ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ

- Phần 1: Hai khổ đầu: Cảnh đoàn thuyền ra khơi- Phần 2: Bốn khổ tiếp theo: Cảnh đoàn thuyền đánh cá trên biển - Phần 3: Khổ thơ cuối: Cảnh đoàn thuyền đánh cá trở về e Đại ý: - Khắc họa

Trang 1

Chào mừng các em đến với

giờ học môn Ngữ Văn

Trang 2

Văn bản:

ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ

Trang 4

I ĐỌC – TÌM HIỂU CHUNG

Đoàn thuyền đánh cá

Trang 5

I Đọc – Tìm hiểu chung

Dựa vào thông tin trong

sách giáo khoa kết hợp với

hiểu biết của em, em hãy

nêu vài nét chính về nhà

thơ Huy Cận?

Trang 6

2 Tác phẩm:

a) Xuất xứ:

- Bài thơ Đoàn thuyền đánh cá được sáng tác

ngày 4/10/1958 ở Quảng Ninh, in trong tập

"Trời mỗi ngày lại sáng“

b) Hoàn cảnh sáng tác:

- Giữa năm 1958, chuyến đi thực tế dài ngày ở

vùng mỏ Quảng Ninh đã thổi cho hồn thơ Huy Cận

một cảm hứng viết về thiên nhiên đất nước, về lao

động và niềm vui trước cuộc sống mới Bài thơ được

ra đời trong hoàn cảnh đó

Trang 8

Mặt trời xuống biển như hòn lửa,

Sóng đã cài then, đêm sập cửa.

Đoàn thuyền đánh cá lại ra khơi,

Câu hát căng buồm cùng gió khơi.

Hát rằng: cá bạc biển Đông lặng,

Cá thu biển Đông như đoàn thoi

Đêm ngày dệt biển muôn luồng sáng.

Đến dệt lưới ta, đoàn cá ơi!

Thuyền ta lái gió với buồm trăng

Lướt giữa mây cao với biển bằng,

Ra đậu dặm xa dò bụng biển,

Dàn đan thế trận lưới vây giăng.

Cá nhụ cá chim cùng cá đé,

Cá song lấp lánh đuốc đen hồng,

Cái đuôi em quẫy trăng vàng choé.

Đêm thở: sao lùa nước Hạ Long

Ta hát bài ca gọi cá vào,

Gõ thuyền đã có nhịp trăng cao.

Biển cho ta cá như lòng mẹ Nuôi lớn đời ta tự buổi nào.

Sao mờ, kéo lưới kịp trời sáng

Ta kéo xoăn tay chùm cá nặng.

Vảy bạc đuôi vàng loé rạng đông, Lưới xếp buồm lên đón nắng hồng.

Câu hát căng buồm với gió khơi, Đoàn thuyền chạy đua cùng mặt trời Mặt trời đội biển nhô màu mới,

Mắt cá huy hoàng muôn dặm phơi.

Huy Cận

Trang 9

-I Đọc – Tìm hiểu chung

Trang 10

- Phần 1: Hai khổ đầu: Cảnh đoàn thuyền ra khơi

- Phần 2: Bốn khổ tiếp theo: Cảnh đoàn thuyền

đánh cá trên biển

- Phần 3: Khổ thơ cuối: Cảnh đoàn thuyền đánh cá

trở về

e) Đại ý:

- Khắc họa hình ảnh hài hòa giữa thiên nhiên và con

người lao động, bộc lộ niềm vui, niềm tự hào của

nhà thơ trước đất nước và cuộc sống

Trang 11

II ĐỌC – TÌM HIỂU VĂN BẢN

Trang 12

Em hãy quan sát hình ảnh sau, cho biết hình ảnh miêu

tả khung cảnh gì?

Trang 13

CẢNH ĐOÀN THUYỀN RA KHƠI

Trang 14

II Đọc – Tìm hiểu chi tiết

1 Cảnh đoàn thuyền ra khơi

“Mặt trời xuống biển như hòn lửa

Sóng đã cài then đêm sập cửa

Đoàn thuyền đánh cá lại ra khơi

Câu hát căng buồm cùng gió khơi

Hát rằng: cá bạc biển Đông lặng

Cá thu biển Đông như đoàn thoi

Đêm ngày dệt biển muôn luồng sáng

Đến dệt lưới ta đoàn cá ơi!”

