Phân tích thơ Xuân Quỳnh và Bế Kiến Quốc

Slide 1 BÀI TẬP NHÓM 3  THÀNH VIÊN TRONG NHÓM Ngụy Yến Nhi Chung Ngọc Phương Dung Nguyễn Huỳnh Kim Liên Đỗ Thị Gái Trần Thi Tường Vy Trương Minh Trang 1) Nhà thơ Xuân Quỳnh Giới thiệu tác giả Tác. THÀNH VIÊN TRONG NHÓM Ngụy Yến Nhi Chung Ngọc Phương Dung Nguyễn Huỳnh Kim Liên Đỗ Thị Gái Trần Thi Tường Vy Trương Minh Trang

BÀI TẬP NHÓM 3



THÀNH VIÊN TRONG NHÓM

1) Ngụy Yến Nhi

2) Chung Ngọc Phương Dung

3) Nguyễn Huỳnh Kim Liên

4) Đỗ Thị Gái

5) Trần Thi Tường Vy

6) Trương Minh Trang

1) Nhà thơ Xuân Quỳnh

Giới thiệu tác giả- Tác phẩm

Thống kê số lượng thơ trong chương trình

Tiểu học

Nghệ thuật và nội dung thơ

Phân tích bài ”Tuổi ngựa”

Kết luận

DÀN BÀI CHI TIẾT

2) Nhà thơ Bế Kiến Quốc

Giới thiệu tác giả- Tác phẩm

Thống kê số lượng thơ trong chương trình Tiểu học

Phân tích bài ”Ngày hôm qua đâu rồi”

Kết luận

XUÂN QUỲNH

I)GIỚI THIỆU TÁC GIẢ- TÁC PHẨM

1)Vài nét về tiểu sử

_ Tên thật: Nguyễn Thị Xuân Quỳnh sinh

6/10/1942 tại làng La KHê, xã Vân Khê, tỉnh

Hà Đông

_ Xuất thân trong 1 gia đình công chức, mồ côi mẹ

từ nhỏ

_ 2/1955, được tuyển vào đoàn Văn công nhân

dân Trung ương và được đào tạo thành diễn viên múa

_ Bà đã nhiều lần đi biểu diễn ở người ngoài

và dự Đại hội thanh niên sinh viên thế giới

năm 1959 tại Viena (Áo)

_ 1962 -1964, Xuân Quỳnh học Trường bồi

dưỡng những người viết văn trẻ (khoá I)

của Hội nhà văn Việt Nam Sau đó, bà làm việc tại báo Văn nghệ, báo Phụ nữ Việt

Nam

_ 1967: ủy viên ban chấp hành

Hội nhà văn Việt Nam( khóa III )

_1973: kết hôn với nhà thơ Lưu Quang Vũ

_1978-1988: làm biên tập viên Nhà xuất bản Tác phâm mới

_ Bà mất 29/8/1988 trong một tai nạn giao thông tại đầu cầu Phú Lương, thị xã Hải Dương (nay là thành phố), tỉnh Hải Dương cùng với chồng và con trai Lưu Quỳnh Thơ mới 13 tuổi

_ Xuân Quỳnh được truy tặng Giải thưởng NHà

nước về Văn học nghệ thuật năm 2001

2) Tác phẩm

a) Các tác phẩm chính

Tơ tằm - chồi biếc (thơ, in chung)

Hoa dọc chiến hào (thơ, in chung)

Gió Lào, cát trắng (thơ, 1974)

Lời ru trên mặt đất (thơ, 1978)

Sân ga chiều em đi (thơ, 1984)

Tự hát (thơ, 1984)

Hoa cỏ may (thơ, 1989)

Thơ Xuân Quỳnh (1992 , 1994)

Thơ tình Xuân Quỳnh - Lưu Quang Vũ (1994) Cây trong phố - Chờ trăng (thơ, in chung)

MỘT SỐ TÁC PHẨM CỦA XUÂN QUỲNH

Thơ tình Xuân Quỳnh - Lưu Quang Vũ

(1994)

DI BÚT CỦA XUÂN QUỲNH

“Bây giờ em ở đâu”

