Tâm lý trẻ chập chững

Tôi tin rằng đã đến lúc phải rũ bỏ hết những lý thuyết trống rỗng và thiếu thực tếthường chỉ là người đọc bối rối và tập trung vào những giá trị quan trọng hơn.Phỏng có ích gì khi cho th

TÂM LÝ TRẺ CON TUỔI CHẬP CHỮNG

(PHẦN I) LỜI NÓI ĐẦU

Tôi từng nghĩ mình là chuyên gia trong lĩnh vực giáo dục trẻ em, vậy nhưng khi chínhtôi có con thì suy nghĩ của tôi hoàn toàn thay đổi! Khi những cậu nhóc quậy phá củachúng tôi ra đời tôi mới nhận thấy hiểu biết của mình thật ít ỏi, và những lời khuyên

về giáo dục trẻ em trong các sách hiện có lại cũ rích và không thực tế

Đó là thời gian cách đây 15 năm và kể từ đó tôi tâm niệm phải tìm ra những phươngcách đúng đắn hơn nữa để nuôi dạy và tận hưởng niềm vui với con trẻ Tôi khởi đầubằng cách cổ động những bậc phụ huynh mà tôi tiếp xúc trong công việc áp dụngnhững ý tưởng mới được hun đúc của tôi Một số họ quay lại gặp tôi sau vài tuần vànói rằng họ rất ngạc nhiên khi áp dụng thành công những thành công của tôi Một sốngười nói tôi khuyên bậy

Thời gian trôi qua, hàng trăm phụ huynh tôi biết đã loại bỏ những kỹ thuật khôngmang lại hiệu quả và bắt đầu thu thập, chắt lọc, thử nghiệm những kinh nghiệm thíchhợp Nhờ những phụ huynh đã cho tôi thấy thực tế của công việc nuôi dạy trẻ con,sau tám năm, tôi nhận ra mình hiểu biết khá nhiều về công việc này đến nỗi khôngthể không chia sẻ với những người khác

Ngay sau lần đầu tiên xuất bản cuốn “Tâm lý trẻ con tuổi chập chững - những lờikhuyên hữu ích nhất” này, tôi và vợ tôi rất ngạc nhiên về sự thành công đến rấtnhanh của cuốn sách Quyển sách bán chạy không chỉ vì những ý tưởng thực tếtrong sách mà còn vì mang lại sự hiểu biết mới và niềm vui đối với việc nuôi dạy contrẻ, củng cố sự tự tin và động viên phụ huynh rằng không phải chỉ họ gặp phảinhững khó khăn này

Chúng ta đang bước vào thế kỷ 21 và những ý tưởng của tôi trở nên mạnh mẽ, rõràng và hiệu quả hơn Tuy nhiên, nghệ thuật giáo dục trẻ em cũng phải tiến bộ theothời gian Phương thức tiếp cận mới đánh giá cao vai trò của quan hệ và bảo vệ trẻcon khỏi những biến động và căng thẳng trong môi trường gia đình Nói đến kỷ luậtthì tôi cho là phải lấy tình yêu thương làm cơ sở và phụ huynh phải vạch ra nhữnggiới hạn rõ ràng mà trẻ phải tuân thủ

Phụ huynh ngày nay phải chịu áp lực tài chính lớn hơn, nhiều bà mẹ sinh xong phải

đi làm vì lý do kinh tế Chất lượng nuôi dạy trẻ vì thế phải được quan tâm hơn Cácông bố phải chia sẻ trách nhiệm nhiều hơn vì chính họ đóng vai trò ngang hàng nhưnhững người vợ trong quyết định có con Nếu tỷ lệ ly dị cứ theo đà tăng lên như ở

Mỹ thì trẻ em càng có nguy cơ bị tổn thương cao hơn Trong bối cảnh đó, những vấn

đề như trẻ vị thành niên có thai và quyền của trẻ em khi có phụ huynh nghiện rượu

và ma tuý cũng cần phải được đặt ra

Tôi tin rằng đã đến lúc phải rũ bỏ hết những lý thuyết trống rỗng và thiếu thực tế(thường chỉ là người đọc bối rối) và tập trung vào những giá trị quan trọng hơn.Phỏng có ích gì khi cho thai nhi nghe nhạc cổ điển để kích thích tế bào thần kinh màkhông tạo ra được môi trường ấm áp và hạnh phúc cho trẻ phát triển sau khi ra đời.Việc nuôi dạy trẻ là một việc làm tự nhiên, không nên xem là một khoa học phức tạp.Các bậc phụ huynh đã thực hiện được vai trò của mình trong nhiều thập niên qua

mà không cần đến các chuyên gia Đã đến lúc không nên quá nghiêm khắc với bảnthân và đánh giá quá cao vai trò của bác sỹ, nhà tâm lý Thời gian với con trẻ trôiqua rất nhanh – hãy tận hưởng niềm vui với chúng!

1

Tự tin là bí quyết quan trọng nhất

Nhìn lại 20 năm làm việc của tôi trong lĩnh vực giáo dục trẻ em, tôi thường tự hỏikhông biết có những mốt thời thượng và xảo thuật trong việc nuôi dạy con có ích gìkhông Tôi không có ý phê phán việc phải ép trẻ con ăn, bỏ bú đúng lúc, cho bú mẹthay cho bú bình, giáo dục trẻ từ nhỏ và bài trừ đánh đập trẻ em

Đằng sau những hô phong hoán vũ phù phiếm về việc nuôi dạy trẻ là những ý tưởngrất quan trọng và kiên định làm nền tảng cho sự phát triển an toàn và mạnh mẽ củatrẻ

Tôi nhận ra năm thành tố trong công thức quan trọng sau đây đúng cho cả quá khứlẫn tương lai Chắc chắn là trẻ con sẽ phát triển tốt nhất nếu chúng:

được yêu thương và quan tâm;

được sống trong môi trường hạnh phúc và an bình;

được theo gương tốt của người lớn;

được chăm sóc chu đáo và nhất quán;

được nuôi dạy bởi những ông bố bà mẹ tự tin

Sách này không viết cho những người “viển vông” Sách dành cho những ông bố bà

mẹ kiên định muốn có những lời khuyên thực tế để nuôi dạy trẻ một cách thành công

và vui thú Với mục tiêu này, tôi nghĩ nên bắt đầu bằng điểm mấu chốt giúp bạn làm tốt

vài trò bố mẹ của mình - sự tự tin.

Những ông bố bà mẹ tự tin.

Sự tự tin sẽ làm cho những người làm cha làm mẹ có suy nghĩ tích cực, có sứcmạnh và sự cam kết thực sự với trách nhiệm này Nếu bạn tự tin, những trục trặctrong đời sống hàng ngày giống như những hòn sỏi trên đường đi Nhưng nếu không

có lòng tự tin, chúng ta sẽ dễ mất phương hướng và những việc vặt vãnh có thể trởthành đại sự Lòng tự tin có ích trong mọi mặt của cuộc sống Nó giúp những ngườilàm cha làm mẹ áp dụng kỷ luật một cách có hiệu quả, cải thiện ứng xử của con trẻ

và về lâu về dài, nó hình thành cơ sở cho lòng tự tin của chính đứa trẻ

Cách đây vài năm khi tôi nói chuyện với một tập thể thính giả gồm rất nhiều phụhuynh ưu tú, tôi hỏi họ 1 câu đơn giản: “các ông bà tự tin đến mức nào về khả nănglàm cha mẹ của mình?” 77% trả lời rằng họ không chắc chắn lắm về những kỹ thuật

họ đang áp dụng

Thật lạ là ngày nay có vô số chuyên gia về giáo dục trẻ em,các quầy sách thì có đầyrẫy sách về phương pháp giáo dục trẻ, đức tính tự tin lại giảm sút hơn là phát triểnlên Có thể tìm hiểu một vài nguyên nhân cho hiện tượng này

Điều gì huỷ hoại lòng tự tin

Đã qua rồi những gia đình nhiều thế hệ, nhiều bố mẹ trẻ bây giờ thường có cảm giác

cô độc và hoang mang Có người chưa bao giờ phải đối mặt với vấn đề tâm lý, chưa

hề tiếp xúc hoặc chăm sóc trẻ con Ngoài ra, lý thuyết về chăm sóc trẻ con ngàycàng trở nên phức tạp, làm cho chúng ta ít tin vào bản năng tự nhiên của mình hơn.Chính vì thế, chúng ta dễ bị những yếu tố sau đây làm cho mất lòng tự tin hơn vàobản thân trong việc nuôi dạy con:

Không biết những vấn đề nào đó có bình thường hay không

Con chúng ta ra đời mà ít ai trong chúng ta lại được chuẩn bị để đối phó với nhữngkhó khăn tiếp theo sau đó Đa số các gia đình trẻ sống xa gia đình bố mẹ nên phảichịu thiệt thòi, không thể gặp ngay bố mẹ mình để xin những lời khuyên về nhữngvấn đề thông thường trong cư xử và quản lý gia đình Chúng ta cứ tưởng rằng chỉ cóchúng ta mới gặp phải vấn đề nào đó trong khi rất nhiều người cũng ở trong tìnhcảnh như vậy

Đối với trẻ chập chững thì phải xem những vấn đề về cư xử là tất yếu mà nhữngngười làm cha làm mẹ sẽ gặp Trẻ chập chững thường táy máy chân tay, chưa biếtphân biệt đúng sai trong những việc mình làm muốn trở thành trung tâm của sự chú ý

và không lắng nghe lời phụ huynh nói Trẻ 2 tuổi thường đánh nhau với anh chị hoặc

em nhỏ, ăn ít, không chịu đi ngủ, khóc nhè, không vâng lời và nhất là hiếu động.Một số trẻ em thể hiện những tính cách trên ở mức độ ít còn một số thì lên đến tộtđỉnh

Sự ganh đua

Chúng ta sống trong một thế giới cạnh tranh và chúng ta không ngăn được sự dòmngó xem những ông bố bà mẹ khác quản lý gia đình, chăm lo cho các quan hệ và nuôidạy trẻ con của họ như thế nào Rồi chúng ta cứ phải so sánh mình xem có thuakém người khác không

Các phương tiện truyền thông cũng tỏ ra giúp đỡ 1 tay bằng cách thiên vị trong thực

tế NHiều tạp chí tâng bốc những cố gắng đạt đến sự hoàn thiện “Cuộc hôn nhânhoàn hảo”, “Đời sống tình dục như ý” “kinh doanh hoàn toàn sạch sẽ” “Chế độ ăn sángtuyệt đối cân bằng”, “Phương pháp nuôi dạy con hoàn hảo” Chẳng cần nói cũng

biết không có cái gì là hoàn hảo, và hầu hết những cái chúng ta muốn đạt đến lànhững mục tiêu hoang đường không bao giờ đạt được.

Những người xuất hiện thường xuyên trên các chương trình gương thành công, các

vở kịch trong nhà ngoài phố là các diễn viên gây ấn tượng với công chúng với vẻ tựchủ và có trách nhiệm nhưng thực chất trong đời tư thì cũng mất thăng bằng, mệtmỏi và bất hạnh như chính chúng ta Một phóng viên châm biếm nhân dịp kỷ niệm

10 năm hoạt động của một tạp chí phụ nữ của Úc đã nhận xét…”Chân dung mộtngười phụ nữ mà họ vẽ nên cần - một nghề nghiệp, một ông chồng, những đứa con,một cái nhà, trang sức, áo quần, sự sôi động và du lịch” Kết quả là nhiều phụ nữcảm thấy họ đã bị lừa Đối với đa số “siêu” phụ nữ mà tôi tiếp xúc, họ chỉ đượchưởng cảm giác hồi hộp và được đi lại chỉ với chuyến xe đi bệnh viện để điều trị chođứa con còn lâu mới được coi là “hoàn hảo” của họ,

Trước kia trẻ con không đi nhà trẻ hoặc mẫu giáo cho đến 6 tuổi, giờ thì ngay từ bé

nó được tiếp xúc với người ngoài và như thế trẻ em phải cạnh tranh và chuẩn bịganh đua rất nhiều

Nếu ngồi trong một bệnh viện nhi đồng, bạn sẽ thắc mắc không hiểu vì sao tất cảcác đứa trẻ khác đều mập mạnh, nhiều răng và lanh lẹ hơn con bạn Bạn thích thamgia nhóm những người có con nhỏ nhưng ngại người ta nhìn con mình “Hãy nhìnđứa bé kia, đã 13 tháng mà vẫn chưa biết đi, chắc nó bị làm sao đấy?” “Hãy nhìnthằng bé chỉ mới 1 tuổi đã cắn đứa khác, chắc nó sẽ thành dân bặm trợn sau này” Khitrẻ sắp đến tuổi đi học, bạn cảm thấy căng thẳng nếu trẻ không biết cắt hình và nôđùa với bạn trong khi những đứa khác biết làm thủ công và kể chuyện

Bố mẹ có thể rất dễ bị tổn thương nếu con cái học hành không giỏi ở trường Một sốngười mắc bệnh khoác lác về năng lực của con họ Nếu bạn tham gia một buổi sinhhoạt phụ huynh hoặc giáo viên, có thể có 1 ông bố hăng hái tuyên bố “Con tôi mới 5tuổi nhưng có thể đọc thuộc làu thơ của Shakespeare”, rồi 1 phụ huynh ảo tưởng khác

“con gái tôi 4 tuổi nhưng chơi violon tuyệt vời”, còn bạn nhủ thầm “con tôi 5 tuổi vàđêm nào cũng đái dầm”

Đái dầm là việc phổ biến đối với trẻ em chưa đến tuổi đi học Thật ra trong lớp có thểvẫn có vài đứa giữ thói quen này nhưng phụ huynh của bé sẽ không bao giờ nói rađiều đáng xấu hổ này

Động một cái là gọi bác sỹ

Trong những giờ phút ảm đạm nhất của đời mình, tôi tự hỏi nếu các bác sỹ bị quétsạch khỏi mặt đất thì các phụ huynh có khổ sở hơn không Tôi muốn định nghĩa lạiviệc nuôi dạy trẻ và nhấn mạnh tầm quan trọng của sự tự tin, dường như hàng trămngười khác muốn làm cho việc này khó khăn hơn Lòng tự tin rất mỏng manh và dễ

vỡ và những ý tưởng sai lệch và lỗi thời sau đây đã góp phần phá hoại lòng tự tin:

Những bà mẹ phải đi làm thì sẽ gây hại rất nhiều cho con: không đúng

Người mẹ nào cũng muốn ở nhà cả ngày để chăm con, nếu phụ nữ nào không muốn như vậy thì họ đáng xấu hổ Lầm Một số ông bố muốn chăm con cả ngày và nhiều

khi biết dành thời gian cho bản thân cũng là điều có lợi cho cả con lẫn bố mẹ

Trẻ con phải ngồi trong sẽ giang chân quá nhiều và chân sẽ bị vòng kiềng: Tất cả trẻ

con một tuổi đều bị chân vòng kiềng, không cần biết chúng có ngồi xe hay không vìChúa sinh ra chúng như thế

Trẻ con thức dậy nửa đêm bố mẹ phải dỗ dành: Một lý thuyết không thực tế, lỗi thời.

Đây là vấn đề giấc ngủ cần phải khắc phục sớm Sự thiếu ngủ là một hình thức tratấn, và bố mẹ thiếu ngủ thường hơi cáu gắt, gây tâm lý không tốt cho trẻ

Nếu trẻ con không bú mẹ thì rất bất lợi: Ai cũng khuyến khích trẻ bú mẹ nhưng điều

này không bắt buộc Phụ huynh đánh con sẽ gây tổn thương về tình cảm: Hiểu sự việc

như thế là hoàn toàn sai

Trẻ ở tuổi chập chững thỉnh thoảng nghịch chỗ kín của nó là sự bất thuờng về tình dục: Vô lý, trẻ con làm thế là vì nó thích hoặc vì nó chán, không có gì để chơi.