Đọc lại những câu thơ miêu

tả cảnh đoàn thuyền ra khơi

Trang 16

- Khung cảnh hoàng hôn trên biển vừa diễm lệ, vừa đầy sức sống:

"Sóng đã cài then đêm sập cửa"

- Nghệ thuật so sánh nhân hóa: vũ trụ như một căn nhà khổng lồ

bước vào trạng thái nghỉ ngơi

- Có sự đối lập giữa vũ trụ và con người: Vũ trụ nghỉ ngơi >< con

Trang 17

Câu hỏi luyện tập:

Nội dung của hai khổ thơ đầu bài thơ Đoàn thuyền đánh cá là:

Miêu tả cảnh kéo lưới trên biển

Miêu tả cảnh hoàng hôn trên biển

Miêu tả cảnh ra khơi

Miêu tả sự phong phú của các loài cá biển Kiểm

tra

Trang 18

Câu thơ nào cho thấy việc đánh cá là công việc thường xuyên của người dân làng chài:

Dàn đan thế trận lưới vây giăng

Đoàn thuyền đánh cá lại ra khơi

Đoàn thuyền chạy đua cùng mặt trời

Đêm ngày dệt biển muôn luồng sáng Kiểm tra

Trang 19

Trang 20

CẢNH ĐOÀN THUYỀN TRÊN BIỂN

Trang 21

2 Cảnh đoàn thuyền đánh cá trên biển

Thuyền ta lái gió với buồm trăng

Lướt giữa mây cao với biển bằng,

Ra đậu dặm xa dò bụng biển,

Dàn đan thế trận lưới vây giăng.

Cá nhụ cá chim cùng cá đé,

Cá song lấp lánh đuốc đen hồng,

Cái đuôi em quẫy trăng vàng choé.

Đêm thở: sao lùa nước Hạ Long.

Ta hát bài ca gọi cá vào,

Gõ thuyền đã có nhịp trăng cao.

Biển cho ta cá như lòng mẹ

Nuôi lớn đời ta tự buổi nào.

Sao mờ, kéo lưới kịp trời sáng

Ta kéo xoăn tay chùm cá nặng.

Vảy bạc đuôi vàng loé rạng đông, Lưới xếp buồm lên đón nắng hồng.

tả cảnh đoàn thuyền đánh cá

Trang 22

- Khung cảnh biển đêm: thoáng đãng lấp lánh, ánh sáng đẹp, vẻ đẹp lãng mạn, kỳ ảo của biển khơi

- Nhà thơ đã tưởng tượng ngược lại, bóng sao ùa nước Hạ Long, làm nên tiếng thở của đêm, một sự sáng tạo nghệ thuật - biển đẹp màu sắc lấp lánh Hình ảnh đẹp lộng lẫy và rự rỡ của các loài cá trên biển: cá thu, cá song, cá nhụ, cá bạc, với những màu sắc lung linh, huyền ảo: hồng trắng, vàng chóe, vảy bạc, "đuôi vàng lóe rạng đông"

Nêu khung cảnh trong đoạn

thơ?

Trang 23

- Cảnh đoàn thuyền đánh cá trên biển:

“Thuyền ta lái gió với buồm trăng,Lướt mây cao với biển bằng,

Ra đậu dặm xa dò bụng biển,Dàn đan thế trận lưới vây giăng”

 Con thuyền đánh cá vốn nhỉ bé trước biển cả bao la đã trở thành con thuyền kì vĩ, khổng lồ, hòa nhập với kích thước rộng lớn của vũ

trụ, thiên nhiên: lái gió, buồm trăng, mây cao, dò bụng biển,

Đọc đoạn thơ thứ 4 và nêu tác dụng của NT dùng từ?

