MỤC TIÊU Kiến thức - Trình bày được: - Đề xuất được phương án dung kiến thức về phương và chiều của lực từ tác dụng lên dòng điện để xác định phương và chiều của lực Lo-ren-xơ.. GV: Nh
Trang 1ĐỀ CƯƠNG DỰ GIỜ
Thứ 4 ngày 27 tháng 02 năm 2013 Giáo viên dạy : Cô Hoàng Quý Trang Tiết 6 Lớp : 11/10
Môn học : Vật lý
Bài dạy : Tiết 50 Bài 32: Lực Lo-ren-xơ
Sinh viên dự giờ : Đinh Trung Nguyên
BÀI 32: LỰC LO-REN-XƠ (LORENTZ)
I MỤC TIÊU
Kiến thức
- Trình bày được:
- Đề xuất được phương án dung kiến thức về phương và chiều của lực từ tác dụng lên dòng điện để xác định phương và chiều của lực Lo-ren-xơ
- Giải thích được các đặc điểm về phương và chiều của lực Lo-ren-xơ
- Giải thích được tác dụng làm lệch quỹ đạo của hạt mang điện trong từ trường
- Giải thích được sự lệch quỹ đạo của chùm electron khi đi trong từ trường, ứng dụng sự lệch quỹ đạo của electron trong ống phóng tia điện tử của máy thu hình và màn hình máy vi tính
Kĩ năng
- Vận dụng kiến thức về lực từ để xác định phương, chiều của lực Lo-ren-xơ
- Giải thích các hiện tượng vật lý liên quan đến lực Lo-ren-xơ
II CHUẨN BỊ
1 GV
- Bộ thí nghiệm về chuyển động của electron trong từ trường, ( đoạn phim thí nghiệm chuyển động của electron trong từ trường: 1 video về thí nghiệm vòng dây Hem-hôn, 1 video về chuyển động của electron trong từ trường)
- Dự kiến nội dung ghi bảng ( HS tự ghi theo GV)
III TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG NHẬN THỨC
Hoạt động 1 (15 phút): Tìm hiểu thí nghiệm chuyển động của electron trong từ
trường
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung
GV: Giới thiệu dụng cụ thí
nghiệm hình 32.1 SGK và
thông qua mục đích thí nghiệm
GV: Yêu cầu HS đọc SGK.
CH: Vì sao ánh sáng trong
bình trở thành vòng tròn sáng
màu xanh?
Hs: Đọc SGK, tìm hiểu,
quan sát thí nghiệm, thảo luận theo nhóm hoặc theo bàn dể trả lời câu hỏi
HSTL: Do tác dụng nhiệt
của dòng điện, các electron phát ra từ sợi dây đốt va
I THÍ NGHIỆM
1 Thí nghiệm:
(SGK)
Trang 2CH: Nếu ta ngắt dòng điện qua
dòng dây Hem-hôn (vẫn duy trì
nguồn đốt sợi dây) vệt sáng có
quỹ đạo như thế nào? Vì sao?
GV: Nhận xét và kết luận: Từ
trường tác dụng lực từ lên bất
kỳ hạt mang điện nào chuyển
động trong nó
chạm với các phân tử khí trong bình làm phát quang
Vòng tròn sáng cho biết quỹ đạo của các electron trong
từ trường
HSTL: Quỹ đạo là vệt
sáng thẳng không có vòng tròn sáng Vì electron không chịu sự tác dụng của lực từ do dòng điện trong vòng dây Hem-hôn gây ra
Hs: Chú ý nghe, tiếp thu
và ghi nhận
2 Kết luận: Chẳng
những từ trường tác dụng lực lên electron
mà nó cũng tác dụng lên bất kì hạt mang điện nào chuyển động trong nó
Hoạt động 2 (15 phút): Xác định phương, chiều, độ lớn của lực Lo-ren-xơ
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung chính
GV: Yêu cầu HS đọc SGK và
định nghĩa lực Lo-ren-xơ
Lưu ý: Lực từ tác dụng lên
các hạt mang điện chuyển
động, những hạt mang điện
đứng yên trong từ trường thì
không có lực từ tác dụng
CH: Hãy xác định phương
của lực Lo-ren-xơ?
Nhận xét và kết luận
CH: Hãy xác định chiều của
lực Lo-ren-xơ?
