UBND THÀNH PHỐ BẮC NINH ĐỀ THI HS GIỎI CẤP THÀNH PHỐ PHÒNG GD-ĐT THÀNH PHỐ BẮC NINH NĂM HỌC 2017-2018 MÔN THI : NGỮ VĂNLỚP 8 Thời gian làm bài : 120 phút Câu 1: 2 điểm Nêu cảm nhận
Trang 1UBND THÀNH PHỐ BẮC NINH ĐỀ THI HS GIỎI CẤP THÀNH PHỐ PHÒNG GD-ĐT THÀNH PHỐ BẮC NINH NĂM HỌC 2017-2018
MÔN THI : NGỮ VĂNLỚP 8
( Thời gian làm bài : 120 phút )
Câu 1: ( 2 điểm)
Nêu cảm nhận của em về nét đặc sắc trong ngòi bút nghệ thuật của Tố Hữu khi khắc họa âm thanh ở 6 câu đầu trong bài “ Khi con tu hú”
Câu 2: (3 điểm):
Suy nghĩ về bài học cuộc sống mà em nhận được từ hai câu chuyện sau:
Câu chuyện 1
Một người nuôi trai lấy ngọc luôn suy nghĩ làm thế nào để tạo được viên ngọc trai tốt nhất, đẹp nhất trên đời Ông ra bãi biển để chọn một hạt cát và hỏi từng hạt cát có muốn biến thành ngọc trai không Các hạt cát đều lắc đầu nguầy nguậy khiến ông sắp tuyệt vọng
Đúng lúc đó có một hạt cát đồng ý, các hạt cát khác đều giễu nó ngốc, chui đầu vào trong vỏ trai, xa lánh người thân, bạn bè, không thấy ánh mặt trời, trăng sao, gió mát, thậm chí thiếu cả không khí, chỉ có bóng tối, ướt lạnh, cô đơn, rất đau buồn, thử hỏi có đáng không? Nhưng hạt cát vẫn theo người nuôi trai về không một chút oán thán
Vật đổi sao dời, mấy năm qua đi, hạt cát đã trở thành viên ngọc lung linh, đắt giá, còn những bạn bè chế giễu nó ngốc thì vẫn chỉ là những hạt cát…
Câu chuyện 2
Không hiểu bằng cách nào, một hạt cát lọt được vào bên trong cơ thể một con trai Vị khách không mời mà đến đó tuy rất nhỏ, nhưng gây rất nhiều khó chịu
và đau đớn cho cơ thể mềm mại của con trai Không thể tống hạt cát ra ngoài, cuối cùng con trai quyết định đối phó bằng cách tiết ra một chất dẻo bọc quanh hạt cát
Ngày qua ngày, con trai đã biến hạt cát gây ra những nỗi đau cho mình thành một viên ngọc trai lấp lánh tuyệt đẹp
Câu 3: ( 5 điểm)
Cho đoạn thơ :
Khi trời trong, gió nhẹ, sớm mai hồng,
Trang 2Dân trai tráng bơi thuyền đi đánh cá:
Chiếc thuyền nhẹ hăng như con tuấn mã Phăng mái chèo mạnh mẽ vượt trường giang
Cánh buồm trương, to như mảnh hồn làng Rướn thân trắng bao la thâu góp gió
Và
Khi con tu hú gọi bầy Lúa chiêm đang chín trái cây ngọt dần Vườn râm dậy tiếng ve ngân Bắp rây vàng hạt đầy sân nắng đào Trời xanh càng rộng càng cao Đôi con diều sáo lộn nhào từng không
Trình bày cảm nhận của em về hai đoạn thơ trên
………Đề thi gồm 1 trang………
