-Hình ảnh "cây hoa dại vẫn mọc lên và nở những chùm hoa thật đẹp": cây hoa dại sống giữa tự nhiên lặng lẽ mà kiên cường, nó tự thích nghi với hoàn cảnh, vượt lên điều kiện khắc nghiệt để
Trang 1ĐỀ THI HSG MÔN NGỮ VĂN 8 HUYỆN YÊN PHONG
NĂM HỌC: 2018 - 2019 Thời gian: 150 phút
ĐỀ BÀI Câu 1: (4 điểm) Hãy phân tích giá trị biện pháp tu từ có trong bốn câu thơ sau:
"Chúng ta hãy bước nhẹ chân, nhẹ nữa Trăng ơi trăng, hãy yên lặng cúi đầu Suốt cuộc đời Bác có ngủ yên đâu Nay Bác ngủ, chúng ta canh giấc ngủ"
("Chúng con canh giấc ngủ Bác, Bác Hồ ơi!" - Hải Như).
Câu 2: (6 điểm)
Giữa một vùng sỏi đá khô cằn, cây hoa dại vẫn mọc lên và nở những chùm hoa thật đẹp.
Trình bày suy nghĩ của em về hiện tượng trên
Câu 3 (10.0 điểm):
Có ý kiến cho rằng: “Đọc một tác phẩm văn chương, sau mỗi trang sách, ta đọc
được cả nỗi niềm băn khoăn, trăn trở của tác giả về số phận con người.”
Dựa vào hai văn bản: Lão Hạc (Nam Cao) và Cô bé bán diêm (An - đéc- xen), em
hãy làm sáng tỏ nỗi niềm đó
Trang 2ĐỀ THI HSG MÔN NGỮ VĂN 8 HUYỆN YÊN PHONG
NĂM HỌC: 2018 - 2019 Thời gian: 150 phút
HƯỚNG DẪN CHẤM
1
+ Nhân hóa: trăng được gọi như người (trăng ơi trăng), trăng cũng
"bước nhẹ chân", "yên lặng cúi đầu", "canh giấc ngủ" > Trăng cũng
như con người, cùng nhà thơ và dòng người vào lăng viếng Bác;
Trăng là người bạn thuỷ chung suốt chặng đường dài bất tử của
Người
1.0
+ Điệp ngữ: "nhẹ", "trăng"
- "Nhẹ": nhấn mạnh, thể hiện sự xúc động, tình cảm tha thiết của
mọi người muốn giữ yên giấc ngủ cho Bác
- "Trăng": Lời nhắn nhủ làm cho trăng trở nên gần gũi với người
1.0
+ ẩn dụ: "ngủ" (trong câu thơ thứ ba) > Tấm lòng lo lắng cho dân
cho nước suốt cuộc đời của Bác > Ca ngợi sự hi sinh quên mình
của Bác
1.0
+ Nói giảm nói tránh: "ngủ" (trong câu thơ thứ tư) > làm giảm sự
đau thương khi nói về việc Bác đã mất > Ca ngợi sự bất tử, Bác
còn sống mãi
-> Đoạn thơ là cách nói rất riêng và giàu cảm xúc về tình cảm của
nhà thơ nói riêng và về của nhân dân ta nói chung đối với Bác Hô
1.0
*Mở bài:
-Câu nói miêu tả hiện tượng thiên nhiên mà hàm chứa nhiều ý
nghĩa sâu sắc, gợi nhiều suy tưởng đẹp
-Là biểu tượng của nghị lực, và ý chí vươn lên của con người trong
0.5
Trang 3những hoàn cảnh khốc liệt, khó khăn
*Thân bài:
1 Giải thích:
-Hình ảnh "vùng sỏi đá khô cằn" gợi liên tưởng, suy nghĩ về điều
kiện sống khắc nghiệt, đầy khó khăn Nói cách khác là nơi sự sống
khó sinh sôi, phát triển
-Hình ảnh “cây hoa dại”: Là loại cây yếu ớt, nhỏ bé, cũng là loại
cây bình thường, vô danh, ít người chú ý
-Hình ảnh "cây hoa dại vẫn mọc lên và nở những chùm hoa thật
đẹp": cây hoa dại sống giữa tự nhiên lặng lẽ mà kiên cường, nó tự
thích nghi với hoàn cảnh, vượt lên điều kiện khắc nghiệt để sống
và nở hoa Những bông hoa là thành quả đẹp đẽ, kết tinh từ sự chắt
chiu, thể hiện sức sống mãnh liệt
-> Như vậy câu nói mượn hiện tượng thiên nhiên mà gợi suy nghĩ
về thái độ sống của con người: cho dù hoàn cảnh có khắc nghiệt
đến đâu, sự sống vẫn hiện hữu, cái đẹp vẫn tôn tại Con người phải
có ý chí, nghị lực vươn lên trong cuộc sống
1.0
2 Phân tích, chứng minh:
- Đây là hiện tượng mà ta có thể tìm thấy ở nhiều nơi trong thế giới
tự nhiên Cây cối, cỏ hoa luôn ẩn chứa sức sống mạnh mẽ, bền bỉ,
sẵn sàng thích nghi với điều kiện sống khắc nghiệt
o Nơi sa mạc nóng bỏng, cây xương rông vẫn mọc lên,
vẫn nở hoa, những bông hoa nép mình xù xì gai nhọn
o Ở cánh đông băng Nam Cực, các nhà khoa học sững
sờ khi thấy dưới lớp băng dày vẫn lấm tấm những đám địa y
-Từ hiện trượng này, có thể liên hệ với những hiện tượng tôn tại
trong cuộc sống con người:
2.0
Trang 4+ Những thử thách, những khó khăn của thực tế đời sống luôn đặt
