BÀI TẬP LỚN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

ĐẠI HỌC QUỐC GIA TP HỒ CHÍ MINH TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA BÀI TẬP LỚN MÔN HỌC TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH HỌC KỲ 212 NĂM HỌC 2021 2022 LỚP L01 NHÓM 08 GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN TS Phan Duy Anh Tp Hồ Chí Minh 2022.

ĐẠI HỌC QUỐC GIA TP HỒ CHÍ MINH TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA

BÀI TẬP LỚN MÔN HỌC: TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH HỌC KỲ 212/ NĂM HỌC 2021 - 2022

LỚP: L01 NHÓM: 08 GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN: TS Phan Duy Anh

Tp Hồ Chí Minh - 2022

2

ĐẠI HỌC QUỐC GIA TP HỒ CHÍ MINH TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA

CHỦ ĐỀ GIÁ TRỊ CỦA TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CON NGƯỜI

Sinh viên thực hiện Mã số sinh viên Điểm số

MỤC LỤC

CHƯƠNG 1 TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CON NGƯỜI 4

1.1 Quan niệm của Hồ Chí Minh về con người 4

1.2 Quan điểm của Hồ Chí Minh về vai trò của con người 4

1.3 Quan điểm của Hồ Chí Minh về xây dựng con người 5

CHƯƠNG 2: GIÁ TRỊ CỦA TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CON NGƯỜI TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY 9

2.1 Giá trị lý luận 9

2.2 Giá trị thực tiễn 12

KẾT LUẬN 24

TÀI LIỆU THAM KHẢO 27

2

PHẦN MỞ ĐẦU

Tư tưởng Hồ Chí Minh là một bước phát triển mới của chủ nghĩa Mác-Lênin, được vận dụng một cách sáng tạo vào thực tiễn giải phóng dân tộc và xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam Điều cốt lõi của tư tưởng Hồ Chí Minh là độc lập dân tộc gắn liền với giải quyết

xã hội và giải phóng con người Trong đó, vấn đề con người là vấn đề lớn, được đặt lên hàng đầu và là vấn đề trung tâm, xuyên suốt trong toàn bộ nội dung tư tưởng của Người Theo Hồ Chí Minh, “trong bầu trời không quý bằng nhân dân trong thế giới không gì mạnh bằng lực lượng đoàn kết của nhân dân” Người cho rằng “việc dễ mấy không có nhân dân cũng chịu, việc khó mẩy có dân liệu cũng xong”

Đối với Hồ Chí Minh, con người vừa tồn tại tư cách cá nhân, vừa là thành viên của gia đình và của cộng đồng, có cuộc sống tập thể và cuộc sống cá nhân hài hòa, phong phú Người đã nêu một định nghĩa về con người: “Chữ người, nghĩa hẹp là gia đình, anh em, họ hàng, bầu bạn Nghĩa rộng là đồng bào cả nước Rộng nữa là cả loài người” Quan điểm đó thể hiện ở chỗ Người chưa bao giờ nhìn nhận con người một cách chung chung, trừu tượng Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, con người được khái niệm vừa là mục tiêu của sự nghiệp giải phóng dân tộc, giải phóng xã hội, vừa là động lực của chính sự nghiệp đó Tư tưởng đó được thể hiện rất triệt để và cụ thể trong lý luận chỉ đạo cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân và xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước ta

“Trồng người” là công việc “trăm năm”, không thể nóng vội “một sớm một chiều”, không phải làm một lúc là xong cũng không phải tùy tiện, đến đâu hay đến đó Nhận thức và giải quyết vấn đề này có ý nghĩa thường trực, bền bỉ trong suốt cuộc đời mỗi con người, trong suốt thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội Hồ Chí Minh cho rằng: ‘Việc học không bao giờ cùng, còn sống còn phải học” Trên cơ sở khẳng định con người vừa là mục tiêu, vừa là động lực của cách mạng Hồ Chí Minh rất quan tâm đến sự nghiệp giáo dục, đào tạo, rèn luyện con người Người nói đến “lợi ích trăm năm” và mục tiêu xây dựng chủ nghĩa xã hội

là những quan điểm mang tầm vóc chiến lược, cơ bản, lâu dài, nhưng cũng rất cấp bách Nó liên quan đến nhiệm vụ “trước hết cần có những con người xã hội chủ nghĩa” và ‘trồng người” Tất cả những điều này phản ánh tư tưởng lớn về tầm quan trọng có tính quyết định của nhân tố con người: tất cả vì con nguời, do con người

