấu, xấu lắm, thị xấu đến

ma chê quỷ hờn Vậy mà sự chăm

sóc của thị dành cho Chí sao mà ân cần, chân thành, mộc mạc đến thế Ấy nên khi nhận bát

cháo hành xoàng xĩnh đó, Chí phèo vừa húp vừa khóc:

thể ngờ Một người như Chí, nỗi sợ hãi và căm ghét của

cả dân làng, là con quỷ làng Vũ Đại

trước giờ muốn ăn thì chỉ có giành lấy cướp lấy của người khác Vậy mà giờ đây, có người

đem đến cho hắn, đến gần hắn mà không sợ hãi hay căm ghét và còn mang lại đời sống

mới cho hắn Sau đó, sự cảm động đến mức không thể kìm nén dâng trào: hình như hắn

khóc Đây là lần đầu tiên Chí được người ta chăm sóc, lạibởi bàn tay của một người đàn bà

Có thể sự chăm sóc của Thị là một cử chỉ bình thường của một con người dành cho một con

người Thế nhưng đối với Chí phèo, đây là lòng tốt hiếm hoi, duy nhất mà Chí được hưởng

từ ngày về làng Chí cũng cảm thấy thật bâng khuâng, vừa vui vừa buồn, như là ăn năn, hối

hận vì những việc ác mà mình đã làm Nhưng với hiện tạinhư bây giờ, Chí tràn ngập niềm

vui mới mẻ Hắn thấy lòng như trẻ con, muốn làm nũng thị như bao đứa trẻ làm nũng mẹ

Rồi như một lẽ tự nhiên bất chợt, Chí thấy "thèm lương thiện, muốn làm hoà với mọi người

biết bao! Mong muốn thị Nở sống chung " Vậy là hương

vị bát cháo hành, nụ cười tin cẩn

cùng với tình người mộc mạc đơn sơ đã đánh thức bản chất trong trắng, lương thiện của

anh canh điền năm xưa Khi tỉnh rượu cũng chính là lúc Chí Phèo bắt đầu tỉnh ngộ, lại khao

khát một gia đình hạnh phúc, một cuộc sống thiện lương

chóng đẩy Chí Phèo đến đỉnh điểm của bi kịch Chí phèo

đã bán đi nhân hình lẫn nhân tính,

bộ mặt người lẫn linh hồn người để rồi trở thành hiện thân của con quỷ dữ - cực điểm của

sự tha hoá Thủ phạm là Bá Kiến, nhưng tham gia vào đó còn có định kiến của xã hội - lực

lượng không kém phần tàn bạo, đẩy Chí đến cùng quẫn,

bế tắc Đại diện cho định kiến xã

hội ấy chính là bà cô của Thị Nở Bà ta đã kiên quyết ngăn cản mối tình này khiến con

đường trở lại làm nguời lương thiện của Chí Phèo bị chặnđứng Đối diện với sự tàn bạo của

xã hội, tình người thoáng thật mong manh và dễ bị tiêu tan Và đúng như vậy, Chí Phèo lại bị

cự tuyệt Hắn bị một người xấu đến tột bậc cự tuyệt, bị chính hy vọng duy nhất, khát khao

cháy bỏng còn sót lại cự tuyệt Chí "ngẩn người", "sửng sốt", "gọi thị lại, nắm lấy tay"nhưng

không được Đau đớn cùng cực, Chí Phèo mang rượu ra uống nhưng "càng uống càng tỉnh

ra" và "tỉnh ra, chao ôi, buồn" Rượu không thể làm tê liệttâm trí của hắn nữa, rượu chỉ càng

làm cho hắn thấm thía nỗi đau khôn cùng của thân phận Hắn "ôm mặt khóc rưng rức và

quyết định trả thù kẻ đã gây cho hắn ra nông nỗi này" Lúc đầu Chí tính giết cả nhà Thị, hay

không cũng ăn vạ kêu làng cho bẽ mặt cái con đĩ thị đó Thế nhưng trong tiềm thức từ cơn

say, Chí nhận ra Bá Kiến mới chính là kẻ cướp đi quyền làm người, bộ mặt người và linh

hồn của hắn Đây có thể coi là giây phút tỉnh táo nhất củaChí từ khi ra tù về, tỉnh táo để xác