Tặng hương hồn

Kỳ Anh

b) Các tác phẩm dành cho thiếu nhi

Bầu trời trong quả trứng (thơ thiếu nhi, 1982)

Truyện Lưu Nguyễn (truyện thơ, 1985)

Mùa xuân trên cánh đồng (truyện thiếu nhi - 1981) Bến tàu trong thành phố (truyện thiếu nhi, 1984) Vẫn có ông trăng khác (truyện thiếu nhi, 1986)

Tuyển tập truyện thiếu nhi (1995)

1982

II) THƠ- VĂN XUÂN QUỲNH TRONG CHƯƠNG TRÌNH TIỂU HỌC

_ Người làm đồ chơi (SGK lớp 2)

_ Tuổi ngựa (SGK lớp 4)

_ Chuyện cổ tích về loài vật (SGK lớp 4)

III) NỘI DUNG THƠ

1) Hình ảnh người mẹ

_ Do bà mồ côi mẹ từ nhỏ nên bà luôn khao khát

tình mẹ vì thế với một trái tim nhạy cảm thì

hình ảnh người mẹ là nguồn sáng tác dạt dào của Xuân Quỳnh

_ Với phong cách riêng biệt, bà đã viết nên các

sáng tác dành cho các em thiếu nhi, nhẹ

nhàng, sâu sắc và ấm áp tình mẹ

_ Đọc thơ của bà, ta có thể cảm nhận được cả thế giới thông qua lăng kính tình mẹ con Như

chuyện chú gà con ra đời trong bài thơ “Tại sao

gà con sinh ra”

Gà mái mong con quá Càng ấp iu suốt ngày

Thân xác xơ gày mòn Không ăn mà mãi thức

_ Thấy mẹ gà như thế nên gà con liền:

Thương mẹ, đạp vỏ trứng

Thế là gà sinh ra

 Thể hiện tình mẫu tử đồng thời cũng nói cho các

em biết cách để sinh ra 1 chú gà con là như thế nào

_ Tình mẹ còn được Xuân Quỳnh miêu tả thông qua hình ảnh ông trăng trong bài “Muốn mặt

trăng luôn luôn tròn”

“Trăng khuyết là trăng gầy

Lúc buồn trăng khuyết thế

Trăng giống như là mẹ Lúc con hư mẹ gầy ”

( Muốn trăng luôn luôn tròn)

 Sự lo lắng, quan tâm của người mẹ khi đứa con chưa ngoan

mẹ như ánh trăng khuyết kia Phải luôn luôn làm

mẹ vui để ông trăng mãi tròn.

_ Đặc sắc nhất trong chủ đề này có lẽ là bài thơ” Con yêu mẹ”

_ Bài thơ được xây dựng bằng hình thức đối đáp, giọng điệu thủ thỉ, tâm tình Đứa con bày tỏ tình cảm của mình dành cho mẹ thông qua các hình ảnh như:

Con yêu mẹ bằng ông trời Rộng lắm không bao giờ hết

Con yêu mẹ bằng Hà Nội

Để nhớ mẹ con đi tìm

hay

Con yêu mẹ bằng trường học

Suốt ngày con ở đấy thôi

hay

À mẹ ơi có con dế Luôn trong bao diêm con đây

Mở ra là con thấy ngay

Con yêu mẹ bằng con dế

_ Hình ảnh so sánh dần dần giảm xuống Vì

sao lại như thế?

_ Người mẹ muốn là vật gì đó gần gũi với con, bà không cần con thương mình bằng trời, bằng Hà Nội, hay bằng trường học

 Giáo dục các em phải luôn thương yêu mẹ mình, không nên chỉ nói mà không làm Hãy yêu

thương mẹ bằng những việc làm gần gũi nhất, đời thường nhất

 Chính vì sự thiếu thốn tình cảm người mẹ ngay

từ bé nên khi đọc những vần thơ của Xuân

Quỳnh, ta luôn cảm nhận được một sự khao

khát, một tình cảm mãnh liệt và đầm thắm

_ Tình mẹ được thể hiện qua tất cả những vật gần gũi với đời sống các em để từ đó lồng vào trong các em là 1 bài học giáo dục nhẹ nhàng và sâu sắc