3

Như vậy con người phải được đặt vào vị trí trung tâm của sự phát triển Nó vừa nằm trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của đất nước với nghĩa rộng, vừa nằm trong chiến lược giáo dục và đào tạo theo nghĩa hẹp

Với chủ đề bài tập lớn này ngoài phần mục lục, phần mở đầu, phần kết luận và tài liệu tham khảo, nhóm sẽ tập trung làm rõ vai trò của con người trong tư tưởng Hồ Chí Minh và quan niệm của Hồ Chí Minh về chiến lược “trồng người” trong giai đoạn đất nước hiện nay

- sự nghiệp đổi mới đất nước Trong sự nghiệp đổi mới đất nước hiện nay, tư tưởng đó tiếp tục được Đảng ta quán triệt vận dụng và phát triển Con người Việt Nam đang là trung tâm trong "chiến lược phát triển toàn diện"; đang là động lực của công cuộc xây dựng xã hội mới với mục tiêu "dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ công bằng, văn minh, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội"

4

PHẦN NỘI DUNG CHƯƠNG 1 TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CON NGƯỜI 1.1 Quan niệm của Hồ Chí Minh về con người

Theo Hồ Chí Minh, con người là một chỉnh thể, thống nhất về trí lực, tâm lực, thể lực,

đa dạng bởi mối quan hệ giữa cá nhân và xã hội (quan hệ gia đình, dòng tộc, làng xã, quan

hệ giai cấp, dân tộc ) và các mối quan hệ xã hội (quan hệ chính trị, văn hóa, đạo đức, tôn giáo ) Trong mỗi con người đều có tính tốt và tính xấu Người giải thích “chữ người, nghĩa hẹp là gia đình, anh em, họ hàng, bè bạn; nghĩa rộng là đồng bào cả nước; rộng hơn nữa là cả loài người” Con người có tính xã hội, là con người xã hội, thành viên của một cộng đồng xã hội

Trong thực tiễn, con người có nhiều chiều quan hệ: quan hệ với cộng đồng xã hội (là một thành viên); quan hệ với một chế độ xã hội (làm chủ hay bị áp bức); quan hệ với tự nhiên (một bộ phận không tách rời)

Nét đặc sắc trong quan niệm của Hồ Chí Minh về con người là nhìn nhận đặc điểm con người Việt Nam với những điều kiện lịch sử cụ thể, với những cấu trúc kinh tế, xã hội

cụ thể Cách tiếp cận này đi đến việc giải quyết mối quan hệ dân tộc và giai cấp rất sáng tạo, không chỉ về mặt đường lối cách mạng mà cả về mặt con người

1.2 Quan điểm của Hồ Chí Minh về vai trò của con người

Con người là mục tiêu của cách mạng Con người là chiến lược số một trong tư tưởng

và hành động của Hồ Chí Minh Mục tiêu này được cụ thể hóa trong ba giai đoạn cách mạng (giải phóng dân tộc - xây dựng chế độ dân chủ nhân dân - tiến dần lên xã hội chủ nghĩa) nhằm giải phóng dân tộc, giải phóng xã hội, giải phóng giai cấp, giải phóng con người

Giải phóng dân tộc là xóa bỏ ách thống trị của chủ nghĩa đế quốc, giành lại độc lập

cho dân tộc Con người trong giải phóng dân tộc là cả cộng đồng dân tộc Việt Nam Phạm

vi thế giới là giải phóng các dân tộc thuộc địa

Giải phóng xã hội là đưa xã hội phát triển thành một xã hội không có chế độ người bóc

lột người, một xã hội có nền sản xuất phát triển cao và bền vững, văn hóa tiên tiến, mọi

5

người là chủ và làm chủ xã hội, có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc, một xã hội văn minh, tiến bộ Xã hội đó phát triển cao nhất là xã hội cộng sản, giai đoạn đầu là xã hội xã hội chủ nghĩa