UBND THÀNH PHỐ BẮC NINH HƯỚNG DẪN CHẤM HS GIỎI CẤP THÀNH PHỐ PHÒNG GD-ĐT THÀNH PHỐ BẮC NINH NĂM HỌC 2017-2018
MÔN THI : NGỮ VĂNLỚP 8 ( Thời gian làm bài : 120 phút )
CÂ
U
ĐIỂM
- HS cần chỉ ra được âm thanh của Tiếng tu hú, tiếng ve ngân
và tiếng sáo diều
0,75đ
- Ba âm thanh gợi mở 3 trạng huống của mùa hè “ Tiếng tu
hú” gọi bầy mang tính chất báo hiệu thời gian bắt đầu dịch
chuyển từ xuân sang hè, Tiếng ve ngân báo hiệu mùa hè thực
sự bắt đầu Như vậy, hai âm thanh này được dùng để miêu tả
thời gian và qua đó bộc lộ khả năng quan sát tinh tế các sự vật,
hiện tượng trong đời sống cùng khả năng tái hiện chúng một
cách tài tình của Tố Hữu
1đ
Trang 3- Âm thanh tiếng sáo diều là một âm thanh không có sẵn trong
tự nhiên, do con người tạo ra bằng tâm hồn nghệ sĩ tài hoa tinh
tế và bằng tài hoa của mình thế nên nó báo hiệu rằng ngoài
ngục giam kia có người đang tự do ung dung hưởng thú vui tao
nhã nơi đồng quê qua đó toát lên sức sống mãnh liệt sự vui tươi
trẻ trung của mùa hè
0,75
- Âm thanh Tiếng sáo diều xuất hiện cuối cùng trong khổ thơ
đầu đó là âm thanh gợi lên mối liên hệ giữa người với người nó
có tác dụng làm chuyển ý sang khổ thơ 2 để đến với tâm trạng
của tác giả nhằm nêu bật sự tương phản giữa người tù tự do và
người tù cộng sản
0,5đ
2
1 Nội dung tư tưởng của hai câu chuyện
- Câu chuyện 1: (0,5đ)
+ Người nuôi trai lấy ngọc hỏi từng hạt cát có muốn biến thành
ngọc trai không: Cơ hội đổi đời cho các hạt cát
+ Các hạt cát đều lắc đầu và cuối cùng vẫn chỉ là những hạt cát:
Trong cuộc sống, có những người do ngại khó, ngại khổ, chưa
nhận ra giá trị đằng sau những khó khăn, thử thách mà thiếu cố
gắng, nỗ lực, thiếu ý chí quyết tâm…chấp nhận làm hạt cát bé
nhỏ tầm thường
+ có một hạt cát chấp nhận chui đầu vào trong vỏ trai, trở thành
viên ngọc lung linh: Con người chấp nhận cơ hội đổi đời, chấp
nhận trải qua một quá trình gian nan, từ hạt cát tầm thường trở
thành ngọc trai quý giá
- Câu chuyện 2: (0,5đ):
+ Cơ thể con trai bị một hạt cát nhỏ chui vào gây nhiều khó
chịu, và đau đớn: cuộc sống vốn tiềm ẩn thử thách biến cố bất
thường
+ Trước những khó khăn, biến cố đó, con người cần biết chấp
nhận đối mặt với khó khăn, thử thách để vượt lên, hơn thế nữa
cần kiên trì,nỗ lực, quyết tâm, chủ động biến thử thách thành
cơ hội ( con trai quyết định đối phó bằng cách tiết ra một chất
dẻo bọc quanh hạt cát thành viên ngọc trai)