Nhiều sách đưa ra những lời khuyên không thực tế, những ý kiến lỗi thời và đặt ranhững mục tiêu quá cao dẫn đến những lo sợ và tạo ra cảm giác thiếu năng lực chonhững người làm bố làm mẹ Nên dùng làm giấy vụn hoặc tái chế những sách đócho việc gì có ích hơn Cuộc sống đã đủ những lo toan rồi, chẳng cần những nhàtriết học thông thái sản sinh ra mớ tài liệu làm cho chúng ta cảm thấy mình chỉ làcông dân hạng hai

Không nhận biết cá tính

Mỗi đứa trẻ được sinh ra với những tài năng và tính cách riêng biệt chỉ có thể điềuchỉnh chứ không thể thay đổi hoàn toàn bởi nhiệt tâm và kỹ năng của bố mẹ Cáchnhanh nhất để huỷ hoại sự tự tin của trẻ là bắt buộc chúng làm những gì khôngmuốn và không có khả năng thực hiện Một đứa trẻ 3 tuổi có tính cách hoạt bát sẽkhông chịu ngồi yên học bài, bất kỳ trẻ con nào không có tính cách hiền lành nhưthánh Francis đều không thích hợp khi đứng ở hàng trước của đội bóng Bang Origin

Dù cho tôi có nói gì thì vẫn có quan điểm lạc hậu cho rằng trẻ con được sinh ra bảntính giống nhau hoàn toàn, nếu có bất kỳ sự khác nhau, sự hư hỏng hoặc sai trái gìcũng đều do hành động của bố mẹ gây ra

Tất cả chúng ta phải học cách chấp nhận đứa trẻ mình sinh ra và rồi nỗ lực hết sứcmình Hãy nhớ rằng là cha mẹ, chúng ta là những cá nhân có tính cách và phongcách làm phụ huynh khác nhau Chúng ta phải có niềm tin của riêng mình và khôngđược để người khác kiểm soát mình

Những cản trở từ nhà chuyên môn

Một số nhà chuyên môn chúng ta có thể làm cho các ông bố bà mẹ cảm thấy bất tài.Thật dễ làm lung lay sự tự tin của các ông bố bằng cách cho rằng chúng ta nuôi dạycon mình đúng cách và rằng những vấn đề về hành vi chỉ có ở con cái họ Tệ hơn,một số trong chúng ta ngập đầu trong những ý tưởng của những năm 1950 và khôngthể đưa ra những lời khuyên thực tế về hành vi mà không thực hiện phân tích tâm lý

bố mẹ

Tôi gọi phương thức tiếp cận tâm lý - động học này là “kỹ thuật dự báo thời tiết củaIrắc” Kỹ thuật này có thể nói cho bạn biết tất cả những gì có thể xảy ra hôm qua,

hôm trước đó và vào ngày bạn sinh ra, nhưng về hôm nay, ngày mai và tương lai thì

nó câm bặt Hãy chọn nhà chuyên môn cho đúng NHững nhà chuyên môn giỏi cóthể giúp đỡ bạn nhưng không phải lúc nào bạn cũng may mắn gặp được họ

Coi chừng những trường phái tư tưởng cho rằng trừ khi bạn nuôi dạy con mình “theođúng cách và chỉ 1 cách duy nhất” , nếu không bạn sẽ chịu những ảnh hưởng về tâm

lý xảy ra Chẳng có chuyện phải theo đúng 1 phương pháp dạy con nào đó Cáchthức nuôi dạy con mỗi thời mỗi khác Nếu cố gắng thay đổi tính cách và khả năngcủa con mình, chúng ta sẽ thấy trẻ con vẫn không phát triển theo ý chúng ta

Kết luận

Cuộc sống ngày nay rất khó khăn đối với những người làm phụ huynh do lối sống,

sự ganh đua điên cuồng, những biến động và sự mong đợi vô lý của chúng ta Mộtphần cũng do sự thừa mứa các thông tin thiếu thực tế và không tưởng Hầu hết cácbậc phụ huynh đều đã làm nhiệm vụ của mình thật tốt vậy mà nhiều người vẫnkhông nhận ra điều này Họ không cần sự phê bình mà cần sự khích lệ và độngviên

Làm phụ huynh là một sự thoả hiệp Ai trong chúng ta cũng bắt đầu bằng những lýtưởng cao cả nhưng rồi những áp lực và sự mệt mỏi ập đến, chúng ta hạ thấp tầmnhìn của mình đến mức vừa phải, một sự vô tư nhẹ nhàng Không cần phải phê bìnhhoặc so sánh với những người khác Hãy làm điều bạn thấy tốt và phù hợp với conbạn Nếu bạn yêu con và thích nuôi dạy chúng, cứ thực hiện những điều mà bạn cho

là có ích và thích hợp với con bạn Không ai có thể nuôi dạy con bạn tốt hơn bạn

Nền tảng cho một đứa trẻ hạnh phúc và an toàn:

Tình yêu thương: Cảm thấy được yêu thương và chào đón Tình yêu thương là một

từ rất quan trọng

Sự kiên định: Trẻ con cần được biết lập trường của phụ huynh và lập trường này

phải luôn vững vàng

Giải quyết sự căng thẳng: Sự căng thẳng là yếu tố tai hại nhất ảnh hưởng đến việc

nuôi dạy con thời nay Chẳng có ích gì khi nuôi dạy con bằng sách vở mà gia đìnhnhư một bãi chiến trường Những xói mòn trong quan hệ của người lớn chẳng bao giờgiấu được trẻ con Điều tốt nhất các cặp vợ chồng có thể làm cho con mình là sống tử

tế với nhau

Làm gương tốt: Trẻ con không thể cư xử tốt hơn những người mà chúng noi theo Mong đợi hợp lý: Phụ huynh cần biết điều gì là bình thường và nên mong đợi

những gì hợp lý từ con mình Những mong muốn thiếu thực tế sẽ gây ra những vấn

đề tâm lý thiếu cần thiết

Vui đùa và thích thú: Trẻ con nên được nuôi dạy như một thợ học nghề của những

ông bố bà mẹ thích vui đùa vì có chúng bên cạnh Một số người nghiêm khắc quá sẽlàm cho việc nuôi con giống như làm thí nghiệm khoa học Không thể có tình yêuthương đối với những đối tượng làm thí nghiệm

Tự tin: Đây là bí quyết để làm bố mẹ một cách hiệu quả Những ông bố bà mẹ tự tin

là những người lạc quan và những ông bố bà mẹ lạc quan là những người mạnh

mẽ nhất

2 Điều gì làm trẻ chập chững hoạt động

Trẻ đi chập chững là những cô cậu nhỏ tuổi từ 1 đến 4 tuổi Bỗng dưng phát hiện ramình có vô vàn sức lực tưởng như có thể lay chuyển cả thế giới, trẻ em tuổi chậpchững làm cho bố mẹ phải liên tục hoạt động cùng với mình Một số đứa trải quathời kỳ này một cách nhẹ nhàng nhưng một số đứa làm kinh hoàng bố mẹ

Trẻ đi chập chững bắt đầu thời kỳ hoạt động của nó sau khi ăn tiệc thôi nôi (tròn 1tuổi) Một ngày nào đó sau bữa tiệc này, khi bạn dọn cơm tối và con bạn, thay vì tỏthái độ thích thú, nó nói “Ề” bạn thì nổi đoá lên còn nó thì trợn mắt, nó thích cái vẻgiận dữ của bạn, nó tự nhủ “mẹ đã chú ý đến mình đấy” và thế là bạn bắt đầu vàocuộc

Đừng để tôi làm cho bạn chán nản Tôi biết là khi bạn nhìn lại thời gian này, bạn sẽthấy đây là thời kỳ vui thú nhất của trẻ con Trẻ đi chập chững thật hiếu động, đầyniềm vui và chúng nhìn đời bằng con mắt vô tư, ngây thơ và đầy trí tưởng tượng Đểtận hưởng giai đoạn này đối với con trẻ, bạn phải biết giới hạn những mong muốncủa mình, và áp dụng một vài kỹ thuật huấn luyện Trước hết hãy xem cái gì làm chotrẻ chập chững không thể ngồi yên một chỗ

Phát triển khả năng cư xử - Tổng quan

Nói một cách đơn giản, chúng ta có thể hiểu rằng trẻ con trải qua 3 giai đoạn pháttriển khác nhau về tâm lý từ khi sinh ra đến lúc 8 tuổi Giai đoạn đầu là từ khi lọt lòng

mẹ đến khi tròn năm tuổi - trẻ sơ sinh Giai đoạn hai là từ 1 đến trước 4 tuổi - trẻ đichập chững và giai đoạn 3 từ 4 đến 8 tuổi - tuổi bắt đầu đi học Trong những giaiđoạn này, trẻ con lớn lên về vóc dáng và nhận thức, khả năng cư xử cũng thay đổinhưng không phải lúc nào cũng theo hướng tốt

Trẻ sơ sinh: Từ khi sinh đến 1 tuổi

Trẻ sơ sinh là sinh vật bé nhỏ từ khi lọt lòng mẹ đến khi tròn năm tuổi Hầu hết thờigian bé dùng để khám phá bố mẹ mình Đây là quá trình ràng buộc rất quan trọng.Mục đích của năm đầu tiên là thiết lập mối quan hệ yêu thương và an toàn giữa bố

mẹ và bé Quan điểm chăm sóc trẻ thời kỳ này thường thay đổi nhưng mọi ngườiđều cho rằng không thể làm hỏng trẻ trong năm đầu tiên của cuộc đời Khi bé đói thìcho ăn, khóc thì dỗ dành âu yếm, khi bé quấy cũng phải dịu dàng nâng niu bé

Trẻ sơ sinh không cần có kỷ luật, bạn chỉ cần tập cho trẻ có thói quen giờ giấc và tậnhưởng tình yêu thương con Sẽ có những lúc không mấy dễ chịu và bạn phải bỏ qua

lý thuyết và thay đổi những quy tắc cơ bản

Trẻ đi chập chững – 1 đến 4 tuổi

Ở giai đoạn này, trẻ em phát hiện ra sức lực cơ bắp của nó và không ngần ngại tậndụng Giai đoạn này bắt đầu sau sinh nhật đầu tiên (ngày thôi nôi) với những vớinhững hành động theo cảm tính thường kéo dài đến lúc trẻ được hai tuổi Trẻ chậpchững thường khó huấn luyện nhất trong giai đoạn từ 2 – 2 tuổi rưỡi và dần dần sẽ

dễ dạy hơn Dễ hơn ở đây không có nghĩa là không còn những thách thức mà hìnhthức biểu hiện sẽ tinh tế và phức tạp hơn

Không giống với trẻ sơ sinh, trẻ đi chập chững cần phải biết chính xác giới hạnnhững đòi hỏi của mình Trẻ chập chững cần có kỷ luật

Nhiều phụ huynh cho rằng giai đoạn này là khó khăn nhất và đúng là họ bị căngthẳng thần kinh gấp 3 lần Nếu bạn tự tin, biết nhận ra điều gì là bình thường, biếtchịu trách nhiệm thì tình hình không đến nỗi tệ Tôi tin rằng bạn sẽ có những phẩmchất này sau khi đọc cuốn sách này

Trẻ tuổi bắt đầu đi học: 4 đến 8 tuổi

Sau sinh nhật lần thứ 4, trẻ sẽ kết thúc giai đoạn 2 và chuyển sang thời kỳ bắt đầu đihọc Tuy nhiên không thể chắc chắn về độ tuổi cho giai đoạn này vì có thể trẻ pháttriển sớm hơn (3 tuổi) và có trẻ muộn hơn (4 tuổi rưỡi)

Giai đoạn phát triển về hành vi cư xử này cũng rất khác những giai đoạn trước Trẻtuổi này biết nghĩ đến kết quả của những việc mình làm và thể hiện ý nghĩa việc làmcủa mình Trẻ cũng quan tâm hơn đến các quy tắc và thường tuân theo các quy tắc.Thường thì vào giai đoạn này, chúng ta dễ sinh ra quan liêu, coi thường việc chămsóc trẻ

Đa số trẻ 5 tuổi tở trường sẽ chịu ngồi yên, không những làm theo các quy định củalớp học mà còn hiểu được những quy định đó áp dụng nhu nhau cho mọi đứa trẻ.Chúng đóng vai cảnh sát, mách với cô giáo những vi phạm nhỏ nhất Đây là độ tuổi

“mách lẻo”, một hành động mà sau 8 tuổi thì trẻ hiếm khi làm

Bố mẹ có thể lợi dụng sự vâng lời này để thiết lập những quy định ở nhà cho trẻ làmtheo Ở giai đoạn phát triển này, có thể đối xử với trẻ như với một người lớn thu nhỏ,tin tưởng và tỏ ra dân chủ, giảng giải lý lẽ cho trẻ

Trẻ con tuổi chập chững - mục tiêu của chúng

Khi trẻ chuyển từ trẻ sơ sinh sang tuổi chập chững, trẻ thích thú vì sự giải phóng cơbắp nhanh chóng xuất hiện Thình lình trẻ đứng và đi được, đi, leo trèo và chạyđược Trẻ có khả năng thao tác đồ vật, sờ, tháo và nghịch mọi vật Chúng kinh ngạc

và tò mò với năng lực hành vi của mình Giống như ai đó vừa mở ra môt kho tàngkhổng lồ vũ khí sức lực, nhưng chúng không biết sử dụng khôn ngoan sức lực đó.Đây là thời kỳ phấn khích nhất của trẻ đi chập chững và cũng là giai đoạn bố mẹ bựcbội và bối rối nhất Trẻ phát hiện ra rằng bằng cách sử dụng năng lực vừa được giảiphóng, chúng sẽ được nhiều người chú ý đến nhưng chính điều này thường đem lạikết quả ngược lại là phản ứng giận hờn của trẻ sẽ tước đi của chúng sự thân mật vàtình thương yêu chúng có được khi còn là trẻ sơ sinh Trẻ bực bội vì đầu óc chúng

sôi lên bởi những ý tưởng hay ho mà thể chất chưa hoàn thiện của chúng không chophép hiện thực hóa.

Đối với cha mẹ, tuổi đi chập chững của trẻ là thời gian áp dụng sự kiểm soát nhằmnhẹ nhàng hướng dẫn cho trẻ, đặt ra những giới hạn, tránh đối đầu nhưng phải kiênquyết 100% khi cần thiết Đối với trẻ thì tuổi chập chững là tuổi học cách kiểm soát -kiểm soát thân thể và hành vi

Kiểm soát các chức năng thân thể: Trẻ học cách đi tiêu đi tiểu trong bồn cầu.Kiểm soát những cơn bốc đồng: Trẻ học cách chấp nhận rằng yêu cầu của trẻkhông thể được đáp ứng ngay

Kiểm soát sự bực tức vì không làm được việc gì: Trẻ biết rằng nó muốn tựxúc đồ ăn nhưng nó không thể làm việc này thật tốt

Kiểm soát hành vi: Trẻ biết rằng nồi giận không phải là cách thích hợp để ảnhhưởng được người khác

Kiểm soát sự lo lắng vì phải xa mẹ: Trẻ học để chấp nhận xa mẹ tạm thời đểđến nhà trẻ và sau đó đến trường học

Kiểm soát tính ích kỷ: Trẻ học cách chấp nhận chia xẻ sự quan tâm, đồ đạc,không cắt ngang người khác và biết rằng ngườikhác cũng có quyền lợi củahọ

Trẻ đi chập chững sẽ học được những điều trên và thậm chí học được một chút về

lẽ phải và cái gì đó mơ hồ giống như là lương tâm

Trẻ đi chập chững - những dấu hiệu phân biệt

Dù cho bạn nghĩ về con mình như là “một kho báu”, “một cái đuôi phiền toái”, “mộtđứa bé kinh khủng” hoặc là gì đi nữa thì tất cả trẻ ở tuổi chập chững đều có chungmột điều, đó là một bộ sưu tập những dấu hiệu hành vi được xem là nhãn hiệu củachúng

Nhiều sức lực

Trẻ con tuổi chập chững có sức lực dài hơi hơn người lớn Nếu không có được điềuchúng muốn thì trẻ phản kháng bằng cách nổi trận lôi đình Tuổi đi chập chững cóthể là lứa tuổi đang học cách tự kiểm soát nhưng cũng không ngăn chúng tỏ ra kiểmsoát những người xung quanh

Không phải sức lực của trẻ là vấn đề mà là việc sử dụng sức lực đó Trẻ chập chữngthường bướng bỉnh, kém ý thức và hoàn toàn không tôn trọng quyền hạn của ngườikhác Nếu nặng tay với chúng, chúng sẽ giậm chân, hét lên, còn phụ huynh thì phảinhảy lên vì chúng

Kém ý thức

Nếu bạn muốn liệt kê hết tất cả những đặc tính của trẻ con tuổi chập chững, thì bạn

sẽ không bao giờ nghĩ đến điều này Tôi tin rằng từ một đến hai tuổi thì trẻ chẳng biết

tí gì gọi là ý thức Từ hai đến hai tuổi rưỡi thì nếu sử dụng một công cụ đặc biệt cóthể phát hiện được khả năng đọc của bé, nhưng phụ huynh không thể nhình thấybằng mắt thường Thế nhưng từ tuổi này trở đi, trẻ bắt đầu phát triển khả năng nhậnthức và đến sinh nhật thứ tư thì có thể công nhận điểm này.