Giải phóng giai cấp là xóa bỏ sự áp bức, bóc lột của giai cấp này đối với giai cấp

khác; xóa bỏ sự bất công, bất bình đẳng xã hội; xóa bỏ nền tảng kinh tế-xã hội đẻ ra sự bóc lột giai cấp; dần dần thủ tiêu sự khác biệt giai cấp, các điều kiện dẫn đến sự phân chia xã hội thành giai cấp và xác lập một xã hội không có giai cấp Con người trong giải phóng xã hội

là các giai cấp cần lao, trước hết là giai cấp công nhân và giai cấp nông dân Phạm vi thế giới là giải phóng giai cấp vô sản và nhân dân lao động các nước

Giải phóng con người là xóa bỏ tình trạng áp bức, bóc lột, nô dịch con người; xóa bỏ

các điều kiện xã hội làm tha hóa con người, làm cho mọi người được hưởng tự do, hạnh phúc, có điều kiện phát huy năng sáng tạo, làm chủ xã hội, làm chủ tự nhiên và làm chủ bản thân, phát triển toàn diện theo đúng bản chất tốt đẹp của con người Con người trong giải phóng con người là cá nhân mỗi con người Phạm vi thế giới là giải phóng loài người

Các định nghĩa “giải phóng” đó có mối quan hệ và liên kết chặt chẽ với nhau, giải phóng dân tộc đã có một phần giải phóng xã hội và giải phóng con người; đồng thời nối tiếp nhau, giải phóng dân tộc mở đường cho giải phóng xã hội, giải phóng giai cấp và giải phóng con người

1.3 Quan điểm của Hồ Chí Minh về xây dựng con người

Ý nghĩa của việc xây dựng con người

Xây dựng con người là yêu cầu khách quan của sự nghiệp cách mạng, vừa cấp bách vừa lâu dài, có ý nghĩa chiến lược Xây dựng con người là một trọng tâm, bộ phận hợp thành của chiến lược phát triển đất nước, có mối quan hệ chặt chẽ với nhiệm vụ xây dựng chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội Hồ Chí Minh nêu hai quan điểm nổi bật làm sáng tỏ sự cần thiết xây dựng con người

“Vì lợi ích trăm năm thì phải “trồng người”

6

“Trồng người”1 là công việc lâu dài, gian khổ, vừa vì lợi ích trước mắt vừa vì lợi ích lâu dài, là công việc của văn hóa giáo dục “Trồng người” phải được tiến hành thường xuyên trong suốt tiến trình đi lên chủ nghĩa xã hội và phải đạt được những kết quả cụ thể trong từng giai đoạn cách mạng Nhiệm vụ “trồng người” phải được tiến hành song song với nhiệm vụ phát triển lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất xã hội chủ nghĩa “Trồng người” phải được tiến hành bền bỉ, thường xuyên trong suốt cuộc đời mỗi người, với ý nghĩa vừa là quyền lợi vừa là trách nhiệm của cá nhân đối với sự nghiệp xây dựng đất nước Công việc

“trồng người” là trách nhiệm của Đảng, Nhà nước, các đoàn thể chính trị-xã hội kết hợp với tính tích cực, chủ động của từng người

Trong thực tiễn, mới đây tại dự thảo văn kiện trình Đại hội XIII của Đảng đang được lấy ý kiến rộng rãi của các tầng lớp nhân dân, trong phần định hướng phát triển đất nước giai đoạn 2021-2030 đã dành riêng một mục nhấn mạnh đến sự nghiệp “trồng người” nhằm

để “Tạo đột phá trong đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và trọng dụng nhân tài Thúc đẩy chuyển giao, ứng dụng mạnh mẽ thành tựu của Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư vào các lĩnh vực của đời sống xã hội, chú trọng một số ngành, lĩnh vực trọng điểm, có tiềm năng, lợi thế để làm động lực cho tăng trưởng theo tinh thần bắt kịp, tiến cùng và vượt lên ở một số lĩnh vực so với khu vực và thế giới”.2

“Muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội, trước hết cần phải có những con người xã hội chủ

nghĩa”

