Trong kho tàng dược liệu quý giá của nước ta, nhiều vị thuốc có tác dụng rất tốt cho thai phụ, những dược liệu này được gọi là những thuốc an thai.. Dùng trong các trường hợp đơn độc, sa
Trang 110 vị thuốc quý cho thai phụ
Trang 2Trong kho tàng dược liệu quý giá của nước ta, nhiều vị thuốc có tác dụng rất tốt cho thai phụ, những dược liệu này được gọi là những thuốc an thai
Trữ ma căn: Vị thuốc là rễ đã phơi hoặc sấy khô của cây gai, tên khoa học là
Boehmeria nivea (L) Gaud, họ gai Urticaceae Cây sống lâu năm, thuộc loại nửa bụi, có thể cao tới 1,5 - 2m, mọc khắp nơi trong nước, thường lấy sợi và lấy lá làm bánh Rễ củ thu hái quanh năm nhưng tốt nhất vào mùa thu đông Trữ ma căn vị đắng, tính hơi hàn, quy kinh phế, tỳ, can Tác dụng thanh nhiệt giải độc, tán ứ, thông lâm, an thai Dùng trong các trường hợp đơn độc, sang lở, đái buốt, đái dắt, phụ nữ có thai đau bụng, ra huyết, xích bạch đới, viêm cổ tử cung Liều dùng 10 - 20g
Tô ngạnh là cành đã phơi hay sấy khô của cây tử tô có tên khoa học là Perilla
frutescens (L) Britt, họ Hoa môi Lamiaceae, là loại rau thơm phổ biến Tô ngạnh vị cay, tính ôn, vào hai kinh phế, tỳ Tác dụng thuận khí, an thai Dùng trong trường hợp khí nghịch lên gây đau bụng, động thai Liều dùng 6 -12g
Trang 3
Tô ngạnh tác dụng thuận khí, an thai
Bạch truật: Vị thuốc là rễ cây bạch truật, tên khoa học Astractyloides
macrocephala, Koidz, họ cúc Asteraceae Cây mọc lâu năm cao khoảng 70 - 80cm
Rễ phát triển thành củ to và mầm Rễ cây thu hái vào mùa đông khi lá ngả vàng Cây được di thực về trồng ở một số nơi kể cả vùng núi và đồng bằng Thuốc có vị ngọt, đắng, quy kinh tỳ, vị Tác dụng kiện tỳ vị, tiêu thực, lợi thủy, ráo thấp, cố biểu, liễm hãn, an thai, chỉ huyết Trường hợp động thai, ra huyết có thể dùng bạch truật Liều dùng 6 -12g
Tục đoạn dùng rễ của cây tục đoạn, tên khoa học là Dipsacus japonicus, Mig, họ
tục đoạn Dipsacaceae Là loại cây thảo, cao chừng 1,5 - 2m, rễ củ không phân nhánh, thân đứng có khía dọc, có gai thưa Vị thuốc còn có tên tiếp cốt thảo Cây
có ở một số tỉnh vùng núi phía Bắc, nhất là ở Sa Pa (Lào Cai) Tục đoạn có vị đắng, tính hơi hàn, quy hai kinh can, thận Tác dụng bổ can thận, mạnh gân cốt,
Trang 4thông điều huyết mạch, chỉ thống, trị phong thấp, chấn thương, xương khớp sưng đau, an thai, chỉ huyết Dùng tốt trong các trường hợp động thai, đau bụng, ra
huyết Liều dùng 6 -12g
Tang ký sinh là toàn thân của cây tầm gửi cây dâu, tên khoa học Loranthus
parasiticus (L), Merr, họ tầm gửi Loranthaceae Thuốc có vị đắng, tính bình, vào hai kinh can, thận Tác dụng trừ phong thấp, kiện cân, cường cốt, hạ huyết áp, dưỡng huyết, an thai Dùng cho thai phụ huyết hư dẫn đến động thai, ra huyết Liều dùng 8 -12g
Sa nhân: Vị thuốc là hạt của cây sa nhân Amomum (wall ex Bak) vilosum,
Lour.Var Xanthioides A, Longiligulare T.L Wu, họ Gừng Zingiberaceae Cây thảo sống lâu năm, cao chừng 1,5m, phổ biến ở phía Bắc và Bắc Trung Bộ Quả được thu hái vào tháng 8 dương lịch Thuốc có vị cay, tính ấm, quy vào kinh tỳ, thận, vị Tác dụng lý khí hóa thấp, trừ thấp, giảm đau Làm an thai trong trường hợp thai động không yên, ra máu Liều dùng 2 - 4g
Ngải diệp là lá của cây ngải cứu tên khoa học Artemisia vulgaris L Họ cúc
Asteraceae Loại cây thảo, dùng làm rau ăn Thành phần hóa học chủ yếu là tinh dầu Ngải diệp vị đắng, cay, tính ấm, quy kinh can, vị Tác dụng điều hòa khí
huyết, ôn kinh, tán hàn, giải cảm, giảm đau, an thần, kiện vị, an thai Liều dùng 6 -12g
Trang 5Đỗ trọng: Vị thuốc là vỏ phơi hay sấy khô của cây đỗ trọng, tên khoa học
Eucommia ulmoides olive Là loại cây gỗ cao 10-20m, được di thực về Việt Nam nhưng chưa nhiều Trên thị trường chủ yếu là nhập từ Trung Quốc Đỗ trọng vị cay, tính ấm, quy kinh can, thận Tác dụng bổ can thận, mạnh cân cốt, bình can, hạ
áp, dưỡng huyết, an thai Dùng trong trường hợp thai động, ra huyết Liều dùng 8 - 16g
A giao là cao da lừa Thành phần hóa học chứa collagen, khi thủy phân cho các
amino acid, ngoài ra có chất vô cơ A giao vị ngọt, tính bình vào 3 kinh phế, can, thận Tác dụng tư âm, dưỡng huyết, nhuận phế, chỉ huyết, an thai Dùng cho phụ
nữ rong huyết, có thai ra huyết, đau bụng hoặc sau sảy thai vẫn rong huyết Liều dùng 6 -12g
Ban long còn gọi là lộc giác giao là chế phẩm cao được bào chế từ gạc hươu, nai
Thành phần hoạt chất chủ yếu gồm gelatine, các acid amin, calci phosphat,
calcicarbonat, các chất nội tiết kích thích sinh trưởng Ban long vị ngọt, tính ấm, quy kinh can, tỳ, thận là thuốc ôn bổ hạ nguyên, bồi bổ dương đạo, sinh tinh tủy, mạnh gân cốt, bổ huyết, chỉ huyết, điều hòa chức năng nội tiết, thuốc có tác dụng
an thai, cầm máu Ngày dùng 10g ăn với cháo nóng, hoặc ngâm rượu uống