Nếu bạn sử dụng Win2000 trên máy tính cá nhân hay máy tính xách tay của bạn hoặc bạn đang bị mắc kẹt tại văn phòng tới khuya để thực hiện một dự án quan trọng khi tai hoạ ập đến, bạn sẽ
Trang 1Những công cụ kỳ diệu của Windows 2000
Trang 2Với người sử dụng máy tính, nhiều khi việc giải quyết một vấn đề với hệ điều hành không đơn giản bằng việc yêu cầu một chuyên gia tin học tới bàn làm việc của bạn để giúp đỡ bạn Nếu bạn sử dụng Win2000 trên máy tính cá nhân hay máy tính xách tay của bạn hoặc bạn đang bị mắc kẹt tại văn phòng tới khuya để thực hiện một dự án quan trọng khi tai hoạ ập đến, bạn sẽ rất hạnh phúc khi biết rằng Win2000 có vô khối công cụ xử lý sự cố được tích hợp đôi lúc có thể giúp bạn tiết kiệm được khá nhiều thời gian và công sức
Vấn đề là ở chỗ biết được tìm những công cụ này ở đâu, cài đặt và sử dụng những tiện ích tuỳ chọn này như thế nào Windows Update được cho là tiện ích xử lý sự
cố gián tiếp hữu ích nhất bởi vì nó giúp bạn tải xuống và cài đặt những miếng vá
hệ điều hành và những bản cập nhật bảo mật quan trọng vốn có thể tránh mọi vấn
đề trước khi chúng bắt đầu xảy ra Nếu bạn vẫn chưa sử dụng Windows Update trong tháng trước, hãy kích Start, kích Windows Update và theo những hướng dẫn trên Web site để cập nhật cho hệ điều hành của bạn Khi bạn kết thúc quá trình, bạn có thể thoát ra khỏi vô số trình Wizards (thuật sĩ) và công cụ khác mà
Win2000 cung cấp để đảm bảo cho phần cứng và phần mềm của bạn chạy một cách êm thuận
Trang 3Hệ điều hành trong bài viết này là Windows 2000 Professional, có cài đặt SP4 (Service Pack 4) Nếu có một vài chỉ dẫn mà bạn không áp dụng được hoặc bạn không có những công cụ được đề cập đến, hãy truy nhập website
http:///www.microsoft.com/windows2000/downloads/servicepacks để tải xuống bản Service Pack mới nhất Sử dụng liên kết trên trang đó để tải xuống những công
cụ hỗ trợ tuỳ chọn Bạn cũng có thể truy nhập website
http:///www.microsoft.com/windows2000/techinfo/reskit/tools để tải xuống và cài đặt một số công cụ xử lý sự cố tuỳ chọn được bao gồm trong bộ Windows 2000 Resource Kit sẽ được đề cập tới trong bài viết này
Xử lý sự cố phần cứng
Rất nhiều thiết bị tạo nên một máy tính hiện đại và tất cả những thành phần chính xác đó không phải lúc nào cũng làm việc hài hoà với nhau Nếu phần cứng máy tính của bạn gặp trục trặc, hãy sử dụng một hoặc nhiều tiện ích dưới đây để xử lý
+ Tiện ích Add/Troubleshoot A Device Có thể bạn đã từng làm việc với công cụ
Add/Remove Hardware chung trong trình Control Panel của Win2000, nhưng còn
Trang 4có một bộ con của công cụ này được gọi là Add/Troubleshoot A Device có thể giúp bạn xử lý các vấn đề phần cứng Hãy kích Start, Settings, Control Panel và kích đúp Add/Remove Hardware Kích Next và chọn nút Add/ Troubleshoot A Device trước khi kích Next tiếp Đợi Windows kết thúc việc quét tìm phần cứng mới và chừng nào không có phần cứng mới nào được cài đặt, trình Wizard sẽ cung cấp một danh sách của tất cả các thiết bị phần cứng đã được cài đặt và hỏi bạn xem những thiết bị nào bạn muốn xử lý Kích vào tên của thiết bị trên danh sách để làm nổi bật thiết bị phần cứng có vấn đề, kích Next và đọc kết quả báo cáo trạng thái thiết bị một cách cẩn thận