Chủ nghĩa xã hội sẽ tạo ra những con người xã hội chủ nghĩa, con người xã hội chủ nghĩa là động lực xây dựng chủ nghĩa xã hội Không phải chờ cho kinh tế, văn hóa phát triển cao rồi mới xây dựng con người xã hội chủ nghĩa; cũng không phải xây dựng xong những con người xã hội chủ nghĩa rồi mới xây dựng chủ nghĩa xã hội Việc xây dựng con người xã hội chủ nghĩa được đặt ra ngay từ đầu và phải được quan tâm trong suốt tiến trình xây dựng chủ nghĩa xã hội “Trước hết cần phải có những con người xã hội chủ nghĩa” cần được hiểu

1 Đây là lời của Quản Trọng thời Xuân Thu: “Nhất niên chi kế mạc như thụ cốc, thập niên chí kế mạc như thụ mộc, bách niên chi kế mạc như thụ nhân” (kế hoạch một năm không gì bằng trồng lúa, kế hoạch mười năm không gì bằng trồng cây, kế hoạch trăm năm không gì bằng trồng người)

2 Văn kiện Đại hội đại biểu lần thứ XIII, Tập I, Nxb CTQGST,2021, tr 115

7

trước hết cần có những con người với những nét tiêu biểu của xã hội xã hội chủ nghĩa như

lý tưởng, đạo đức, lối sống, tác phong xã hội chủ nghĩa Đó là những con người đi trước, làm gương lôi cuốn người khác theo con đường xã hội chủ nghĩa Hồ Chí Minh chỉ rõ:

“Trong bất cứ phong trào cách mạng nào, tiên tiến là số ít và số đông là trung gian, muốn củng cố và mở rộng phong trào, cần phải nâng cao hơn nữa trình độ giác ngộ của trung gian

để kéo chậm tiến”3

Nội dung xây dựng con người

Hồ Chí Minh quan tâm xây dựng con người toàn diện vừa “hồng” vừa “chuyên” Đó là những con người có mục đích và lối sống cao đẹp, có bản lĩnh chính trị vững vàng, những con người của chủ nghĩa xã hội, có tư tưởng, tác phong và đạo đức xã hội chủ nghĩa và năng lực làm chủ Xây dựng con người toàn diện với những khía cạnh chủ yếu sau:

- Có ý thức làm chủ, tinh thần tập thể xã hội chủ nghĩa và tư tưởng “mình vì mọi người, mọi người vì mình”

- Cần kiệm xây dựng đất nước, hăng hái bảo vệ Tổ quốc

- Có lòng yêu nước nồng nàn, tinh thần quốc tế trong sáng

- Có phương pháp làm việc khoa học, phong cách quần chúng, dân chủ, nêu gương

Hồ Chí Minh đặc biệt quan tâm đến việc nâng cao đạo đức cách mạng, quét sạch chủ nghĩa cá nhân; bồi dưỡng về năng lực trí tuệ, trình độ lý luận chính trị, văn hóa, khoa học -

kỹ thuật, chuyên môn nghiệp vụ, ngoại ngữ, sức khỏe

Phương pháp xây dựng con người

Mỗi người tự rèn luyện, tu dưỡng ý thức, kết hợp chặt chẽ với xây dựng cơ chế, tính khoa học của bộ máy và tạo dựng nền dân chủ Việc nêu gương, nhất là người đứng đầu, có

ý nghĩa rất quan trọng Hồ Chí Minh thường nói đến “tu thân, chính tâm” thì mới có thể “trị quốc, bình thên hạ” (làm những việc có lợi cho nước, cho dân) Văn hóa phương Đông cho thấy “một tấm gương sống có giá trị hơn một trăm bài diễn văn tuyên truyền” và “tiên trách

kỷ, hậu trách nhân” Hồ Chí Minh thường nhắc lại những điều ấy trong khi bàn biện pháp

3 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb CTQG, Hà Nội, 2011, t.12, tr.358

Chú trọng vai trò của tổ chức Đảng, chính quyền, đoàn thể quần chúng Thông qua các phong trào cách mạng như “Thi đua yêu nước”, “Người tốt việc tốt” Đặc biệt phải dựa vào quần chúng theo quan điểm “dựa vào ý kiến của dân chúng mà sửa chữa cán bộ và tổ chức của ta”.4