Khi người khác nói đến “hung thần 2 tuổi”, tôi cho rằng đó là những đứa trẻ ở độ tuổi1,5 tuổi đến 2,5 tuổi Giai đoạn ngắn này là thời kỳ kém ý thức nhưng tinh hiếu chiến

và nghịch ngợm lại có tần suất biểu hiện cao nhất Không cần phải là nhà tâm lý họcSigmund mới biết rằng hai tính chất này thường có những tác động tâm lý nặng nhấtđến những bậc cha mẹ

Đây là giai đoạn của những hành vi thiếu suy nghĩ (chẳng hạn đập đầu xuống sànnhà) và hoàn toàn không sợ nguy hiểm

Trẻ con tuổi chập chững có thể cãi lộn, đánh nhau và dấn sâu vào những tình huốngbất phân thắng bại mà không biết lúc nào nên dừng lại Phụ huynh cần biết lúc nàocần phải xuống nước thì mới có thể phát huy hiệu quả của kỷ luật Không may lànhiều bố mẹ lại không dừng lại được vì họ còn kém ý thức hơn cả con mình

Muốn được chú ý 25 giờ một ngày

Trẻ con tuổi chập chững lúc nào cũng muốn trở thành trung tâm sân khấu Chúngghét bất kỳ ai dành lấy chút sự chú ý của mẹ, dù cho đó là một người bạn ghé thăm,một cuộc nói chuyện điện thoại hoặc sự quan tâm mẹ phải dành cho bố mới từ chỗlàm về

Trẻ đi chập chững muốn bạn quan tâm đến nó 24 giờ một ngày, nếu được thì 25giờ Quan tâm đến trẻ, chơi đùa với nó, trả lời những câu hỏi liên miên, la rầy vàthỏa mãn cái con người bé xíu hiếu kỳ và đầy trí tưởng tượng đó, các bà mẹ thườngmệt xỉu vào cuối ngày Không phải mệt về tâm lý nhưng cái mệt thể chất làm đầu ócbạn tê dại Rồi các ông bố lượn lờ rên rỉ “Chúa ơi hôm nay con làm việc mệt quá!”.Anh ta đâu biết vợ mình dù ở nhà cũng đang ở trong tình trạng giông như não đã bịđóng băng rồi

Tự trở thành trung tâm

Hầu hết trẻ ở tuổi đi chập chững có những tầm nhìn hẹp như ống khói, chỉ nhìn thấynhu cầu và niềm vui của chính nó Chúng không biết người khác cũng có nhữngmong muốn Khi chúng chơi và đòi một thứ đồ chơi nào đó thì không phải lúc nàochúng cũng hỏi xin lịch sự vì chúng cho rằng cứ “chộp và giành lấy’ thì dễ được hơn

Ý tưởng chờ đến lượt mình, nghĩ đến quan điểm của người khác và chia sẻ với họhoàn toàn xa lạ với trẻ Mặc dầu trẻ ở tuổi chập chững thích chơi đùa với trẻ emkhác, chúng chỉ chơi bên cạnh bạn chứ không chơi với bạn Lối cư xử lấy mnìh làmtrung tâm này là bình thường ở tất cả các trẻ chập chững, mà có khi còn kéo dài chođến khi chúng đã thành người lớn

Khung thời gian mười phút

Trẻ con tuổi chập chững chỉ quan tâm đến khoảng thời gian trước và sau hiện tạimười phút Chính vì thế phải khen ngợi và thưởng cho trẻ ngay Tương tự, áp dụng

kỷ luật phải kịp thời, hoặc là không áp dụng Cũng giống như vậy, thật vô ích khiphạt trẻ sau khi chúng đã phạm lỗi một tiếng đồng hồ Nếu nói với trẻ ở tuổi nàyrằng nếu hôm nay chúng ngoan, tuần sau chúng sẽ được dẫn đi sở thú thì chúng

sẽ cho đây là điều vô nghĩa

Tính tiêu cực

Trẻ con học cách nói “Không” trước khi học nói “Vâng/Dạ” và khi được 3 tuổi trẻ cóthể phát âm rõ ràng nhất cái từ đơn giản này, sau hai năm tập nói không ngớt Nhiềuchuyên gia nói rằng trẻ con bắt chước bố mẹ nó vì họ luôn nói “Không, không,không!” từ khi trẻ còn rất bé Lời giải thích này thật thú vị, nhưng tôi cho rằng nguồngốc của biểu hiện này là bẩm sinh Cứ xem những đứa con của những đứa con củanhững bậc phụ huynh tích cực nhất thì biết

Kết luận

Trẻ ở tuổi chập chững là từ 1 đến trước 4 tuổi với những biểu hiện hành vi rất thú vị.Trẻ nhỏ từ 1 tuổi đến 2,5 tuổi thì thừa thãi lực cơ bắp và chẳng có chút ý thức nàonhưng trẻ từ 2,5 tuổi đên trước 4 tuổi thì phản kháng lại những ông bố bà mẹ khôngcứng rắn một cách có ý thức hơn nhiều

Các dấu hiệu nhận dạng trẻ con tuổi chập chững là: sức lực nhiều hơn ý thức, chỉquan tâm đến hiện tại, đòi được làm trung tâm Những ý kiến về tâm lý, tôn giáo vàlòng bác ái không đáng chú ý Phụ huynh nên biết đây là điều bình thường Hãy sửdụng lẽ phải, sự khôn khéo để nuôi dạy con, không nên tự buộc tội mình

3 Lối cư xử: Thế nào là bình thường?

Càng quan sát nhiều trẻ con tuổi chập chững, tôi càng ngạc nhiên về những cực độtrong hành vi của chúng Sự thật là có vô số những hành vi ở trẻ đi chập chững cóthể được cho là bình thường Tôi ít chắc hơn về cái gọi là trung bình Khi sự việc ởmức chấp nhận được thì tôi chắc chắn rằng đó là quyết định của người trong cuộc.Nếu bạn đặt một đứa trẻ hiếu động và nói nhiều vào trong một gia đình bận rộn và

ồn ào, đứa trẻ sẽ không được chú ý, giống như một đứa trẻ ngoan và ít nói sẽ dễgây chú ý như một người ăn chay trong một buổi tiệc mặn

Lòng bao dung tủy thuộc vào cái hình thành nên cá tính của bố mẹ và áp lực cuộcsống Nó thay đổi theo từng thời điểm Khi cuộc sống dễ chịu thì chúng ta rất dễ baodung nhưng vào những giai đoạn khó khăn, nuôi dạy trẻ đi chập chững là thử tháchlớn đối với những người làm bố mẹ

Chúng ta biết rằng hầu hết trẻ đi chập chững có xu hướng tỏ ra bướng bỉnh và tiêucực, chúng có nhiều sức lực hơn ý thức, chỉ quan tâm đến hiện tại và yếu kém vềkhả năng ứng xử Bất kỳ đứa trẻ đi chập chững nào cũng có tất cả những phẩm chất

này Một số chỉ biểu hiện yếu ớt, một số thì kinh khủng Ở Úc năm nào cũng

Người ta cũng tiến hành những nghiên cứu về hành vi trẻ ở tuổi chập chững

Những nghiên cứu

Nếu bạn nhìn vào những tài liệu xuất bản ở nước ngoài thì sẽ thấy 9 trong 10 ngườilàm bố mẹ gặp khó khăn trong việc nuôi dạy trẻ chập chững Ở Úc, trong số nhữngbậc phụ huynh tham gia các chương trình giáo dục của chúng tôi, 77% rất nghi ngờkhả năng làm bố mẹ của mình 98% nói rằng thỉnh thoảng họ đánh con mình và 15%cho rằng không thể đi mua sắm cùng với trẻ tuổi đi chập chững

Nên tham khảo thêm một số nghiên cứu sau để có thêm thông tin

Nghiên cứu tại New York

Một cuộc nghiên cứu tiến hành tại New York vào năm 1965 đối với 133 trẻ em từ khisinh ra đến lúc trưởng thành Các nhà nghiên cứu tập trung quan sát tính cách vàhành vi của trẻ Nghiên cứu này cho thấy trẻ có những dấu hiệu về tính cách ngaylúc sinh Khi phân tích kết quả, 40% số trẻ này được phân loại thành “trẻ đễ nuôidạy” Cha mẹ, giáo viên và những bác sĩ nhi đều thấy nhóm này dễ chăm sóc Dùngười mẹ giỏi giang hoặc chẳng ra gì và ông bố có là bậc thánh hoặc là tên sayrượu, những đứa trẻ trong nhóm này đều phát triển rất tốt

Hơn một nửa trong số 133 trẻ em này lại không dễ chăm sóc 10% trong nhóm lànhững đứa trẻ khó dạy kinh khủng Khi sinh ra chúng đã khó nuôi, đến tuổi chậpchững cũng khó như thế và đến tuổi đi học còn khó hơn Cha mẹ, giáo viên vànhững bác sĩ nhi đều chịu đựng áp lực từ nhóm trẻ này Chúng tỏ ra rất khó chịu, ồn

ào, khóc to, và rất dễ nổi cáu; chúng ăn ngủ không điều độ và khó thích nghi vớinhững thay đổi Những đứa trẻ này không làm nản chí bố mẹ, và nếu vẫn như thếkhi đến trường thì sẽ có nhiều giáo viên liên tục nộp đơn xin nghỉ bệnh và nghỉ phép.Mặc dù những ông bố bà mẹ giỏi giang hiếm có cơ hội sinh ra và chăm sóc nhữngđứa trẻ như thế nhưng nhóm trẻ này sẽ cực kỳ khó nuôi dạy trong tay bất kỳ ai.15% đứa trẻ khác được xem là “lãnh đạm” Chúng có những tính cách giống nhưnhóm sau nhưng không trầm trọng đến mức đó Sự khác biệt là ở chỗ nếu chăm sócbằng sự dịu dàng, tình thương yêu và sự hiểu biết, kiên nhẫn, kiên định, chúng sẽphát triển tốt Làm bố mẹ nhóm trẻ này sẽ là một thách thức lớn Nếu phụ huynh làthiên tài trong việc chăm sóc trẻ thì cũng tạm, nhưng nếu họ là những ông bố bà mẹbình thường thì đây quả là một cuộc chiến đấu

Với 40% trẻ là thiên thần, 10% là khủng bố và 15% khó tính thì 35% trẻ còn lại lànhóm trung bình không dễ cũng không khó Việc nuôi dạy nhóm cuối cùng này dễhay khó tùy thuộc vào bố mẹ và sự pha trộn các đặc điểm về tính cách di truyền ởmỗi đứa trẻ (Xem chương 4 để biết thêm về tính cách)

Nghiên cứu ở Chamberlin

Một nghiên cứu khác tại New York thực hiện đối với 200 trẻ em từ 2 tuổi đến tuổi đihọc Nghiên cứu cho thấy phụ huynh có những mối bận tâm và lo lắng về hành vicủa trẻ ở bất kỳ giai đoạn nào và thường cần sự hỗ trợ của bác sĩ nhi Những hành

vi thường thấy ở trẻ 3 đến 4 tuổi được liệt kê và xếp theo thứ tự đánh giá của phụhuynh Đối với trẻ hai tuổi, nhiều phụ huynh nói: “Nó chẳng thèm làm điều tôi bảo,”Đặc điểm bướng bỉnh được đặt ở đầu danh sách Đặc điểm thứ hai là dễ hờn và “mótay vào mọi thứ” Cho đến 4 tuổi thì sự bướng bỉnh vẫn là đặc tính hàng đầu, cộngthêm tật nói hỗn” Tiếp theo là thói lè nhè, hay khóc, không chịu chia sẻ với ngườikhác và thích đánh nhau.

Cũng trong nghiên cứu này, một số phụ huynh được phỏng vấn và yêu cầu miêu tảhành vi của con họ ở ba giai đoạn tuổi (xem bảng 1) Số liệu thu thập được như sau:44% trẻ 2 tuổi ở New York đánh nhau với anh chị em, 50% ăn quá ít, 70%không chịu đi ngủ, 83% khóc lóc tối ngày và 95% cứng đầu và luôn muốn được chú

ý Những con số này có thể hơi quá một chút nhưng nó làm cho các bậc phụhuynh hiểu rằng những hành vi nào ở trẻ trong độ tuổi này nên được xem là bìnhthường

Vậy còn con của những bác sĩ nhi?

Trong một cuộc họp gần đây tại bệnh viện của chúng tôi, tôi đã hỏi 28 bác sĩ nhi vềcon của họ Những câu hỏi của tôi bao hàm nhiều vấn đề nhưng chủ yếu tập trungvào đặc điểm cư xử Có một số câu hỏi thông thường nhưng lại nhận được nhữngcâu trả lời rất đáng kinh ngạc Chẳng hạn có 4 chuyên gia không nhớ ngày sinh củacon họ, 3 người không biết chắc con họ đã được tiêm phòng đủ chưa, 9 người nóirằng tủ thuốc của họ ở nhà được xem là quá thiếu so với tủ thuốc ở trung tâm antoàn trẻ em của bệnh viện

Bảng 1

1 tuổi(%)

3 tuổi(%)

4 tuổi(%)

Chơi đùa với các bộ phận kín 56 49 51

Về hành vi của mình, khoảng 40% bố mẹ có ít nhất một đứa con thường đau bụng

và mặc dù vào thời điểm đó các chuyên gia đang cãi nhau về lợi ích của thuốc chữađau bụng, 75% sử dụng thuốc này và 50% tin là thuốc này hiệu nghiệm Khoảng10% bác sĩ nhi khoa có con bị khó thở, 15% không dạy con thói quen tiểu tiện tốtđược và 30% gặp khó khăn trong việc cho trẻ ăn Khoảng 40% những chuyên gianày ít nhất có một đứa con khó ngủ và gần 50% cho rằng kỷ luật họ áp dụng thườngkhông có hiệu quả

Cuối cùng, có thể nhận xét rằng ai cũng nghi ngờ rằng đến một lúc nào đó con họcần sự hỗ trợ của các đồng nghiệp khác Tất cả những điều này chỉ nhằm chứngminh một điều: hành vi của trẻ đi chập chững là mối bận tâm đối với hầu hết bố mẹ,

dù họ là nhà tâm lý học, thợ hàn ống nước, lập trình viên máy tính hoặc là bác sĩ nhikhoa

Những mong đợi nhạy cảm

Thật đáng buồn khi biết rằng rất ít phụ huynh hiểu được những đặc điểm thôngthường trong hành vi của con mình Chúng ta đã mất quá nhiều thời gian với cảmgiác có lỗi, yếu kém và tự trách mình hoặc tin rằng chúng ta là những người duynhất không kiểm soát được con mình Không cần phải hạ thấp mình vì những tội lỗinày thì cuộc sống cũng đủ khắc nghiệt với chúng ta rồi Tất cả trẻ con tuổi chậpchững…

Đòi được chú ý và ghét bị bỏ lơ Một số hài lòng với nỗ lực tối đa của bố

mẹ trong khi những đứa khác thì làm trời làm đất và muốn được quan tâmchú ý 25 giờ một tuần và 8 tuần một ngày

Không chịu xa người chăm sóc Trong 3 năm đầu tiên, trẻ đi chập chững

thường thích chơi gần mẹ và không thích mẹ bỏ đi đâu thật lâu Đa số lúcđầu không thích người lạ chăm sóc, còn một số sẽ trở thành thảm kịch nếu bị

bỏ một mình hoặc cách ly

Luôn luôn hoạt động Một số đứa hoạt động liên tục, một số chỉ hiếu động Không có chút ý thức nào về đường xá và không hề sợ nguy hiểm Trẻ

tuổi náy bốc đồng và không thể đoán trước được chúng sẽ mắc vào tai họa

gì, ngay cả đối với những đứa trẻ tương đối nhạy cảm Tất cả trẻ chập chữngcần sự bảo vệ chặt chẽ của bố mẹ

Không tôn trọng tài sản của người khác Chúng mó chân mó tay như nam

châm vào tất cả mọi vật chúng thấy Chúng làm vỡ các vật trang trí, xáo trộnmọi thứ Những ngón tay bé xíu của chúng có thể rãi khắp mặt đất nhữngchất bột chúng chộp được, thích thú giống như một chú ong rắc phấn

Bướng bỉnh và cứng đầu Một số trẻ hiếu chiến nhung một số chịu nghe

theo lẽ phải

Có xu hướng lờ đi mớ bừa bộn mà trẻ bày ra Hiếm có một đứa trẻ chập

chững tỏ ra ngăn nắp và chịu thu dọn đồ chơi của mình

Đặt câu hỏi không ngớt Hỏi đi hỏi lại một câu mà không quan tâm nhiều

đến câu trả lời

Thay đổi liên tục Trẻ vừa mới nói: “Con thích ăn mứt” lúc bạn đang mua

sắm trong siêu thị và cưng con bạn mua cho nó mấy bịch Về đến nhà, trẻ lạinói: “Con không thích mứt” Sao lại như vậy? Bạn muốn điên lên Nhưng trẻcon là thế!

Thường ngắt lời người lớn Không phải trẻ thiếu lễ phép mà bởi vì chúng tin

rằng chúng có góp thêm nhiều điều thú vị vào câu chuyện huyên thuyên củacha mẹ Cái tật xem vào giữa câu nói của cả bố lẫn mẹ rất dễ làm bạn phátcáu

Làm cho mẹ mình cảm thấy kém cỏi Trẻ nhỏ có một tài năng đặc biệt trong

việc làm nản lòng các bà mẹ Nhiều đứa trẻ sẽ giống như những thiên thầntrong vòng tay chăm sóc của những người khác, và dành cái phần khó ưanhất cho cha mẹ Chẳng có ích gì khi nói với người khác, vì ai sẽ tin bạn? Một

số đứa trẻ không ngoan ngoãn khi ở với mẹ nhưng lại nghe lời bố Đó là bởi

vì trẻ đã hiểu được những điểm yếu của mẹ và biết cách tấn công để lợi dụng,nhưng với các ông bố thì chúng không để làm việc này

Rất dễ giận, phấn khích và căng thẳng trong môi trường của mình Chế

độ ngủ của trẻ rất dễ bị xáo trộn khi trẻ bị bệnh, khi cả nhà đang nghỉ lễ hoặc

có xung đột Thường thì chỉ cần những thay đổi nhỏ trong môi trường xung

quanh có thể làm hỏng một thói quen tốt đã huấn luyện được cho trẻ (chẳnghạn thói quen đi tiêu đi tiểu trong bô).