Trang 24

“Ta hát bài ca gọi cá vào,

Gõ thuyền có nhịp trăng cao

Sao mờ, kéo lưới kịp trời sáng,Kéo xoăn tay chùm cá nặng”

 Cảnh lao động với khí thế sôi nổi, hào hứng, khẩn trương, hang say. Tinh thần sảng khoái ung dung, lạc quan, yêu biển, yêu lao động

- Âm hưởng của tiếng hát là âm hưởng chủ đạo, niềm yêu say mê cuộc sống, yêu biển, yêu quê hương, yêu lao động

- Nhịp điệu khỏe khoắn, đa dạng, cách gieo vần biến hóa, sự tưởng tượng phong phú, bút pháp lãng mạn

Đọc đoạn thơ thứ 5 và nêu nghệ thuật trong đoạn thơ?

Trang 25

Ý nào sau đây kể đầy đủ nhất tên các loại cá được nhắc đến trong bài thơ?

Cá bạc, cá thu, cá nhụ, cá chim, cá chuối, cá song

Cá bạc, cá thu, cá nhụ, cá đé.

Cá bạc, cá thu, cá nhụ, cá chim, cá đé, cá song

Cá bạc, cá thu, cá chim, cá song

Kiểm tra

Trang 26

Trang 27

CẢNH ĐOÀN THUYỀN TRỞ VỀ

Trang 28

3 Cảnh đoàn thuyền đánh cá trở về

“Câu hát căng buồm với gió khơi,

Đoàn thuyền chạy đua cùng mặt trời

Mặt trời đội biển nhô màu mới,

Mắt cá huy hoàng muôn dặm phơi.”

tả cảnh đoàn thuyền trở về

Trang 29

- "Câu hát căng buồm"

- "Đoàn thuyền chạy đua"

- "Mặt trời đội biển"

trời rực rỡ với muôn triệu mặt trời nhỏ lấp lánh trên thuyền: Một cảnh tượng huy hoàng của thiên nhiên và lao động

Nêu nét đặc sắc trong đoạn thơ cuối cùng của bài thơ?

Trang 30

Khổ thơ cuối nói về khoảng thời gian nào?

Trang 31

II TỔNG KẾT

Trang 32

III Tổng kết

1 Nghệ thuật

Nghệ thuật: bài thơ được viết trong không khí phơi phới, phấn khởi của những con người lao động với bút pháp lãng mạn, khí thế tưng bừng của cuộc sống mới tạo cho bài thơ một vẻ đẹp hoành tráng mơ mộng

Nêu nghệ thuật được tác giả

sử dụng trong bài thơ?

Trang 33

2 Nội dung

Ca ngợi sự giàu đẹp của biển, sự giàu đẹp trong tâm hồn của những người lao động mới, phơi phới tin yêu cuộc sống mới, ngày đêm chạy đua với thời gian để cống hiến, để xây dựng, ho là những con người đáng yêu, đáng quý trọng

Nêu nội dung của bài thơ?

Trang 34

Nhận định nào nói chính xác giọng điệu bài thơ?

Buồn bã, ưu tư

Sôi nổi, khỏe khoắn

Thủ thỉ, thiết tha

Nhẹ nhàng, trong sáng

Kiểm tra

Trang 35

Bài thơ "Đoàn thuyền đánh cá" thuộc phương thức biểu đạt chính nào?

Trang 36

IV LUYỆN TẬP

Trang 37

IV Luyện tập

1 Trắc nghiệm: Khoanh vào đáp án đúng nhất:

Bài thơ “Đoàn thuyền đánh cá” viết về vùng biển nào?

Hạ Long (Quảng Ninh)

Cửa Lò (Nghệ An)

Đồ Sơn (Hải Phòng)

Sầm Sơn (Thanh Hóa)

Kiểm tra

Trang 38

Bài thơ “Đoàn thuyền đánh cá” được viết vào năm nào?

Trang 39

Bài thơ “Đoàn thuyền đánh cá” được in trong tập thơ nào?

Trời mỗi ngày lại sáng

Vầng trăng quầng lửa

Hương cây – Bếp lửa

Đầu súng trăng treo

Kiểm tra

Trang 40

Cảm xúc chủ đạo của bài thơ “Đoàn thuyền đánh cá” là gì?

