Lựa chọn công cộng docx

Khỏi niệm lựa chọn cụng cộng • Khỏi ni m: Lựa chọn công cộng ệ là một quá trỡnh mà trong đó ý muốn của các cá nhân đ ợc kết hợp lại trong một quyết định tập thể.. Nguyên tắc nhất trí t

03/11/14 1

Bài giảng Kinh tế công

cộng

Th.s Đặng Thị Lệ Xuân Khoa Kế hoạch và Phát

triển Đại học Kinh tế Quốc dân

Copyright 1996-98 © Dale Carnegie & Associates, Inc.

Chương V

L a ch n công c ng ự ọ ộ

03/11/14 3

Chương V Lựa chọn công cộng

1 L i ích c a l a ch n công c ng ợ ủ ự ọ ộ

2 L a ch n công c ng trong c ch bi u quy t tr c ti p ự ọ ộ ơ ế ể ế ự ế

3 L a ch n công c ng trong c ch bi u quy t ự ọ ộ ơ ế ể ế đạ i di n ệ

1 Lợi ích của lựa chọn

công cộng.

1.1 Khái ni m l a ch n công c ngệ ự ọ ộ

1.2 L i ích c a l a ch n công c ng ợ ủ ự ọ ộ

03/11/14 5

1.1 Khỏi niệm lựa chọn

cụng cộng

• Khỏi ni m: Lựa chọn công cộng ệ là một quá trỡnh mà trong đó ý

muốn của các cá nhân đ ợc kết hợp lại trong một quyết định tập thể.

• Đặ đ ểm của LCCC: c i

Quyết định của cá nhân đ ợc kết hợp trong một quyết định tập thể

• Quyết định tập thể mang tính chất c ỡng chế, bắt buộc mọi ng ời ph i ả tuân thủ.

1.2 Lợi ớch của lựa chọn

cụng cộng

• E

• F

Kết cục khi không có hành động tập thể

2 LCCC trong cơ chế biểu

quyết trực tiếp.

2.1 C¸c nguyªn t¾c lùa chän c«ng céng

2.2 C¸c phiªn b n cña nguyªn t¾c biÓu quyÕt theo ®a sè ả

2.3 Þnh lý BÊt kh thi cña Arrow Đ ả

03/11/14 9

2.1 Các nguyên tắc lựa chọn

công cộng

2.1.1 Nguyên tắc nhất trí tuyệt đối

2.1.2 Nguyên tắc biểu quyết theo đa số t ơng đối.

2.1.3 Nguyên tắc biểu quyết theo đa số tuyệt đối

2.1.1 Nguyên tắc nhất trí

tuyệt đối

a N i dung c a nguyờn t c ộ ủ ắ

b Mụ t - mụ hỡnh Lindahl ả

c Tớnh kh thi c a mụ hỡnh Lindahl ả ủ

03/11/14 11

a.Nội dung của nguyờn tắc.

Nguyên tắc nhất trí tuyệt đối là một nguyên tắc quy định: một quyết định chỉ đ ợc thông qua khi và chỉ khi có sự thống nhất (đồng ý) của tất c các thành viên trong một cộng đồng nào ả

đó

b Mô tả - mô hình Lindahl

• B i c nh nghiên c u ố ả ứ

• Mô tả

• Phân tích

03/11/14 13

Bối cảnh nghiên cứu

Cã 2 c¸ nh©n A vµ B cïng tiªu dïng mét hµng hãa c«ng céng lµ gi¸o dôc tiÓu häc.

Gäi tA lµ gi¸ thuÕ mµ ng êi A ph i tr cho gi¸o dôc tiÓu häc ả ả

tB lµ gi¸ thuÕ cña ng êi B ph i tr V ả ả ì chØ cã 2 ng êi tiªu dïng gi¸o dôc nªn tA + tB = 1

Phân tích

• nÕu tA khác t* (hay t ¬ng øng lµ tB khác 1-t*) thì chưa có

một sự nhất trí chung về lượng dịch vụ được cung cấp.