ra với mỗi con người Cuộc sống không bao giờ bằng phẳng, luôn
chứa đựng những yếu tố bất ngờ, sự cố ngoài ý muốn Vì vậy quan
trọng là cách nhìn, thái độ sống của con người trước thực tế đó Ta
không nên đầu hàng hoàn cảnh, không buông xuôi phó mặc cho số
phận Trong hoàn cảnh khắc nghiệt vẫn có những con người đích
thực vẫn vươn lên
+ Chính trong thách thức của hiện thực cuộc sống, nghị lực và sức
sống con người càng được bộc lộ rõ hơn bao giờ hết Những đóng
góp, cống hiến hay những thành tựu, kết quả đạt được trong điều
kiện đó rất cần được tôn vinh như những tấm gương sáng cho mọi
người học tập
o Nhà văn Nga vĩ đại M.Go-rơ-ki – một cuộc đời sớm
chịu những nỗi đắng cay, nghiệt ngã, đã không ngừng học
tập, tự học để vươn lên khẳng định tài năng và đi đến thành
công
o "Hiệp sĩ công nghệ" Nguyễn Công Hoàng sống trong
hoàn cảnh nghiệt ngã: không thể tự mình di chuyển, khả
năng ngôn ngữ hạn chế Vậy mà người thanh niên đó đã
sống bằng nghị lực, quyết tâm học tập và nghiên cứu phần
mềm tin học, cuối cùng anh đã thành công
o Thầy Nguyễn Ngọc Kí, anh Nguyễn Sơn Lâm…
3 Bình luận, mở rộng:
-Khẳng định sự sâu sắc của một bài học về thái độ sống tích cực
-Phê phán một bộ phận người trong xã hội chỉ vì không vượt qua
được hoàn cảnh khó khăn mà tự đánh mất mình
1.0
4 Bài học nhận thức và hành động: (1 điểm)
-Bài học rất có ý nghĩa với người trẻ tuổi, nhắc nhở quan niệm
1.0
Trang 5sống không đầu hàng số phận, hãy sống như loài hoa kia vượt lên
sỏi đá để tôn tại
-Nhìn tấm gương của những bạn học sinh cùng kiệt vượt khó tự soi
lại chính mình
*Kết bài:
- Khẳng định ý nghĩa của hiện tượng trên
0.5
I Yêu cầu về kỹ năng, hình thức:
- Kiểu bài: Nghị luận chứng minh
- Vấn đề cần chứng minh: Nỗi niềm băn khoăn, trăn trở của tác giả
về số phận con người
- Phạm vi dẫn chứng: Hai văn bản: Lão Hạc (Nam Cao) và Cô bé
bán diêm ( An-đéc-xen)
II Yêu cầu cơ bản về kiến thức:
1 Mở bài:
- Dẫn dắt vấn đề: Vai trò, nhiệm vụ của văn chương: Phản ánh cuộc
sống thông qua cách nhìn, cách cảm của mỗi nhà văn về cuộc đời,
con người
- Nêu vấn đề: trích ý kiến
- Giới hạn phạm vi dẫn chứng: Hai văn bản Lão Hạc (Nam Cao) và
Cô bé bán diêm (An-đéc-xen)
1.0
2 Thân bài:
2.1 Giải thích ý kiến “nỗi niềm băn khoăn, trăn trở của tác giả về
số phận con người” -> Đông cảm, chia sẻ, tiếng nói đòi quyền sống
cho con người, tinh thần nhân đạo cao cả
1.0
2.2 Những băn khoăn trăn trở của Nam Cao về số phận những
người nông dân qua truyện ngắn Lão Hạc
* Nhân vật lão Hạc:
2.0
Trang 6- Sống lương thiện, trung thực, có nhân cách cao quí nhưng số
phận lại nghèo khổ, bất hạnh
+ Sống mòn mỏi, cơ cực: (dẫn chứng)
+ Chết đau đớn, dữ dội, thê thảm: (dẫn chứng)
- Những băn khoăn thể hiện qua triết lí về con người của lão Hạc:
"Nếu kiếp chó là kiếp khổ may ra có sướng hơn kiếp người như
kiếp tôi chẳng hạn"
- Triết lí của ông giáo: Cuộc đời chưa hẳn theo một nghĩa khác
* Nhân vật con trai lão Hạc: Điển hình cho số phận không lối thoát
của tầng lớp thanh niên nông thôn (dẫn chứng)
2.3 Những băn khoăn trăn trở của Nam Cao về số phận của
những trí thức nghèo trong xã hội:
- Ông giáo là người có nhiều chữ nghĩa, có nhân cách đáng trọng
nhưng phải sống trong cảnh nghèo túng: bán những cuốn sách
2.0
2.4 Những băn khoăn của An-đéc-xen về số phận của những trẻ
em nghèo trong xã hội:
- Cô bé bán diêm khổ về vật chất: (dẫn chứng)
- Cô bé bán diêm khổ về tinh thần, thiếu tình thương, sự quan tâm
của gia đình và xã hội: (dẫn chứng)
2.0
2.5 Đánh giá chung:
- Khắc họa những số phận bi kịch -> giá trị hiện thực sâu sắc
- Đông cảm, chia sẻ, cất lên tiếng nói đòi quyền sống cho con
người -> tinh thần nhân đạo cao cả
1.0
3 Kết bài:
- Khẳng định lại vấn đề
- Liên hệ bản thân
1.0