NOTE Phải hỏi Trên đời cái gì cũng tương đối cả Biết chớp lấy cơ hội Học để làm gì? Là quá trình trang bị cho mình những kiến thức cơ bản và có hệ thống Biến kiến thức.
Trang 1- Phải hỏi
- Trên đời cái gì cũng tương đối cả
- Biết chớp lấy cơ hội
- Học để làm gì? Là quá trình trang bị cho mình những kiến thức cơ bản và có hệ thống.Biến kiến thức thành kĩ năng sống và kĩ năng làm việc Kĩ năng nghề nghiệp là kĩ năngsống-> nghệ thuật sống-> hạnh phúc Để có kiến thức và kĩ năng, khát vọng, kĩ năng->trải qua những tai ướng-> giá trị của con người: thanh thản và bình yên
- Có kiến thức rồi-> truyền tải kiến thức mình có Học theo kiểu có sự thích ứng nhanhtrong đào tạo Chuẩn bị tâm trí, lí tính, phân định được cảm xúc, loại bỏ được tiêu cực.Vì buồn bao giờ cũng nhiều hơn vui
- Số lượng vui ít hơn buồn: vui vẻ, vui sướng,
+ Buồn: buồn hiu, buồn chán, buồn bã, âu sầu, đau thương, chán, ghét
-> Ngôn ngữ là vỏ vật chất của tư duy Mỹ học là vậy đây
Không được ngoại tình tư tưởng
- 4Đ dư giữa kì: 2 cái không cho được là thể chất và trí tuệ Người dạy chỉ truyền đạt thôngtin chỉ là thợ dạy Từ cảm xúc để khai mở, người thầy như một nghệ sĩ
- Hiểu thì hỏi, không hiểu thì hỏi Đặt tình huống: mục đích môn học giúp gì?
Đại cương:
+ “Đại” là “to lớn”
+ giống như một tấm lưới, sợi dây lớn nhất
+ Trình bày nội dung khái quát và cơ bản nhất, không có những thuật ngữ cơ bản đó thìkhông thể đi vào học tập và nghiên cứu Như bản phác thảo của người họa sĩ Đúng về
cơ bản Cung cấp nền tảng cho người học, người nghiên cứu Mỗi phần của đại cươngcó thể phát triển thành một ngành khoa học chuyên sâu
+ con người từng đồng nhất “khoa học nhân văn” với “khoa học tự nhiên” → sai lầm; sosánh các cuộc chiến tranh, diệt chủng của con người với cuộc chọn lọc tự nhiên → dẫn
Trang 2chứng “holocaust”, Hitler thực hiện cuộc diệt chủng để “thanh lọc” dân tộc Đức, bảovệ sự thuần chủng và cao quý của dân tộc Đức - Aryan.
+ “khoa học nhân văn” → về con người, như xã hội học, văn hóa học, nhân học, ; cóphương pháp nghiên cứu riêng, đối tượng riêng… Là lĩnh vực xác định giá trị conngười, đáp ứng cuộc sống con người (không chỉ có vật chất mà còn tinh thần)-> conngười đáp ứng vât chất chỉ là tồn tại, còn đáp ứng dc nhu cầu tinh thần, phát triển đcnăng lực người thì đó là tinh thần, con người tăng điều thiện, ngăn điều ác
+ KHOA HỌC TỰ NHIÊN: khai thác tự nhiên một cách hiệu quả nhất, mọi khoa họcđều trở về với khoa học lịch sư và mọi khoa học lịch sư quay về với khoa học conngười Đối tượng là tự nhiên
+ -> Khác nhau về đối tượng, phương pháp, vấn đề Không thể đối xư với tự nhiên nhưđối xư với con người Con người là thực thể tự nhiên nhưng khi trở thành con ngườinhưng trở nên có văn hóa
NOTE:
- Tại sao cần giáo dục sức khỏe sinh sản?
+ Để thấy đây là vấn đề nhân văn Tình dục là bản năng… Con vật bản năng, con ngườiở tầm văn hóa người nên có tình yêu Phải giải quyết ở tầm văn hóa người “TÌNHDỤC ĐẸP”
+ Con người đủ bom để hủy diệt trái đất-> gánh chịu hậu quả: ô nhiễm trầm trọng VĂNlà đẹp, kiến tạo giá trị, làm con người hạnh phúc (không phải là giết người, công cụ)
CON NGƯỜI CÓ GIÁ TRỊ CHỨ KHÔNG CÓ GIÁ CẢ-> KHI QUY RA GIÁCẢ, CON NGƯỜI THÀNH NÔ LỆ
+ GIÁ TRỊ CỦA BẢN THÂN MÌNH LÀ GÌ?
+ Tiền là phương tiện KHÔNG CÓ TIỀN NHƯNG VẪN HẠNH PHÚC, NHƯNG CÓTIỀN CHƯA CHẮC ĐÃ HẠNH PHÚC -> sư dụng tiền thế nào để nâng cao năng lựccủa mình lên
+ Cái đẹp → chủ quan hay khách quan?
+ Nghệ thuật → có quy luật hay không?