• nÕu tA = t* (hay t ¬ng øng lµ tB = 1-t*) thì có một sự nhất trí chung về lượng dịch vụ được cung cấp là Q*

• Có thể ph i mất nhiều thời gian để lựa chọn cặp giá thuế ả

đ ợc tất c mọi ng ời đồng ý, do đó chi phí quyết định th ả ờng là cao, ít hiệu qu ả

•D d n t i k t c c d m ễ ẫ ớ ế ụ ẫ chõn t i ch ạ ỗ

2.1.2 Nguyªn t¾c biÓu quyÕt theo

03/11/14 21

Bối cảnh nghiờn cứu

• Một cộng đồng có 3 cử tri (cử tri 1, cử tri 2, cử tri 3) và họ ph i lựa ả

chọn 3 mức chi tiêu cho quốc phòng

• A là mức chi tiêu ít nhất, B là mức chi tiêu trung bỡnh, C là mức chi tiêu lớn nhất.

• Gi định rằng, dù mức chi tiêu nào đ ợc lựa chọn t ả hỡ chi phí của nó cũng sẽ đ ợc chia đều cho các cá nhân

H×nh 5.4: MiÒn lùa chän cña biÓu quyÕt theo ®a sè

MNE: Kquả của BQ

đa số tuyệt đối.

MHG: KQ của BQ đa

số tương đối

Nguyờn nhõn của hiện

tượng quay vũng

Khỏi ni m cú liờn quan: ệ

• Đ ỉnh trong sự lựa chọn của cá nhân là điểm mà tất c các điểm lựa chọn khác ở ả xung quanh đều thấp hơn nó

• Lựa chọn đơn đỉnh là lựa chọn chỉ có một điểm u tiên nhất, mà rời điểm u tiên nhất theo bất kỳ h ớng nào thỡ lợi ích của cá nhân đều gi m xuống ả

• Lựa chọn đa đỉnh là sự lựa chọn nếu nh rời khỏi điểm u tiên nhất thỡ lợi ích của cá nhân lúc đầu gi m, sau đó lại t ng lên nếu vẫn di chuyển theo cùng một h ớng ả ă

03/11/14 29

là đơn đỉnh

•Sự lựa chọn của

cử tri 2 khụng theo quy luật chung về lợi ớch biờn giảm dần.

03/11/14 31

Kết luận

• S l a ch n a nh c a c tri 2 l nguyờn nhõn d n ự ự ọ đ đỉ ủ ử à ẫ đế n hi n ệ

t ượ ng quay vũng trong bi u quy t ể ế

• Nếu tất c các cử tri đều có lựa chọn đơn đỉnh th ả ỡ nguyên tắc biểu quyết theo đa số sẽ đạt đ ợc cân bằng biểu quyết và sẽ không có nghịch

lý biểu quyết.

c Cử tri trung gian và định lý cử

tri trung gian

• Khái ni m c tri trung gian ệ ử

• Đị nh lý c tri trung gian ử

• Minh ho nh lý ạ đị

• Tính th c ti n c a nh lý ự ễ ủ đị

03/11/14 33

Khái niệm cử tri trung gian.

• Cö tri trung gian lµ ng êi cã sù lùa chän gi a tËp hîp c¸c lùa ữ chän cña tÊt c c¸c cö tri, tøc lµ mét nöa sè cö tri a thÝch ả

møc chi tiªu thÊp h¬n vµ mét nöa sè cö tri cßn l¹i a thÝch

møc chi tiªu nhiÒu h¬n anh ta

Định lý cử tri trung gian.

• Đ ịnh lý cử tri trung gian : nếu tất c các cử tri đều có lựa chọn đơn ả

đỉnh thỡ kết qu biểu quyết theo đa số ph n ánh đúng sự lựa chọn ả ả của cử tri trung gian.

Kết luận

• C l c tri trung gian v s l a ch n c a C c ng chính l s à ử à ự ự ọ ủ ũ à ự

l a ch n c a c nhóm ự ọ ủ ả

03/11/14 37

Tính thực tiễn của định lý

• S l a ch n c a c tri trung gian có th c s hiê qu ? ự ự ọ ủ ử ự ự ụ ả

2.1.3 Nguyên tắc biểu quyết theo

đa số tuyệt đối

• Nguyên tắc biểu quyết theo đa số tuyệt đối yêu cầu: một vấn

đề chỉ đ ợc thông qua khi và chỉ khi đ ợc sự nhất trí của nhiều hơn mức đa số t ơng đối, chẳng hạn ph i đạt đ ợc hai phần ba ả

số phiếu thuận.

