Góp ý vui lịng g i cho Lê Khưong Ninh qua email: lekhuongninh@gmail.com hay lkninh@ctu.edu.vn Kinh t h c vĩ mô Lý thuy t t ng quát kinh nghi m th c ti n LÊ KHƯƠNG NINH Tháng năm 2006 B n quy n ð i h c C n Thơ © Lê Khương Ninh t t nghi p Khoa Kinh t nông nghi p – ð i h c C n Thơ năm 1987 – chuyên ngành Kinh t nơng nghi p, hồn thành chương trình master chuyên ngành Kinh t qu c t – ð i h c Groningen, Hà Lan – năm 1997 hoàn thành lu n án ti n sĩ chuyên ngành Kinh t h c tài chánh – ð i h c Groningen, Hà Lan – năm 2003 ðư c phong h c hàm Phó Giáo sư năm 2009 ðã gi ng d y nghiên c u t i ð i h c Washington (Bang Washington, Hoa Kỳ) khuôn kh chương trình H c gi Fulbright ðã tham gia nghiên c u t i ð i h c Groningen – Hà Lan ðã biên so n giáo trình Kinh t h c vi mô, Tài chánh vi mô Tài chánh qu c t ðã công b nghiên c u The Economics of Transition, T p chí Nghiên c u kinh t T p chí Cơng ngh Ngân hàng Email : lkninh@ctu.edu.vn hay lekhuongninh@gmail.com Website : http://lekhuongninh.googlepages.com | LKN | 72B TV | 041201 | 0600 | Ph n I T NG QUAN V KINH T H C VĨ MÔ Chương KHÁI NI M CHUNG V KINH T H C VĨ MÔ I KINH T H C VĨ MÔ I.1 KINH T H C Kinh t h c nghiên c u cách th c n n kinh t s d ng ngu n tài nguyên khan hi m c a Khan hi m nghĩa n n kinh t ch có m t s lư ng ngu n tài nguyên gi i h n, khơng th s n xu t tồn b nh ng mà m i ngư i c n Vì tài nguyên khan hi m nên ngư i ph i ch n l a s c a s ñánh ñ i, nghĩa ch n l y ph i hy sinh h u h t m i n n kinh t , ngu n tài nguyên khơng đư c phân b b i m t cá nhân mà ph i d a s s tương tác gi a tác nhân kinh t , h gia đình doanh nghi p, thơng qua ch th trư ng Vì v y, nhà kinh t ph i nghiên c u cách th c tác nhân quy t ñ nh làm vi c bao nhiêu, tiêu dùng bao nhiêu, ti t ki m bao nhiêu, ñ u tư bao nhiêu, v.v s tương tác gi a h , nh hư ng c a s lư ng ngư i mua s lư ng ngư i bán ñ n giá hàng hóa th trư ng, nh hư ng c a nhu c u ñ n s cung hàng hóa, v.v Các nhà kinh t nghiên c u ñ ng l c xu hư ng nh hư ng ñ n n n kinh t t ng th , bao g m tăng trư ng thu nh p bình quân, t l th t nghi p t l l m phát I.2 KINH T H C VĨ MÔ Kinh t h c vĩ mô – m t b ph n quan tr ng c a kinh t h c – nghiên c u cách th c s d ng ngu n tài nguyên khan hi m (có h n) đ th a mãn nhu c u vô h n c a LÊ KHƯƠNG NINH CHƯƠNG KHÁI NI M ngư i ph m vi t ng th T ng th có th m t qu c gia, m t liên minh bao g m nhi u qu c gia, m t vùng, m t lãnh th hay m t ñ a phương C th hơn, kinh t h c vĩ mô nghiên c u n n kinh t m t t ng th c a s lư ng hàng hóa đư c s n xu t ra, thu nh p qu c dân, m c ñ s d ng ngu n tài nguyên, giá c hàng hóa n n kinh t , v.v