Thẩm mỹ học (Aesthetics):
Trang 3+ Vào năm 1735, nhà triết học người Đức Alexander Baugarten đặt tên cho cuốn sách
“Aesthetics” (Mỹ học) đã phát triển ý nghĩa của từ “aithesis” (cảm giác) thành cảm thụcái đẹp [Mỹ học chính ra là cảm năng học]
+ Aethetics → Giúp con người có năng lực tạo lập cảm xúc tích cực trong chính cuộcsống của mình Tự mình tạo lập cho mình những cảm xúc đó → vượt qua những cảmxúc tiêu cực
+ Nghệ thuật → “thanh lọc” (catharsis)
+ Nghệ thuật → có thể trực quan về nó (âm nhạc, hội họa, điêu khắc, )
+ Cảm xúc về cái đẹp được nhìn nhận dưới góc độ lý tính
Chân - Thiện - Mỹ:
*Văn tâm điêu long - Lưu Hiệp
*Nghệ thuật thi ca - Aristotle
“Một xã hội đối xư với nhau hoàn toàn trên cơ sở của tình thương là một xã hội đầy tội ác.” Heraclitus → xã hội như vậy sẽ toàn là bất công, vậy nên xã hội cần có luật pháp, mỗi ngườiphải “bảo vệ luật pháp như chốn nương thân của mình”
-Script Canva
I “Cha đẻ” của Mỹ học
Vào năm 1735, nhà triết học Đức Alexander Baugarten đã phát triển ý nghĩa của từ
“aithesis” (cảm giác) thành cảm thụ cái đẹp → đặt ra thuật ngữ "aesthetic" (Mỹ học,hay Thẩm mỹ học)
→ Thiết lập và phát triển Mỹ học như một ngành khoa học, một lĩnh vực riêng biệt củaTriết học
II Một số vấn đề của Mỹ học
1 Cái đẹp
Cái đẹp được nhìn nhận một cách chủ quan hay khách quan nhỉ? (1) Chủ quan!Vì người này thấy đẹp, người khác thấy không đẹp; (2) Khách quan? Như cuộcthi Hoa hậu á, không phải tất cả nhưng nhiều người cùng thấy cô Hoa hậu đẹpmà!
=> Nếu cái đẹp không hoàn toàn khách quan, sao nó có thể là đối tượng của mộtngành khoa học được?
Trang 42 Nghệ thuật
Nghệ thuật là lĩnh vực tập trung cái đẹp cái đẹp là cái đem lại cảm xúc cho conngười CẢM XÚC KÉP: CÁI ĐẸP VỀ NGHỆ THUẬT ĐỒNG THỜI CẢMXÚC
Theo mình, nghệ thuật là cái đẹp được thể hiện dưới dạng vật chất Như bảnnhạc (sóng âm), bức tranh hay bức tượng (thực thể hữu hình, mình đụng chạmcầm nắm được nè), mùi hương (các phân tư), Thầy Trần Kỳ Đồng còn nóithêm là "Nghệ thuật có thể được tri nhận một cách trực quan" như nhìn, nghe,sờ, ngưi, nếm Mà mình dễ thấy là việc sáng tạo nghệ thuật không có quy luậtnào cả! Một tác phẩm nghệ thuật siêu cấp vip pro có thể ra đời trong bất kì hoàncảnh nào (bị deadline dí, thất tình buồn quá trời buồn, đang rảnh quá không cógì làm thôi thì viết bài thơ đăng báo cho vui, )
=> Cảm hứng nghệ thuật và việc sáng tạo nghệ thuật không tuân theo bất kỳ quyluật nào cả, vậy sao mình nghiên cứu nó đây?
III Vậy Mỹ học là gì?
+ Theo ghi chép của mình về bài giảng Mỹ học đại cương của thầy Trần Kỳ Đồng,
"Mỹ học chính là cảm năng học" Học mỹ học chính là trau dồi khả năng cảm thụ cáiđẹp
+ Mỹ học giúp con người có năng lực tạo lập cảm xúc tích cực trong chính cuộc sốngcủa mình thông quan việc việc nâng cao khả năng cảm thụ cái đẹp và nghệ thuật Saocái đẹp và nghệ thuật có khả năng khơi dậy cảm xúc tích cực? Điều này đã đượcAristotle giải thích từ hồi xa xưa xa lắc xa lơ rồi Ông cho rằng nghệ thuật có khả năng
"thanh lọc" (catharsis) tâm hồn con người, giúp họ loại bỏ cảm xúc tiêu cực và hướngđến sự tích cực Một bộ phim hay, một bản nhạc du dương hay một món ăn ngon cóthể làm tâm trạng chúng ta tốt lên nhiều
+ Đối với Mỹ học, cảm xúc về cái đẹp được nhìn nhận dưới góc độ lý tính
+ Có nhiều hướng để nghiên cứu Mỹ học như duy tâm chủ quan, duy tâm khách quan,duy vật biện chứng,
+ Không nói: cái đẹp nằm ở con mắt của kẻ si tình
IV Chân - Thiện - Mỹ
(1) Về cách hiểu, "chân" là cái đúng, "thiện" là cái tốt, "mỹ" là cái đẹp
(2) Về mối quan hệ của "Chân - Thiện - Mỹ", cái này mỗi người một quan điểm.Nhiều người nghĩ rằng có "thiện", có "chân" rồi thì cái "mỹ" sẽ tự động xuất hiện Mộthành động vì lẽ phải, vì lòng nhân ắt hẳn là một hành động đẹp Kant - một triết giangười Đức nói "Chân - Thiện - Mỹ" đôi khi mâu thuẫn với nhau Bác sĩ không nói thậtcho bệnh nhân biết bệnh trạng của mình vì sợ người đó mất động lực chữa trị ("thiện",
"mỹ" mà không có "chân") Vua Tự Đức cho xây thành Vạn Niên làm hao tổn quốc
Trang 5khố nặng nề và làm nhiều binh lính, dân thường phải bỏ mạng (có "mỹ" nhưng khôngcó "thiện").