Nhiều trẻ em tuổi chập chững …

Chịu ngồi yên để vẽ, chơi trò ô chữ, hoặc chú ý làm những bài tập hỏi đáp Một số đứa chịu ngồi yên nhưng một số khác sau năm phút đã nhấp

nhỏm và tìm cách trốn thoát

Rất dịu dàng, tình cảm và “hảo ăn” Tuy nhiên, có một số ít trẻ không thích

thân mật, ít khi bày tỏ tình cảm với cha mẹ

Quyết đoán và độc lập Một số đứa trẻ không chịu để người khác cho ăn và

mặc áo quần mặc dù trẻ còn quá nhỏ để tự làm được hai việc này Nhữngđứa khác thì thụ động, lệ thuộc và vui vẻ cho người khác chiều chuộng vàgiúp đỡ mình

Là những người leo núi nhiệt tình Lúc còn bé thì chúng tập leo lên ghế

sô-pha và tràng kỷ, lớn một chút nữa thì leo lên những đồ đạc có độ cao Nhữngđứa khác nhạy cảm hơn và sợ bị đau nên ít mạo hiểm hơn

Ăn uống tốt Mặc dầu không phải nhiều trẻ em chịu ăn thức ăn bổ dưỡng mà

phụ huynh nghĩ con mình nên ăn theo hướng dẫn trong các quyển sách họđọc được Một số trẻ ăn rất nghiêm túc, chúi mũi vào tô cơm cho đến khi vétsạch Một số khác xem thức ăn là đồ chơi và thích chơi với thức ăn, làm chonhững ông bố và mẹ khổ sở vì muốn kiên trì theo đuổi một chế độ dinh dưỡnghoàn hảo cho trẻ ngay từ khi trẻ còn nhỏ

Ăn rất ít sau khi được một tuổi Một số trẻ chấp nhận được một chế độ ăn

nghèo nản, một số khác thì cho cái gì ăn cái đó Có em ăn theo bữa chínhđàng hoàng, có em sinh ra để ăn vặt

Ngủ ngày khá nhiều cho đến khi được 3 tuổi Một số chỉ khoảng 18 tháng

là bỏ ngủ ngày dù bố mẹ có ép chúng đến mấy Đa số trẻ đi chập chững

đi ngủ trước 9:30 tối nhưng cũng có em thức đến gần nửa đêm Một số trẻngủ nướng đến 8 hoặc 9 giờ nhưng có em thức dậy sớm cùng với bình minh.Đối với những em hoạt động từ sáng sớm cùng với bình minh Đối với những

em hoạt động từ sang sớm đến chiều tối không buồn ngủ nên bố mẹ chỉ còncách cho trẻ uống thuốc an thần cho trẻ chịu ngủ

Sợ nhiều thứ Chó, tiếng động mạnh, môi trường mới và những vật thể lạ,

người lạ luôn làm cho đa số trẻ tuổi này sợ

Có nhiều thói quen khó ưa Điều này không chỉ ở trẻ em mới có.

Thay đổi cư xử từ ngày này sang ngày khác, tuần này sang tuần khác Nhiều

ông bố mẹ kể tôi nghe rằng con họ có những hành vi rất kỳ quặc hoặc thay đổi hoàntoàn lối cư xử Thường thì bố mẹ đổ lỗi cho việc mọc răng, thiếu ngủ hoặc “ăn phảicái gì” khi trẻ có hành vi khác thường Đây là những nguyên nhân bung xung dễ vinvào nhưng không phải lúc nào cũng hợp lý bởi vì người lớn cũng có ngày khó ở màlại không cho là mình đang mọc răng Ngay cả ngựa đua cũng còn có những ngày

khó tính.

Kết luận

Tất cả những bố mẹ có trách nhiệm đều quan tâm đến con cái của mình, muốn nuôidạy con mình tốt nhất Nhiều hành vi của trẻ em sẽ không làm cho phụ huynh lo lắngnếu họ hiểu được những biểu hiện nào được cho là bình thường nơi trẻ

Rõ tàng trong 10 em thì sẽ có 9 em làm cho bố mẹ phải bậ tâm đến hành vi củachúng Khi tôi nhìn vào con số thống kê trong Nghiên cứu Chamberlin, tôi tự hỏi: “Trẻcon nào được cho là cư xử bình thường? Những đứa trẻ hiền lành, không khóc lóc,chịu nghe lời hay là những Rambô nhỏ làm hung dữ trong nhà?

4 Trẻ khó nuôi: Bẩm sinh hay do phương pháp nuôi dạy?

Lịch sử

Vào thế kỷ 19, những nhà văn thường cho rằng những hành vi sai trái là do ditruyền Họ khẳng định rằng những tên tội phạm bẩm sinh không thể thay đổi được vìnhững người đó có cá tính khác thường

Đến thế kỷ 20 thì quan điểm này thay đổi dần và môi trường được xem là yếu tốquan trọng có ảnh hưởng đến hành vi của trẻ em Vào những năm 1950, những biểuhiện sai trái ở trẻ em được quy cho các bà mẹ thiếu năng lực Chẳng cần biết hônnhân của họ có ổn định không và cả bố và mẹ có phải là những người ưu tú không.Các bà mẹ chấp nhận quản điểm này dù phải chịu đựng những đau khổ, áy náy vàtâm trạng có lỗi triền miên

Nguyên nhân của những hành vi sai quấy: quan điểm của những năm 1990

Hành vi và tính cách được xem là cơ sở di truyền Những ảnh hưởng di truyền nàycung cấp tư liệu cho chúng ta tìm hiều những hành vi và tính cách của trẻ còn tùythộc vào những yếu tố môi trường, hoặc nói cho đúng hơn là những tiêu chuẩn củachúng ta trong việc nuôi dạy trẻ

Mặc dầu những đặc điểm di truyền về tính cách rất quan trọng, không ai biết chắcđược những ảnh hưởng tương đối của gien so với môi trường Cá nhân tôi tìn rằngmôi trường là yếu tố quan trọng nhất bởi vì chúng ta có thể tác động vào yếu tố nàybằng kỹ năng làm bố mẹ của mình, và bởi vì chúng ta không thể thay đổi những đặcđiểm di truyền nơi trẻ

Di truyền và môi trường – một sự nhầm lẫn

Cuộc sống không phải đơn giản như thế nên cuộc tranh luận di truyền - môi trường

đã bị sa lầy trong một số trường hợp Nếu một đứa trẻ thật khó dạy sinh ra trong mộtgia đình lúc nào cũng căng thẳng và phụ huynh thường xuyên chửi mắng, đánh đậpnhau thì đây sẽ là một trường hợp hai năm rõ mười đối với yếu tố môi trường Mặc

dù vậy, đó không phải là trường hợp điển hình

Quan hệ giừa người lớn thường rạn nứt bởi vì một hoặc cả hai người có lối cư xử

không thể nào chịu được Những hành vi này chắc chắn có cơ hội chuyển vào giencủa con họ Tục ngữ “cha nào con nấy” đúng cho rất nhiều trường hợp Hành vi củaphụ huynh ảnh hưởng đếnt môi trường gia đình và sản phẩm cuối cùng là một sựkết hợp giữa di truyền và giáo dục.

Một người lạ trong nhà

Nghe có vẻ vô lý nhưng đôi khi có gia đình sinh ra những đứa con không phù hợpvới họ Một gia đình đầy tình yêu thương, lịch sự, ngăn nắp và yêu hòa bình mà gặpphải một hung thần nhỏ thì sẽ hết sức đau khổ Tương tự, một anh hùng môn cử tạnổi tiếng lại sinh ra một cậu bé thụ động và nhút nhát suốt ngày chỉ thích hái hoa vàmân mê tà áo thì thật là hỡi ôi!

Khi một đứa trẻ không giống ai trong nhà thì đừng trách người hàng xóm Thiênnhiên thích làm thế đối với những ông bố bà mẹ dễ thương, nhằm mang lại một chúthương vị cho đời sốn của họ Ngay cả khi con bạn không hợp với bạn, bạn phải nỗlực hết mình vì con

Những đứa trẻ rất giống bố mẹ

Phu huynh nào cung muốn con mình thừa hưởng tất cả những điểm ưu tú của mình

và không mang những yếu tố kém mà mình có Trong thực tế thì thường xảy ra điềungược lại, chúng cứ thừa hưởng toàn những cái xấu cảu bạn và thể hiện những cái

đó ra ngoaìo ở mức độ tương đương hoặc nhiều hơn

Nhiều đứa trẻ rất khó chịu giống như cha mẹ chúng vậy Chẳng hạn những đứa trẻ

vô tổ chức thường là con của các ông bố bà mẹ vô tổ chức Một số trẻ em cần đếnbác sỹ nhi khoa vì chúng quá thụ động, và chẳng thích làm gì cả khi ở cùng ống bố

bà mẹ cũng chán ngắn như chúng

Những ông bố nóng nảy, bốc đồng và hung dữ thường là bố của những đứa trẻ hiếuđộng và việc trẻ giống bố như đúc thường dẫn đến va chạm về tính cách Cách đâymấy năm, tôi tư vấn cho bố mẹ của một cặp trẻ sinh đôi 5 tuổi mà bà mẹ chúng phànnàn là chúng không bao giờ chịu ngồi yên, lúc nào cũng chạy nhảy hoặc choảngnhau Ngồi trong văn phòng tôi, hai đứa trẻ ấy táy máy chân tay liên tục, giống nhưnhững chiếc gạt nước trên kính xe hơi Sau đó bố chúng đến Anh ta chạy ào vàophòng tôi, nói năng và đi lại nhanh nhảu như không bao giờ có thể ngồi yên một chỗđược Anh ta càng cố giải thích là con anh ta quá hiếu động, tôi càng thấy chính anh

ta cứ nhún nhẩy đôi chân, quơ tay, chuyển động thân thể liên tục Như thế anh

ta còn bất thường hơn cả con mình

Vào những năm 1990, hành vi của trẻ con có trở nên kém hơn không?

Cách đây 40 năm, những vấn đề về hành vi của trẻ con có vẻ được ít được đặt rahơn Nhiều nhà văn còn buộc tội những trào lưu đương thời trong việc bố mẹ làm ônhiễm và ảnh hưởng đến con cái Tôi không tin đây là lý do chính; có một cách giảithích đơn giản hơn nhiều Cách đây 40 năm mà một người đến tìm bác sỹ thì chắcchắn hiểu biết thời đó sẽ cho rằng chính bà mẹ gây nên những vấn đề cho đứa trẻ

đó và đề nghị các liệu pháp tâm lý dài hạn Điều này tự thân nó đã làm thoái chí việctìm kiếm sự hỗ trợ từ bên ngoài, làm cho phụ huynh không dám thú nhận với ai khác

ngoài những người thân thích của mình rằng mình không thể nuôi dạy được conmình Những vấn đề về hành vi của trẻ con đã trở nên phổ biến vào thời ấy bởi sựtan vỡ của gia đình nhiều thế hệ và của cải thế giới cạnh tranh gay gắt mà con cáichúng ta đang sống.

Tôi tin rằng những vấn đề không tăng lên mà chính sự nhận biết những vấn đề nàyđang cải thiện Bây giờ phụ huynh biết rằng sự phê phán không nhằm vào họ, cácông bố bà mẹ tỏ ra cởi mở hơn và mạnh dạn đề nghị được giúp đỡ Đây là một thayđổi tích cực

Những chuyên gia với những quan điểm thời tiền sử

Là một bác sỹ đã sống và chịu đựng ảnh hưởng của kỷ nguyên tâm lý buộc tội người

mẹ, tôi lấy làm kinh ngạc về sự tồn tại của một thái độ như thế Tệ hơn là có cảnhững chuyên gia có quyền lực lại chưa chịu chấp nhận ảnh hưởng của di truyền lênhành vi

Tôi cho rằng bất kỳ chuyên gia nào nhìn nhận cuộc sống với thái độ cởi mở một chút

sẽ không thể không nhìn thấy sự biến đổi lớn lao do di truyền trong tất cả các mặtcủa bản chất con người Bất kỳ bố mẹ nào từng có hơn một đứa con đều nhận thấy

sự khác biệt về cá tính của chúng Sự khác biệt đó không chỉ dựa trên sự chăm sóckhác nhau mà mỗi đứa trẻ nhận được, ngay cả khi gia đình đó chăm sóc mỗi đứa trẻ

th eo một cách riêng Tôi tin rằng, một số đứa trẻ sinh ra đã có tính khí khó ưa làmcho chúng căng thẳng và khó chịu trong môi trường của mình và rồi điều này lại tácđộng ngược trở lại chúng Nói ra điều này thật không mấy dễ chịu nhưng một số đứatrẻ làm cho chính mình khó được yêu thương và hòa hợp hơn là những đứa trẻkhác May mắn là điều ngược lại cũng đúng

Một nơi mà ảnh hưởng của gien ảnh hưởng rõ nhất là phòng chăm sóc trẻ sơ sinhcủa các bệnh viện Đây là nơi mà chúng ta nhìn thấy những đứa trẻ chưa được bố

mẹ ẵm bồng mà đã thể hiện những tính cách khác nhau Trong nôi này là một đứatrẻ dễ thương, nằm yên không khóc, dễ nựng và đút sữa Trong nôi kia cũng làđứa trẻ khỏe mạnh như thế, nhưng khó tính, khóc nhiều và ọc hết sữa ra Bạn khôngcần phải tìm hiểu nhiều về tâm lý cũng biết được em bé nào sẽ là niềm vui cho bố

mẹ của nó và em nào sẽ làm cho cả một gia đình dù rất thân thiện cũng phải ngánngẩm

Trong thời gian làm việc ban đêm trong thời gian thực tập tại bệnh viện phụ sản, tôithường nhìn thấy trẻ con khóc và được ẵm đi ra hành lang để không làm phiềnnhững đứa trẻ khác Một số đứa trẻ tôi chăm sóc bắt đầu cuộc sống như thế, sứcmạnh di truyền mang đến những vấn đề trước cả khi chúng rời bệnh viện Tôi khôngngây thơ gì để tin rằng tất cả bố mẹ không có lỗi gì, tôi chỉ ghét những chuyên gialạc hậu đổ tội cho các ông bố bà mẹ đối với tính khí và hành vi mà họ không phải làngười gây ra

Kết luận

Một số trẻ em sinh ra đã khó hoặc dễ nuôi dạy Chúng ta không thể cho những đứatrẻ khó tính đầu thai lại nhưng nếu chúng ta cố gắng hết sức thì có thể thay đổi được

rất nhiều.

Nếu bạn may mắn có được một thiên thần thì hãy cảm ơn Chúa về lòng tốt của Ngàinhưng đừng xem nó là một sự đầu thai hoàn hảo của một bà mẹ hoàn hảo Cònngược lại nếu bạn sinh ra những đứa con khó bảo thì hãy tỏ ra vị tha và tôi hy vọngquyển sách này sẽ giúp ích cho bạn Nếu bạn bị những người bố mẹ khác phê bìnhkhi họ so sánh con bạn với con họ thì rồi sẽ đến lúc họ cũng sinh ra những đứa trẻkhó tính như vậy Thế giới này công bằng lắm

Hãy nhớ rằng, hành vi bắt nguồn từ cả gien và môi trường Trong đó, môi trườngđóng vai trò quan trọng, và đặc biệt đây là những yếu tố chúng ta có thể thay đổi

5 Hiểu biết về hành vi của trẻ đi chập chững

“Ôi sao lại là tôi?”, bạn rên rỉ tay ôm đầu khi con bạn thình lình làm quấy trong siêuthị đông người “Mình thương yêu nó, mình lo cho nó từng miếng ăn giấc ngủ vậy

mà nó vẫn cứ hành hạ mình vì những cái trò đáng ghét của nó!”