Kinh t h c vĩ mô nghiên c u phương th c t i ưu ñ ñ t ñư c m c tiêu sách tăng trư ng kinh t , n ñ nh giá c , t o công ăn vi c làm đ y đ trì m t cán cân tốn h p lý Nói cách khác, kinh t h c vĩ mơ quan tâm đ n v n ñ l n quy t ñ nh m c đ giàu có c a m t qu c gia, m t vùng, m t ñ a phương, v.v Các v n đ có liên quan đ n ho t ñ ng kinh t t ng th c a m t qu c gia c a cá nhân riêng l , ch ng h n dân chúng có th tìm đư c vi c làm d dàng khơng, giá c hàng hóa c a n n kinh t thay ñ i th nào, thu nh p qu c dân đư c hình thành t ñâu phân ph i th nào, ngân sách ph có b thâm h t khơng, v.v Trong trình phát tri n, kinh t h c vĩ mô thư ng t p trung tr l i câu h i r t hóc búa là: (i) T i t l th t nghi p thư ng bi n ñ ng ? (ii) T i t l l m phát bi n ñ ng ? (iii) T i su t lao ñ ng tăng ch m ? (iv) T i lãi su t th c l i cao ? (v) T i ngân sách ph l i b thâm h t m t cách dai d ng, (vi) T i n n kinh t l i tăng trư ng v i t c ñ ch m hay g p ph i suy thoái ? v.v I.3 T M QUAN TR NG C A KINH T H C VĨ MƠ Kinh t h c vĩ mơ có liên quan đ n t t c khía c nh c a cu c s ng Ch c n ñ c báo hàng ngày ta s th y ñư c t m quan tr ng c a kinh t h c vĩ mơ Các tiêu đ báo chí thư ng g p thu nh p tăng ch m, l m phát cao, giá ch ng khoán gi m, ñ ng ti n m t giá, thâm h t cán cân thương m i, v.v M c dù s ki n kinh t vĩ mô dư ng r t xa xôi, chúng l i hi n hi n m i m t c a ñ i s ng Ch ng h n, nhà qu n lý doanh nghi p c n d báo nhu c u c a ngư i tiêu dùng ñ i v i s n ph m c a d a vào t c ñ tăng trư ng c a thu nh p c a h Ngư i v hưu s ng b ng ti n hưu trí r t c n bi t xu hư ng thay ñ i c a giá hàng hóa đ u ch nh cách tiêu xài c a cho h p lý Nh ng ngư i th t nghi p ñang tìm vi c kỳ v ng s bùng n c a n n kinh t ñ doanh nghi p thuê thêm nhi u lao ñ ng T t c v n ñ ñ u ch u nh hư ng b i th c tr ng c a n n kinh t vĩ mô T m quan tr ng c a kinh t h c vĩ mơ cịn n m ch v n ñ v kinh t vĩ mơ ln tiêu m c a tranh lu n ph m vi qu c gia qu c t Uy tín c a lãnh ñ o qu c gia th gi i b nh hư ng b i s thành công hay th t b i c a h vi c ho ch ñ nh th c thi sách kinh t vĩ mơ Các v n đ kinh t vĩ mơ cịn nh hư ng đ n m i quan h gi a qu c gia Các qu c gia nh p kh u ñ ng th i xu t kh u hàng hóa Trong nhi u trư ng h p, C.1 – Tr http://lekhuongninh.googlepages.com LÊ KHƯƠNG NINH CHƯƠNG KHÁI NI M hàng hóa nh p kh u ph i ñư c tài tr b ng cách vay nư c ngồi V n đ vay tr n có th t o mâu thu n gi a qu c gia hay xung ñ t qu c t Thí d , v th tăng lên c a ñ ng euro, h th ng tài th gi i b chao đ o b i s gi m giá c a b t ñ ng s n ch ng khoán, v n nư c Châu Á b chuy n nư c ngồi, ph Hoa Kỳ b thâm h t cán cân thương