- Cái đúng chưa hẳn là cái tốt
- CHÂN CỨNG LÁ MỀM: chân lúa, lá lúa
- Triết học là cơ sở của mỹ học Từ triết học đã đặt ra 3 câu hỏi cho mỹ học:
+ Thực chất cái đẹp là gì? Thực chất nghệ thuật là gì?
+ Làm thế nào để biết đó là đẹp? Là nghệ thuật?
+ Làm thế nào để tôi hiểu được cái đẹp? Hiểu được nghệ thuật?
NOTE:
- Phải cơ tư duy đặt câu hỏi và đặt câu hỏi, nhóm câu hỏi lại
- Viết ngắn, nói ngắn khó hơn viết dài, nói dài
- Quan hệ thẩm mỹ là quan hệ xã hội, riêng của con người Thẩm mỹ là thẩm địnhvề cái đẹp Thẩm là thẩm định, mỹ là đẹp -> xem có đẹp hay không?
- Tại sao phải vào Đại học, k vào Đại học có đc không? Tại sao cần học Mỹ học?Học Mỹ học có cần thiết không?
Đối tượng nghiên cứu Mỹ học:
+ Khách thể thẩm mỹ: Cái Đẹp Cái Bi Cái Hài Cái Cao cả
+ Chủ thể thẩm mỹ: Ý thức thẩm mỹ Cấu trúc của ý thức thẩm mỹ Các loại hìnhchủ thể thẩm mỹ
+ Nghệ thuật: Định nghĩa về nghệ thuật Bản chất nghệ thuật Hình tượng nghệthuật Chức năng nghệ thuật
+ Giáo dục thẩm mỹ
Quan hệ thẩm mỹ
→ Diễn ra đồng thời, k có cái nào trước cái nào sau
→ Diễn ra giữa con người (chủ thể thẩm mỹ) và các đối tượng thẩm mỹ
*Con người ban đầu là sinh thể tự nhiên, sau phát triển thành sinh thể xã hội Độc lậpkhỏi giới tự nhiên, không những không phụ thuộc mà còn lợi dụng, tận dụng tự nhiên,biết khai thác sản vật từ tự nhiên để phục vụ cho nhu cầu sống của mình → khi đó,con ng trở thành chủ thể → chủ động, bắt đầu hoạt động thực tiễn
*Chủ động → chủ thể; bị động, bị sai khiến, lệ thuộc → khách thể
+ Chủ động là khi con người sư dụng lí tính vào cs: lí tính là hiểu đc nội dung, suynghĩ về mục địch, hướng đi, cách thức sống sao cho hiệu quả hơn Điều đầu tiên của lítính là ngạc nhiên
Trang 6+ Con người từ tự nhiên đến con người là quá trình lâu dài, trong sự tương tác vớicộng đồng, một ngày con người dần tách khỏi tự nhiên, con người dần quan tâm đếnkhách thể
→ Hoàn cảnh sống chung quanh con người chính là khách thể, khách thể chính là
“vùng quan tâm của chủ thể”
* “vùng quan tâm” chỉ mới là khách thể, không phải đối tượng → “đối tượng” là phảicó mối quan hệ, tác động trở lại với “chủ thể”
* “Đối tượng” → diễn ra một sự đồng hóa về mặt tinh thần
→ Mối quan hệ giữa chủ thể và đối tượng thẩm mỹ diễn ra sớm hơn với đối tượngkhoa học
- Cách thức thỏa mãn giữa con người và vật khác nhau, cũng kiếm ăn như convật, nhưng biết trồng cây hái lượm, -> khỏi đi đến quãng xa xôi hơn
Lao động → là quá trình khởi nguồn của quan hệ thẩm mỹ
+ Lao động là hoạt động có mục đích, có ý thức của con người nhằm thay đổi cácvật thể tự nhiên phù hợp với nhu cầu của con người Có thể hiểu lao động là vận dụngsức mạnh tay chân hoặc trí óc thông qua công cụ lao động để cải tạo thiên nhiên nhằmmục đích tinh thần phục vụ con người → tác động tự nhiên, làm ra sản phẩm, nuôisống con người
+ Càng phát triển, càng có nhiều dạng thức lao động (lao động tay chân, lao độngtrí óc, lao động phức tạp, lao động nghệ thuật…) Học tập là lao động dự trữ, càng xàicàng không mất đi mà nó nhiều lên
- Sản xuất ra đs vật chất
- sx đời sống tinh thần
- sx ra bản thân con người:
Mác: con người cần lao động, ăn, mặc nghỉ, đi lại, sau mới triết học, tình yêu, ->.cái vĩ đại bắt nguồn từ bình thường
Quá trình lao động biến đổi con người, giúp con người hoàn thiện các giác quan và đôibàn tay
+ Bàn tay → năng lực sáng tạo thẩm mỹ → vừa là công cụ lao động, vừa là khíquan lao động [1980, Hội thảo y khoa về bàn tay → bàn tay có hơn 60 cơ chức năngkhác nhau.]