4 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb CTQG, Hà Nội, 2011, t.5, tr.338

9

CHƯƠNG 2: GIÁ TRỊ CỦA TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CON NGƯỜI

TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

Từ những tư tưởng trên của Hồ Chí Minh về vai trò của con người và chiến lược trồng người, chúng ta có thể nhận thức được những giá trị sâu sắc mà những tư tưởng ấy mang lại mãi đến thời điểm hiện tại, đóng góp một giá trị to lớn cho cả một thế hệ người Việt Nam

2.1 Giá trị lý luận

Về giá trị lí luận, tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò của con người và chiến lược trồng người đã bổ sung vào hệ thống lý luận của chủ nghĩa Mác – Lênin về vai trò con người những quan điểm, ý niệm để từ đó có thể làm rõ hơn về vai trò của con người trong xã hội

và nhấn mạnh tầm quan trọng của con người chúng ta Ở chủ nghĩa Mác – Lênin, con người

là một thực thể tự nhiên mang đặc tính xã hội; có sự thống nhất biện chứng giữa hai phương diện tự nhiên và xã hội Từ quan niệm khoa học của chủ nghĩa Mác - Lênin về con người có thể thấy:

+ Một là, để lý giải một cách khoa học những vấn đề về con người thì không thể chỉ

đơn thuần từ phương diện bản tính tự nhiên của nó mà điều căn bản hơn, có tính quyết định phải là từ phương diện bản tính xã hội của nó, từ những quan hệ kinh tế – xã hội của nó

+ Hai là, động lực cơ bản của sự tiến bộ và sự phát triển của xã hội chính là năng lực

sáng tạo lịch sử của con người, vì vậy phát huy năng lực sáng tạo của mỗi con người, vì con người chính là phát huy nguồn động lực quan trọng thúc đẩy sự tiến bộ và phát triển của xã hội

+ Ba là, sự nghiệp giải phóng con người, nhằm phát huy khả năng sáng tạo lịch sử của

nó phải là hướng vào sự nghiệp giải phóng những quan hệ kinh tế – xã hội Chủ tịch Hồ Chí Minh đã kế thừa những quan điểm trên, và đặc biệt khai thác sâu hơn vào sự nghiệp giải phóng và phát triển con người, phù hợp với điều kiện lịch sử lúc bấy giờ của dân tộc, lấy chủ nghĩa Mác - Lênin để vạch rõ hướng đi đúng cho con đường đi lên xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam Tư tưởng Hồ Chí Minh là một bước phát triển mới của chủ nghĩa Mác - Lênin, được vận dụng một cách sáng tạo vào thực tiễn giải phóng dân tộc và xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam Điều cốt lõi của tư tưởng Hồ Chí Minh là độc lập dân tộc gắn liền với giải

10

quyết xã hội và giải phóng con người Trong đó, vấn đề con người là vấn đề lớn, được đặt

lên hàng đầu và là vấn đề trung tâm, xuyên suốt trong toàn bộ nội dung tư tưởng của Người Tin ở dân, dựa vào dân, tổ chức và phát huy sức mạnh đoàn kết toàn dân, bồi dưỡng, đào tạo

và phát huy mọi năng lực của dân (ở từng cá nhân riêng lẻ và của cả cộng đồng), đó là tư tưởng được Hồ Chí Minh vận dụng và phát triển trong toàn bộ sự nghiệp đấu tranh cách mạng giành độc lập dân tộc cũng như xây dựng đất nước Tư tưởng đó cũng chính là nội dung cơ bản của toàn bộ tư tưởng về con người của Hồ Chí Minh