Báo cáo này thường cho bạn biết nguyên nhân gây ra vấn đề là gì (chẳng hạn như mất trình điều khiển thiết bị-driver) và sau đó bạn có thể kích nút Finish để khởi động một công cụ hay tiện ích xử lý sự cố giúp bạn giải quyết vấn đề Ví dụ, nếu các trình điều khiển cho một thiết bị chưa được cài đặt, Win2000 sẽ khởi chạy trình Upgrade Device Driver Wizard khi bạn kích Finish
Những driver không có tên tuổi không phải là luôn luôn không an toàn, nhưng việc phong toả chúng và chỉ sử dụng các driver được WHQL chứng nhận có thể
Trang 5giúp bạn ngăn ngừa các lỗi
+ Tiện ích Upgrade Device Driver Wizard Bởi vì chúng ta mới chỉ đề cập đến
trình Wizard này, bây giờ là thời điểm rất tốt để giải thích nó một cách chi tiết hơn Driver là những tệp tin mà phần cứng của bạn sử dụng để giao tiếp với Windows Nếu những tệp tin này bị mất, Windows không thể "nhìn thấy" hoặc gửi những mệnh lệnh tới phần cứng, và nếu các driver bị hỏng hoặc lỗi thời, chúng có thể trở nên không ổn định và gây ra các vấn đề với những phần cứng liên quan khác hay chính bản thân hệ điều hành Đó là lý do tại sao việc giữ cho các driver được cập nhật lại quan trọng đến vậy Hãy kích chuột phải lên biểu tượng My Computer, kích Properties, chọn thẻ Hardware và kích nút Device Manager Kích vào các dấu cộng (+) bên cạnh các hạng mục để mở rộng chúng và khi bạn tìm thấy một thiết bị cần nâng cấp driver, kích chuột phải lên tên của nó, kích Properties và chọn thẻ Driver Kích Update Driver và trình Wizard sẽ khởi chạy Bạn có thể yêu cầu Windows tìm một driver hoặc hiển thị một danh sách các driver sẵn có để bạn tự chọn một trình điều khiển Hãy kích Next và làm theo những hướng dẫn tiếp theo
để hoàn tất quá trình cài đặt
Khởi động lại máy tính khi bạn kết thúc quá trình cài đặt
Trang 6+ Tiện ích Add Printer Wizard Khi Win2000 không tự động nhận ra một máy in
cục bộ, trình Add New Printer Wizard cho phép người dùng tự hoàn tất quá trình cài đặt Hãy chắc chắn rằng máy in của bạn đã được nối với máy tính và được bật nguồn rồi kích Start, Settings và kích Printers Kích đúp Add Printer để khởi chạy trình Add New Printer Wizard, kích Next, kích nút Local Printer và gỡ bỏ đánh dấu ở hộp kiểm Automatically Check And Install My Plug-And-Play Printer trước khi kích Next Kích tên của cổng mà máy in được cài đặt (thường là LPT1 [line printer terminal 1], nhưng hãy sử dụng tài liệu đi kèm với máy tính của bạn để kiểm tra lại) và kích Next
- Nếu bạn có một đĩa mềm hoặc đĩa CD chứa driver cho máy in của bạn, hãy đưa đĩa đó vào ổ đĩa và kích Have Disk rồi sau đó sử dụng những chỉ dẫn đi kèm với máy in để chỉ cho Windows biết những tệp tin driver đó được định vị ở đâu Trái lại, hãy sử dụng những danh sách Manufacturers and Printers để chọn nhà sản xuất
và nhãn hiệu máy in của bạn và kích Next Nếu máy in của bạn không có tên trong danh sách, hãy chọn Generic từ danh sách Manufacturers và Generic/Text Only từ danh sách Printers trước khi kích Next Luôn lưu ý rằng bạn sẽ không thể truy nhập được các tính năng cao cấp của máy in của bạn nếu bạn lựa tuỳ chọn Generic, vì vậy hãy cố gắng tìm những driver cập nhật tương thích với Win2000