2) Hình ảnh xoay quanh cuộc sống các em

_ Từ những hình ảnh nhỏ nhặt nhưng từ ngòi bút khéo léo của Xuân Quỳnh đã trở thành những bài thơ gần gũi và quen thuộc với các em

Mười ba, đèn đã sẵn rồi Mua hồng mua bánh để mời ông ăn

Hôm nay mười bốn, mai rằm Lạy trời trong sáng cho ông trăng về

Chờ trăng

Trăng như người bạn thân của các em

_ Thông qua thơ, Xuân Quỳnh cũng nhẹ nhàng giúp các em ghi nhớ những kiến thức cơ bản như

Cây thông là cây của đồi Cây nhãn của bãi đất bồi triền sông

Bờ ao thường mọc cây sung Cây xoan trước ngõ, cây hồng rìa sân

Cây chanh là cây của vườn

Bài hát về cây

_ Cũng có những bài thơ giúp các em hình thành tính tự lập, tinh thần ý thức cao độ

Ngày tết nghỉ ở nhà Bạn nhớ đừng dậy muộn Ngủ nhiều sẽ thiệt thòi Bao điều không kịp biết

( Nếu chúng mình dậy sớm)

 Mặc dù những ngày tết là những ngày dành cho các em nghỉ ngơi nhưng bà cũng khuyên các em không nên dậy muộn, mỗi ngày là một ngày mới

và có những nét đặc sắc khác nhau Trong ngày tết cũng như thế, vậy thì các em hãy cùng nhau dậy sớm để khám phá

Trời xanh của riêng em

Em chưa nhìn thấy hết Dài và rộng đến đâu

Ai bảo giùm em biết?

Ngầm giáo dục cho các em đất nước ta hết sức rộng lớn, khơi dậy niềm khao khát chinh phục thế giới ở các em

Dài và rộng đến đâu

Lớn rồi em sẽ biết

(Trời xanh của mỗi người)

_ Thơ của Xuân Quỳnh có nội dung đa dạng và phong phú được thể hiện qua nhiều đề tài khác nhau nhưng các sự vật, sự việc trong thơ đều quen thuộc và gần gũi với các em

_ Đề tài nổi bật nhất chính là hình ảnh người mẹ

và tình thương của mẹ đối với con cái

 Giáo dục các em từ những bài học nhẹ nhàng bằng những hình ảnh, những sự vật quen thuộc trong cuộc sống hằng ngày của các em

• NGHỆ THUẬT THƠ

_ Ngôn từ đơn giản, dễ hiểu, dễ thuộc

Hôm qua đi ra nắng Bạn Kiên chẳng che đầu

Thế là bị cảm sốt Suốt cả đêm kêu đau ( Mí ngoan hơn cây nấm) _ Giọng thơ hồn nhiên, trong sáng, có chút nghịch

ngợm cũng có chút giận hờn, trách móc của trẻ thơ

Trăng hư lắm!

Trăng hư lắm!

( Trăng hư lắm) _ Giọng thơ pha lẫn một chút thơ vị của đồng dao

"Chi chi chành chành

Cái đanh thổi lửa Con ngựa dứt cương "

Nào mau nhắm mắt Kẻo ngựa lạc đường!

( Đi trốn đi tìm)

_ Bộc lộ sự ngô nghê của trẻ thơ:

Không có chân có cánh

Mà lại gọi: con sông?

Không có lá có cành Lại gọi là: ngọn gió?

( Vì sao)

 Tinh thần ham học hỏi và khao khát tìm hiểu thiên nhiên

 Tóm lại:

_ Trong thơ, Xuân Quỳnh không sử dụng nhiều

các biện pháp nghệ thuật, đa số bà dùng biện pháp nhân hóa để giúp các em có thể hiểu thêm

về cuộc sống xung quanh mình

_ Ngôn từ dễ hiểu, thể thơ tự do và nhịp điệu thơ thể hiện sự ngây thơ, trong sáng của tuổi thơ

Với những đóng góp về thơ, Xuân Quỳnh xứng đáng là một nhà thơ trong văn học thiếu nhi

IV) PHÂN TÍCH ĐOẠN TRÍCH BÀI THƠ: ” TUỔI

NGỰA”

- Mẹ ơi, con tuổi gì?