*Năng lực sáng tạo, làm ra cái này cái kia → bắt nguồn từ lao động
*kỹ năng, kỹ xảo
+ Giác quan: mắt, tai → năng lực cảm thụ thẩm mỹ →
*Một người bình thường có 55.000 hình ảnh trôi qua con mắt, mà con người chỉ quantâm 10.000 hình ảnh, phản ứng lại với khoảng 5.000 hình ảnh Hình dáng, chỉ chỉ
Trang 7*tiếp nhận thông tin nhiều nhất là qua con mắt, sau đó là đến tai.
*cảm thụ giai điệu nghệ thuật để thỏa mãn sự khao khát khám phá thế giới nội tâm củacon người
*đôi mắt → nhìn và tiếp nhận vấn đề, đôi mắt là một “nhà lý luận”
-> cần phải rèn luyện các giác quan
=> Lao động là quá trình khởi nguồn quan hệ thẩm mỹ
- 0, 25đ đồng hóa là gì, 0, 5 giá trị là gì
Đồng hóa tinh thần là nội dung quan hệ thẩm mỹ
+ Đồng hóa → làm cho giống mình → làm cho những khách thể tự nhiên cónhững tư tưởng, tình cảm, đặc tính của con người
+ Chiếm lĩnh thực thể vô tri vô giác trên một phương diện tinh thần
+ Đồng hóa tinh thần → Chiếm lĩnh Gán cho đối tượng đó những thuộc tính củacon người, trao cho năng lực và phẩm chất như của con người-> vật chất hóa tình cảmcủa tôi, kéo đối tượng bên ngoài vào đời sống của tôi
Biểu trưng: Ý nghĩa thoát ra từ đối tượng
Hoa lưu ly= forget me not
Không có tưởng tượng k có sáng tạo
Giá trị thẩm mỹ là hệ quả của quan hệ thẩm mỹ
+ Giá trị: đáp ứng được nhu cầu thì mang tính giá trị CON NGƯỜI LÀ GIÁ TRỊCHỨ KHÔNG PHẢI GIÁ CẢ
+ Giá trị thẩm mỹ: là những gì đáp ứng cho nhu cầu con người về cái đẹp Nhucầu không còn nữa thì không còn giá trị nữa Gía trị có tính lịch sư, mỗi thời kì cóquan niệm thẩm mỹ khác nhau
+ Cái đẹp là nhu cầu của con người, mong muốn làm đẹp là bản tính tự nhiênCON MUỐN NỤ CƯỜI ĐẸP HAY DỄ THƯƠNG?
- đẹp là thẩm mỹ
- Dễ thương truyền thân thiện
- Duyên là ăn mặc đẹp, biết lắng nghe, chia sẻ, nữ tính
Nhạc vàng: hoàng sắc nhạc
Trang 8Trước đó có Liên Sơn và Quy Tàn
+ Cơ sở thứ hai: chi phối quá trình vận động, sinh trưởng và phát triển là Đạo →đạo là sự thống nhất âm dương, “nhất âm, nhất dương chi vị đạo” → Cái đẹp trongNghệ thuật: Dương hiện, Âm ẩn (diễn đạt ý sau ngôn từ, hình ảnh)
+ Cái đẹp của con người gồm 4 yếu tố: nguyên, hanh, lợi, trinh
*Nguyên → bản nguyên, nguyên thủy của muôn vật, khởi nguồn, được cho là đứngđầu cái “thiện”, trong con người có những thứ tự nhiên, không chỉnh sưa
*Hanh → sự tốt đẹp có quan hệ màu sắc, hình thức cái đẹp và sự hưởng thụ cái đẹpcủa con người
*Lợi → có nghĩa là lợi ích, gắn bó với quan hệ giữa cái đẹp và sự tồn tại, phát triểncủa sự sống; còn được hiểu là sự tương quan giữa cảm thụ thẩm mỹ với dục vọng sinh
lý như là một cảm quan tự nhiên như là sự phát triển lành mạnh bình thường của sựsống tự nhiên, phù hợp với đặc điểm sinh lý con người
*Trinh → có nghĩa là phù hợp với chính đạo, giữ vững chính đạo có quan hệ giữa cáiđẹp và quy luật tự nhiên, giữa cái Đẹp và đạo đức phẩm cách của con người
Liên Sơn và Quy Tàng đã thất truyền, chỉ còn lại Chu Dịch
Ấn Độ
ẤN ĐÔ
- Trong con người có 2 ta: ta bản chất và ta hiện tượng
Tư tưởng mỹ học Ấn Độ cổ đại quan niệm: cái Đẹp được cảm nhận bằng kinh nghiệmlà có thực, nhưng không phải là cái Đẹp chân thực
AD quan niệm một thế giới rất đẹp: sau gương mặt đẹp sẽ già nhưng hình ảnh gươngmặt đẹp vẫn còn Đừng thấy đẹp mà thấy cái đẹp miên viễn