Khi cái đầu mệt nhọc của bạn mệt hơn, bạn rất dễ tin rằng con bạn là kẻ thù củabạn, sẵn sàng trừng phạt bạn bằng những hành động xuẩn ngốc Nhưng tôi có thểđảm bảo với bạn là không phải như thế Đó chỉ là một cậu hoặc cô bé đang ở tuổichập chững có những hành vi điển hình và kém ý thức của tuổi này

Nhìn quanh những đứa trẻ tôi biết, dường như tất cả những khó khăn đều từ nhữngnguyên nhân đơn giản mà ra Nhận ra những nguyên nhân này sẽ giúp cho bạn xử

lý những vấn đề theo sau:

Nguồn gốc của những hành vi của trẻ tuổi chập chững

Khi bố mẹ đang không vui thì những quy mô nhhững hành vi của trẻ con có vẻ kinhkhủng, nhưng thật ra mỗi hành động đều có nguyên do từ bảy yếu tố có thể thấytrước sau đây Sự nhận biết về những nguồn gốc nguyên nhân này có thể sẽlàm cho bạn nhìn thấy được viễn cảnh của những hành vi và cho phép bạn tạo ramột cơ sở vững chắc cho việc áp dụng kỷ luật một cách hiệu quả Hãy xem từbản liệt kê như sau:

Tìm sự chú ý: Trẻ con tuổi chập chững luôn đòi hỏi được chú ý Nếu chúng không

có được cái gì đó bằng cách hay ho thì chúng sẽ làm cho bố mẹ khó chịu và cố làmcho bố mẹ để ý bằng những hành động khó ưa Đây là nguyên nhân phổ biến nhấtcủa những hành vi của trẻ

Ganh tị và cạnh tranh: Trẻ con tuổi chập chững có thể không màng đến phép lịch

sự một khi có ai đố muốn tranh giành vị trí với nó

Khó chịu: Trẻ con tuổi chập chững không suy nghĩ hợp lý được Chúng bực mình vì

những yếu kém và sự chưa phát triển của chính mình

Sợ xa cách: Trử con tuổi chập chững thích ở gần bố mẹ và rất khổ sở khi xa cách

bố mẹ

Phản ứng với việc trẻ bị bệnh, mệt mỏi hoặc có tâm trạng khó chịu: Trẻ con tuổi

chập chững rất vô lý, khó ưa, khó bảo lúc trẻ bị bệnh hoặc không thấy thoải mái

Mong đợi không thực tế của bố mẹ: Nếu bố mẹ mà muốn có một đứa con tuổi

chập chững có những suy nghĩ và hành động như người lớn thì quả là họ sẽ gặp rắcrối

Những vở kịch của phụ huynh: Phụ huynh tự hùa vào mình những khó khăn do

quá thổi phồng về sự việc và xem mọi việc quá nghiêm trọng

Trẻ con tuổi chập chững không giống như những ngôi sao nhạc pop, những chính trịgia hoặc các nhân vật quan trọng khác Chúng muốn được trở thành trung tâm của

sự chú ý, một yêu cầu mà các ông bố bà mẹ không chịu hiểu Tại sao chúng phải cư

xử tệ hại như vậy để được chú ý? Là bởi vì có thể đối với bạn không hợp lý lắmnhưng đó là lối cư xử của trẻ ở tuổi đi chập chững

Một số rắc rối chính của trẻ là vì chúng cũng giống như người lớn thu nhỏ, khôngbao giờ chịu thỏa mãn với những gì chúng có Lúc nào chúng cũng muốn nhiều hơnnữa Bạn cứ nhìn những tay tỉ phú có hàng đống tiền mà lúc nào cũng thèm hoặc mêtiền thì biết ngay Nếu có thêm một tỉ thì họ sẽ vội vàng lao đến Trẻ con tuổi chậpchững chỉ đơn giản cư xử như mỗi chúng ta, chúng chỉ không biết cách và khôngkhéo léo khi thực hiện điều này mà thôi

Giải thích hành vi

Vào một giai đoạn trong cuộc đời làm việc của tôi, tôi huấn luyện cho một số người

về nhi khoa và trong thời gian này, tôi học được cách hiểu hành vi của trẻ con bằngcác thuật ngữ tâm lý - động học Chúng tôi đã thảo luận về sự tranh giành giữanhững đứa trẻ là anh chị em ruột, sự lo lắng bị tước đoạt của trẻ, những mâu thuẫnthuộc phức tạp Ơ – đíp và những thuật ngữ to tát khác Những khái niệm này còn rấtmới mẻ với kiến thức của tôi Dù sao tôi đã có thẻ nói cho một người mẹ nào đónghe bằng cáh nào họ đã gây ra vấn đề cho con họ Không may tôi không thể đưa ranhững lời khuyên thực tế và sự hỗ trợ xúc cảm, những lời khuyên về cách thức quản

lý mà người mẹ thực sự cần Cái hay của tất cả mớ lý thuyết tôi đã học qua là chúnggiúp tôi học đựoc cách giải thích hành vi của trẻ tuổi chập chững một cách đơn giản

và thực tế hơn

Khi một đứa trẻ có hành động tiêu cực nào đó, hãy lùi lại và tự hỏi mình tại sao “Tạisao cậu nhóc bất trị này làm cái việc dễ giận đó?” Đối với tất cả trẻ tuổi chập chữngchỉ có một câu trả lời: để được chú ý

Trong khi đặc điểm cố tìm sự chú ý là gốc rễ của mọi hành vi của trẻ con, người lớnchúng ta lại không nhận ra điều này vì quá mệt mỏi, căng thẳng Bạn bè chúng ta cóthể cho chúng ta hoàn toàn là những tên ngốc chỉ vì ngồi quá gần màn hình trò chơinên không biết phe kia đang ghi điểm Chỉ cần lùi lại một bước và tự hỏi: “Chuyện gìđang xảy ra vậy? Đứa trẻ muốn gì chứ?” Nếu hành động hư đốn của chúng lại làmcho bạn tỏ ra quan tâm đến chúng thì cần phải nhìn nhận một cách nghiêm túc chấtlượng của sự quan tâm mà bạn dành cho trẻ

Các mức độ chú ý

Các chú ý dễ gây nhầm lẫn Có rất nhiều mức độ và chiêu thuật Mục đích của mỗiông bố bà mẹ là càng dành nhiều sự quan tâm cho con càng tốt Điều này thật sựquan trong đối với hạnh phúc và đời sống tình cảm của trẻ Tuy nhiên, nên nhớ rằngvào cuối ngày thì bạn sẽ hết sức lực và nhà cửa có thể như một bãi chiến trường.Bạn từ chối không dành sự quan tâm kếm chất lượng cho trẻ vì như thế sẽ không cólợi gì.

Nếu bạn xem sự quan tâm như là một quang phổ màu xếp hàng từ A đến Z thì có haithái cực màu sắc và ở giữa có nhiều màu sắc pha trộn Mức A (mức tốt nhất) là tất

cả những tương tác gần nhất giữa bố mẹ và con cái như nói chuyện, đọc sách, chơivới nhau và âu yếm nhau Mức cuối cùng là Z (mức tệ nhất) là hoàn toàn lờ trẻ đi,không công nhận sự có mặt của chúng

Khi đi từ A đến Z, phần thưởng cho trẻ sẽ ít hấp dẫn đi Trẻ con thường cố gànhcho được mức độ quan tâm tốt nhất có thể và nếu không được cái tốt nhất thì chúng

sẽ hạ mức độ xuống đến mức mà chúng thấy thỏa mãn

Những ví dụ về các mức độ quan tâm

Nếu phụ huynh rất quan tâm đến con nhưng không dành sự quan tâm loại Acho trẻ, nó buộc phải chọn loại B, C hoặc D Chúng sẽ bắt đầu liên tục đặt câuhỏi mặc dù chúng không thèm đếm xỉa đến câu trả lời Ít nhất thì chúng cũngbuộc bạn phải nói chuyện và chú ý đến chúng một chút

Nếu loại B, C hoặc D vẫn không có kết quả thì chúng sẽ gây gổ và lý sự tíchút Chúng có thể cãi trắng thành đen và khéo mồm khéo miệng giải thíchvới bạn và sử dụng những kỹ năng giống như một chính trị gia hùng biện khi

bị buộc tội tham nhũng Khi trẻ con nói thì không có nguyên nhân nào liênquan cho đến khi bố mẹ chịu mắc bẫy mới thôi

Còn nói về việc học nói thì trẻ con tuổi chập chững thường cho rằng cứ nói

“không” thì bố mẹ sẽ chú ý đến mình nhiều hơn Nếu làm như vậy vẫn chẳnggặp may thì chúng sẽ chọc ghẹo em bé, tắt truyền hình khi bạn đang xemchương trình mình yêu thích hoặc đánh, kéo đuôi con mèo Tất cả những việclàm này chỉ nhắm đến việc làm cho bạn chú ý đến chúng

Dùng lời ăn tiếng nói khó nghe cũng là một cách làm cho phụ huynh phải phát

rồ “Con ghét mẹ Mẹ thương Kylie nhiều hơn con” Những câu nói đó sẽ lặp

đi lăp lại chừng nào người nghe chịu chú ý đến mới thôi

Như vậy chúng đã hạ thấp yêu cầu xuống đến chữ cái thấp hơn trong thangmức độ từ A đến Z Đến nước này thì chiến tranh rất dễ xảy ra Chúng giận

dữ, nín thở và thậm chí nôn mửa khi cần thiết Có thể chúng không bao giờinhận được sự quan tâm loại A theo kiểu này nhưng nếu chẳng được quantâm chút nào thì chúng thấy đáng phải làm như vậy

Mức độ quan tâm cuối cung có chất lượng kém nhất bố mẹ có thể nạt nộhoặc đánh trẻ Thật khío hiểu làm sao mà bị đành đau và rầy la mà trẻ lạithích, nhưng xin nhớ cho đánh trẻ còn ít làm chúng tổn thương hơn là hoàntoàn bỏ quên chúng

Sự ganh tị và cạnh tranh

Trẻ nhỏ không hiểu nhiều về giá trị của sự chia sẻ và quan tâm đến suy nghĩ củangười khác Chúng muốn mình là ngôi sao, bất kỳ khi nào và vì sao không được giữvai trò này, trẻ sẽ rất bực tức

Trẻ con cư xử rất khác nhau Một số em hiểu được và có thái độ khả ái nhưng đa sốích kỷ và ghét người chiếm chỗ của chúng Sự ganh tị và cạnh tranh có thể gâynhiều phiền toái cho bố mẹ và gây nên những tình huống không thể nào lường trướcđược

Không hòa hợp với em bé mới sinh

Em bé mới sinh thường gây nên tâm trạng bối rối cho trẻ tuổi đi chập chững Ngượclại, trẻ cũng thích có em bé để chơi đùa nhưng thay đổi đột ngột làm cho trẻ cảmthấy ít được quan tâm và dễ làm cho trẻ trở nên ganh tị và hiếu chiến Bé mới sinh

và anh/chị mình thường dễ dàng hòa hợp nhưng nếu bố mẹ không nhạy cảm và quáquan tâm đến em bé thì sẽ gây ra vấn đề

Người mẹ thường tự nhiên quan tâm nhiều đến em nhỏ hơn và như thế sẽ có nhiềukhó khăn hơn Nếu bà mẹ căng thẳng đẩy trẻ ra xa mỗi lần trẻnđến gần em của nóthì cảm giác tiêu cực phát sinh mỗi khi ở gần em sẽ nhanh chóng làm hỏng mối quan

hệ chị em

Một nguy cơ khác là trẻ phát hiện ra rằng nếu nó chọc em thì mẹ sẽ nổi giận Và là

nó véo, kéo hoặc đụng vào em để được mẹ chú ý đến, dù mẹ có giận dữ Hànhđộng này có thể là vũ khí nguy hiểm của trẻ ở tuổi đi chập chững

Cũng có khi trẻ bị căng thẳng vì bạn bè đến thăm em bé mới sinh và vô tình không

để ý gì đến đứa trẻ lớn là nó Hoặc bà mẹ cứ mải lo cho em bé yêu mới chào đời,thay tã, cho bé bú, ôm ấp nựng nịu mà quên rằng có một đứa con nho nhỏ kháccũng đang cần mẹ nó quan tâm đến

Nếu biết suy nghĩ và để ý, thường thì mọi việc sẽ tốt đẹp, nhất là khi bạn bắt đầuđúng cách (xem phần sau để biết thêm về sự ganh đua giữa chị/anh em)

Sự ganh đua giữa chị/anh em

Những người mới có một đứa con không biết cuộc sống sẽ thay đổi thế nào nếu cóhai đứa con Hai đứa con bạn sẽ làm bạn tốt nhất của nhau nhưng cũng là địch thủ

dữ dội nhất của nhau Khi ở một mình mỗi đứa sẽ rất ngoan nhưng khi giành nhaucái gì thì cả hai sẽ cư xử rất tệ

Đứa nhỏ ghét nhất không được làm những điều đứa lớn được làm Chúng cảm thấychúng bị tước đi những đặc quyền nào đó Chúng giành nhau để được bố mẹ quantâm nhiều hơn và phản đổi khi cho rằng mình nhận được ít sự chăm sóc của bố mẹ

dù dưới hình thức là sự âu yếm hoặc là phần bánh được chia Đứa lớn chế giễu đứanhỏ và đứa nhỏ quật lại Đây là cái mà chúng ta gọi là sự ganh đua giữa chị/anh em

và những cái này chẳng thấm gì so với những hành vi tệ hơn của trẻ Tình trạng nàyrất phổ biển ở tuổi đi chập chững và có thể còn kéo dài đến khi chúng lập gia đình và

ra sống riêng

Những người lớn xen vào giữa chừng

Khi bạn đi mua sắm với trẻ con thì chúng ghét nhất khi thấy bạn dừng lại tán gẫu vớibạn bè Chúng văn vẹo,bỏ chạy hoặc bảo bạn rằng đã đến lúc phải chơi tiếp vớichúng

Còn khi đang dông dài trên điện thoại thì đừng trách con bạn làm những việc ngungốc Không cần hành động trước mặt bạn, nhưng phải gây những tiếng động saocho cứ hai phút bạn phải đến xem chuyện gì đang xảy ra

Khi bố đi làm về, hai người không thể nói chuyện công việc hoặc trao đổi nhữngthông tin quan trọng Mọi cái phải dành lại cho đến lúc trẻ đã đi ngủ Ngay cả việc ômhôn nhau cũng khó vì đứa trẻ sẽ nhảy vào giữa dành phần của nó

Một người bạn đến chơi và muốn có một buổi nói chuyện sâu sắc và có ý nghĩa cóthể phải ra về trong sự thất vọng Trẻ con sẽ xem việc này không công bằng và sẽnhảy lên nhảy xuống giữa hai người, đòi dẫn đi tiêu, đi tiểu hoặc leo trèo khắp nơinhằm đảm bảo rằng câu chuyện của các bạn không thể liền mạch được

Giải pháp là nên nhạy cảm, sắp xếp cho hợp lý và nói chuyện ngắn gọn với nhữngngười lớn khác khi có trẻ con tuổi này bên cạnh

Ganh tỵ với trẻ con khác

Trẻ con tuổi chập chững thường thích chơi với những đứa trẻ khác nhỏ tuổi hơnmình nhưng không chịu chia sẻ đồ chơi và không cho bố mẹ mình nựng em

Chẳng hạn một đứa trẻ được mẹ nó đưa đến chơi và làm quấy, đứa trẻ con bạn sẽlập tức chọc ghẹo con mèo, thật kỳ diệu trẻ được mẹ mình quan tâm đến ngay.Những người mẹ làm nghề trông trẻ còn phát hiện ra rằng con họ ghen tỵ đến nỗi họkhông thể chăm sóc được con của những người khác

Chỉ có thời gian chữa lành căn bệnh này Sáu tháng sau biết đâu con bạn sẽ kháchẳn Nhiều đứa trẻ đi chập chững không bao giờ cho đứa trẻ khác chạm vào đồ chơicủa chúng Đây là phản ứng bình thường vào tuổi này chứ đừng vội kết luận là bạn

đã sinh ra một đứa trẻ để sau này sẽ trở thành một con người nhỏ mọn và ích kỷ.Nên khuyến khích trẻ con chia sẻ nhưng đừng có làm lớn chuyện về việc này Mộtnăm sau việc này có thể sẽ thành dĩ vãng

Làm bố mẹ chúng ta nên hiểu một số thái độ giận dữ hoặc cáu gắt là do trẻ cảm thấykhó chịu chứ không phải trẻ có hành vi xấu Nếu đứa trẻ đi chập chững con bạnmuốn khẳng định khả năng của mình thì lúc đó bạn nên khuyến khích và âu yếm trẻchứ không phải la rầy nó

la rầy và phạt trẻ Nhiều người cho rằng trẻ con thường thức giấc vào nửa đêm là vìchúng có cảm giác lo sợ bị bỏ rơi Quan điểm của trẻ rất đơn giản là chúng yêu bố

mẹ và không cần biết lúc đó đang là ngày hay đêm, chúng sẽ muốn kiểm tra xem bố

mẹ có ở bên cạnh chúng không và nếu có thì phải nựng chúng một cái Điều này rất

dễ thương và lành mạnh trừ khi chúng nổi hứng muốn bạn chơi đùa với chúng khibạn đang ăn dở bữa cơm

Lo sợ phải xa bố mẹ là một khái niệm lý thuyết thú vị nhưng trong cuộc sống thì mộtmối quan hệ tốt đẹp vẫn quan trọng hơn

Bệnh hoạn và cảm thấy khó chịu

Khi trẻ con bệnh, mọc răng hoặc sốt, không nên buộc con phải cư xử tốt Chúng cảmthấy khó chịu bực bội nên chúng thường làm ầm ĩ và dễ hờn khi có những điều bấtnhư ý nho nhỏ Vào những thơì gian không thể tránh khỏi đó chúng ra nên chấpnhận và buông lỏng nề nếp một chút rồi sẽ lập lại kỷ cương khi lành bệnh Ngay cảnhững khi gia đình có xáo trộn, sinh hoạt bị đảo lộn thì cũng dễ gây ra những hành vikhông tốt nơi trẻ Bố mẹ bắt đầu khi làm lại, chuyển nhà, sinh em bé, gia đình cóngười bệnh hoặc có tang, có người đến thăm, thức khuya, đi du lịch và có xung đột.Tất cả những biến cố này đều có thể gây nên sự khó chịu nơi trẻ Nếu có nhữngthay đổi và biến có bất thường trên, nên chấp nhận nếu trẻ có quấy phá một chút và

xử lý những nguyên nhân gây ra việc này hơn là cứ áp đặt kỷ luật lên trẻ

Trẻ em không phải là người lớn thu nhỏ

Nhiều ông bố bà mẹ quan trọng hoá những điều bình thường trong cư xử của trẻcon vì họ cứ nghĩ con mình có thể cư xử như người lớn Trẻ con chưa có hoặc có rất

ít ý thức, chỉ biết đến hiện tại và chắc chắn không cư xử được như người đã trưởngthành Cố gắng làm cho trẻ lớn nhanh trước tuổi là có hại, vô ích và sẽ gây ra nhiềuvấn đề

tránh xa để không làm mình bị thương Bố mẹ phải bảo vệ con cái, không được phạtchúng vì chúng không hiểu biết.