Trang 7Đặt cho máy in một tên bất kỳ mà bạn thích, nhưng theo chúng tôi là bạn hãy giữ nguyên tên mặc định mà Win2000 đã gán Hãy kích nút Yes trước khi kích Next Chọn nút Do Not Share This Printer hoặc nút Share As tuỳ thuộc vào nhu cầu của bạn (và việc máy in có nối mạng hay không) Hãy kích Next và chọn Yes hoặc No khi bạn được hỏi là có muốn in thử một trang để kiểm tra không Kích Next rồi Finish và đợi driver cài đặt vào máy và khởi động lại máy tính
+ Tiện ích Install New Modem Wizard Nếu Win2000 không nhận ra modem của
bạn, hãy thử tự cài đặt nó bằng cách sử dụng trình Install New Modem Wizard Hãy chắc chắn rằng modem đã được nối với máy tính hoặc được gắn vào khe cắm
mở rộng và được bật nguồn Sau đó kích Start, Settings, Control Panel và kích đúp vào Phone And Modem Options Một hộp thoại sẽ xuất hiện yêu cầu bạn nhập những thông tin quay số cụ thể Bạn hãy nhập đủ thông tin vào và kích OK
Chọn thẻ Modems và kích nút Add để khởi chạy trình Winzard Để tự bổ sung modem, hãy đánh dấu vào hộp kiểm Add Modem Manually và kích Next Sử dụng các danh sách Manufacturer and Model để chọn modem của bạn Nếu modem của bạn không có tên trong danh sách, thử tìm xem có một đĩa mềm hoặc CD chứa driver đi kèm với modem không và kích chọn Have Disk để báo cho trình Wizard biết tìm các tệp tin driver ở đâu Nếu tên modem của bạn không có trong danh sách
Trang 8và bạn không có đĩa cài đặt, hãy chọn (Standard Modem Types) từ hộp
Manufacturer và chọn tốc độ trong hộp Model ngay bên cạnh danh mục tốc độ của modem
Kích Next và đợi đến khi trình Found New Hardware Wizard xuất hiện Kích Next, chọn Search For A Suitable Driver For My Device, kích Next một lần nữa và thông báo cho trình Wizard tìm driver của bạn ở đâu dựa trên những chỉ dẫn đi kèm với modem của bạn Kích Next và đợi trình Wizard tìm driver phù hợp; kích Next lần nữa rồi kích Finish Kích OK để đóng hoàn toàn Wizard và khởi động lại máy tính của bạn để chắc chắn rằng các tệp tin driver cho modem đã được nạp đúng cách
+ Tiện ích System File Checker Nếu bạn ngờ rằng một tệp tin hệ thống của
Windows bị mất hoặc bị hỏng có thể là căn nguyên của một trục trặc đối với máy tính, hãy sử dụng System File Checker để sửa những lỗi loại này Đưa đĩa CD-ROM có chứa bộ cài Win2000 vào ổ CD và kích Start, Programs, Accessories và kích chọn Command Prompt Gõ vào sfc /scannow, nhấn Enter và đợi đến khi quá trình scan kết thúc Hãy thực hiện việc thay thế bất cứ tập tin bị hư hỏnsg hay bị mất nào nếu bạn được nhắc làm như vậy
+ Tiện ích Driver Signing Những driver không tên tuổi (chưa được kiểm tra và
Trang 9xác nhận bởi Phòng thí nghiệm chất lượng phần cứng Windows của Microsoft là tương thích 100% với Win2000) có thể gây ra vấn đề khi bạn cài đặt chúng Tuy nhiên, có một cách rất dễ để ngăn ngừa những driver này khỏi máy tính của bạn Kích chuột phải lên biểu tượng My Computer, kích Properties, chọn thẻ Hardware
và kích Driver Signing Kích vào nút Warn (cho phép bạn quyết định xem liệu bạn muốn nạp driver) hoặc nút Block (ngăn không cho các driver không tên tuổi nạp vào bộ nhớ) và kích OK Nếu bạn muốn ngăn không cho những người sử dụng khác cài đặt các driver không tên tuổi vào máy, hãy đánh dấu vào hộp kiểm Apply Settings As System Default trước khi kích OK
+ Tiện ích Check Disk Những phần bị hư hỏng của ổ đĩa cứng có thể gây ra tất cả