TÓM LẠI
Trang 9Cái đẹp trong lịch sư tư tưởng mỹ học Ấn Độ được hiểu như là cái đẹp củaBrahman(linh hồn vĩ đại) được nhận thức trông trạng thái con người đã lánh xa đượctội lỗi, đạt đến sự thanh thoát, thư thía, không còn ham muốn dục vọng
Đằng sau cái Đẹp là bản thể tuyệt đối của cái đẹp
Thực hành thiền định, tránh xa tội lỗi, thanh thoát thư thái
- dãy Himalaya Tôn giáo là hơi thở của người Ấn Độ
cái không tồn tại → không tồn tại dưới dạng vật thể mà tồn tại dưới dạng ý niệm
- số 0 là phát minh của người Ấn, lấy hình tròn chi ra, ta thấy số 1,2,3,4,5,6,7,8,9đều nằm trong con số 0 Tư duy của người Ấn cao
- Không giới, trung giới, địa giới Có các vị thần cai quản
- Thờ thần dủy diệt để có sự sinh thành
- Tư duy người Ấn giống Trung Quốc không có hệ thống
- Việt Nam ảnh hưởng
- Quan tài VN có màu vàng, đỏ là cái áo của thần lưa Chết đem lại sự hồi sinh,coi trọng ngày giỗ, ngày sinh là sau này
- Person (mặt nạ): con người như chiếc mặt nạ
- 1 kiếp 10 năm
B QUAN NIỆM VỀ CÁI ĐẸP TRONG LỊCH SỬ PHƯƠNG TÂY
B1 Thực chất cái đẹp là gì?
Thời cổ đại Hy Lạp
*** Cái Đẹp là Ý niệm (Plato)
ý niệm đó tồn tại ngoài thế giới của chúng ta, ý niệm đó nhập vào con người theo mộtmức độ khác nhau cho nên con người có một năng lực cảm nhận về cái đẹp khác nhau.Có thể thấy, mỗi vùng miền, mỗi đất nước khác nhau con người ta lại có những quanniệm về cái đẹp khác nhau
*** Cái Đẹp là Thực thể (Kant)
- Một sự vật đẹp là có hình dáng, kết cấu, sự liên kết
B2 Làm thế nào ta biết được cái Đẹp (Kant)
*** Cái gì đem lại cho ta cảm giác vui sướng, hân hoan thì cái đó là ĐẸP
- Biểu trưng là ý nghĩa toát ra từ đối tượng, từ một hành động Từ cái A dẫn dắtđến cái B, vd thấy hoa sen liên tưởng đến tính cách con người
- 0,5 thất vọng
B3 Làm thế nào ta hiểu được cái Đẹp
Trang 10*** Phải thông qua ngôn ngữ, không chỉ tiếng nói và chữ viết mà còn màu sắc, âmthanh, dáng điệu, ký hiệu, biểu trưng, nghi thức
II QUAN NIỆM VỀ CÁI ĐẸP TRONG THỜI KỲ ĐƯƠNG ĐẠI
2.1 Quan niệm Cái Đẹp:
- là biểu trưng của những giá trị????? -
thông qua biểu tượng để cng hiểu được ý nghĩa,
giá trị: đáp ứng nhu cầu và khát vọng sống của con người
- Thẩm mỹ đa dạng: lúc đáp ứng, lúc không
- đem lại cho con người những cảm xúc tích cực, thôi thúc con người sáng tạo.?????2.2 Tính chất
- là những thống nhất tính khách quan và tính chủ quan
- sự vật đó đẹp vì nó có thuộc tính của nó
- nội dung và hình thức Đẹp biến động qua từng giai đoạn của lịch sư?????
- cái Đẹp mang tính lịch sư - dân tộc – thời đại?????
III BIỂU HIỆN CỦA CÁI ĐẸP TRONG CÁC LĨNH VỰC
3.1 Tự nhiên:
Tự nhiên chỉ Đẹp khi và chỉ khi ở trong quan hệ thẩm mỹ và được sự thừa nhận củacon Người (vì liên quan đến nhu cầu, khát vọng Sống của con Người)
3.2 Xã hội:
- Cái Đẹp trong lao động Thế nào là lao động Đẹp?????
Lao động đẹp là lao động thoát ra mọi áp bức bóc lột
- Cái đẹp trong giao tiếp Thế nào là hành vi Đẹp
Là hành vi biết bảo vệ và tôn trọng giá trị của đối tượng giao tiếp một cách chân thành
- Hoa hậu đẹp là vì dung hòa được mọi thứ
3.3 Nghệ thuật:
- Cái Đẹp trong nghệ thuật là cái Đẹp của sự sáng tạo Cái Xấu trở nên Đẹp về mặtnghệ thuật khi truyền tải một thông điệp??? Thông điệp gì?????