m i n ng n , v.v v n đ kinh t vĩ mơ thư ng ñư c ñưa th o lu n lãnh ñ o nư c th gi i nhóm h p th i gian g n Các nhà kinh t h c vĩ mô c g ng gi i thích ho t đ ng c a n n kinh t m t t ng th H ph i thu th p d li u v thu nh p, giá c , t l th t nghi p nhi u bi n s khác nhi u giai ño n t nhi u nư c Sau đó, h c g ng xây d ng nên lý thuy t khoa h c ñ gi i thích s li u Cũng gi ng nhà thiên văn nghiên c u s ti n hóa c a hay nhà sinh h c nghiên c u s ti n hóa c a lồi, nhà kinh t h c vĩ mơ khơng th ti n hành thí nghi m có ki m sốt b t kỳ m t th nghi m ñ i v i c m t n n kinh t ñ u r t t n có th vơ nhân ñ o Các nhà kinh t h c vĩ mô nh n th y n n kinh t khác thay ñ i liên t c theo th i gian ði u cho th y t m quan tr ng c a lý thuy t khoa h c s li u b n ñ ki m ñ nh lý thuy t Kinh t h c vĩ mô m t ngành h c m i nên không th hoàn ch nh nhà kinh t h c vĩ mơ có hi u bi t sâu s c v b n ch t ch v n hành c a n n kinh t M c tiêu c a kinh t h c vĩ mơ khơng ch gi i thích hi n tư ng kinh t x y mà cịn ph i giúp c i thi n sách kinh t hi n hành M i th i kỳ có v n đ kinh t vĩ mơ khác Tuy nguyên t c b n c a kinh t h c vĩ mơ khơng thay đ i ph i đư c áp d ng m t cách uy n chuy n sáng t o Thí d , sách tài sách ti n t có nh hư ng r t l n, có th làm cho n n kinh t tr nên m nh hay y u Do đó, nhà kinh t h c vĩ mơ giúp nhà l p sách đánh giá sách ñ ñưa ch n l a t t nh t t ng tình hu ng c th I.4 MƠ HÌNH KINH T Các nhà kinh t s d ng mơ hình đ nghiên c u n n kinh t Mơ hình m t d ng lý thuy t tóm t t, thư ng dư i hình th c tốn h c, m i quan h gi a bi n s kinh t Mơ hình kinh t r t h u ích giúp lo i b chi ti t không quan tr ng ch gi l i m i quan h kinh t quan tr ng c n ph i đư c nghiên c u Thơng thư ng, mơ hình kinh t bao g m hai lo i bi n s bi n ngo i sinh bi n n i sinh Bi n ngo i sinh phát sinh t ngồi mơ hình đư c xem đ u vào c a mơ hình Bi n n i sinh phát sinh t b n thân mơ hình đư c xem đ u c a mơ hình Thí d , xem xét cách th c nhà kinh t xây d ng mơ hình nghiên c u th trư ng lúa g o m t qu c gia Các nhà kinh t thư ng gi ñ nh s C.1 – Tr http://lekhuongninh.googlepages.com LÊ KHƯƠNG NINH CHƯƠNG KHÁI NI M c u ñ i v i g o QD ph thu c vào giá g o P t ng thu nh p Y c a ngư i dân M i quan h có th đư c th hi n qua hàm s c u : QD = D(P, Y) v i D(.) hàm s c u Tương t , nhà kinh t gi ñ nh s lư ng g o cung th trư ng QS ph thu c vào giá g o P giá lo i ngũ c c khác (PNC) Khi đó, m i quan h có th ñư c di n t qua hàm s cung : QS = S(P, PNC) v i S(.) hàm s cung Cu i cùng, giá g o s ñi u ch nh ñ xu t hi n cân b ng cung c u ñ i v i g o Khi ñó, ta có th vi t : QS = QD Kinh t h c vĩ mô