Cảm hứng về thiên nhiên và lao động

Cảm hứng về con người và lao động

Cảm hứng về chiến tranh và hòa bình

Cảm hứng về thiên nhiên và đất nước

Kiểm tra

Trang 41

Bài thơ được bố cục theo hành trình của một chuyến ra khơi

của đoàn thuyền đánh cá Từ lúc con thuyền ra khơi, đánh cá và trở về

Nhận xét trên đúng hay sai?

Đúng

Sai

Kiểm tra

Trang 42

Xác định nội dung và bố cục của bài thơ bằng cách nối:

Cảnh đoàn thuyền đánh cá trở về

Cảnh đoàn thuyền đánh cá ra khơi

Trang 43

Gạch chân dưới loài cá không xuất hiện trong bài thơ:

Cá bạc, cá thu, cá chép, cá nhụ, cá chim, cá voi, cá đé, cá song.

Kiểm tra

Trang 44

2 Giới thiệu đề thi tuyển sinh vào lớp 10 môn Ngữ Văn của

Sở Giáo Dục và Đào tạo thành phố Hà Nội

Trang 46

1 Cho biết tên tác giả và năm sáng tác của bài thơ ấy.

- Tác giả của bài Đoàn thuyền đánh cá là Huy Cận (1919-2005)

- Bài thơ được sáng tác năm 1958

2 Xác định các từ thuộc trường từ vựng chỉ thiên nhiên ở

những câu thơ sau:

“Thuyền ta lái gió với buồm trăng

Lướt giữa mây cao với biển bằng".

Biện pháp tu từ nói quá cùng những hình ảnh giàu sức liên

tưởng được sử dụng trong hai câu thơ này có tác dụng gì?

Các từ thuộc trường từ vựng chỉ thiên nhiên: thuyền, gió, buồm, trăng,mây, biển

- Biện pháp: “Lướt giữa mây cao với biển bằng” có tác dụng miêu tả con thuyền bỗng mang sức mạnh và vẻ đẹp của vũ trụ Con người trong tư thế làm chủ thiên nhiên, làm chủ biển trời quê hương

Trang 47

3 Ghi lại chính xác câu thơ trong một bài thơ của Chủ tịch Hồ Chí Minh mà em đã được học ở chương trình Ngữ văn Trung học

cơ sở cũng có hình ảnh con thuyền trong đêm trăng.

Trích bài thơ Nguyên tiêu của Chủ tịch Hồ Chí Minh, ngữ văn lớp 7.

‘Kim dạ nguyên tiêu nguyệt chính viên,

Xuân giang, xuân thuỷ tiếp xuân thiên.

Yên ba thâm xứ đàm quân sự,

Dạ bán quy lai nguyệt mãn thuyền”

Trang 48

4. Viết một đoạn văn khoảng 12 câu theo cách lập luận diễn dịch làm rõ hình ảnh người lao động ở khổ thơ dưới đây, trong đó sử dụng phép lặp để liên kết và câu có thành phần phụ chủ (gạch dưới những từ ngữ dùng làm phép lặp và thành phần phụ chủ)

"Sao mờ kéo lưới kịp trời sáng

Ta kéo xoăn tay chùm cá nặng

Vẩy bạc đuôi vàng lóe rạng đông

Lưới xếp buồm lên đón nắng hồng."

(Trích Ngữ văn 9, tập một, NXB Giáo dục Việt Nam 2017)

Trang 50

của của em trước lớp, cùng nhận xét để rút ra

ưu điểm và khuyết điểm.

Trang 52

Hướng dẫn về nhà:

- Học thuộc lòng bài thơ “Đoàn thuyền đánh cá”

- Soạn bài tiếp theo “Bếp lửa”

Tiêu đề	Đoàn thuyền đánh cá
Trường học	Trường trung học phổ thông
Chuyên ngành	Ngữ văn
Thể loại	Văn bản

Định dạng
Số trang	52
Dung lượng	4,88 MB