- 1 giờ học đẹp cảm nhận được về cái đẹp
- Phụ nữ được gọi là phái đẹp vì phụ nữ mang thiên chức làm mẹ, tái tạo sự sống
- Thai giáo: dạy con từ trong bào thai
Trang 11Thế nào là cái chết của Bi kịch???? Thực chất cái Bi là gì? Thực chất của cái bi là sựxung đợt giữa cái thiện và cái ác, giữa cái xấu và cái đẹp-> kết quả cái đẹp thất bại, bịhủy diệt-> cái bi xuất hiện
- Có đờng cảm, nuới tiếc, trân trọng, tự hào cho cái đẹp vì cái đẹp bị hy sinh
HỆ QUẢ CỦA CÁI BI
Cảm xúc cái Bi đem lại????
Bi kịch tẩy rưa những cảm xúc qua cách gợi lên sự thương xót nhằm thanh khiết hóatình cảm con người
Katharcis: là sự thanh lọc, thanh khiết hóa tâm hờn, là sự phản tĩnh trên tầm cao qui
mơ nhân cách
Angel: Bi kịch được nảy sinh khi yêu cầu tất yếu của lịch sư được thực hiện nhưngcon người lại chưa có đủ năng lực để thực hiện yêu cầu tất yếu đó
VN đầu XX, dưới sự áp đặt của Pháp thì yếu cầu tất yếu là đất nước được đợc lập, dântợc được giải phóng Các cuợc giải phóng nổ ra nhưng thất bại, đó là cái bi trong lịch
sư
Cái Bi nói lên điều gì?
Cái bi là cái đẹp hay cái cao cả bò thaát bại trong cuộc đaáu tranh để khaúngđònh giá trò của mình Cái Bi gây ra sự thương cảm trong cộng đoàng xãhội, gợi lên nieàm luyeán tieác, thôi thúc cộng đoàng tieáp bước cuộc đaáutranh để đi đeán sự toàn thaéng vì mục tiêu chung cao cả
DẪN CHỨNG: Romeo và Juliet????
Đây là câu chuyện có thật xảy ra từ thời Trung Cổ, “Romeo và Juliet” kể về tình yêulãng mạn nhưng cũng đầy bi kịch giữa Romeo Montague – mợt chàng trai lươngthiện, tớt bụng – và Juliet Capulet – mợt cơ gái xinh đẹp, thánh thiện và thơ ngây.Tóm tắt: Trong thành Verona của Italy, hai dòng họ Montague và Capulet vớn có mớihận thù lâu đời Bi kịch bắt đầu từ khi con trai của dòng họ Montague là Romeo tràtrợn và dạ tiệc hóa trang của nhà Capulet, chàng đã gặp nàng Juliet và hai người yêunhau ngay từ cái nhìn đầu tiên
Tuy nhiên, do mới hận thù sâu sắc giữa hai dòng họ, lại thêm sự cớ khiến Romeo giếtchết người họ hàng của Juliet là Tybalt, nên hai người khơng thể đến được với nhau.Romeo bị trục xuất khỏi thành Verona, còn Juliet thì bị gia đình ép gả cho bá tướcParis
Nhờ tu sĩ nhà thờ giúp đỡ, nàng đã uớng mợt liều thuớc ngủ để giả chết trong vòng 24giờ, vì thế đám cưới giữa Juliet và Paris lại trở thành đám tang Xác Juliet được đưaxuớng hầm mợ của gia đình
Nghe tin nàng chết, Romeo đau đớn trớn về Verona Khi ngắm nhìn dung nhan ngườiyêu thương đã khuất, chàng uớng thuớc đợc tự tư theo người mình yêu Romeo vừa
Trang 12gục xuớng thì cũng là lúc thuớc của Juliet hết hiệu nghiệm Nàng tỉnh dậy và nhìnthấy xác Romeo bên cạnh Quá tuyệt vọng, nàng rút dao tự vẫn.
Cái chết tang thương của đơi bạn trẻ đã thức tỉnh hai dòng họ Họ đã xóa sạch mới thùtruyền kiếp và bắt tay hữu nghị Nhưng những gì còn lại vẫn là nỗi xót xa cho mợtcuợc tình đẹp tựa bài thơ
Câu chuyện Romeo và Juliet khơng chỉ ngợi ca tình yêu lãng mạn và trong sáng, mànó còn gưi gắm thơng điệp đầy tính nhân văn Quả thật, tình yêu trong ngần và đẹptựa pha lê có thể làm tan chảy những gì là ‘thù hận’, là ‘định kiến’, hay là bảo thủtruyền thớng
Hành đợng của Spartacus là hành đợng bi kịch của nơ lệ cách mạng khác với nơ lệthuần túy và nơ lệ thơ bỉ
BẢN CHẤT CỦA CÁI BI là sự xung đợt
cái Đẹp (hay cái Thiện)>< cái Xấu (hay cái Ác) Diễn ra:
Trong mỗi cá nhân:
ý niệm Thiện >< ý niệm Ác
Giữa cá nhân với xã hợi:
đạo đức cá nhân >< luân lý xã hợi
Luân lý thì lại có: pháp luật - đạo đức cơng dân theo pháp luật nhà nước + đạo đứccợng đờng theo pháp luật thần thánh Nhưng con người chỉ được lựa chọn mợt tronghai và bi kịch nảy sinh.?????????