- Tuổi con là tuổi ngựa

Ngựa không yên một

chỗ

Tuổi con là tuổi đi

- Mẹ ơi con sẽ phi Qua bao nhiêu ngọn gió Gió xanh miền trung du Gió hồng vùng đất đỏ Gió đen hút đại ngàn Mấp mô triền núi đá

Con mang về cho mẹ Ngọn gió của trăm miền

Ngựa con sẽ đi khắp

Trên những cánh đồng

hoa

Loá màu trắng hoa mơ

Trang giấy nguyên

chưa viết

Con làm sao ôm hết

Mùi hoa huệ ngọt ngào

Gió và nắng xôn xao

Khắp đồng hoa cỏ dại

Tuổi con là tuổi ngựa Nhưng mẹ ơi đừng buồn

Dẫu cách núi cách rừng

Dẫu cách sông cách bể

Con tìm về với mẹ Ngựa con vẫn nhớ đường

1) Bốn câu thơ đầu:

- Mẹ ơi, con tuổi gì?

- Tuổi con là tuổi ngựa Ngựa không yên một chỗ

Tuổi con là tuổi đi

_ Mở đầu bài thơ là đoạn đối đáp giữa mẹ và bé

Câu hỏi được đặt ra hết sức ngây ngô, qua đó

ta có thể đoán được rằng đứa bé đang ở độ

tuổi bắt đầu tiếp thu những kiến thức mới bằng trực quan hay bằng những câu hỏi ngây ngô thú vị ấy

_ Hình ảnh chú ngựa gợi cho người đọc sự tự do

và một chặng đường dài

_ Sau khi mẹ giải thích cho bé về tuổi của mình,

mẹ không quên nhấn mạnh với bé rằng:

“Tuổi con là tuổi đi”

_ Bởi lẽ, ngựa thì không bao giờ dừng chân tại

một nơi lâu và bé cũng như thế, tuổi nhỏ ham học hỏi và thích tìm tòi

 Giúp bé hình thành tính tự lập và lòng khoa khát được đi xa tìm hiểu thế giới

2) Câu trả lời của bé

_ ” phi”: chạy rất nhanh, bốn vó tung lên khỏi mặt đất

_ Bé phi nhanh đến độ vượt qua bao nhiêu là ngọn gió và mỗi ngọn gió tượng trưng cho 1 vùng đất

mà bé đặt chân đến

Gió xanh miền trung du

_ Ngọn gió pha lẫn hương thơm của cỏ, của cây Giọng thơ và ngôn từ làm cho ta cảm nhận

được sự dịu mát

Gió hồng vùng đất đỏ

_ Từ “đất đỏ” đã nói lên vị trí mà bé đang đứng bây giờ là ở Tây Nguyên, nơi tập trung nhiều đất đỏ Bazan

Gió đen hút đại ngàn _ Bé không những chỉ đến những nơi tươi đẹp mà

bé còn đến những nơi vực sâu núi cao chưa được khám phá

Mấp mô triền núi đá

_ Các tính từ: xanh, hồng, đen ngút đã góp phần làm cho hình ảnh được miêu tả trở nên sinh

động hơn

 Xuân Quỳnh đã nói thêm cho các em hiểu về địa

lý vùng miền một cách đơn giản và cũng nhấn mạnh tinh thần tự giác và ý chí muốn khám phá thiên nhiên Tượng trưng cho một thế hệ trẻ

mới:” Không sợ gian lao, không ngại nguy hiểm, ham học hỏi và tìm tòi”