các loại lỗi và việc quét qua tất cả các ổ cứng của máy tính là một bước xử lý sự cố quan trọng Hãy mở My Computer, kích chuột phải vào biểu tượng của ổ đĩa mà bạn muốn quét, kích Properties và chọn thẻ Tools Kích Check Now và đánh dấu vào các hộp kiểm Automatically Fix File System Errors và Scan For And Attempt Recovery Of Bad Sectors trước khi kích Start Nếu một thông báo lỗi hiện ra với nội dung: "Disk check could not be performed because exclusive access to the drive could not be obtained", hãy kích Yes Bây giờ, bạn hãy khởi động lại máy tính và quá trình quét đĩa sẽ hoàn tất trước khi Windows nạp
Trang 10Trình Device Manager thông báo rằng một trong những thiết bị PCI (Peripheral Component Interconnect) không được cài đặt đúng cách
+ Tiện ích Device Manager Trình Device Manager của Win2000 theo dõi tất cả
những thiết bị phần cứng của máy tính và gán những tài nguyên cần thiết Nó cũng được thiết kế để giúp cho người dùng xử lý những xung đột về thiết bị bằng cách đánh dấu những thiết bị có vấn đề bằng một biểu tượng xung đột là một dấu chấm than nằm trong một vòng tròn màu vàng Kích chuột phải vào My Computer, kích Properties, chọn thẻ Hardware và kích Device Manager Lướt qua danh sách các mục nhập, nếu bạn nhìn thấy biểu tượng xung đột nghĩa là thiết bị tương ứng đang gây ra vấn đề Hãy kích chuột phải lên tên của thiết bị, kích Properties, chọn thẻ General và tìm thông tin về lỗi trong hộp Device Status
Nếu không có gì khác thường được liệt kê, hãy chọn thẻ Resources và đánh dấu vào hộp kiểm Conflicting Device List để xem liệu phần cứng đó có đang sử dụng cùng một tài nguyên với một thiết bị khác không Nếu có sự xung đột, hãy cân nhắc việc gỡ bỏ và cài đặt lại phần cứng tuỳ thuộc vào những chỉ dẫn của nhà sản
Trang 11xuất Win2000 có thể xử lý xung đột một cách tự động nếu bạn chọn Trái lại, gỡ
bỏ đánh dấu trong hộp kiểm Use Automatic Settings và sử dụng danh sách thả xuống Setting Based On để thử nghiệm việc kết hợp tài nguyên theo những cách khác nhau cho đến khi bạn tìm thấy một sự kết hợp cho kết quả là một thông báo không có xung đột No Conficts trong hộp Conflicting Device List Cuối cùng, kích Change Setting và khởi động lại máy tính
Các giải pháp đối với phần mềm
Cho dù bạn đã giải quyết tất cả các vấn đề phần cứng của bạn, bạn mới chỉ giành thắng lợi một nửa Các lỗi phần mềm cũng đe doạ đến “sức khoẻ” tổng thể của máy tính, vì vậy bạn cũng cần phải chú ý giải quyết những vấn đề nảy sinh với phần mềm
Các đồ thị trong Task Manager thể hiện tài nguyên của máy tính được sử dụng như thế nào theo thời gian
+ Trình Task Manager Trình Task Manager của Windows chứa đựng những
thông tin về tất cả những chương trình và tiến trình hiện đang chạy trên máy tính,
Trang 12đồng thời cũng cung cấp một thẻ Performance cho phép bạn xem tình hình sử dụng một số tài nguyên hệ thống theo thời gian thực Để truy nhập vào Task Manager, nhấn tổ hợp phím CTRL-ALT-DELETE và kích chọn Task Manager Thẻ
Applications liệt kê một danh sách những ứng dụng đang chạy cùng với trạng thái của chúng Hãy kiểm tra trong thẻ này khi một chương trình có vẻ như đã bị khoá Nếu trạng thái của chương trình là Not Responding, bạn có thể kích tên của
chương trình để bật sáng nó và sau đó kích End Task để chấm dứt chương trình đó
và giải phóng tài nguyên mà nó đang sử dụng