nghiên c u nhi u v n ñ khác nh hư ng c a sách tài lên ti t ki m c a qu c gia, nh hư ng c a tr c p th t nghi p ñ n t l th t nghi p, hay vai trò c a sách ti n t vi c n ñ nh giá c Nói chung, kinh t h c vĩ mơ đa d ng gi ng n n kinh t Vì khơng m t mơ hình có th tr l i đư c t t c câu h i mà th c t ñ t nên nhà kinh t ph i s d ng nhi u mơ hình khác ði u quan tr ng khơng có mơ hình nh t ñúng cho t t c trư ng h p Thay vào đó, có r t nhi u mơ hình m i mơ hình đư c s d ng cho m t m c đích Vì v y, quy n sách s trình bày nhi u mơ hình khác v i nhi u gi ñ nh khác I.5 S LINH ð NG C A GIÁ M t nh ng gi ñ nh quan tr ng c a mơ hình kinh t vĩ mơ t c đ u ch nh c a giá ti n lương Thông thư ng, nhà kinh t gi ñ nh giá hàng hóa u ch nh r t nhanh đ làm cân b ng cung c u.1 Nói cách khác, t i giá cân b ng th trư ng, ngư i tiêu dùng mua ñư c t t c nh ng mà h c n mua nhà cung ng bán ñư c t t c nh ng mà h mu n bán Gi ñ nh ñư c g i gi ñ nh th trư ng cân b ng.2 ð gi i quy t h u h t v n ñ thu c ph m vi kinh t h c vĩ mô, nhà kinh t s d ng mơ hình th trư ng cân b ng Tuy nhiên, gi ñ nh th trư ng cân b ng khơng ln ð th trư ng ln cân b ng, giá ph i u ch nh l p t c có b t kỳ s thay ñ i c a cung hay c u Tuy nhiên, th c t giá (k c ti n lương) thư ng ñi u ch nh r t ch m Thí d , h p ñ ng lao ñ ng thư ng kéo dài ba năm Các doanh nghi p thư ng gi giá c ñ nh m t kho ng th i gian M c dù h u h t mơ hình đ u gi đ nh giá c linh ho t đ trì cân b ng th trư ng th c t giá c thư ng c ng nh c hay ch m thay ñ i S c ng nh c c a giá khơng nh t thi t nghĩa mơ hình th trư ng cân b ng vô d ng C n nh r ng giá không ph i c ng nh c mãi Giá s ñi u ch nh theo s thay ñ i c a cung c u Các mơ hình th trư ng cân b ng không miêu t th trư ng Trong quy n sách này, thu t ng hàng hóa đư c s d ng đ ch c hàng hóa l n d ch v ð hi u rõ v n đ này, đ c gi có th xem quy n Kinh t h c vi mô : Lý thuy t th c ti n kinh doanh, Lê Khương Ninh, Nhà xu t b n Giáo d c 2008 C.1 – Tr http://lekhuongninh.googlepages.com LÊ KHƯƠNG NINH CHƯƠNG KHÁI NI M t i m i th i ñi m mà mô t cân b ng th trư ng mà n n kinh t d n ñ t ñ n Vì v y, h u h t nhà kinh t h c vĩ mô tin r ng gi đ nh giá c linh đ ng có ý nghĩa vi c nghiên c u v n ñ dài h n, tăng trư ng kinh t , v.v Tuy nhiên, ñ nghiên c u v n ñ ng n h n, ch ng h n s bi n ñ ng c a n n kinh t ng n h n, gi ñ nh giá c linh ñ ng dư ng l i thuy t ph c Trong th i gian ñ ng n, giá c a nhi u lo i hàng hóa thư ng c đ nh Vì v y, h u h t nhà kinh t cho r ng gi ñ nh giá c ng nh c có th m t gi đ nh phù h p ng n h n I.6 VAI TRỊ C A KINH T H C VI MƠ ð I V I KINH T H C VĨ MÔ Như ta bi t, kinh t