Đối với Hồ Chí Minh, con người vừa tồn tại tư cách cá nhân, vừa là thành viên của gia đình và của cộng đồng, có cuộc sống tập thể và cuộc sống cá nhân hài hòa, phong phú Người đã nêu một định nghĩa về con người: "Chữ người, nghĩa hẹp là gia đình, anh em, họ hàng, bầu bạn Nghĩa rộng là đồng bào cả nước Rộng nữa là cả loài người" Quan điểm đó thể hiện ở chỗ Người chưa bao giờ nhìn nhận con người một cách chung chung, trừu tượng Khi bàn về chính sách xã hội, cũng như ở mọi nơi, mọi lúc, trong mọi hoàn cảnh, Người luôn quan tâm đến nhu cầu, lợi ích của con người với tư cách nhu cầu chính đáng Đem lại lợi ích cho con người chính là tạo ra động lực vô cùng lớn lao cho sự nghiệp chung, vì nếu như những nhu cầu, lợi ích của mỗi cá nhân không được quan tâm thỏa đáng thì tính tích cực của họ sẽ không thể phát huy được Trong khi phê phán một cách nghiêm khắc chủ nghĩa cá nhân, Người viết: "Đấu tranh chống chủ nghĩa cá nhân không phải là "giày xéo lên lợi ích cá nhân" Mỗi người đều có tính cách riêng, sở trường riêng, đời sống riêng của bản thân và của gia đình mình" Trong quan điểm về thực hiện một nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, theo Người, phải là một nền dân chủ chân chính, không hình thức, không cực đoan, trong đó mỗi con người cụ thể phải được đảm bảo những quyền lợi và nghĩa vụ của mình theo hiến pháp và pháp luật Con người, với tư cách là những cá nhân, không tồn tại biệt lập

mà tồn tại trong mối quan hệ biện chứng với cộng đồng dân tộc và với các loài người trên toàn thế giới

Hồ Chí Minh có niềm tin mãnh liệt vào sức mạnh vĩ đại và năng lực sáng tạo của quần chúng nhân dân Người khẳng định: “Dân ta là những con người đầy tài năng, trí tuệ và sáng tạo, họ biết giải quyết nhiều vấn đề một cách giản đơn, mau chóng, đầy đủ, mà những người tài giỏi, những đoàn thể to lớn, nghĩ mãi không ra Đặc biệt là lòng sốt sắng, hăng hái của

11

dân để thực hiện con đường cách mạng” Hồ Chí Minh có niềm tin vững chắc rằng với tinh thần quật cường và lực lượng vô tận của dân tộc ta, với lòng yêu nước và chí kiên quyết của nhân dân và quân đội ta, chẳng những chúng ta có thể thắng lợi, mà chúng ta nhất định thắng lợi Người thực sự quan tâm đến vấn đề con người, đặc biệt là quần chúng nhân dân vì chỉ có

họ mới có thể làm nên những thắng lợi to lớn trong lịch sử dân tộc Người đã chỉ rõ, con người là mục tiêu của cách mạng nên mọi chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, Chính phủ đều vì lợi ích chính đáng của con người Có thể là lợi ích lâu dài, lợi ích trước mắt: lợi ích cả dân tộc và lợi ích của bộ phận, giai cấp, tầng lớp và cá nhân Với hoạt động thực tiễn thì việc gì lợi cho dân, dù nhỏ mấy - ta phải hết sức làm Việc gì hại cho dân, dù nhỏ mấy -

ta phải hết sức tránh Đó là những điều mà ở chủ nghĩa Mác – Lenin chưa thể làm rõ được

để có thể nêu cao lên tầm quan trọng của con người đối với sự tồn vong của một xã hội, một dân tộc Bên cạnh đó, tư tưởng Hồ Chí Minh còn thể hiện sự cảm thông sâu sắc với thân phận những người cùng khổ và nô lệ lầm than Nhưng không phải là sự cảm thông kiểu tôn giáo; ngược lại, người có niềm tin vững chắc và trí tuệ, bản lĩnh của con người, ở khả năng

tự giải phóng của chính bản thân con người Sau khi chính quyền đã về tay nhân dân, thì mục tiêu ăn, mặc, ở, đi lại, học hành, chữa bệnh lại được ưu tiên hơn, bởi vì, "nếu nước độc lập