Nếu không cho trẻ cái chúng muốn, một số em (nhất là giai đoạn 18 tháng tuổi) cóthể đập đầu xuống sàn nhà Đây là cách đau đớn để đạt được cái mình muốn nhưngtrẻ không hề biết hành động này có hại như thế nào Nếu không canh chừng và cứcho trẻ đi ra đường, đến gần hồ bơi hoặc bếp lò thì trẻ sẽ gặp nguy hiểm Khôngphải chúng hư hỏng mà bản chất của lứa tuổi này là muốn khám phá Chúng ta phảibảo vệ con mình

Biết chia sẻ là một vấn đề Khi một đứa trẻ khác lấy đi đồ chơi của trẻ thì nó sẽ chộplại, xô đứa trẻ và nổi cáu lên Vai trò của chúng ta là khuyến khích một thái độ

dễ chấp nhận hơn từ con của mình chứ đừng căng thẳng và nổi nóng Nên suynghĩ nhẹ nhàng hơn rằng thời gian trôi đi và con bạn sẽ hiểu biết hơn, chỉ cầnbạn hết lòng vì nó

Không có những giá trị của người lớn

Trẻ đi chập chững thường bị bố mẹ làm cho bối rối “Tại sao mẹ lại giận dữ thế nhỉ,trong khi mẹ vừa thích việc mình làm lắm mà?” Vấn đề là ở chỗ trẻ con không hiểuđược những giá trị mà người lớn tôn trọng đặc biệt khi đụng chạm đến vấn đề tiềnbạc, chi tiêu, quyền sở hữu và phép lịch sự

Nếu bạn đặt một hộp Socola đã mở nắp trên bàn, trẻ sẽ ăn hết Không nên nghĩ rằngtrẻ thiếu trung thực vì không xin phéo trước Nó cũng giống như việc trẻ leo trèo Trẻlàm điều gì đó vì nó có sẵn điều kiện cho trẻ làm điều đó

Trẻ có thể lấy tiền trong ví bạn nhưng đó không phải là ăn cắp Trẻ đi chập chữngthường tò mò, không hiểu gì về tiền bạc và không có chút khái niệm nào về sự sởhữu

Khi trẻ làm bể món đồ trang trí của bà ngoại, bà rất buồn Trẻ không hiểu ý nghĩathật của số tiền 60 đô la bà bỏ ra để mua vật đó

Trẻ con tuổi này lượn quanh nhà một vòng thì nhất định sẽ có cái bị làm vỡ hoặc làm

đổ Nếu làm bể chiếc bình hoa nhỏ thì bạn không có phản ứng gì Nhưng nếu đó làmột món đồ gốm sứ vô giá, bạn sẽ nổi khùng Trẻ con chỉ cảm nhận được sự bấtbình, chúng không hiểu những giá trị khác nhau trong hai loại phản ứng này

Trẻ con cư xử như thế đó, không cần biết phụ huynh chúng hôm đó đang vui haybuồn Nếu mẹ chúng có nhức đầu, chóng mặt hoặc mệt xỉu, đó là chuyện của mẹ vàchúng không vặn nhỏ âm lượng giọng nói xuống đâu Khi bố về đến nhà là chúng

reo ầm lên, chẳng cần biết lúc đó đang sớm hay muộn Chúng muốn nô đùa vàchuyện trò với bố không màng đến việc ông bố cần được yên tĩnh và muốn xem bảntin chiều Người bố mà chúng mong đợi đang ở đó và chúng hoàn toàn không bậntâm gì đến trận đến chiến trận đang diễn ra tại Trung Đông hoặc tình hình kinh tếđang trì trệ.

Trẻ ở tuổi chập chững không hiểu ý nghĩa của sự “đợi” Chúng khôn g hiểu tại saophải đợi cho đến khi mẹ sẵn sàng Xếp hàng, đợi đến lượt hoặc ngồi chờ không nằmtrong kho tàng hiểu biết của chúng Và còn những lễ nghi mà phụ huynh chúngmuốn chúng luôn phải tuân theo Chẳng hạn lúc thấy đói chúng muốn ăn chứ khôngnhất định phải đến giờ nào đó như đối với người lớn Nếu chúng cho rằng mẹ chúngnấu ăn rất dở, chúng sẽ nói ngay như thế Chúng chỉ biết nói thật khi được hỏi vàchưa biết đến nghệ thuật ngoại giao mà người lớn sử dụng nhằm tránh làm tổnthương người khác Tất cả những điều trêncho thấy một đứa trẻ bình thườn suy nghĩ

và cư xử như thế nào Cùng với thời gian chúng sẽ học được lối cư xử lạ lùng củangười lớn Tạm thời thì không nên cho trẻ hư hỏng và nên tỏ ra hiểu trẻ, hướng dẫnnhẹ nhàng và không nên phạt trẻ nặng tay

Theo dõi hành vi của trẻ

Tôi đã dành phần lớn thời gian can ngăn bố mẹ và con cái nhằm khắc phục mâuthuẫn giữa họ với nhau Tôi luôn luôn thấy một trình tự chung: trẻ con làm bà mẹ bựcmình, bà mẹ trả miếng và làm trẻ tức giận hơn, rồi lại đến phiên trẻ trả đũa mnạhhơn và cứ thế tiếp tục Người lớn và trẻ con cứ đối xử với nhau, với người mìnhthương yêu nhất, một cách ít nhạy cảm và tử tế Họ làm cho quan hệ giữa họ căngthẳng và làm tổn thương nhau một cách vô ích từ những việc không đáng

Cuộc chiến nào cũng xuất phát từ những nguyên do không đâu vào đâu lúc đầugiống như chiến tranh giữa người lùn và người khổng lồ bắt đầu bằng việc bên nàycho rằng nên đập đầu trứng ở đầu nhỏ, bên kia cho rằng nên đập đầu lớn Một tênbắn ra một viên đạn, bên kia bắn trả sáu viên và chẳng bao lâu, cả triệu người bị lôicuốn vào cuộc chiến Khi làm bố mẹ, chúng ta ở rất sát đường biên giới đến nỗikhông biết mình đã tạo ra những cuộc chiến tranh không tránh khỏi và bất phânthắng bại như thế nào Cả bố mẹ và trẻ con đều có thể cùng bướng bỉnh nhưng chỉ

có bố mẹ là đủ trí khôn để biết nên dừng lại ở đâu Cố gắng tập trung hiểu biết và tríthông minh của bạn để nhận biết khi nào là lúc bạn đang gây hại cho con và đangtạo ra một tình huống không có lợi ích gì Cả hai bên đều phải theoi dõi sự phát trỉênhành vi và với tư cách là một bên tham gia vào cuộc chúng ta phải hướng đến sựhoà bình và nhắm đến một giải pháp nhanh chóng và công bằng Cuộc sống vốn đãkhó khăn không cần đến những tổn thương vô ý đến quan hệ gần gũi nhất củachúng ta

Kết luận

Đa số hành vi của trẻ con bắt đầu bằng một vài nguyên do có thể đoán trước được.Mỗi đứa trẻ có tính cách riêng và mức độ hành vi khác nhau nhưng phần lớn cónhiều điểm chung Bí quyết của chúng ta phải học cách lùi lại một bước khỏi vị trícủa chúng ta ở đường chiến tuyến để xem ai rốt cuộc sẽ thắng, ai sẽ thua Một vài

đứa trẻ làm bất kỳ điều gì chúng muốn hoặc tỏ ra rất hiếu chiến Quá lắm chúng chỉgiống như những đứa trẻ hai tuổi khác.

Khi chúng ta hiểu được nên mong đợi điều gì và xử lý trò chơi như thế nào, chúng ra

sẽ có nền tảng tốt để từ đó dễ dàng áp đặt kỷ luật Các kỹ thuật áp dụng kỷ luậtđược bàn đến trong chương 8 và 9

6

Áp dụng kỷ luật

Mỗi người trong chúng ta, dù là trẻ con, người lớn đều cần phải có kỷ luật Chúng ta

sẽ cảm thấy hạnh phúc và an toàn hơn nếu chúng ta song một cuộc sống có kỷ luật

và biết rõ chỗ đứng của mình Nếu bạn đã từng làm việc trong một văn hòng hoặctham gia vào một quan hệ được chi phối bởi những quy tắc và giới hạn không hợp

lý, không ai quan tâm hoặc khuyến khích, chú ý thì bạn sẽ hiểu trong tình huống đótrẻ con cảm thấy như thế nào Trẻ con hạnh phúc khi biết bố mẹ chúng đoàn kết,kiên định và quan tâm đến việc chúng cư xử như thế nào

Kỷ luật tốt bắt đầu từ trong nhà và từ đó chuẩn bị cho trẻ con một con đường ítchông gai đến trường học Khi trẻ bắt đầu học thì trẻ đã phải được huấn luyện ngồivào bàn, giữ yên lặng và biết vâng lời Không có ai bị ấn tượng nếu việc học của trẻgiống như thiên tại Anhxtanh khi còn nhỏ hoặc chúng cư xử như một đứa bé sơ sinh.Nuôi dạy một đứa trẻ không phải trò chơi dễ chơi nhưng nếu tất cả mọi người đềubiết quy luật của trò chơi và không nghi ngờ gì về sự công bằng của trọng tài thì thếgiới sẽ hòa bình hơn

Lý thuyết về kỷ luật dễ viết nhưng không dễ thực hành Chính sự khác nhau trongmỗi cá nhân đứa trẻ và ý kiến của những chuyên gia ngày càng nhiều làm cho tất cảnhững ông bố bà mẹ thời nay bối rối Đó là lý do tôi đưa ra ý kiến của mình sau đây

Kỷ luật là gì?

Khi nói đến từ kỷ luật, nhiều ông bố bà mẹ hoảng sợ vì họ nghĩ đén ngay việc phạttrẻ nhưng không phải như vậy Nguồn gốc Latin của chữ này (discipline) là dạy hoặchuấn luyện Còn một từ khác (disciple) trong tiếng Latin có nghĩa là người học Nhưvậy thì kỷ luật có thể được xem là kinh nghiệm học tập cho trẻ chứ không phải chỉ là

sự trừng phạt và gây đau đớn Trẻ con là đối tượng sẽ học tập thông qua tình yêuthương và tấm gương của cha mẹ, nhưng về mặt nền tảng thì có những luật lệ đượcquy định rõ ràng

Kỷ luật có thể do tự thân, thường gọi là tự kỷ luật hoặc tự giác, hoặc được áp đặt từbên ngoài Rõ ràng trẻ còn quá nhỏ thì không hiểu gì về tự kỷ luật vì thế vào giaiđoạn này chúng ta phải định hướng cho trẻ Vào tuổi trước khi đến trường, trẻ con

đã có thể nhận trách nhiệm về những việc làm của chúng và chúng ta có thể hỗ trợcho trẻ trong quá trình này bằng cách buông lỏng dây cương một chút và cho trẻ mộtchút tự do chọn lựa Như đúng và sai của mình Đến tuổi đi học thì quá trình buông

lỏng sẽ được mở rộng hơn, trẻ được phép kiểm soát nhiều hơn quyết định của mình.Mục đích chính là giúp trẻ hình thành tính tự kỷ luật trước khi trẻ bắt đầu đi học.

Thái độ đối với kỷ luật

Vào đầu thế kỷ này thì cuộc sống còn rất khổ sở Trong năm em bé sơ sinh thường

có một em chết trước khi được 4 tuổi và vì thế thái độ đối với việc nuôi dạy trẻ rấtkhắt khe Người lớn là người lớn, trẻ em là trẻ em không ai thắc mắc gì về việcngười lớn phải chịu hoàn toàn trách nhiệm Quan điểm này hình thành ngay từ khisinh trẻ ra Trẻ con sẽ được cho ăn đúng giờ, đúng lúc và nuôi dạy dựa trên một nềntảng kỷ luật bao gồm các quy định, sự vâng lời và hình phạt Đây là thời điểm mà sựlịch sự và tôn trọng người lớn tuổi hơn là điều bắt buộc

Vào những năm 40 tình hình bắt đầu đổi khác và vào những năm 70 thì trở nên hếtsức bi quan Lúc đó thì trẻ em được chăm bẵm, dỗ dành ngay khi vừa lên tiếng Trẻ

em lớn hơn thì được quan tâm cưng chiều và nhà trở thành một nơi dân chủ; và trẻcon và người lớn đều bình đẳng Khi không đáp ứng được yêu cầu cảu con thì bố

mẹ cảm thấy tội lỗi và không dám sử dụng kỷ luật

Vào những năm năm 90, quan điểm bi quan và nhượng bộ này tiếp tục được khuyếnkhích Những chuyên gia viết các sách lý thuyết bán chạy đã góp phần vào xuhướng này Theo những chuyên gia nhồi nhét nhiều lý thuyết trong các thư viện nàythì việc sờ đến trẻ, đánh chúng một cái hoặc bắt trẻ đi ngủ là không thể chấp nhậnđược Tôi thích lý thuyết dạy trẻ bằng sự dịu dàng và tình yêu thương nhưng tínhthực tế trong phương thức này rất mơ hồ Khi tôi xử lý một đứa trẻ, tôi không cầntriết lý, tôi chỉ cần những kỹ thuật có hiệu quả

Càng làm việc với các gia đình, tôi càng quan tâm đến quan điểm mới nhất về việcnuôi dạy trẻ Chúng ta đã thay đổi từ quá khắt khe đến quá dân chủ, và gần nhất làtình trạng vô tổ chức Tôi tin rằng những năm 90 là thời gian cho một quan điểmtrung dung và cân bằng hơn những đứa trẻ hạnh phúc biết chỗ đứng của mình vàcùng với phụ huynh kiên quyết và dám nhận lấy trách nhiệm

Khó quá hoặc dễ dãi quá

Có rất nhiều cách giáo dục trẻ và cách nào cũng đúng Tuy nhiên có hai cách sau: đó

là quá khó hoặc quá dễ Phụ huynh khó quá và lúc nào cũng nhăm nhe phạt trẻ sẽlàm cho trẻ không phát triển được suy nghĩ độc lập và về lâu dài khi muốn thoát khỏi

sự áp bức, chúng sẽ tìm cơ hội nổi loạn Còn nếu dễ quá, hkông có một giới hạn nàothì sẽ không thể tạo được nền tảng tốt cho việc học hành và tự lập khi trưởng thành.Nếu được tự do quá, trẻ sẽ nghĩ rằng phụ huynh không quan tâm đến trẻ nên chẳngcần biết trẻ đang làm gì Nếu phụ huynh quá mềm mỏng thì không phải vì thế trẻthương yêu họ hơn; ngược lại chúng ít tôn trọng bố mẹ

Nếu tránh được việc quá nghiêm khắc hoặc quá nuông chiều trẻ thì chúng ta sẽ cóquan điểm cân bằng hơn và từ đó chọn ra phong cách thích hợp cho mỗi chúng ta.Mỗi đứa trẻ và mỗi người làm cha làm mẹ đều có những nhu cầu riêng biệt đối với

kỷ luật và cách thức áp dụng kỷ luật Quyền chọn lựa là của chúng ta

Thế còn tương lai? Hãy thử xem một ví dụ hai gia đình ổn định và hạnh phúc muốn

dành những gì tốt nhất họ có được cho con cái Một gia đình áp dụng kỷ luật khắtkhe có mức độ; một gia đình khác chọn cách thức dễ dãi hơn Nếu bạn theo dõinhững đứa con của hai gia đình này khi chúng được 20 tuổi, bạn sẽ khó nhìn thấyđược chúng cư xử và có cảm xúc khác nhau như thế nào Tuy nhiên, khi những đứacon này trở thành bố mẹ thì họ sẽ áp dụng hai phương pháp dạy con hoàn toàn khácnhau như phụ huynh của họ đã áp dụng đối với họ khi họ còn nhỏ Một gia đình rấtkhắt khe và một gia đình rất dễ dãi với con cái Mỗi người trước khi lập gia đình đều

đã có một thái độ đối với việc giáo dục con và chỉ thể hiện ra khi con cái họ ra đời

Thời điểm bắt đầu áp dụng kỷ luật

Quan điểm trong những năm 90 cho rằng trẻ sơ sinh nên được nuông chiều Đây làthời gian thiết lập quan hệ gần gũi và cảm giác an toàn cho trẻ như sợi keo dính giữatrẻ và bố mẹ Nhiều bậc tiền bối cho rằng như vậy sẽ làm cho trẻ sau này hư đốn vàđòi hỏi nhiều nhưng quan điểm thời nay là như thế sẽ làm cho trẻ cảm thấy an toàn

và độc lập hơn Trẻ con dưới một truổi rõ ràng không cần kỷ luật mà là sự yêuthương, gần gũi và thói quen sinh hoạt tốt

Những trẻ em ở tuổi chập chững lại hoàn toàn khác Đó là giai đoạn thú vị khi trẻphát triẻn cơ bắp và muốn thách thức mọi cái xung quanh Chắc chắn trẻ tuổi nàycần có kỷ luật nhưng mức độ bao nhiêu tùy thuộc vào tính cách của trẻ và sức chịuđựng của bố mẹ

Trẻ trước khi được 20 tháng nên học một chút kỷ luật, có thể dưới hình thức rỉ taihoặc nói nhỏ Đối với những đứa trẻ quậy phá và hung hăng thì không dễ tí nào Cónhững đứa trẻ vào ngày thôi nôi đã tấn công khách đến thăm mà như thế thì quyểnsách này sẽ phát huy tác dụng

Bắt đầu áp dụng kỷ luật là một quyết định rất cá nhân nhưng thông điệp chính là nênbắt đầu một cách nhẹ nhàng Trước khi được 2 tuổi thì trẻ ít tỏ ra hung hăng và quáđáng Chúng chỉ hành động một cách thiếu ý thức Hướng dẫn rõ ràng và nhẹ nhàngcho trẻ là đủ, không cần phải lên gân lên cốt Việc này để dành cho giai đoạn sau

7

Kỷ luật – Hãy làm cuộc sống của bạn dễ chịu hơn

Mặc dầu phần lớn bố mẹ biết những tình huống nào sẽ tạo điều kiện cho con mìnhbộc lộ tính xấu ra ngoài, vậy mà nhiều khi họ vẫn thường rơi vào những tình huống

đó một cách vô lý Trẻ con tuổi chập chững không phải là giáo sư về tâm lý nhưngchúng hiểu được chúng ta Chúng đặt sẵn những kíp nổ sẵn sàng làm nổ tung nố

mẹ nhưng nếu chúng ta đi trước một bước, khôn ngoan và bình tĩnh, những kíp nổ

sẽ xìu đi như bị ẩm nước mưa

Những ông bố bà mẹ thời nay có rất nhiều mối quan tâm: việc làm, các mối quan hệ,

và những vấn đề quan trọng như tiền bạc, nhà cửa Không thể gạt bỏ hết những mối

lo này nhưng chúng ta nên hạn chế tối đa những ảnh hưởng có thể có của nhữngmối bận tâm này Tôi chỉ yêu cầu chúng ta nhận biết hơn các tác động tạo nên sự

căng thẳng, nhằm làm hết sức mình để tránh những phiền toái cho con mình Có rấtnhiều cách chúng ta có thể kiểm soát được tình huống.