h c vi mô nghiên c u ho t ñ ng c a ñơn v kinh t riêng l n n kinh t Các nhà kinh t h c vi mô nghiên c u cách th c quy t ñ nh c a h gia đình, doanh nghi p s tương tác c a tác nhân kinh t th trư ng Gi thi t tr ng tâm c a kinh t h c vi mô gi thi t t i ưu hóa c a đơn v kinh t ñang ñư c nghiên c u, nghĩa làm th ñ ñ t ñư c tr ng thái t i ưu v i ràng bu c Trong mơ hình kinh t h c vi mơ, h gia đình hay cá nhân l a ch n s lư ng hàng hóa, d ch v đ t i đa hóa s th a mãn (h u d ng) doanh nghi p mu n t i đa hóa l i nhu n hay doanh thu Do hi n tư ng kinh t n n kinh t xu t phát t s tương tác c a h gia đình doanh nghi p nên kinh t h c vĩ mô kinh t h c vi mơ có m i liên h ch t ch v i Khi nghiên c u n n kinh t m t t ng th , ta bu c ph i xem xét quy t ñ nh c a ñơn v riêng l Thí d , đ hi u rõ y u t nh hư ng ñ n t ng tiêu chi tiêu c a ngư i tiêu dùng, ta c n ph i xem h gia đình chi tiêu ti t ki m cho tương lai ð có th hi u đư c t ng ñ u tư c a n n kinh t , ta c n ph i bi t doanh nghi p có quy t đ nh đ u tư xây d ng nhà xư ng hay không Do bi n s t ng th có th đư c xem t ng c ng c a bi n s cá th nên kinh t h c vĩ mô g n ch t v i kinh t h c vi mô Do kinh t h c vi mô n n t ng c a mơ hình kinh t nên nhi u mơ hình kinh t m c tiêu t i ưu hóa c a h gia đình doanh nghi p thư ng đư c ng m hi u phát bi u Thí d , mơ hình nghiên c u lúa g o trên, quy t ñ nh mua g o c a h gia đình s quy đ nh s c u ñ i v i g o th trư ng quy t ñ nh s n xu t lúa g o c a ngư i s n xu t s quy t ñ nh s cung c a lúa g o th trư ng ðương nhiên, h gia đình đưa quy t đ nh đ t i đa hóa th a mãn c a doanh nghi p t i đa hóa l i nhu n mơ hình khơng ñ c p ñ n v n ñ mà ch gi ñ nh ng m Tương t , kinh t h c vĩ mô gi thi t t i ưu hóa c a h gia đình doanh nghi p ng m ñ nh C.1 – Tr http://lekhuongninh.googlepages.com LÊ KHƯƠNG NINH III ðƯ NG GI I H N KH TÂM CHƯƠNG KHÁI NI M NĂNG S N XU T VÀ BA V N ð TRUNG III.1 ðƯ NG GI I H N KH NĂNG S N XU T Như ta bi t, ngu n tài nguyên c a m t qu c gia khan hi m so v i nhu c u c a qu c gia ð mơ t s khan hi m này, nhà kinh t s d ng khái ni m ñư ng gi i h n kh s n xu t M c dù th c t n n kinh t s n xu t nhi u lo i s n ph m khác nhau, đ cho đơn gi n hình dung m t n n kinh t ch s n xu t hai lo i s n ph m – xe tơ máy tính Hai ngành cơng nghi p s d ng toàn b y u t ñ u vào c a n n kinh t ðư ng gi i h n kh s n xu t th hi n k t h p t i ña v m t s lư ng c a lo i s n ph m – trư ng h p xe ô tô máy tính – mà m t n n kinh t có th s n xu t đư c s d ng h t ngu n tài nguyên c a ð th 1.1 m t thí d v ñư ng gi i h n kh s n xu t Trong n n kinh t này, n u t t c tài nguyên ñư c s d ng