GV: Yêu cầu HS lên bảng xác
định chiều của lực Lo-ren-xơ
như hình 32.2 SGK
Hs: Đọc SGK và phát biểu
được định nghĩa của lực Lo-ren-xơ: Lực mà từ trường tác dụng lên một hạt mang điện chuyển động trong nó gọi là lực Lo-ren-xơ
HSTL: Do quỹ đạo của
electron là đường tròn, nên lực Lo-ren-xơ có phương vuông góc với mặt phẳng chứa vectơ vận tốc của hạt mang điện và vectơ cảm ứng từ tại điểm khảo sát
HSTL: Áp dụng quy tắc
bàn tay trái để xác định chiều của lực Lo-ren-xơ
II LỰC LO-REN-XƠ
Lực mà từ trường
tác dụng lên một hạt mang điện chuyển động trong nó gọi là lực Lo-ren-xơ.
1 Phương của lực Lo-ren-xơ.
Lực Lo-ren-xơ có
phương vuông góc với mặt phẳng chứa vectơ vận tốc của hạt mang điện và vectơ cảm ứng từ tại điểm khảo sát
Trang 3Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung chính
GV: Nhận xét, chỉnh sửa.
Chú ý: Lực Lo-ren-xơ tác
dụng lên điện tích dương thì
cùng chiều với lực từ tác dụng
lên dòng điện, còn lực Lo-ren
xơ tác dụng lên điện tích âm thì
có chiều ngược lại
CH: Xác định độ lớn của lực
Lo-ren-xơ tác dụng lên hạt
mang điện chuyển động trong
từ trường theo phương vuông
góc với đường sức từ?
CH: Nếu vectơ vận tốc làm
thành với vectơ cảm ứng từ
một góc thì độ lớn của lực
Lo-ren-xơ được xác định như
thế nào?
GV: Nhận xét và bổ sung:
Trong đó q là giá trị tuyệt đối
của hạt mang điện
HS: Thực hiện quy tắc bàn
tay trái xác định chiều của lực
Lo-ren-xơ trong trường hợp hạt mang điện dương (Q > 0) và hạt mang điện
âm (Q < 0)
HSTL: Nghiên cứu SGK
và thảo luận nhóm để đưa
ra câu trả lời Độ lớn của lực Lo-ren-xơ là:
f q vB
HSTL: Nếu vectơ vận tốc
làm thành với vectơ cảm ứng từ một góc thì độ lớn của lực
Lo-ren-xơ được xác định là
f q vBsin
Hs: Chú ý theo dõi và ghi
nhận
2 Chiều của lực Lo-ren-xơ.
Chú ý: Lực
Lo-ren-xơ tác dụng lên điện tích dương thì cùng chiều với lực từ tác dụng lên dòng điện, còn lực Lo-ren xơ tác dụng lên điện tích âm thì có chiều ngược lại
3 Độ lớn của lực Lo-ren-xơ.
Độ lớn của lực
Lo-ren-xơ được tính theo công thức:
f q vBsin
Trong đó:
q là giá trị tuyệt đối của hạt mang điện
là góc hợp bởi vectơ vận tốc với vectơ cảm ứng từ
Trang 4Hoạt động 3 (10 phút): Tìm hiểu ứng dụng của lực Lo-ren-xơ
Hoạt động của GV Hoạt động của HS
- Trình bày về sự lái tia điện tử
trong ống phóng điện tử cho
HS (so sánh với lái tia điện tử
bằng điện trường), thử nghiệm
đưa nam châm lại gần màn
hình TV
- Trình bày về hiện tượng cực
quang và giải thích
- Hướng dẫn học sinh tìm hiểu
các ứng dụng khác của lực
Lo-ren-xơ trong phần đọc thêm
(cả SGK cơ bản và nâng cao)
- HS theo dõi GV trình bày và nghiên cứu thêm trong SGK
3 Ứng dụng của lực Lo-ren-xơ: SGK
Hoạt động 4 (3 phút): Củng cố và ra bài tập về nhà
- Yêu cầu HS trả lời các câu hỏi cuối bài,
câu 1,2 phần bài tập
- Giao bài tập về nhà: trả lời được các câu
hỏi 1,2,3,4/160; làm các bài tập 3, 4/161
- HS trả lời các câu hỏi theo yêu cầu
của GV
- HS làm theo yêu cầu của GV
- Ghi bài tập về nhà
Hoạt động 5: (2 phút) Hướng dẫn về nhà
Các em đã biết, từ trường tác dụng lực lên dây dẫn mang điện đặt trong nó, vậy
nếu một khung dây đặt trong từ trường, thì hiện tượng sẽ thế nào!? Các em về
tìm hiểu, đọc và chuẩn bị bài mới
Trang 5IV TỔNG KẾT TIẾT DẠY
………
………
………
………
………
………
………
………
V RÚT KINH NGHIỆM TIẾT DẠY ………
………
………
………
………
………
………
………
Huế, ngày 27 tháng 02 năm 2013
Hoàng Quý Trang Đinh Trung Nguyên