định kẻ thù: "Ai cho tao lương thiện ?",tỉnh táo để thể hiện mong muốn cháy bỏng của bản

thân: "Tao muốn làm người lương thiện !" và tỉnh táo với

còn con đường duy nhất là cái chết để được giải thoát, để chấm dứt cái bi kịch khốn cùng vì

bị cự tuyệt quyền làm người này Vì thế hắn tự đâm mình, chết mà vẫn uất ức, vẫn muốn nói

ra điều gì đó trong khát vọng bao thuở của hắn nhưng không thể phát thành lời

Cái chết bi thảm của Chí Phèo chứng tỏ ý thức nhân phẩm của hắn đã trở về Nếu trước đây

để bám lấy sự sống, Chí phải bán rẻ linh hồn thì hiện tại,

để được sống như một con người

đúng nghĩa, Chí phải từ bỏ mạng sống của mình Cái chếtcủa Chí cũng chứa đựng những ý

nghĩa sâu sắc Nó thể hiện niềm khát khao cháy bỏng được sống lương thiện của Chí Phèo

và cũng là lời tố cáo mãnh liệt xã hội thực dân phong kiến không những đẩy người nông dân

vào con đường cùng bần hoá, mà còn đẩy họ vào chỗ chết Nam Cao thật tài tình khi phát

hiện và miêu tả được những phẩm chất tốt đẹp của người nông dân ngay khi họ đã bị biến

thành thú dữ, và trả một cái giá đắt để quay lại làm

người.Qua đó, nhà văn gởi gắm lời kêu

cứu khẩn thiết: hãy cứu lấy con người, bảo vệ quyền được làm người của mỗi cá nhân

trước mọi thế lực xấu xa của cuộc sống Đây chính là chiều sâu tư tưởng và là giá trị nhân

đạo của tác phẩm

Cả đoạn văn không chỉ thành công về mặt nội dung mà còn cả về nghệ thuật: kết cấu truyện

vô cũng chặt chẽ, logic; tình tiết hấp dẫn, biến hoá giàu kịch tính, ngôn ngữ sống động, linh

hoạt Có thể đáng giá, đoạn văn viết về sự thức tỉnh của linh hồn Chí Phèo sau đêm gặp gỡ

Thị Nở là một đoạn tuyệt bút, đầy chất thơ và tập trung tưtưởng nhân đạo sâu sắc, bất ngờ

của Nam Cao Và một câu hỏi lớn được đặt ra : làm thế nào để con người được sống một

cuộc sống con người? Điều đó chẳng những Bá Kiến không hiểu nổi mà cả xã hội bấy giờ

cũng không thể trả lời được Sự day dứt, bức thiết của câuhỏi ấy cũng chính là nét đặc sắc

nhất đánh dấu "Chí Phèo" trở thành một trong những văn xuôi bậc nhất của văn học hiện đại

Việt Nam

Phan tich hinh tuong nhan vat Chi Pheo – Đề bài: Cảm nhận của anh (chị) về hình tượng nhân vật Chí Phèo trong truyện ngắn cùng tên của Nam Cao.

Nam Cao sáng tác từ trước năm 1940, nhưng chỉ sau khi truyện ngắn Chí Phèo ra đời, ông mới được biết đến như một cây bút hiện thực xuất sắc Cũng từ khi Chí Phèo ngật ngưỡngbước ra từ trang viết của Nam Cao, nhân vật này đã để lại dấu

ấn khó quên và nỗi day dứt, ám ảnh không nguôi trong lòng người đọc

Với tác phẩm Chí Phèo, Nam Cao xứng đáng là một trong những tên tuổi lớn của trào lưu văn học hiện thực giai đoạn trước Cách mạng tháng Tám 1945 như Ngô Tất Tố, Nguyễn Công Hoan, Vũ Trọng Phụng… Cùng viết về đề tài nông dân nhưng các tác phẩm của Nam Cao, đặc biệt là truyện ngắn Chí Phèo đã đạt tới một giá trị nhân đạo sâu sắc thông qua một hình thức mới mẻ Nếu như các nhà văn khác đi sâu vào phản ánh phong tục hay đời sống cùng cực của nông dân dướithời thực dân phong kiến thì Nam Cao lại chú trọng đến việc thể hiện nỗi đau đớn của những tâm hồn, nhân cách bị xúc phạm, bị hủy diệt Đồng thời, ông cũng kín đáo bênh vực và khẳng định nhân phẩm của những con người cùng khổ Chí Phèo là nhân vật thể hiện rõ nhất cái nhìn mới mẻ của Nam Cao về người nông dân trước Cách mạng