Đừng bới lông tìm vết

Một số người lớn cứ muốn vạch lỗi con mình Ngay cả khi dẫn con đến chỗ tôi khám,nhiều ông bố bà mẹ lúc nào cũng nhắc con “ Con phải nhìn vào Tiến sĩ Greeen khinói chuyện với ông ấy!” “Con phải nói xin vui lòng!” “Con khoanh tay lại nào!”

“Không được sờ vào đồ chơi đó!” “Ngồi thẳng lên!” Chẳng có gì thân thiện trongmột không khí như vậy vì mỗi cử động nhỏ của trẻ đều làm cho tình huống căngthẳng

Kỷ luật quá kiểu như thế này là phản tác dụng Chỉ cần chú ý đến những điều chínhyếu, quan trọng nhất còn những cái khác thì lờ đi

Tránh leo thang

Nhiều ông bố bà mẹ cú bám mãi vào những hành vi nhỏ và nhai đi nhai lại cho đếnkhi nó trở thành những sự kiến nhớ đời

Họ ngồi ở nhà và đứa con chỉ làm rơi một mẩu bánh trên thảm Thế là họ gào lên:

“Nhặt lên nhanh! Nhặt ngay bỏ vào thùng rác! Con nhỏ này! Tao đã dặn mày rồi!Mày sẽ biết tay tao!”

Làm sao mà một mẩu bánh lại làm bạn phải nổi trận lôi đình? Nếu bạn lờ đi thì cóthể con chó đã ăn quách mẩu bánh đó

Khi đã xong chuyện thì quên đi

Trẻ con quên rất nhanh nhưng bố mẹ thì không Nếu trẻ làm chuyện đáng bị phạt thìphạt ngay lúc đó rồi tha thứ và vui vẻ với chúng Làm bố mẹ mà khó quên đi những

sự việc nào đó thì sẽ giảm thọ nhanh hơn vì phải thường xuyên chịu đựng nhữngcuộc chiến tranh tâm lý Sự căng thẳng càng cao, trẻ con cang hư đốn và gia đìnhcàng mất hạnh phúc

Oán giận chỉ làm bố mẹ dễ bị tăng huyết áp và bị ung thư và cũng chẳng giúp trẻphát triển ổn định và tốt đẹp

mà người lớn chửi nhau, trẻ con đánh lộn và truyền hình được mở lớn hết cỡ thì khó

mà áp dụng kỷ luật đối với một đứa trẻ Sự bình an và yên lặng tốt cho trẻ hơn Trẻ

cư xử và suy nghĩ tốt nhất khi không có tiếng ồn và sự xáo trộn ở môi trường xungquanh

Đừng ham hoạt động quá

Hoạt động có tính lây lan và sẽ tác động đến những người xung quanh Khi trẻ con

trong một nhóm kéo nhau vui chơi thì đứa con nhỏ nhất của bạn cũng muốn thamgia Trẻ con tuổi chập chững rất thích chơi đùa và thích thú được chạy và cười đùavới bố hoặc mẹ Nếu bạn dành thời gian chọc ghẹo và vui chơi với chúng thì phảicho chúng thời gian để dịu xuống.

Nếu trẻ đang hăng chơi lại bị bắt ngồi vào bàn ăn thì trẻ không thể cư xử đúng đắngngay được Trước giờ trẻ đi ngủ không nên ch trẻ tham gia vào trò chơi hoặc hoạtđộng gì quá sôi nổi và vui nhộn

Xúm nhau lại chơi đùa là điều trẻ thích làm nhất Bố mẹ thì cho là trẻ ham hoạt độngvới vì chúng uống Cô-ca Cô-la, ăn nhiều sô cô la và kẹo ngọt nhưng điều này khôngđúng Dù chỉ cho trẻ ăn bánh mỳ nhạt và uống nước suối, trẻ cũng vẫn hiếu độngnhư thế Nếu bạn muốn có sự yên tĩnh và thanh bình, đừng khuấy động những đứatrẻ

Chấp nhận cái không thể tránh khỏi

Có thể giảm thiểu sự căng thẳng bằng cách nhìn cuộc đời với triết lý chấp nhận Cónhững điều xảy ra với chúng ta và con trẻ mà không thể nào tránh được Nếu bạn có

tự giận hoặc hết sức lo lắng thì chúng vẫn cứ xảy đến Vì thế hãy thư giãn và tiếpcận quan điểm triết học của đạo Phật

Khi con bạn bị bệnh, trẻ sẽ thức dậy thường xuyên vào nửa đêm dù bạn có chấpnhận hay không Khôn ngoan nhất là tranh thủ và biết ơn những khoảng thời gianbạn ngủ được, nếu cứ oán trách hoàn cảnh thì khi có thời gian bạn lại không thể ngủđược

Trong việc nuôi dạy con, rất khó nhìn đời bằng con mắt triết học nhưng nếu cứ đâmđầu vào tường thì càng vô ích Ý tôi không phải là bạn cứ khoanh tay ngồi nhìn niệmPhật hoặc nhai kẹo cao su Chúng ta cần mở to mắt ra mà nhìn, không phải hànhđộng ào ào mà phải sử dụng cái đầu của mình

Quy tắc bất di bất dịch: Trong nhà này có những quy định thống nhất

Trẻ con không thể sống hạnh phúc nếu phụ huynh và ông bà cứ chỉ bảo cho chúngmỗi người một kiểu Nếu một ngày trẻ phạm tội hoặc tự hành xác, trẻ vẫn bối rốikhông biết điều chúng làm có phải là tội lỗi hay không Nếu ông bố nói: “Con hãy làmthế này!” còn bà mẹ thì nói: “Không được, con phải làm cách khác” thì kỷ luật sẽchẳng có tác dụng gì

Cũng sẽ không có gia đình nào mà bố mẹ lại hoàn toàn thống nhất nhau về việc nuôidạy con Dù có những quan điểm khác nhau nhưng chúng ta vẫn cần phải hợp tácvới nhau, biểu hiện và áp dụng một cách thống nhất kỷ luật đối với con trẻ trong giađình

Nếu hôm nay cảnh sát cho phép van lái xe bên phía tay phải lề đường mà ngày mai

họ bắt giam bạn khi bạn không lái xe bên trái, điều này sẽ làm cho bạn bối rối, bất an

và giận dữ Tương tự như vậy khi trẻ con sống trong một môi trường mà các quyđịnh không nhất quán và liên tục thay đổi Trẻ sẽ trở nên giận dữ và cáu gắt, khóbảo

Một số cặp vợ chồng cứng đầu và không tôn trọng nhau chút nào vì thế cứ mỗi lần

áp dụng kỷ luật với trẻ là họ cãi lộn nhau Đứa trẻ sớm nhận ra sự mâu thuẫn và sẽđứng về phía một người nhằm làm cho sự bất đồng của họ lên đến mức không thểdung hoà được Khi có sự khác biệt lớn giữa ý kiến của bố và mẹ, bạn sẽ không chỉbảo gì được cho trẻ cho đến khi các bạn đi đến sự thoả thuận

Những ông bố bà mẹ nóng giận sử dụng con mình như vũ khí nhằm chống lại nhau

là vi phạm quyền lợi của trẻ và sẽ gây hại khôn lường cho trẻ Theo kinh nghiệm củatôi, bố mẹ để cho con nhận thấy họ không thống nhất và lợi dụng con mình cho mụcđích làm tổn thương nhau thì quan hệ của họ sẽ xấu đi và chia tay là điều sớm muộncũng sẽ xảy ra

Đừng xem ông bà là bình phong

Bố mẹ nếu không điều khiển được con mình thường buộc tội người khác cho vấn đềcủa họ Tôi thường nghe họ nói: “Tôi khong dạy cháu được vì bà nó chiều chuộng vàlàm hỏng nó.” Việc này chẳng liên quan gì Bạn không nên buộc tội người khác, kể

cả người chăm sóc hoặc thầy cô giáo của trẻ cho sự không hoàn hảo của nó Dùsao, trẻ có khả năng thích nghi một cách kỳ diệu với những kỷ luạt khác nhau trongnhững tình huống khác nhua Dĩ nhiên trẻ nhận ra rằng có nhiều giới hạn khác nhauvào tuổi trước khi đến trường hoặc đi học, nhưng nên cho chúng biết rằng có mộttập hợp rõ ràng các quy định trong nhà cần phải tuân thủ trước

Bố mẹ là những người góp vốn chính vì thế họ có ảnh hưởng và trách nhiệm lớnnhất đối với tiêu chuẩn hành vi của con cái mình

Phải có hai người mới đánh nhau được

Đánh nhau với trẻ con chẳng ích gì và nói chung có thế tránh được việc này Đối vớitrẻ ở tuổi chập chững, nếu bạn có thắng thì bạn cũng thua ở góc độ nào đó Sau 10phút, đứa trẻ sẽ quên tất cả những chi tiết của cuộc ẩu đả nhưng cả tiếng đồng hồsau bố mẹ vẫn còn mệt bở hơi hai dù mình là kẻ chiến thắng

Tôi thường nghe các ông bố bà mẹ nói: “Nó cứ gây gổ với tôi” Và tôi luôn trả lời: “Bà

có ý nói là bà cứ phải giận dữ với nó?” Có ngớ ngẩn đến mấy cũng hiểu được làkhông ai lại có thể đánh nhau một mình, giống như không ai nhảy điệu tăngô mộtmình được

Bạn biết là khi bạn nổi đoá và muốn thắng con, kết quả sẽ tuỳ thuộc vào phản ứngcủa đối tượng mà bạn giận Nếu trẻ cũng nổi cơn tam bành và mất kiểm soát thì bạn

sẽ phải mắc kẹt vào cuộc chiến giữa các vì sao Nếu bạn không can dự hoặc thamgia cuộc chiến, vậy sẽ chẳng có ai thắng thua gì cả

Chỉ mình bạn có quyền tham gia hoặc tránh không tham gia cuộc chiến với conmình Ban chỉ cần đến quầy giả quyết khiếu nại và phàn nàn trong một cửa hàngbách hoá mà quan sát thì sẽ biết người thật sự bình tĩnh và khôn khéo là thế nào

Mỗ khi khách hàng cất tiếng ca thì lập tức người phía sau quầy sẽ nói giọng ngọtxớt: “Ô tôi xin lỗi là cái lưỡi dao rơi ra khỏi cí mát chế biến thức ăn mới này đã làm

bà bị thương Chưa bao giờ chuyện này xảy ra Tôi sẽ báo cáo với ông cửa hàngtrưởng.” Dù bạn tin hay không, là bố mẹ bạn có quyền khuyến khích hoặc ngănngừa sự đối đầu với con cái, tuỳ thuộc vào phản ứng của chúng Đánh nhau với trẻ

con chẳng khác gì chơi tennis với một trái dừa, vì thế tốt hơn nên dành sức lực choviệc ổn định huyết áp và duy trì sức khoẻ, hoà khí trong gia đình.

Những cơ cấu và lề thói

Trẻ con có xu hướng cảm thấy an toàn và hạnh phúc khi sống trong một môi trường

có tổ chức và trật tự Nếu trẻ biết khi nào phải ăn, đi ngủ, đi học thì trẻ cũng nên biếtmức độ hành vi mà phụ huynh cho phép Trẻ thường thuân theo chế độ sinh hoạt nềnếp, một khi có thay đổi như ăn trễ giờ, bố mẹ đi công tác hoặc có khách lạ đếnthăm thì trẻ sẽ cảm thấy bị xáo trộn Bất cứ lúc nào có thể thì nên tổ chức trước mọiviệc và cho trẻ biết trước điều gì sắp xảy ra với chúng Bố mẹ không có kế hoạch thìcon cái cũng dẽ không có kế hoạch và cuộc sống sẽ rối tung lên

Nhận biết những ngòi nổ

Ngòi nổ ở đây là những tình huống có thể dẫn đến sự phiền toái, chẳng hạn trẻ rề ràlàm cho trễ học, không chịu tắm, không chịu đánh răng và ăn rau trái hoặc khôngchịu rời một cửa hàng bán kem Nhưng tình huống nhỏ có thể dẫn đến những hậuquả lớn và vì thế tốt nhất nên luôn tránh những ngòi nổ còn hơn là phải dọn dẹpđống đổ nát

Nếu bạn lùi lại và phân tích một cách công minh vốn liến những trò láu cá nào đócủa trẻ, bạn sẽ phát hiện ra rằng chẳng có nhiều Chỉ có một hai trò cũ nhưng bạnnổi cáu vì không để ý và nhận ra trò đó

Hãy nhìn cho rộng hơn, chú ý hơn và nắm rõ chính xác điều gì kích thích nhữnghành vi khó ưa của trẻ để tìm cách tránh một cách khôn ngoan

Tích cực có tác dụng mạnh mẽ

Những kỹ thuật dạy trẻ ở tuổi chập chững thường rất thành công khi được áp dụngbởi những bố mẹ tích cực Trước hết, bạn phải tin vào những điều bạn làm rồi nóithật rõ ràng với con cái Tôi coi ohương pháp dạy con tích cực kiểu này là một loại

vũ khí “Phải làm theo cách này thôi!” Nó sẽ được nhắc đi nhắc lại trong sách này vànếu có lúc nào đó kỷ luật không phát huy tác dụng thì hãy lùi lại và kiểm tra xemmình có chuyển giao thông điệp này một cách rõ ràng hay không Hãy nhớ, những

bố mẹ lạc quan là những con người mạnh mẽ!

Nhận biết những dấu hiệu tiêu cực

Rất dễ triết lý về việc làm một người bố hoặc mẹ tích cực 100% nhưng trong thực tếđiều này không dễ Mỗi khi gặp khó khăn thì chữ “không!” thường được dùng thườngxuyên Lúc mọi việc trở nên quá tệ, mỗi ngày sẽ trở thành một cuộc chiên đấu tiêucực với “Không.” “Đừng,” “Thôi đi” – rồi Bớp! Qua một ngày như thế, bố mẹ đâmchán nản và buồn phiền Khi lê chân đến giường ngủ, họ nghĩ “Mình có nói đượcđiều gì tốt đẹp cả ngày hôm nay không nhỉ? Làm bố mẹ chỉ là vậy thôi sao? Đáng lẽmình nên dùng dụng cụ tránh thai!” Nhưng muộn quá rồi!

Mắc kẹt vào tình thế tiêu cực như thế rất dễ làm bố mẹ thay đổi quan điểm về mọiviệc Sáng hôm sau họ lại thở dài đón ánh bình minh và nghĩ: “Hôm nay thằng nhóc

sẽ làm điều tồi tệ gì trước tiên đây?”

Một kỹ thuật có ích nhất mà tôi từng biết là kỹ thuật được sử dụng thường xuyêntrong gia đình những đứa trẻ tàn tật Ngay khi nghe tin xấu và nhìn thấy những dấuhiệu bi quan, bố mẹ nhanh chóng tích cực tìm ra những điểm tốt ở trẻ Họ tìm hiểunhững kỹ năng, phẩm chất tốt và khi đã phát hiện được, những cái này sẽ được vunxới với hi vọng cứu vớt nỗi thất vọng và u ám bao trùm gia đình họ.