Trong xã hợi:
lực lượng tiến bợ>< lực lượng lạc hậu
Theo lý luận của Hegel:
-Bi kịch là do mâu thuẫn trong bản thân của sự thớng nhất giữa cái Thiện phiến diệnvới cái Thiện hoàn thiện
Xung đợt bi kịch tập trung trong loại hình nghệ thuật thi ca Chủ đề chính trong những
bi kịch cổ đại là mâu thuẫn tự do của con người với quá trình vận đợng của Tự nhiên Engels:
“xung đợt bi kịch giữa yêu sách tất yếu về mặt lịch sư và tình trạng khơng tài nào thựchiện được điều đó thực tiễn… Bỏ qua yếu tớ ấy thì đã làm giảm sự bi kịch”
Khi tóm taét cuoán Mỹ học của Phixtơ, C.Mác đã tóm taét: chủ đeà chânchính của bi kòch là cách mạng??????
Một cuộc cách mạng khi phản ánh vào trong nghệ thuật vừa phải mangtính hiện thực vừa mang tính lãng mạn của nó
Đôi với chúng ta, cái bi trong nghệ thuật với các đeà tài lòch sử vàcách mạng phải làm soáng động chủ nghóa yêu nước của người Việt Namtrong thời đại mới
Trang 13Tổng quan những quan điểm veà cái bi và cái bi kòch, chúng ta có thể điđeán sự nhận đònh như sau:
Cái bi mang trong lòng nó sự xung đột xã hội giữa các lực lượng tiêntieán, nhân văn của xã hội với các theá lực chuyên cheá, phản động Cái bi mang một ý nghóa xã hội cao cả, cho nên những hành động cáchmạng trong sự thaát bại của nó đã là sự biểu hiện của cái bi
Cái bi cũng có thể là một sự choáng đoái không tránh khỏi thaát bại củacheá độ cũ trong cuộc đaáu tranh của nó với cheá độ mới ra đời, nhưng chỉkhi nào mà “bản thân trật tự cũ hãy còn tin và phải tin vào sự hợppháp của mình” và cái bi ở đây là cái bi của sự laàm lạc
Cái bi trong cuộc soáng chính là sự baát hạnh của cái đẹp, cái cao cả, cáianh hùng
Cái bi hoàn toàn là một hiện tượng xã hội, gaén bó hữu cơ với cuộcsoáng của con người, có ý nghóa đoái với sự phát triển của con người vàxã hội
Cái bi là một phạm trù mỹ học nói veà sự thoáng khổ và cái cheát trongsự đoàng cảm của cộng đoàng xã hội Do đó, cảm xúc veà cái bi khôngchỉ bao hàm sự xót xa, thương tieác mà còn hàm chứa sự tự hào veà cáicheát của những con người, veà sự thaát bại các lực lượng đang đaáu tranhchoáng lại sự tàn
bạo trong xã hội, trong tự nhiên để đem lại cuộc soáng hạnh phúc và tự docho con người
Cái bi trong nghệ thuật thường xây dựng từ soá phận riêng tư của conngười Nhưng caàn phải nhớ rằng “những ý đònh và tình cảm của cánhân taát yeáu xuaát phát từ môi trường
xã hội nhaát đònh, môi trường tạo thành chaát liệu và khách thể cho đờisoáng tinh thaàn cá nhân”
Nhieàu người đã không hiểu đieàu này, nên đã daãn chứng bằng truyeànthuyeát veà An Dương Vương với chuyện tình Trọng Thủy – Mỵ Châu để phântích ý nghóa bi kòch của nó
Đôi với chúng ta, cái bi trong nghệ thuật với các đeà tài lòch sử và cáchmạng phải làm soáng động chủ nghóa yêu nước của người Việt Nam trongthời đại mới
MÀU TÍM HOA SIM
(Thơ HỮU LOAN)
Nàng có ba người anh đi bộ đội
Những em nàng
Trang 14Có em chưa bieát nói
Khi tóc nàng đang xanh
Tôi người vệ quoác quân
Xa gia đình
Yêu nàng như tình yêu em gái
Ngày hợp hôn
nàng không đòi may áo mới
Tôi mặc đoà quân nhân
đôi giày đinh
beát bùn đaát hành quân
Nàng cười xinh xinh
bên anh chàng độc đáo
Tôi ở đơn vò veà
Cưới nhau xong là đi
Từ chieán khu xa
Nhớ veà ái ngại
Laáy choàng thời chieán binh
Maáy người đi trở lại
Lỡ khi mình không veà
thì thương
người vợ chờ
bé bỏng chieàu quê……
không gặp nàng
Má tôi ngoài bên mộ con đaày bóng toái Chieác bình hoa ngày cưới thành bình hương
tàn lạnh vây quanh
Tóc nàng xanh xanh
ngaén chưa đaày búi
Em ơi giây phút cuoái
không được nghe nhau nói
không được nhìn nhau một laàn
Ngày xưa nàng yêu hoa sim tím
Trang 15áo nàng màu tím hoa sim
Ngày xưa một mình
đèn khuya
bóng nhỏ
Nàng vá cho choàng taám áo
ngày xưa …
Một chieàu rừng mưa
Ba người anh trên chieán trường Đông Baéc Bieát tin em gái maát
trước tin em laáy choàng
Gió sớm thu veà rờn rợn nước sông Đứa em nhỏ lớn lên
ngỡ ngàng nhìn ảnh chò
Khi gió sớm thu veà cỏ vàng chân mộ chí Chieàu hành quân
Qua những đoài sim
những đoài sim dài trong chieàu không heát Màu tím hoa sim
tím chieàu hoang bieàn biệt
Nhìn áo rách vai
Tôi hát
trong màu hoa
(áo anh sứt chỉ đường tà
vợ anh maát sớm, mẹ già chưa khâu)
BIỂU HIỆN CỦA CÁI BI - Bi của cái cũ?????