Chí Phèo vốn là một thanh niên hiền lành, lương thiện nhưng

đã bị bọn cường hào ở làng Vũ Đại đẩy vào bước đường cùng Là đứa con hoang bị bỏ rơi từ lúc mới lọt lòng, Chí được một bác phó cối không con đem về nuôi Bác phó cối chết, Chí tứ cố vô thân, hết đi ở cho nhà này lại đi ở cho nhà khác Không cha không mẹ, không một tấc đất cắm dùi, Chí lớn lên như cây cỏ, chẳng được ai ban cho chút tình thương Thời gian làm canh điền cho nhà lí Kiến, Chí được tiếng là hiền như đất Dù nghèo khổ, không được giáo dục nhưng Chí vẫn biết đâu là phải trái, đúng sai, đâu là tình yêu và đâu là sựdâm đãng đáng khinh bỉ Mỗi lần bị mụ vợ ba lí Kiến bắt bóp chân, Chí chỉ thấy nhục chứ yêu đương gì Cũng như bao nông dân nghèo khác, Chí từng mơ ước một cuộc sống gia đình đơn giản mà đầm ấm: Chồng cuốc mướn cày thuê, vợ dệt vải Chúng lại bỏ một con lợn để làm vốn liếng Khá giả thì mua dăm ba sào ruộng làm Thế nhưng cái mầm thiện trong con người Chí sớm bị quật ngã tả tơi và không sao gượng dậy được

Có ai ngờ anh canh điền chất phác ấy đã thực sự bị tha hóa bởi sự ghen ghét, tù đày, để rồi biến thành con quỷ dữ của làng Vũ Đại Vì ghen tuông vô lối, lí Kiến đã nhẫn tâm đẩy Chí vào tù và nhà tù thực dân đã nhào nặn Chí thành một con người khác hẳn Đây là nguyên nhân trực tiếp tạo nên bước ngoặt đau thương và bi kịch trong cuộc đời Chí Nhưng

nguyên nhân sâu xa chính là xã hội đương thời với những thế lực bạo tàn luôn tìm cách vùi dập những người nông dân thấp

cổ bé họng như Chí Chí bị đẩy vào con đường bần cùng hóa, lưu manh hóa là tất yếu

Ra tù, Chí biến thành một con người hoàn toàn khác trước, với một cái tên sặc mùi giang hồ là Chí Phèo: Hắn về lớp này trông khác hẳn, mới đầu chẳng ai biết hắn là ai Trông đặc như thằng sắng đá… Cái đầu thì trọc lốc Cái răng cạo trắng hớn, cái mặt thì đen mà lại rất cơng cơng, hai mắt gườm gườm trông gớm chết! Hắn mặc cái quần nái đen với cái áo tây vàng Cái ngực phanh, đầy những nét chạm trổ rồng phượng với một ông tướng cầm chuỳ, cả hai cánh tay cũng thế Nhà tù thực dân tiếp tay cho tên cường hào lí Kiến, bắt

bỏ tù một anh Chí hiền lành, vô tội, để rồi thả ra một gã Chí Phèo lưu manh, côn đồ Từ một người lương thiện, Chí bị biến thành quỷ dữ

Trở về làng Vũ Đại, cái mảnh đất quần ngư tranh thực, cá lớnnuốt cá bé ấy, Chí Phèo không thể hiền lành, nhẫn nhục như trước nữa Hắn đã nắm được quy luật của sự sinh tồn: những

kẻ cùng đinh càng hiền lành càng bị ức hiếp đến không thể ngóc đầu lên được Phải dữ dằn, lì lợm, tàn ác mới mong tồn tại Hắn đã mượn men rượu để tạo ra những cái đó Hắn chìm ngập trong những cơn say triền miên và làm những việc như rạch mặt ăn vạ, đâm chém người cũng trong cơn say Chí Phèo đã bị bá Kiến – kẻ thù của hắn biến thành con dao trong tay đồ tể

Với nhân vật Chí Phèo, Nam Cao đã phản ánh chân thực và sinh động bi kịch bị hủy diệt tâm hồn và nhân phẩm của những người nông dân nghèo khổ Chí Phèo đã sa lầy trong vũng bùn của sự tha hóa: Có lẽ hắn cũng không biết rằng hắn

là con quỷ dơ của làng Vũ Đại, để tác quái cho bao nhiêu dân làng Hắn biết đâu hắn đã phá vỡ bao nhiêu cơ nghiệp, đập nát bao cảnh yên vui, đạp đổ bao nhiêu hạnh phúc, làm chảy máu và nước mắt của bao nhiêu người lương thiện Tất cả dân