đ s n xu t xe tơ s s n xu t đư c 1.000 xe tơ khơng có chi c máy tính c N u t t c tài nguyên ñư c phân b cho ngành cơng nghi p máy tính s s n xu t đư c 3.000 máy tính khơng có xe tơ c Hai ñi m cu i c a ñư ng gi i h n kh s n xu t th hi n hai trư ng h p ñ c bi t N u phân b tài nguyên cho c hai ngành s n xu t này, n n kinh t s s n xu t đư c 700 xe tơ 2.000 máy tính, tương ng v i m A c a ð th 1.1 Ngư c l i, m D m khơng th ñ t ñư c s khan hi m c a ngu n tài nguyên, nghĩa n n kinh t khơng có đ s lư ng y u t ñ u vào ñ s n xu t m c s n lư ng Như v y, n n kinh t ch có th s n xu t ñi m n m hay n m ñư ng gi i h n kh s n xu t M t n n kinh t ñư c g i hi u qu n u s d ng h t toàn b ngu n tài nguyên s n có Các m n m đư ng gi i h n kh s n xu t cho bi t m c s n lư ng hi u qu N u n n kinh t n m ñi m hi u qu này, m A ch ng h n, khơng có cách s n xu t thêm s n ph m mà không ph i b t s n ph m ði m B, ch ng h n, m khơng hi u qu c a n n kinh t Vì lý (như t l th t nghi p cao), n n kinh t l i s n xu t s lư ng s n ph m m c có th s n xu t v i s lư ng tài nguyên s n có : ch s n xu t đư c 300 xe tơ 1.000 máy tính N u s khơng hi u qu đư c lo i tr n n kinh t s chuy n t ñi m B sang ñi m A, tăng s lư ng c a c xe ô tô (lên 700 chi c) máy tính (lên 2.000 máy) C.1 – Tr http://lekhuongninh.googlepages.com LÊ KHƯƠNG NINH CHƯƠNG KHÁI NI M S lư ng máy tính D 3.000 2.200 2.000 1.000 O C A B 300 600 700 1.000 S lư ng xe ô tô ð th 1.1 ðư ng gi i h n kh s n xu t Như ta bi t, ngư i ph i ñ i m t v i s ñánh ñ i.3 ðư ng gi i h n kh s n xu t bi u th m t ñánh ñ i mà ngư i g p ph i Khi ñã ñ t ñ n ñi m hi u qu ñư ng gi i h n kh s n xu t cách nh t đ có đư c nhi u s n ph m gi m s lư ng s n ph m khác Khi n n kinh t chuy n t ñi m A sang ñi m C, ch ng h n, n n kinh t s n xu t nhi u máy tính l i s n xu t xe ô tô ñi M t nh ng v n ñ lưu ý n a chi phí c a m t b m t ñi c g ng ñ t ñư c ðó chi phí h i ðư ng gi i h n kh s n xu t ño lư ng chi phí s n xu t m t lo i s n ph m tính b ng s lư ng c a lo i s n ph m Khi n n kinh t phân b m t s phân ph i m t s y u t s n xu t t công nghi p tơ sang cơng nghi p máy tính n n kinh t chuy n t m A sang ñi m C, n n kinh t gi m 100 xe tơ đ s n xu t thêm 200 máy tính Nói cách khác, n n kinh t m A, chi phí h i c a 200 máy tính 100 xe tơ Lưu ý r ng đư ng gi i h n kh s n xu t ð th 1.1 l i ði u cho th y chi phí h i c a xe tơ tính b ng s máy tính ph thu c vào s lư ng m i lo i s n ph m mà n n kinh t ñang s n xu t Khi n n kinh t ñang s d ng ph n l n ngu n tài nguyên ñ s n xu t xe ô tô, ñư ng gi i h n kh s n xu t r t d c Do lao ñ ng máy móc t t nh t đ s n xu t máy