Trường ĐH Công nghiệp TPHCM Khoa Ngoại ngữ Bài giảng môn: Tiếng Việt thực hành ThS Đặng Thị Kim Phượng CHƯƠNG I CHÍNH TẢ, LỖI CHÍNH TẢ VÀ CÁCH KHẮC PHỤC ThS Đặng Thị Kim Phượng TIẾNG VIỆT THỰC HÀNH Khái quát tả tiếng Việt 1.1 Khái niệm - Chính tả, hiểu cách đơn giản, cách viết chữ coi chuẩn - Chính tả vấn đề phổ quát thứ chữ viết ghi âm giới -Lỗi tả xảy nguyên nhân sau: + Sự “trật khớp” âm chữ + Sự tồn song song biến thể phương ngữ khác 1.2 Nguyên tắc tả tiếng Việt Nguyên tắc ngữ âm: - Chữ viết phải chuẩn ngữ âm.  - Chữ viết phải theo qui tắc chung chữ Việt nay(như qui tắc kết hợp âm, chữ cái) Ví dụ: sau âm /a/(a dài) viết i, cịn sau âm /ă/ (a ngắn) viết y Nguyên tắc ngữ nghĩa: Khi gặp trường hợp khó xác định có nhiều khả xảy cần vào ý nghĩa từ hay tiếng viết mà xác định cách viết Ví dụ: (con) hươu, (nghỉ) hưu, gia (đình), da (thịt)…    1.3 Các cách rèn luyện sửa chữa lỗi tả Ghi nhớ mặt chữ từ Luyện phát âm chuẩn Tìm hiểu vận dụng mẹo luật tả (lưu ý mẹo có ngoại lệ) Sử dụng từ điển tả Những quy định tả tiếng Việt 2.1 Quy định cách viết âm “i” - Để ghi âm “I”, tiếng Việt có hai chữ I Y Quy định cách viết âm “i” + Nếu khơng có thay đổi âm nghĩa, trừ trường hợp Y đứng sau QU, hầu hết từ có âm “I” cuối viết thống I VD: Cái tay, lỗ tai, Thúy Kiều, quy định, quý báu, hi sinh, kỉ niệm, lí luận, thẩm mĩ + Nếu I Y đứng mình, đứng đầu từ ta viết theo thói quen cũ Vd: Ý nghĩa, y tế, ầm ĩ, yêu thương, Nguyễn Khuyến, 2.2 Những quy định viết hoa Nguyên tắc viết hoa tiếng Việt qui định sau: • Tên riêng Việt Nam bao gồm nhiều loại: tên người, biệt hiệu, bút danh, địa danh Ðối với tất loại tên riêng này, phải viết hoa tất chữ mở đầu âm tiết tên gọi âm tiết khơng gạch nối • Ví dụ: Nguyễn Văn Trỗi, Phạm Văn Ðồng, Tố Như, Tố Hữu, Hà Nội, Ðồng Nai, Cần Thơ v.v * 2.2 Những quy định viết hoa * Tên quan, tổ chức kinh tế, trị, văn hóa, xã hội: Loại tên gọi này, đầy đủ nhất, bao gồm bốn phận: Bộ phận phân cấp mặt quản lý hành nhà nước: Viện, Uỷ Ban, Sở, Nhà Máy, Xí Nghiệp, Trường, Ban v.v ) Bộ phận chức năng, nhiệm vụ chuyên môn quan, tổ chức: Thương mại, Nông nghiệp, Bảo vệ bà mẹ trẻ em, Sinh đẻ có kế hoạch v.v 2.2 Những quy định viết hoa c) Bộ phận danh hiệu quan, tổ chức: Sao vàng, Chiến thắng, v.v d) Bộ phận nơi quan trú đóng, phạm vi hoạt động quan: Hà Nội, Ðồng Nai, Cửu Long, Huế v.v Ví dụ: Trường Đại học Khoa học tự nhiên TP HCM Nếu dạng không đầy đủ, loại tên gọi có hai, ba phận Ví dụ: Bộ Quốc phịng, Sở Giáo dục tỉnh Cần Thơ 10 LỖI CHÍNH TẢ VÀ VIẾT HOA - TEST  Đề mục chấm câu đúng? I Loại hình du lịch: I Loại hình du lịch I Loại hình du lịch 47 LỖI CHÍNH TẢ VÀ VIẾT HOA - TEST  Câu mắc lỗi viết hoa? • Tơi mua đủ đồ dùng học tập như: bút mực, bút chì, tẩy, thước, compa, v.v • Tơi mua đủ đồ dùng học tập như: Bút mực, bút chì, tẩy, thước, compa, v.v 48 LỖI CHÍNH TẢ VÀ VIẾT HOA - TEST  Câu mắc lỗi viết hoa? • Tôi mua đủ đồ dùng học tập như: bút mực, bút chì, tẩy, thước, compa, v.v • Tơi mua đủ đồ dùng học tập như: Bút mực, bút chì, tẩy, thước, compa, v.v 49 LỖI CHÍNH TẢ VÀ VIẾT HOA - TEST  Câu mắc lỗi chấm câu? • • • • Tơi mua đủ đồ dùng học tập như: bút mực, bút chì, tẩy, thước, compa, v.v Tôi mua đủ đồ dùng học tập bút mực, bút chì, tẩy, thước, compa, v.v Tôi mua đủ đồ dùng học tập như: bút mực, bút