03/11/14 39

t¾c biÓu quyÕt theo ®a sè

2.2.1 Bi u quy t cùng lúc ể ế

2.2.2 Bi u quy t cho i m ể ế đ ể

2.2.3 Liên minh trong bi u quy t theo a s ể ế đ ố

2.2.1 Biểu quyết cùng lúc

a Trình t ti n h nh ự ế à

b Ví d minh ho ụ ạ

c u nh Ư ượ đ ể c i m c a nguyên t c ủ ắ

03/11/14 41

a Trỡnh tự tiến hành.

• Biểu quyết nhiều ph ơng án cùng lúc

• Mỗi cử tri sẽ xếp hạng các ph ơng án theo thứ tự u tiên.(ph ơng án nào đ ợc

cử tri a thích nhất sẽ đ ợc xếp vị trí thứ 1, còn ph ơng án nào kém hấp dẫn nhất thỡ xếp vị trí cu i c ố ựng

• Cộng các con số xếp hạng đó của các cử tri.

• Ph ơng án nào có con số tổng nhỏ nhất sẽ là ph ơng án đ ợc chọn

03/11/14 43

c Ưu nhược điểm của

nguyên tắc

• Ư đ ể u i m: Kh c ph c ắ ụ đượ c hi n t ệ ượ ng quay vòng trong bi u quy t ể ế

• Nh ượ đ ể c i m: Không cho phép các cá nhân ph n ánh m c ả ứ độ ư a thích

c a mình ủ đố ớ i v i các ph ươ ng án

2.2.2 Biểu quyết cho điểm.

a Trình t ti n h nh ự ế à

b Ví d minh ho ụ ạ

c u nh Ư ượ đ ể c i m c a nguyên t c ủ ắ

03/11/14 45

a Trỡnh tự tiến hành.

• Mỗi cá nhân có một số điểm nhất định.

• Cỏc cỏ nhõn có thể phân phối i m gi a các ph ơng án khác nhau tùy đ ể ữ

ý thích

• C ng i m m ộ đ ể à cỏc cỏ nhõn phõn phối cho cỏc phương ỏn.

• Phương ỏn nào cú số điểm lớn nhất là phương ỏn được lựa chọn.

c Ưu nhược điểm của

nguyên tắc

• Ư đ ể u i m: Cho phép các cá nhân ph n ánh m c ả ứ độ ư a thích c a ủ mình đố ớ i v i các ph ươ ng án.

• Nh ượ đ ể c i m; C tri có th s d ng chi n l ử ể ử ụ ế ượ c trong bi u quy t ể ế bóp méo k t qu b u c ế ả ầ ử

03/11/14 49

Sử dụng chiến lược

trong biểu quyết

2.2.3 Liên minh trong biểu

quyết theo đa số

a Khái ni m ệ

b Quan i m: đ ể Liªn minh bÇu cö lµm t ng phóc lîi x· héi ă

c Quan i m: đ ể Liªn minh bÇu cö lµm giảm phóc lîi x· héi

03/11/14 51

a Khỏi niệm

• Liên minh là một hệ thống cho phép các cá nhân đ ợc trao đổi phiếu bầu với nhau và do đó có thể bộc lộ đ ợc mức độ quan tâm khác nhau của cá nhân đối với từng vấn đề đ ợc biểu quyết.

b Liªn minh bÇu cö lµm t ng Liªn minh bÇu cö lµm t ng ă ă

Lîi Ých cña c¸c cö tri tõ mçi dù ¸n ® îc ph n ¸nh trong BiÓu 5.5 ả

Mçi cö tri ® îc quyÒn cho ®iÓm tù do tõng ph ¬ng ¸n mµ kh«ng bÞ giíi h¹n bëi tæng sè ®iÓm ® îc phÐp.

03/11/14 53

Mô tả

lợi ích ròng

Phân tích

• N u không liên minh thì có ph ế ươ ng án n o à đượ c thông qua không?

• Có liên minh thì ai liên minh v i ai? k t qu ra sao? ớ ế ả

• Không/có liên minh thì nh h ả ưở ng t i FLXH nh th n o? ớ ư ế à

Bệnh

viện 200 - 110 -105 -15 Trường

học -40 150 -120 -10 Thư

viện -270 -140 400 -10

Phân tích

• N u không liên minh thì có ph ế ươ ng án n o à đượ c thông qua

không?