tính l i đư c s d ng ñ s n xu t xe ô tô, n n kinh t s có đư c thêm r t nhi u máy tính n u b t s n xu t xe ô tô Ngư c l i, n n kinh t s d ng h u h t ngu n tài ngun đ s d ng máy tính đư ng gi i h n kh s n xu t r t ph ng Trong trư ng h p này, t t c ngu n tài nguyên t t nh t cho s n xu t máy tính đư c s d ng đ s n xu t máy tính nên m i xe tơ gi m ñi ch làm tăng m t s lư ng r t nh máy tính ðư ng gi i h n kh s n xu t miêu t s ñánh ñ i gi a s n ph m khác t i m t th i ñi m Tuy nhiên, s đánh đ i có th thay ñ i theo th i ðánh ñ i ng ý r ng đ có đư c b n thích, b n ph i hy sinh khác mà b n thích C.1 – Tr http://lekhuongninh.googlepages.com LÊ KHƯƠNG NINH CHƯƠNG KHÁI NI M gian Thí d , n u k thu t s n xu t làm tăng su t c a lao ñ ng s n xu t máy tính, n n kinh t có th s n xu t đư c nhi u máy tính v i s lư ng xe tơ khơng đ i K t qu ñư ng gi i h n kh s n xu t s d ch chuy n ngoài, ð th 1.2 Do tăng trư ng kinh t này, n n kinh t s chuy n t ñi m A sang ñi m E, s n xu t nhi u máy tính đ ng th i nhi u xe tơ S lư ng máy tính 2.100 2.000 O E A 700 750 1.000 S lư ng xe ô tô ð th 1.2 S d ch chuy n c a ñư ng gi i h n kh s n xu t ðư ng gi i h n kh s n xu t ñơn gi n hóa n n kinh t ph c t p ñ nh n m nh m t s khái ni m b n Chúng ta s d ng đ minh h a khái ni m b n khan hi m, hi u qu , ñánh ñ i, chi phí h i, tăng trư ng kinh t Các khái ni m tái xu t hi n nhi u hình th c khác ðư ng gi i h n kh s n xu t cung c p m t cách nghĩ ñơn gi n v khái ni m III.2 BA V N ð TRUNG TÂM D c theo ñư ng gi i h n kh s n xu t, n u tăng s n lư ng c a m t s n ph m s ph i gi m s n lư ng c a (các) s n ph m cịn l i Do đó, vi c làm phát sinh chi phí h i Chi phí h i c a vi c s n xu t thêm m t ñơn v s n lư ng c a m t lo i s n ph m s s n lư ng b gi m ñi c a (các) s n ph m l i Th c t cho th y chi phí h i đ s n xu t thêm m t s n ph m tăng d n ðây u mà nhà qu n lý kinh t vĩ mô ph i h t s c quan tâm Xu t phát t phân tích trên, nhà kinh t ph i gi i quy t ba v n ñ trung tâm : (i) s n xu t s n ph m ? (ii) s n xu t b ng cách ? (iii) phân ph i cho ? Trong kinh t h c vi mô, ba v n ñ ñư c gi i quy t ph m vi cá th riêng l cá nhân ngư i tiêu dùng hay doanh nghi p, kinh t h c vĩ mô n n kinh t v i tư cách m t t ng th ph i gi i quy t ba v n ñ s cân ñ i ngu n tài nguyên c a v i nhu c u phát tri n kinh t b n v ng Các qu c C.1 – Tr http://lekhuongninh.googlepages.com LÊ KHƯƠNG NINH CHƯƠNG MƠ HÌNH IS–LM ∂( dr / dY ) − EY =− ) Hàm s c u ñ i v i ti n th c có th đư c xem lý thuy t xu t phát t Keynes ñó phân bi t ba lo i nhu c u ñ i v i kho n, ñó nhu c u giao d ch, nhu c u d phòng nhu c u ñ u Thu nh p th c Y y