1đ
2 Bàn luận về bài học cuộc sống từ hai câu chuyện.
Hai câu chuyện đều đem đến bài học cuộc sống sâu sắc:
- Mỗi con người cần có ý chí, nghị lực, dám đối mặt và sẵn
sàng chấp nhận khó khăn, gian khổ trong cuộc sống Đó chính
là mấu chốt của thành công
Trong những hoàn cảnh đặc biệt, khi gặp biến cố bất thường
hay phải đối diện với cái xấu… con người cần chủ động, quyết
tâm, luôn có ý thức vượt qua để đạt tới thành công
- Khó khăn, gian khổ cũng chính là điều kiện, là cơ hội để thử
1,5đ
Trang 4thách và tôi luyện ý chí con người Vượt qua nó, con người sẽ
trưởng thành, tự khẳng định được mình, sống có ý nghĩa hơn
và đóng góp cho cuộc đời nhiều hơn
- Tuy nhiên cần phê phán những kẻ cơ hội chủ nghĩa vì quá
tham vọng mà bất chấp tất cả, từ bỏ người thân, bạn bè để đạt
được mục đích cá nhân
- Phê phán những con người sống hèn nhát, ngại khó,sống thụ
động, thiếu ý chí nghị lực,niềm tin…chấp nhận những hạt cát
vô danh, tầm thường có thể bị gục ngã thất bại bất cứ lúc nào
trước sóng gió cuộc đời
3 Bài học nhận thức và hành động.
- Mỗi con người cần có ý chí, nghị lực, dám đối mặt và sẵn
sàng chấp nhận khó khăn, gian khổ trong cuộc sống Đó chính
là mấu chốt của thành công Trong những hoàn cảnh đặc biệt,
khi gặp biến cố bất thường hay phải đối diện với cái xấu… con
người cần chủ động, quyết tâm, luôn có ý thức vượt qua để đạt
tới thành công
- Khó khăn, gian khổ cũng chính là điều kiện, là cơ hội để thử
thách và tôi luyện ý chí con người Vượt qua nó, con người sẽ
trưởng thành, tự khẳng định được mình, sống có ý nghĩa hơn
và đóng góp cho cuộc đời nhiều hơn
0,5đ
3
1 Mở bài : Giới thiệu vấn đề nghị luận
-Giới thiệu về tác giả Tế Hanh và bài thơ Quê hương, tác giả
Tố Hữu và bài thơ Khi con tu hú
-Dẫn dắt và trích hai đoạn thơ trong đề bài
0,5đ
2 Cảm nhận về hai đoạn thơ.
a Về đoạn thơ trong bài “ Quê hương”
- Nội dung, cảm xúc
+ Đoạn thơ thể hiện vẻ đẹp của quê hương miền biển qua nỗi
nhớ của nhân vật nhân vật trữ tình khi đã rời xa, với hình ảnh
gần gũi bình dị mà xúc động
+Khung cảnh làng quê với không gian bao la kì vĩ của biển cả,
của bầu trời mang tầm vóc vũ trụ, mang hồn điệu riêng của
làng chài
+không khí lao động khẩn trương, sôi nổi tấp nập khi đoàn
thuyền đánh cá về bến đỗ với cá đầy khoang Khung cảnh ấy
gợi ra một cuộc sống yên bình, ấm no vui tươi và hạnh phúc
+ Hình ảnh con người lao động quê nhà bình dị,chất phác, lam
lũ, cơ cực mà vạm vỡ, mạnh mẽ lớn lao sánh ngang với sự kì vĩ
2.0đ
Trang 5của thiên nhiên, biển trời.
+ Tình yêu,sự gắn bó sâu sắc và niềm tự hào của nhân vật trữ
tình về vẻ đẹp thiên nhiên và con người quê hương
- Nghệ thuật:
+ Hình ảnh thơ mộc mạc giản dị, giàu sức gợi mang ý nghĩa
biểu tượng cao,để lại ấn tượng mạnh mẽ
+ Ngôn ngữ giàu chất gợi, giàu chất tạo hình và biểu cảm cùng
với cách diễn đạt gần với lời ăn tiếng nói hàng ngày của người
miền biển, các biện pháp tu từ ẩn dụ, so sánh, nhân hóa…được
sử dụng linh hoạt tinh tế
+ Giọng điệu say mê, hào sảng, xen với giọng trữ tình đằm
thắm của nỗi nhớ
b Về đoạn thơ “ Khi con tu hú”:
- Nội dung,cảm xúc.