- Bi của cái mới???? Vd các cuợc khởi nghĩa thất bại
- Bi của sự lầm lạc.???? do sự dớt nát
CÁI HÀI VÀ HÀI KỊCH
ĐỊNH NGHĨA:
Cái hài là hiện tượng thẩm mỹ trong đời sớng xã hợi để nói về nợi dung xấu bị pháthiện thơng qua cái sự ngụy tạo bằng hình thức đẹp
Cái hài được hình thành từ sự khập khiễng, từ sự mâu thuẫn
- Sự khập khiễng ở sự mất cân xứng (“so le”) về hình thức
- Sự mâu thuẫn ở hình thức và nợi dung
ĐẶC TRƯNG TIẾNG CƯỜI CỦA CÁI HÀI
Là tiếng cười của trí tuệ Vì khơng dễ dàng phát hiện ra cái xấu được ngụy tạo tronghình thức đẹp
phát hiện những hiện tượng chứa đựng sự khác biệt đã tạo ra vô soánhững nghòch lý, những mâu thuaãn mà không thể xeáp đặt vào trongkhuôn khổ của hiện tượng được coi là
Trang 16thoáng nhaát và thuaàn nhaát theo thước đo mà con người được giáo dục,được nhận bieát
Là tiếng cười của người chiến
thắng???? Chiến thắng là khơng phải giành giật mà là khi phát hiện ra sự ngụy tạonày Vì khi phát hiện ra cái xấu bợc lợ, người ta có thái đợ khinh bỉ
khi phát hiện, bằng tiếng cười, chủ thể thẩm mỹ đã đẩy đới tượng vào thế bị đợng vàkhó lòng chớng trả vì vũ khí phê phán ở đây chỉ là tiếng cười
Là tiếng cười của sự khoan dung????
Khi phát hiện, bằng tiếng cười, chủ thể đã thể hiện sự bỏ qua, khơng quan tâm đến.(Sự quan tâm cũng là hình phạt nặng nề chứ khơng đơn giản như chúng ta nghĩ) Tiếng cười của cái Hài thể hiện thái đợ sẵn sàng tiễn biệt quá khứ của mình ( Cái quákhứ khơng hẳn là cái Xấu mà là cái khơng còn phù hợp nữa) mợt cách vui vẻ
Là tiếng cười mang tính nhân văn????
Tiếng cười của cái Hài khơng đến từ sự khiếm khuyết cơ thể, từ sự bất bình thườngnhư là nỗi bất hạnh của người khác
BIỂU HIỆN CỦA CÁI HÀI
Nghệ thuật phản ánh cái hài của cuộc soáng thông qua hình thức chủquan trong cảm nhận và được đònh hình hóa trong các loại hình nghệ thuật.Cai hài trong nghệ thuật là phản ánh cái hài trong cuộc soáng nhưng miêutả theo quy luật
thẩm mỹ mang tính tập trung chọn lọc và có ý thức nhân văn sâu saéc Cái hài được tiếp cận nhiều cách khác nhau
-Sự khơi hài
- Sự mỉa mai châm biếm
-Sự đả kích
CÁI CAO CẢ
là hiện tượng thẩm mỹ có sự kết hợp giữa cái đẹp và cái bi
Từ cái bi chuyển sang cái hài báo hiệu cho dự đổ vỡ
Mặc daàu từ thời cổ đại đã có chuyên luận “Bàn veà cái cao cả” dướidạng trích đoạn của một tác giả vô danh mà người ta nhaát trí gọi làPseudo-Longinus nhưng phải đeán Boileau thì cái cao cả mới được luận bàntrong những quy taéc và những chuẩn mực của sáng tạo văn học thông quasự sự biểu hiện từ chính ngôn từ Boileau: sự cao cả tạo nên sự hoàn hảo tớicao của diễn ngơn thơ Sự siêu phàm dung hòa giữa sự hùng vĩ và tính ngắn gọnphù hợp với yêu cầu của sự đơn giản và tự nhiên được áp đặt bởi thẩm mỹ của chủnghĩa cổ điển