Thẻ Processes thể hiện một danh sách chi tiết hơn về các chương trình đang chạy trên máy tính, kể cả các thành phần của Windows và các mô đun khác vốn không được thể hiện trong thẻ Applications Đôi lúc, khi máy tính bị treo vì một tiến trình chiếm quá nhiều tài nguyên CPU, vì vậy bạn hãy vào thẻ Process và tìm kiếm một tiến trình có giá trị nằm trong cột CPU rất cao, chẳng hạn như 99 Hãy kích vào tên của tiến trình để bật sáng nó và kích End Process để chấm dứt tiến trình và giải phóng tài nguyên CPU Trong thẻ này, mục System Idle Process là một ngoại lệ Tiến trình này chứa tất cả các tài nguyên rỗi mà các tiến trình khác có thể lấy Điều này có nghĩa là giá trị CPU trong mục đó càng cao càng tốt
Bạn cũng có thể nhìn vào cột Mem Usage để tìm các chương trình đang sử dụng
Trang 13rất nhiều bộ nhớ hệ thống Việc tắt những chương trình này có thể giải phóng rất nhiều bộ nhớ cho những chương trình ứng dụng khác và làm cho Win2000 chạy nhanh hơn Một số chương trình chứa những lỗ rò bộ nhớ vốn làm cho chúng yêu cầu và chiếm giữ một lượng bộ nhớ RAM tăng lên không ngừng cho đến khi hệ thống bị xung đột hoặc bị treo
Thẻ cuối cùng trong trình Task Manager là thẻ Performance Thẻ này có thể cho bạn biết đôi chút về phần cứng của bạn qua quá trình xử lý sự cố, đặc biệt là khi máy tính có vẻ như bị treo hoặc chạy chậm như rùa Hãy tìm các xung nhọn trong các khu vực CPU Usage và MEM Usage Những công cụ giám sát này có thể cho biết một tình trạng bế tắc là do một chương trình vô lại đang cố sử dụng nhiều hơn phần tài nguyên máy tính mà nó đáng được hưởng Bạn cũng có thể nhìn vào khu vực Physical Memory để chắc chắn rằng còn rất nhiều bộ nhớ còn trống Nếu bạn không có đủ bộ nhớ vật lý, hãy xem xét đến việc nâng cấp bộ nhớ RAM cài đặt trên máy tính
+ Trình Registry Editor Registry là một cơ sở dữ liệu lớn lưu trữ tất cả những
thiết lập cho các ứng dụng và Windows của bạn và Win2000 yêu cầu file này để chạy Bạn hãy cẩn thận khi tự sửa chữa Registry bởi vì việc thay đổi thiết lập không đúng đắn có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến các chương trình ứng dụng
Trang 14hoặc làm hư hại Windows đến mức nó không thể khởi động được nữa Đừng sửa chữa Registry mà không sao lưu nó trước và mặc dù thế, đừng thay đổi nhiều
Registry Hãy chắc chắn rằng bạn làm theo từng chữ trong hướng dẫn Để truy nhập vào công cụ đầy sức mạnh này, kích Start, Run, gõ regedit và kích OK Kích vào dấu cộng bên cạnh các mục nhập để mở rộng chúng và kích vào các thư mục hoặc tên của các điểm nhập để hiển thị nội dung của chúng trong ô bên phải để sửa chữa Bất cứ thay đổi nào mà bạn thực hiện đối với Registry sẽ được lưu lại một cách tự động và không có tính năng thôi lệnh (undo), vì thế bạn phải hết sức cẩn thận
Việc chạy những chương trình có tính kế thừa dưới Windows 2000 là dễ dàng hơn một khi bạn đã cài đặt công cụ Application Compatibility Tools
+ Công cụ Application Compatibility Tool Chúng tôi đã đề cập trong phần giới
thiệu là các trang tải xuống Service Pack có chứa những liên kết đến các công cụ
hỗ trợ tuỳ chọn Mặc dù hầu hết các công cụ hỗ trợ rất hữu ích cho những người quản trị (những người khác không nên sử dụng), công cụ Application
Compatibility Tool rất hữu dụng cho tất cả mọi người Hãy kích Start, Programs và