mà dân không hưởng hạnh phúc tự do, thì độc lập cũng chẳng có nghĩa lý gì" Các phong trào diệt giặc đói, giặc dốt diễn ra một cách mạnh mẽ hơn nhằm phát triển một xã hội của tri thức, phát triển vững mạnh Kể từ đó sự nghiệp “trồng người”, một khái niệm để làm rõ hơn mục tiêu phát triển con người ở chủ nghĩa Mác – Lenin được thúc đẩy hơn, các khẩu hiệu tuyên truyền cũng khắp mọi nơi cho đến bây giờ Trên cơ sở khẳng định con người vừa là mục tiêu, vừa là động lực của cách mạng Hồ Chí Minh rất quan tâm đến sự nghiệp giáo dục, đào tạo, rèn luyện con người Người nói đến "lợi ích trăm năm" và mục tiêu xây dựng chủ nghĩa xã hội là những quan điểm mang tầm vóc chiến lược, cơ bản, lâu dài, nhưng cũng rất cấp bách Nó liên quan đến nhiệm vụ "trước hết cần có những con người xã hội chủ nghĩa" và "trồng người” Tất cả những điều này phản ánh tư tưởng lớn về tầm quan trọng có tính quyết định của nhân tố con người: tất cả vì con nguời, do con người Như vậy con người phải được đặt vào vị trí trung tâm của sự phát triển Nó vừa nằm trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của đất nước với nghĩa rộng, vừa nằm trong chiến lược giáo dục và đào tạo theo nghĩa hẹp Từ đó có thể thấy được tư tưởng Hồ Chí Minh đã đóng góp và làm

12

rõ hơn cho hệ thống lý luận Mác – Lenin, làm rõ hơn các quan điểm và đi sâu hơn vào việc phát triển con người, và vạch ra các chiến lược đúng đắn để phát triển con người xã hội chủ nghĩa Tư tưởng về con người của Hồ Chí Minh dựa trên thế giới quan duy vật triệt để của chủ nghĩa Mác - Lênin Chính vì xuất phát từ thế giới quan duy vật triệt để ấy, nên khi nhìn nhận và đánh giá vai trò của bản thân mình (với tư cách là lãnh tụ), Người không bao giờ cho mình là người giải phóng nhân dân Theo quan điểm của Hồ Chí Minh, người cán bộ (kể cả lãnh tụ) chỉ là "đầy tớ trung thành" có sứ mệnh phục vụ nhân dân, lãnh tụ chỉ là người góp phần vào sự nghiệp cách mạng của quần chúng Tư tưởng này đã vượt xa và khác về chất so với tư tưởng "chăn dân" của những người cầm đầu nhà nước phong kiến có tư tưởng yêu nước xưa kia Và đây, cũng chính là điều đã làm nên chủ nghĩa nhân văn cao cả ở Hồ Chí Minh, một chủ nghĩa nhân văn cộng sản trong cốt cách của một nhà hiền triết phương Đông

2.2 Giá trị thực tiễn

2.2.1 Giá trị Tư tưởng Hồ Chí Minh về phát huy nhân tố con người

Bên cạnh những đóng góp cho hệ thống lý luận của chủ nghĩa Mác – Lênin, những tư tưởng trên của Hồ Chí Minh còn trở thành nền tảng tư tưởng cho đường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam về xây dựng và phát huy con người Do nhận thức được vai trò và tầm quan trọng của vấn đề con người đặc biệt là vấn đề con người trong sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá ở nước ta hiện nay Đảng ta đã và đang xây dựng và phát triển đất nước toàn diện về nhiều mặt đặc biệt là lĩnh vực kinh tế, nó phụ thuộc rất nhiều vào nhiều chiến lược con người: Cần đào tạo con người một cách có chiều sâu lấy tư tương và chủ nghĩa Mác - Lênin làm nền tảng, cũng như trên thế giới ở nước ta chiến lược con người nó có một ý nghĩa hết sức quan trọng và để phát triển đúng hướng chiến lược đó cần có một chính sách phát triển con người, không để con người đi lệch tư tưởng Trong thời đại ngày nay, nguồn tài nguyên, của cải đích thực và quý giá nhất của mỗi quốc gia chính là con người Vì vậy, mục đích phát triển kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia, xét đến cùng, phải vì con người, cho con người, tạo môi trường thuận lợi để con người có cuộc sống hạnh phúc, có sức khoẻ và có cơ hội phát huy mọi năng lực sáng tạo Nhận thức được điều đó, trong quá trình lãnh đạo cách mạng giải phóng dân tộc và xây dựng chủ nghĩa xã hội, Đảng Cộng sản Việt Nam đã xác định vai trò đặc biệt của nhân tố con người với tính cách là động lực của sự phát triển xã