• Có liên minh thì ai liên minh v i ai? k t qu ra sao? ớ ế ả

• Không/có liên minh thì nh h ả ưở ng t i FLXH nh th n o? ớ ư ế à

2.3 ịnh lý Bất kh thi Đ ả

2.3 ịnh lý Bất kh thi Đ ả

của Arrow

• N i dung nh lý ộ đị

1.Nguyên tắc ra quyết định tập thể đó ph i có tính chất bắc cầu ả

2.Nguyên tắc ra quyết định ph i theo đúng sự lựa chọn của các cá nhân ả

03/11/14 59

Nội dung định lý

3 Nguyên tắc ra quyết định ph i đ m b o tính khách quan, (luôn lựa chọn ả ả ả

th t c ứ ự ỏc ph ơng án nh nhau nếu đ ợc áp dụng vào một tập hợp các ph ơng

án nh nhau)

4 Không cho phép tồn tại sự độc tài.

03/11/14 61

Chươngưsáu

  Các công cụ chính sách

can thiệp chủ yếu của chính phủ trong nền

kinh tế thị tr ờng

1.1Qui định khung

• Là nh ng hành lang pháp lý cần thiết mà chính phủ ph i xây ữ ả dựng và b o vệ nhằm đ m b o thị tr ờng tự do có thể vận hành ở ả ả ả mức tối u.

• Vớ dụ: Luật về hợp đồng, luật khiếu nại và gi i quyết tranh chấp, ả luật th ơng mại, luật lao động, luật chống độc quyền…

1.2.1 Qui định về giá

a Gớa tr nầ

b Gớa s n à

Q1 Q2

Hình 6.1: Tác động của giá trần

03/11/14 69

a Gía trần

Phân tích:

• V tính hi u qu : Phi hi u qu do gây t n th t l ABC ề ệ ả ệ ả ổ ấ à

• V tính công b ng: Ch a ch c ã c i thi n th ng d tiêu dùng ề ằ ư ắ đ ả ệ ặ ư

b Giá sàn

Khái ni m: ệ

• Gi¸ sµn lµ møc gi¸ tèi thiÓu ® îc trao đổ trên th tr i ị ườ ng

03/11/14 73

1.2.2 Qui định về l ợng

P

Q 0

Qq

Hình 6.3: Tác động của hạn chế về l ợng

M

1.2.3 Qui định về cung cấp

thông tin

Cung cấp thông tin trực tiếp:

Các doanh nghiệp đ ng t i thông tin về các tính chất liên quan đến ă ả chất l ợng của s n phẩm ả

Qui định tiêu chuẩn chất l ợng s n phẩm ả

Cung cấp thông tin gián tiếp : Cấp giấy phép hành nghề

Cung cÊp th«ng tin gi¸n tiÕp

• Ư đ ể u i m: có th áp d ng cho d ch v ể ụ ị ụ

• Nh ượ c: - giÊy phÐp hµnh nghÒ không ph i l ả à công c cung c p thông tin ụ ấ gián ti p t t ế ố