Nếu bạn có những đứa con ở tuổi chập chững dường như lúc nào cũng cư xửchẳng ra gì, hãy thay đổi cách nhìn và có tìm những điểm tốt Tôi đồng ý rằng cónhững đứa trẻ cư xử khủng khiếp đến nỗi phải dùng một trí tươnge tượng phongphú mới thấy rõ những gì mà chỉ trông từ xa mới có vẻ tốt đẹp Với những đứa trẻkhó bảo nhất, hãy bắt đầu bằng cách thưởng cho những cái gần tốt, gắng tìm cáchxây dựng một thái độ tích cực và cùng với việc này là một lối dạy con hiệu quả hơn

Cố gắng có thái độ tích cực hơn là điều tốt nhưng không phải dễ Vậy bạn nên cóbớt tiêu cực đi! Về lâu về dài thì cũng có tác dụng tương tự

Có những mong đợi hợp lý

Tôi tin rằng những vấn đề lớn mà chúng ta phải đối mặt sẽ không còn nếu chúng tabiết mong đợi một cách hợp lý hơn Sự thật là đứa trẻ 2 tuổi không thể nào cư xửnhư người lớn

Chúng ta đã thảo luận hành vi bình thường của trẻ con tuổi chập chững trongchương 3, vì thế bạn không nên hiểu sai về điều này Cố gắng điều chỉnh cáinhìn của mình và nuôi dạy con với những mong đợi khôn ngoan hơn Một số đặcđiểm của trẻ con tuổi chập chững thường dẫn đến mâu thuẫn được bàn đến dướiđây:

Làm bừa bộn và bể mọi thứ

Bản chất của trẻ con là ồn ào, dơ bẩn và phá phách Nếu được cho phép tự rótnước, chúng sẽ làm đổ xuống sàn Vào những ngày mưa, tre mang bùn và đất vàonhà mà không them màng đến chuyện thảm nhan mình là loại đắt nhất Chúngchẳng biết tí gì về hệ thống tiền bạc và những giá trị khác của người lớn Làm bểmột cái ly và một chiếc bình thuỷ tinh vô giá đối với trẻ chẳng có gì khác nhau Conchó cúng trẻ yêu kêu ăng ẳng vùng chạy và đồ trang trí quý giá trong thay trẻ sẽ biếnthành mớ thuỷ tinh

Trẻ con không mưu mô, chúng chỉ bốc đồng, thiếu ý thức và hay gây ra tai nạn Nếubày biện đồ đạc quý trong tầm với của trẻ thì nên tự trách mình nếu chúng bị vỡ

Làm hỏng đồ chơi

“Không nên cho con chơi đồ chơi đắt tiền vì trẻ thích đập phá và làm hỏng đồ chơi.Chỉ cần mua đồ chơi bền và không quá đắt Đôi khi chơi với cuộn giấy trắng màchúng lại thấy thú hơn là mớ đồ chơi cao cấp bằng nhựa tốt

Đến lượt bố

Đến cuối buổi chiều thì trẻ đã chán chơi với mẹ nó Vì thế khi nghe tiếng xe của bố làtrẻ chồm lên ngay Chúng sẵn sàng có sức lực mới cho việc chơi đùa với ông bố màkhông hề biết bố đang mệt sau một ngày dài vất vả vì công việc và bố muốn ngồi

đọc báo, xem truyền hình hoặc nói chuyện với mek Thật không dễ nhưng ông bốphảo cố nhìn cuộc đời bằng đôi mắt của con mình và dành cho chúng một khoảngthời gian ngay khi về đến nhà Trẻ mong có điều này và sẽ không vui nếu bị từ chối.

Trung thực

Trẻ ở tuổi chập chững chưa phát triển được phẩm chất trung thực dù đây là phẩmchất không thể thiếu đoois với việc trở nên thành công trong thế giới của người lớn.Trẻ không ngần ngại chỉ ta màu da khác hoặc khuyết tật của người khác, kể cả kiểutóc hoặc nét mặt trẻ cho là dễ sợ Nếu được mời đi ăm mà mang theo con thì đừngtrách con không tế nhị khi nó bảo thức ăn dở Trẻ không biết cách nói dối có nghệthuật như người lớn nên nó nói thẳng tuột cho mọi người nghe

Chúng ta không cần biết có nên dạy trẻ nói dối không và người lớn có cần phải nóidối không Dù thế nào khi lớn lên, trẻ cũng phải học cách cư xử của người lớn mới

có thể hoà hợp được

Trẻ con phản ánh ngôi nhà của bạn

Cuộc sống sẽ dễ chịu hơn nếu bạn sống trong một ngôi nhà được thay đổi cho phùhợp với sinh hoạt của trẻ ở tuổi chập chững Đây là việc cần phải làm ngay sau khitrẻ được một tuổi vì trẻ sẽ bắt đầu di chuyển nhiều và tò mò, táy máy chân tay chứhiếm khi ở yên một chỗ Tôi đã thấy một số ông bố bà mẹ bò xung quanh nàh đểkhảo sát tầm với của con nhằm bày biện đồ đạc trong nhà sao cho đảm bảo an toànnhất cho trẻ Như thế cũng hơi quá nhưng sự an toàn của trẻ rất quan trọng

Những việc vặt vãnh và sự sụp đổ ngôi nhà mơ ước

Khi những vợ chồng mới cưới dọn bào nhà mới, họ thường thích bày biện những vậtquý ngang tầm với của trẻ con Thật dễ bị sốc khi trẻ con xuất hiện và mó tay vào bất

kỳ vật gì, xáo tung căn nhà Đây là lúc cần suy nghĩ lại

Nhiều ông bố bà mẹ cố chấp với thái độ rằng “Chúng ta có quyền và trẻ phải nghetheo chúng ta.” Nếu bạn cứ đặt đồ nữ trang khắp nơi và không cho chúng sờ vào,thậm chí đánh đòn trẻ khi chúng sờ, trẻ sẽ không mó tay vào nữa Tuy nhiên, tốt hơnnên cất những đồ đạc quý đi rồi dần dần khi trẻ lớn hơn thì lại bày biện Nếu khôngđiều chỉnh theo sinh hoạt của trẻ, phụ huynh cứ phải dán mắt canh chừng Đây lànhà của bạn, vậy bạn phải làm sao để được thư giãn một chút

Then cửa, khoa cài và những khu cấm

Nếu bạn có một đứa con thích phá phách và nhanh nhẹn thì không phải chỉ nên sắpxếp lại nhà cửa mà cón phải sắp kỹ lưỡng hơn Cất nhưng đồ dễ vỡ lên trên caohoặc trong tủ kín Nếu có thảm trắng thì nên cất đi Cài chốt của tủ bếp đựng dao nĩalại Còn tủ nào muốn cho trẻ chơi và khám phá thì không cần khóa Tủ đựng trái cây,rau quả thì trẻ sờ được, nhưng nơi đặt đồ thuỷ tinh, vật nhọn, bột giặt và các chấthoá phẩm phải tuyệt đối không để trẻ đụng đến

Có thể sử dụng loại băng keo mà chỉ người lớn mới gỡ được để dán những cửa tủnguy hiểm nói trên Đến một lúc nào đó trẻ sẽ hiểu được vì sao bạn làm thế

Thu thập đồ trong tủ lạnh (nếu cần)

Nhiều bố mẹ hỏi tôi câu hỏi mà họ cho là hết sức quan trọng: “Làm sao bác sĩ ngăncon mình lấy đồ ăn trong tủ lạnh ra?” Đơn giản là đừng đặt đồ ăn vào đó Tức lànhững thứ nào không muốn trẻ lấy và làm hỏng thì đừng bỏ vào tủ lạnh

Có thể giữ cho trẻ không mang đồ trong tủ lạnh ra ngoài bằng một kỹ thuật đơn giản.Dùng một dây cao su loại dùng buộc hàng hoá và buộc vào quanh tủ Như vậy bạn

sẽ có một cái cửa tủ lò xo chỉ cho phép mở ra một khoảng cách nhỏ và sẽ khpé lạingay trước khi trẻ kịp lấy đồ ăn ra Như thế bố mẹ vân lấy được nhưng trẻ chỉ đượctập thể dục với cánh cửa tủ mà thôi Nếu không có loại dây này thì dùng dây thừng,dùng băng keo dán hoặc nhét một mẩu gỗ vào cạnh cửa cũng có tác dụng tương tự

Đồ trang điểm, kem và những dụng cụ để lại vết dơ không tẩy được

Nhiều đứa trẻ có tài hoạ sĩ, nhất là tài bôi sơn lên ghế, sàn nhà và kiếng Nên đặt đồtrang điểm, kem và những dụng cụ để lại vết dơ không tẩy được ngoài tầm với củatrẻ Bút có mực không tẩy được cũng phải cất vào chỗ an toàn nhất

Những đồ đạc nguy hiểm, có kính và đồ chơi sắc nhọn.

Nhà có cửa sổ hoặc cửa chính thấp làm bằng kính thì sẽ rất nguy hiểm cho trẻ Nếulàm vỡ kính trẻ sẽ bị thương, đặc biệt nếu trẻ tông cả chiếc xe vào chiếc cửa kínhkhông có khung Tốt nhất phần có kính nên làm cao hơn gắn khung và dùng kính antoàn khi có thể

Nên lắp ổ cắm điện an toàn vì trẻ con rất mê chơi với ổ điện Ở ngoài hộp đựng cácmối nối nên lắp cái ngắt mạch, như thế nhỡ con bạn có nhét chiếc kẹp tóc vào máynướng bánh mỳ thì cháu vẫn không vấn đề gì

Mua đồ chơi cho trẻ tuỵêt đối tránh những thứ có vật nhọn và sắc Tất cả thuốc uốngphải cất trong tủ cấp cứu trên cao Có người cấtkỹ thuốc uống nhưng lại để nhữngthứ nguy hiểm hơn trong bếp hoặc nơi giặt đồ, thuốc tẩy, thuốc diệt ruồi, muỗi, gián

và chuột, thuốc diệt cỏ, bột giặt, nước lau sàn, nước chùi kính vv phải được cất kỹ.Trẻ con thích chơi với con vật cưng nhưng chó thì không được vì nó sẽ bị cắn nếu bịchọc Vì thế phải cách ly trẻ nhỏ với chó dù đó là con chó giữ nhà rất tốt

Một số phụ huynh dùng xe cũi cho chính mình Họ ngồi vào đó đọc sách trong khicon mình chạy chơi khắp nhà

Kẻ ngoài vòng pháp luật và dây cương

Cần phải giám sát trẻ chặt chẽ vì trẻ không biết sợ xe cộ, Khi ra khỏi nhà, một sốđứa trẻ không dám rời tay bố mẹ và chạy ra xa Một số khác thì chạy ào đi ngay khivừa ra khỏi cổng giống như những tù nhân lâu ngày mới thấy ánh mặt trời Nhữngđứa trẻ này thích rượt đuổi và không sợ phải xa bố mẹ, không thích sự tù túng.Trong siêu thị chắc bạn từng nghe trên loa câu nói đại loại như: “Ai là mẹ của cháutrẻ 2 tuổi mặc áo thun mày vàng đến chỗ chúng tôi nhận cháu”.

Thời kỳ thích phiêu lưu này sẽ qua mau, và mặc dù không thích kỷ luật, tôi cho rằngđôi lúc kỷ lụât cứu mạng nhiều đứa trẻ trong một số trường hợp

Bố mẹ có thể sử dụng một dây vải ngắn thắt nút của hướng đạo sinh để cột quanhbụng đứa trẻ Nếu con bạn hiếu động và là đứa trẻ có sức thì không được dùng loạidây dễ đứt Người khác có con trầm tính có thể trợn mắt lên nếu bạn làm vậy nhưngmặc kệ họ, bạn cần phải áp dụng cách này nhằm đảm bảo tính mạng cho con vànhư thế bạn sẽ cảm thấy an toàn

Chẳng cần công nghệ cao, kỹ thuật mới gì cả Chỉ cần một đoạn dây hoặc miếngcao su cũng làm được việc này

Gây nhau với trẻ con chỉ phí thì giờ và hao năng lượng xúc cảm không cần thiết.Nhất định phải điều chỉnh căn nhà cho phù hợp với trẻ con tuổi chập chững nhằmgiữ gìn cho trẻ, bảo vệ tài sản của bạn và sự bình an tâm hồn cho chính bạn

Tránh những tình huống bất phân thắng bại

Thật ngu ngốc nếu cứ tông đầu vào tường Nếu muốn được yên ổn thì bạn nên đểdành thời gian và sức lực cho những nguyên nhân xứng đáng hơn và tránh tất cảnhững cái giá không cần thiết phải trả Phụ huynh khôn ngoan nhận biết rất nhanhlúc nào mình bắt đầu thua và rút ra khỏi tình huống một cách thuận lợi

Những tình huống đặc biệt này xuất hiện trong tất cả các hoạt động của trẻ từ việc

ăn, đi tiêu đi tiểu đến việc ngủ nghỉ, hoặc khi có quá nhiều người lớn thích góp ýxung quanh

Là cha mẹ chúng ta cần phải nhạy cảm Đôi khi trẻ con ném một hòn đá cuội trướckhi chúng ta kịp trở tay thế là sinh chuyện và một cuộc đối đầu xảy ra

Cho ăn

Rất dễ bảo một đứa trẻ ngồi vào bàn và đặt thức ăn trước mặt nó Khó nhất là bảochúng ăn nếu chúng không thích ăn Y học tiến bộ nhưng tôi chắc rằng không có giải

Nobel nào cho người khám phá ra cách làm cho trẻ ăn.

Bắt trẻ phải ăn sẽ khôgn mang lai kết quả gì, nó chỉ làm cho mẹ và con thêm bực bội

và cáu gắt Không có đứa trẻ nào chết vì đói và không chịu ăn vì thế không nên nhétthức ăn vào họng con , khi đói tự nó sẽ ăn

Đi tiêu đi tiểu

Bạn có thể mang con mình vào phòng tắm, khuyến khích nó ngồi vào bô nhưng nếu

nó không muốn tiểu hoặc đại tiện thì có làm ầm lên cũng thế thôi Đây là trường hợpbạn phải chấp nhận dù trẻ còn nhỏ nhưng nó có cái quyền này

Ngủ

Cũng bằng cách tương tự bạn có thể dẫnngựa đi uống nước nhưng uống hay không

là tuỳ nó Bắt con vào giường thì được nhưng buộc trẻ phải ngủ là điềukhông thể.Nếu cứ ép trẻ ngủ ngay trẻ sẽ cáu lên và rồi tỉnh ngủ hơn nữa thì sẽ khó xử, nómuốn chứng minh là nó chưa thể ngủ, bạn sẽ cảm thấy thật khốn khổ

Bạn chỉ có thể đặt trẻ lên giường, vỗ về trẻ nhưng trẻ không thể ngủ ngày trừ khi bạntiêm thuốc mê vào người nó

Thiếu thời gian

Vào một ngày oi bức đứa trẻ 2 tuổi rưỡi của bạn chay quanh nhà cầm ống nướcphun khắp nơi Nhưng trong 10 phút nữa bạn cần phải mặc áo vào cho nó để chạyđến trường đón chị nó

Đứa trẻ biết thế và không chịu để bạn tắm rửa cho xong để còn kịp thời gian đi đónchị Bạn có thể điên tiết lên, nhưng tại sao không đơn giản hơn bằng cách cho conmặc nhanh cái áo thun và chở con đến trừờng đón, khi về rồi lại tắm rửa kỹ hơn vàthay đồ đàng hoàng sau vì trời đang rất nóng

Không nên đối đầu với trẻ khi có thể tránh, đó là bí quyết

Khi tình hình trở lên khó xử-cách ly trẻ.

Dù cho bạn đã được tư vấn cách ứng xử hay nhất với con trẻ thì cũng có những lúckhông thể chịu nổi hành vi của một số đứa trẻ Việc này thường xảy ra nhất và vàonhững ngày mưa và gió khi mà phòng ngủ dường như chật lại Khi trẻ bắt đầu cấttiếng, tiếng khóc dội lên trần nhà, dội vào tường, chui voà tai bạn và khuấy độngthần kinh của bạn Đến lúc này thì kỷ luật không có công hiệu gì và tôi cho rằng tốtnhất là nên tránh đi Mang con đi ra ngoài không gian thoáng đãng Tiếng khóc củatrẻ không bao giờ quá to nếu ở ngoài trời, và như thế cũng dễ chịu hơn cho đứa lớnhơn Hạ hoả một chút để đầu óc được yên tĩnh

Bà mẹ của một cậu bé khó tính bảo tôi: “Khi tôimất bình tĩnh, tôi bỏ ra ngoài ngay.Sau đó thì mọi việc cũng không đến nỗi tệ lắm, ngay cả khi tôi quá giận thì cách nàycũng an toàn cho tôi hơn Ở ngoài đường tôi sẽ không đánh con.” Quả là một lờikhuyên trung thực và khôn ngoan

Không kiểm soát được, kiểm soát việc mang thai

Tôi thường được hỏi ý kiến rằng đứa con nào, đầu lòng hay thứ nhì hay thứ ba là tốt