Con mang về cho mẹ

Ngọn gió của trăm miền

_ “Tuổi ngựa” phải đi nhưng bé vẫn quay về cùng

mẹ và còn mang theo quà tặng mẹ

_ Món quà của mẹ chính là những điều mà bé đã trải qua ở từng vùng đất khác nhau như gió

xanh, gió hồng, gió đen

 Sự gần gũi, thân mật đối với mẹ thông qua từng câu chuyện của bé Thể hiện ý chí, tinh thần

vượt khó, không ngại hiểm nguy

3) Thế giới xung quanh con mắt trẻ thơ của bé

Ngựa con sẽ đi khắp Trên những cánh đồng hoa

Loá màu trắng hoa mơ Trang giấy nguyên chưa viết

_ Ngựa con chính la cậu bé” tự do và hăng hái

Cậu muốn “ đi khắp”, khám phá tất cả những điều hay điều lạ

_ Cậu rong ruổi khắp nơi, từ những cánh đồng hoa đầy màu sắc, cậu ngỡ nàng như lạc vào cơn mơ

_ “Lóa”: do tác động của ánh sáng có cường

độ mạnh nên làm cho thị giác bị rối loạn

_ Nhưng điểm đặc biệt ở đây chính là mặc dù bị

lóa mắt nhưng màu trắng ấy thật đẹp bởi lẽ nó là màu trắng hoa mơ

 Cậu đã khám phá ra những vẻ đẹp mà cậu chưa bao giờ biết đến và cũng không có một trang vở nào diễn tả hết vẻ đẹp ấy

Trang giấy nguyên chưa viết

Con làm sao ôm hết Mùi hoa huệ ngọt ngào Gió và nắng xôn xao Khắp đồng hoa cỏ dại

_ “làm sao ôm hết”: thế giới rộng lớn với biết bao

vẻ đẹp, hương thơm của cuộc đời

 Nghệ thuật nhân hóa, không gian rộng lớn bé có thể nghe được tiếng nắng và gió đang rong

chơi, thả hồn cùng nhau trên khắp cả cánh đồng hoa tươi đẹp ấy Giọng thơ vui tươi pha lẫn bất ngờ

4) Tình thương của con dành cho mẹ

Tuổi con là tuổi ngựa

Nhưng mẹ ơi đừng buồn

_ Lời an ủi, dỗ dành mẹ hết sức ngây thơ và dễ thương của cậu bé

_ Giọng thơ nhẹ nhàng và tha thiết được thể hiện qua từ “ đừng buồn” và cách gọi mẹ truyền cảm của cậu bé” mẹ ơi”

Dẫu cách núi cách rừng Dẫu cách sông cách bể _ Điệp từ” dẫu” làm cho giọng thơ trở nên trầm lại,

không vui tươi, không đầy bất ngờ như khổ thơ phân tích trước

_ “Cách núi, cách sông, cách rừng, cách bể”:

khoảng cách của cậu bé bây giờ ở rất xa với

muôn trùng hiểm trở của sông, của núi, của

rừng, của biển

 Lòng dũng cảm của cậu bé

Con tìm về với mẹ Ngựa con vẫn nhớ đường _ 2 câu thơ thể hiện tình cảm của cậu bé dành cho

mẹ hết sức rõ ràng Cho dù cậu đi bao xa, bao lâu, thấy được bao nhiêu cảnh đẹp thì trong lòng vẫn luôn nhớ đến mẹ, vẫn “tìm về với mẹ”.

_ “Vẫn” nhấn mạnh điều đó Cậu luôn “nhớ

đường” đồng nghĩa với việc nhớ quê hương, gia dình và trên hết là hình ảnh người mẹ dấu yêu.

5) Kết luận

a) Nghệ thuật

_ Nghệ thuật nhân hóa khéo léo, dùng phép đối

đáp để xây dựng bài thơ

_ Ngòi bút ngây thơ, trong sáng thể hiện được

những nét tinh nghịch cũng như thể hiện

những niềm vui, nỗi buồn một cách hài hòa,

phù hợp với tuổi thơ

_ Giọng thơ có sự biến đổi từ những cung bậc tình

cảm, suy nghĩ khác nhau

b) Nội dung

_ Giải thích thêm cho các em biết về các hiện

tượng tự nhiên

_ Kích thích sự tìm tòi, ham học hỏi ở các em

_ Giúp các em hiểu thêm về tình yêu của mẹ dành cho mình và qua đó cũng hình thành 1 đức tính tốt ở các em, đó chính là “ Hãy thương yêu và dành tình cảm cho mẹ nhiều hơn”