-kü n ng chuyªn m«n g n v i gi y ph ă ắ ớ ấ ép d n tr nªn l¹c hËu ầ ở

- tiªu chuÈn hµnh nghÒ qu¸ cao cã thÓ c n trë ng êi nghÌo sö dông dÞch vô ả

- Việc cấp giấy phép có thể sẽ là tuỳ tiện

hậu quả

Do bị kiểm

soát chặt

Do sự tham gia kém nhiệt tình Do đặc thù TT Nguyên nhân

Tự do hoá TT Hỗ trợ sự

hình thành TT

Mô phỏng TT giải

Đa dạng hoá

Xác lập quyền SH

tạo

ra

HH mới

3 nhãm c«ng cô chÝnh s¸ch ®iÒu

tiÕt b»ng thuÕ vµ trî cÊp

3.1 ThuÕ

3.2 Tr c p ợ ấ

3.1.1 Thuế đánh vào bên cung

3.1.2 Thuế đánh vào bên c u ầ

3.1.3 K t lu n ế ậ

03/11/14 81

3.1.1Thuế đánh vào bên cung

• Cỏc lo i thu ỏnh v o bờn cung ạ ế đ à

• Phõn tớch

Cỏc loại thuế đỏnh vào

bờn cung

• Thuế đầu ra là thuế đánh vào sản l ợng do các doanh nghiệp s n xuất ra ả

• Thuế quan là loại thuế đánh vào hàng hoá nhập khẩu

CGE

3.1.2 Thuế đánh vào bên cầu

• Cỏc lo i thu ỏnh v o bờn c u ạ ế đ à ầ

• Phõn tớch

03/11/14 85

Cỏc loại thuế đỏnh vào

bờn cầu

• Thuế tiêu dùng là loại thuế đánh vào việc tiêu dùng hàng hoá và dịch vụ

• Phí sử dụng là mức giá mà ng ời sử dụng các hàng hoá và dịch vụ công cộng do chính phủ cung cấp ph i tr ả ả

C G E

Bài tập ứng dụng

• V hình mô t gánh n ng thu c a các bên khi có thu ánh v o bên ẽ ả ặ ế ủ ế đ à cung trong các tr ườ ng h p sau: ợ

a Đườ ng cung co giãn nhi u, ề đườ ng c u co giãn ít ầ

b Đườ ng cung co giãn ít, đườ ng c u co giãn nhi u ầ ề

c Đườ ng cung ho n to n ko co giãn à à

d Đườ ng cung ho n to n co giãn à à

03/11/14 89

3.2Tr c p Tr c p ợ ấ ợ ấ

• Trợ cấp là chuyển giao của chính phủ tạo ra một kho n đệm gi a giá mà ả ữ

ng ời tiêu dùng tr và chi phí s n xuất khiến cho giá thấp hơn chi phí ả ả

biên

3.2Tr c p Tr c p ợ ấ ợ ấ

3.2.1 Trî cÊp bªn cung

3.2.2 Trî cÊp bªn cÇu

3.2.3 K t lu n ế ậ

03/11/14 91

3.2.1Trî cÊp bªn cung

• Trî gi¸ hay bï lç

• Trî thuÕ s n xuÊt ả

Mụ tả và phõn tớch

D P

Hình 6.7: Tác động của trợ cấp bên cung

H

Mụ tả và phõn tớch

D P

Hình 6.8: Tác động của trợ cấp bên cầu

H

4.Nhãm c«ng cô chÝnh s¸ch sö dông khu vùc kinh tÕ nhµ n íc tham gia

cung øng hµng ho¸ dÞch vô

4.1 ChÝnh phñ cung øng trùc tiÕp

4.2 ChÝnh phñ cung øng gián tiÕp

4.1.1 Lý do chính phủ phải trực

tiếp cung ứng.

• Tránh nguy c xu t hi n h nh vi c h i ch ngh a ơ ấ ệ à ơ ộ ủ ĩ

• Chính ph ph i ủ ả đả m b o cung c p HH c n thi t m t nhân ả ấ ầ ế à ư

không tham gia cung c p ấ

• Đị nh h ướ ng phát tri n kinh t c a ể ế ủ Đả ng

03/11/14 99

4.1.2 Hình thức cung ứng TT

của chính phủ

• 4.1.1 Cung øng trùc tiÕp qua bé m¸y hµnh chÝnh sù nghiÖp.

• 4.1.2 Cung øng qua c¸c doanh nghiÖp nhµ n íc

5.1B o hiÓm B o hiÓm ả ả

5.1.1 Các v n ấ đề ủ ĩ c a l nh v c b o hi m ự ả ể

5.1.2 Các công c chính sách b o hi m ụ ả ể

Lùa chän ng îc

• L hi n t à ệ ượ ng nh ng ng ữ ườ i mu n tham gia b o hi m l nh ng ố ả ể à ữ

ng ườ i có nguy c r i ro cao ơ ủ

03/11/14 105

Lîi dông bảo l·nh, cè ý lµm liÒu

• L hi n t à ệ ượ ng nh ng ng ữ ườ đượ i c b o hi m thay ả ể đổ i h nh vi d n à ẫ

n gia t ng nguy c ph i b i th ng c a công ty b o hi m

đế ă ơ ả ồ ườ ủ ả ể

Héi chøng bªn thø ba tr tiÒn ả

• Hai bên có liên quan đế n b o hi m c u k t ho c có h nh vi gây ra ả ể ấ ế ặ à gánh n ng chi tr quá m c cho công ty b o hi m ặ ả ứ ả ể