chì, tẩy, thước, compa, v.v để chuẩn bị năm học Tôi mua đủ đồ dùng học tập bút mực, bút chì, tẩy, thước, compa, v.v để chuẩn bị năm học 50 LỖI CHÍNH TẢ VÀ VIẾT HOA - TEST  Câu mắc lỗi chấm câu? • • • • Tơi mua đủ đồ dùng học tập như: bút mực, bút chì, tẩy, thước, compa, v.v Tôi mua đủ đồ dùng học tập bút mực, bút chì, tẩy, thước, compa, v.v Tôi mua đủ đồ dùng học tập như: bút mực, bút chì, tẩy, thước, compa, v.v để chuẩn bị năm học Tôi mua đủ đồ dùng học tập bút mực, bút chì, tẩy, thước, compa, v.v để chuẩn bị năm học 51 LỖI CHÍNH TẢ VÀ VIẾT HOA - TEST 10  Câu chấm câu đúng? • • • • Chúng ta cần có trang thiết bị văn phịng như: máy tính, máy in laser, máy in phun màu, photocopy, máy fax, điện thoại, v.v… Chúng ta cần có trang thiết bị văn phịng như: máy tính, máy in laser, máy in phun màu, photocopy, máy fax, điện thoại, … v.v Chúng ta cần có trang thiết bị văn phịng như: máy tính, máy in laser, máy in phun màu, photocopy, máy fax, điện thoại, v.v Chúng ta cần có trang thiết bị văn phịng như: máy tính, máy in laser, máy in phun màu, photocopy, máy fax, điện thoại, … 52 LỖI CHÍNH TẢ VÀ VIẾT HOA - TEST 10  Câu chấm câu đúng? • • • • Chúng ta cần có trang thiết bị văn phịng như: máy tính, máy in laser, máy in phun màu, photocopy, máy fax, điện thoại, v.v., … Chúng ta cần có trang thiết bị văn phịng như: máy tính, máy in laser, máy in phun màu, photocopy, máy fax, điện thoại, …, v.v Chúng ta cần có trang thiết bị văn phịng như: máy tính, máy in laser, máy in phun màu, photocopy, máy fax, điện thoại, v.v Chúng ta cần có trang thiết bị văn phịng như: máy tính, máy in laser, máy in phun màu, photocopy, máy fax, điện thoại, … 53 LỖI CHÍNH TẢ VÀ VIẾT HOA - TEST 11  Câu chấm câu đúng? • Nam hỏi tơi hồi cịn học tơi có biết Lan khơng? tơi nói tơi khơng biết • Nam hỏi tơi hồi cịn học tơi có biết Lan khơng tơi nói tơi khơng biết? • Nam hỏi tơi hồi cịn học tơi có biết Lan khơng tơi nói tơi khơng biết 54 LỖI CHÍNH TẢ VÀ VIẾT HOA - TEST 11  Câu chấm câu đúng? • Nam hỏi tơi hồi cịn học tơi có biết Lan khơng? tơi nói tơi khơng biết • Nam hỏi tơi hồi cịn học tơi có biết Lan khơng tơi nói tơi khơng biết? • Nam hỏi tơi hồi cịn học tơi có biết Lan khơng tơi nói tơi khơng biết 55 LỖI CHÍNH TẢ VÀ VIẾT HOA - TEST 12  Cách viết tên riêng người nước mà bạn cho hợp lý nhất? • • • • • • Crít-chi-an-nơ Rơ-nan-đơ Crít-ti-an-nơ Rơ-nan-đơ Crít-tian-nơ Rơ-nan-đơ Crít chi an nô Rô nan đô Kritchianô Rônanđô Christiano Ronaldo 56 LỖI CHÍNH TẢ VÀ VIẾT HOA - TEST 12  Cách viết tên riêng người nước mà bạn cho hợp lý nhất? • • • • • • Crít-chi-an-nơ Rơ-nan-đơ Crít-ti-an-nơ Rơ-nan-đơ Crít-tian-nơ Rơ-nan-đơ Crít chi an nô Rô nan đô Kritchianô Rônanđô Christiano Ronaldo 57 LỜI KHUN CHÍNH TẢ  Bạn phải biết rõ hay mắc kiểu lỗi nào? • • • • • • Lỗi Lỗi Lỗi Lỗi Lỗi Lỗi âm đầu (người Bắc) điệu (người Trung, Nam) vần (người Trung) âm cuối (người Trung, Nam) viết hoa dùng dấu câu 58 LỜI KHUN CHÍNH TẢ  Chỉ có bạn giúp bạn mà thơi • dùng từ điển tả, từ điển tiếng Việt • “Chép phạt” từ mắc lỗi • viết thư cho người u (vì lúc bạn trau chuốt chữ nghĩa cố tránh mắc lỗi tả ) 59 CHÍNH TẢ - MỘT CHÚT KIẾN THỨC  Phân biệt viết hoa tả với viết hoa tu từ  Phân biệt chế độ viết hoa: • ALL CAPS • SMALL CAPS • Title Caps 60 Hãy chỗ người khác dừng lại! 61