_ Giáo dục tinh thần yêu quê hương, Tổ Quốc cho các em

PHÂN TÍCH THÊM VỀ NHÀ THƠ

BẾ KIẾN QUỐC

GIỚI THIỆU TÁC GIẢ- TÁC PHẨM 1) Tác giả

_ Ông sinh 19/5/1949, quê quán Hà Nội

_ Bút danh: Chung Ngọc Tử, Đặng Thái Minh _1970: tốt nghiệp đại học Tổng hợp Hà Nội,

ngành Ngữ văn Ông làm công tác văn hóa thông tin ở Hà Tây, sau đó chuyển về công tác tại Tuần báo Văn Nghệ

_ Ông tham gia khóa cao cấp rút gọn của Học

viện Văn học Gorki, lớp viết văn ngắn hạn của Hội Nhà văn Việt Nam

_ 1981: ông là hội viên Hội văn nghệ Việt Nam và từng là trưởng ban thơ của tuần báo Văn nghệ _ Ông đã được nhận giải nhì cuộc thi thơ của tuần

báo Văn nghệ năm 1969 (bài thơ Những dòng

sông) Giải thưởng cuộc vận động viết về

thương binh liệt sĩ(1973) Giải thưởng cuộc thi sáng tác cho thiếu nhi(1979 và 1985) Giải

thưởng cuộc thi viết về tài trí Việt Nam(1995 –

1996) của tạp chí Thế giới mới, giải thưởng cuộc thi ký của báo Sài gòn Giải phóng(1985), và

cuộc thi ký của Đài Tiếng nói Việt Nam(1986)

_Ông mất vào ngày 25/6/2002, tại bệnh viện

Hữu nghị Việt Xô vì bệnh ung thư phổi

2) Tác phẩm

_ Chú ngựa mã sao (truyện thơ thiếu nhi,

CHỮ VIẾT TAY

BẾ KIẾN QUỐC

KHẢO SÁT CÁC TÁC PHẨM CỦA ÔNG

TRONG CHƯƠNG TRÌNH TIỂU HỌC

1) Ngày hôm qua đâu rồi- Bế Kiến Quốc( trang

10-SGK lớp 2/tập 1)

2) Bài hát trồng cây- Bế Kiến Quốc( trang

109-SGK tập 2)

PHÂN TÍCH BÀI THƠ:” NGÀY HÔM QUA

ĐÂU RỒI”

Em cầm tờ lịch cũ

Ngày hôm qua đâu rồi

Ra ngoài sân hỏi bố

Xoa đầu em, bố cười

Ngày hôm qua ở lại

Trên cánh hoa trong vườn

Nụ hồng lớn lên mãi

Đợi đến ngày tỏa hương

Ngày hôm qua ở lạiTrong hạt lúa mẹ trồngCánh vàng chờ gặt háiChín vàng màu ước mong

Ngày hôm qua ở lại Trong vở hồng của conCon học hành chăm chỉ

Là ngày qua vẫn còn

1) Sự ngây ngô của bé

_ Bài thơ bắt đầu bằng một câu hỏi hết sức ngây

ngô của bé

Ngày hôm qua đâu rồi?

_ Giọng thơ có chút gì nuối tiếc pha thêm chút

buồn thể hiện tâm trạng của bé khi cầm tờ lịch

cũ trên tay

 Thể hiện sự ham học hỏi, muốn khám phá của

bé đồng thời ông khuyến khích các em đặt

câu hỏi với những sự việc xung quanh

_ Người giải đáp thắc mắc của bé không ai xa lạ,

đó chính là bố

Ra ngoài sân hỏi bố

_ Trong mắt bé, bố là người có thể giải thích được tất cả vấn đề bé đặt ra, và mỗi lần bé đều cảm thấy thích thú trước câu trả lời của bố

_ Giọng thơ nhanh, có chút vội vã đã gợi lên cho người đọc hình ảnh cậu bé nhỏ cầm tờ lịch và chạy nhanh ra sân tìm bố