+ Đoạn thơ là những dòng hồi tưởng về quê hương,về đồng
ruộng thân yêu, quen thuộc được đánh thức từ tiếng chim tu hú
gọi hè vang vọng vào nhà ngục khi tác giả bị giam cầm trong
xà lim ở Thừa Thiên
+ Khung cảnh quê hương được mở ra với không gian mênh
mông bát ngát của đồng ruộng vào mùa hè, của bầu trời trong
xanh, của vườn đang đơm hoa kết trái
+ Hình ảnh quê nhà trong kí ức của người tù-nhân vật trữ tình
hiện ra lung linh trong nắng hè với màu sắc,ánh sáng,âm
thanh,hương vị…được miêu tả sống động,ngập tràn vẻ đẹp và
nhựa sống
+ Nỗi nhớ đồng quê gắn với niềm cô đơn u uất,với khát vọng
tự do của người tù phải xa cuộc sống xa đồng bào, đồng chí
- Nghệ thuật:
+ Thể thơ lục bát với giọng điệu tâm tình, ngọt ngào tha thiết,
ngôn ngữ giàu hình ảnh, giàu cảm xúc
+ Hình ảnh thơ bình dị,mộc mạc và bay bổng, lãng mạn, kết
hợp nhiều giác quan trong việc cảm nhận và thể hiện vẻ đẹp
của quê hương đồng ruộng
c Điểm tương đồng và khác biệt
- Điểm tương đồng:
+ Cả hai đoạn thơ đều thể hiện nỗi nhớ quê hương với những
hình ảnh thân thương gần gũi, hằn sâu trong tâm tưởng, với
không gian bao la, bát ngát mang hồn cốt riêng của mỗi vùng
quê qua tình yêu mãnh liệt, cảm xúc sâu lắng
+ Ngôn ngữ gợi hình gợi cảm hình ảnh thơ dung dị,mộc mạc
mà ý nghĩa biểu tượng cao, giọng điệu tha thiết say me
- Sự khác biệt:
+ Khung cảnh quê hương trong đoạn thơ của Tế Hanh mang
nét đẹp đặc trưng của không gian miền biển, gắn với những kỉ
niệm tuổi thơ, với cuộc sống của con người, cảm xúc thơ
2.0đ
Trang 6nghiêng về yêu thương tự hào về mảnh đất vẻ đẹp con người
quê hương Còn đoạn thơ của Tố Hữu khắc họa khung cảnh
làng quê ngày hè với âm thanh, màu sắc, ánh sáng, hương vị
đặc trưng với vẻ đẹp lung linh sống động, cảm xúc nghiêng về
nỗi niềm cô đơn khắc khoải của một người tù khao khát tự do
bị cách ly cuộc sống
+ Tế Hanh sử dụng thể thơ thất ngôn, hình ảnh thi liệu nghiêng
về những trải nghiệm, những quan sát thực tế tuổi thơ với
những ấn tượng đậm nét nhất trong ký ức Còn nhà thơ Tố Hữu
lại sử dụng thể thơ lục bát mang đậm phong vị dân gian, hình
ảnh thi liệu mang đậm cảm xúc lãng mạn, bay bổng, trong
tương quan đối lập giữa thế giới đồng quê tươi đẹp với không
gian ngục tù tăm tối mất tự do
3 Kết bài:
- Khẳng định lại giá trị : Với những đặc sắc nghệ thuật bài thơ
“Quê hương” và “ Khi con tu hú”không chỉ là thành công lớn
trong sự nghiệp thơ của hai nhà thơ mà còn thể hiện tình cảm
yêu thương, nỗi lòng sâu sắc, cảm động của tác giả đối với
quê hương của mình
- Liên hệ và đánh giá tác phẩm: Đây là những bài thơ tiêu biểu
nhất cho hồn thơ dạt dào tình cảm của hai nhà thơ viết về tình
cảm quê hương
0,5đ