u t quy t ñ nh hai nhu c u ñ u tiên lãi su t quy t ñ nh ñ ng ñ u Tuy nhiên, lý thuy t d tr xây d ng b i Baumol (1952) l i cho th y r ng lãi su t nh hư ng ñ n nhu c u ti n th c dành cho giao d ch B ng cách s d ng lý thuy t ưa chu ng kho n ta có th th y u x y ñ i v i lãi su t r thu nh p Y thay ñ i ð th 8.14 minh h a hi n tư ng x y thu nh p thay ñ i t Y1 sang Y2 Ph n a c a ñ th cho th y thu nh p th c Y tăng lên làm cho ñư ng c u ti n th c d ch chuy n sang ph i m c lãi su t r1 s c u ti n th c l n s cung ti n th c Vì v y, đ th trư ng ti n t cân b ng, lãi su t ph i tăng t r1 lên r2 Vì v y, thu nh p cao s d n ñ n lãi su t cao C – Tr 26 http://lekhuongninh.googlepages.com LÊ KHƯƠNG NINH CHƯƠNG MƠ HÌNH IS–LM r r LM r2 ● r1 ● r2 L(r,Y2) L(r,Y1) M/P r1 Y1 M /P (a) Th trư ng ti n t th c Y Y2 (b) ðư ng LM ð th 8.14 ðư ng LM ðư ng LM th hi n m i liên h gi a thu nh p Y lãi su t r Thu nh p cao s làm tăng s c u ti n th c làm cho lãi su t tăng lên Do lý này, ñư ng LM d c lên t trái sang ph i, trình bày Ph n b c a ð th 8.14 III.3 CHÍNH SÁCH TI N T NÀO ? LÀM THAY ð I V TRÍ ðƯ NG LM NHƯ TH ðư ng LM cho bi t m c lãi su t mà t i th trư ng ti n t cân b ng ng v i m t m c thu nh p nh t ñ nh Lý thuy t ưa chu ng kho n cho th y r ng lãi su t cân b ng tùy thu c s cung ti n th c ðư ng LM ñư c v tương ng v i m t s cung ti n th c nh t đ nh N u s cung ti n th c thay đ i đư ng LM s thay đ i v trí Ta có th s d ng lý thuy t ưa chu ng kho n đ xem sách ti n t s làm thay đ i v trí c a đư ng LM th Gi s ngân hàng trung ương gi m s cung ti n t M1 thành M2, làm cho s cung ti n th c gi m t M1/P thành M2/P ð th 8.15 minh h a kh có th x y N u gi nguyên thu nh p ñư ng c u ti n th c, ta có th th y n u s cung ti n th c gi m ñi lãi su t cân b ng s tăng lên Vì v y, n u s cung ti n th c tăng lên đư ng LM s d ch chuy n lên C – Tr 27 http://lekhuongninh.googlepages.com LÊ KHƯƠNG NINH CHƯƠNG MƠ HÌNH IS–LM r r LM2 LM1 r2 r2 r1 r1 L(r , Y ) M2/P M1/P M/P Y Y1 ð th 8.15 D ch chuy n ñư ng LM gi m s cung ti n Tóm l i, đư ng LM cho th y m i quan h gi a lãi su t r thu nh p th c Y xu t phát t th trư ng ñ i v i ti n th c ðư ng LM ñư c v tương ng v i m t s cung ti n th c nh t đ nh S sút gi m s cung ti n th c s làm cho ñư ng LM d ch chuy n lên ngư c l i s gia tăng c a s cung ti n th c s làm cho ñư ng LM d ch chuy n xu ng dư i Thí d : Gi s m t n n kinh t đóng có hàm s c u ti n th c: (M/P)d = 720 – 100r + 0,2Y hàm s cung ti n th c: M/P = 370 Hãy thi t l p phương trình đư ng LM c a n n kinh t này? Hãy ch ng t r ng s s cung ti n th c M/P thay đ i đư ng LM s thay đ i v trí? ðư ng LM mơ t m cân b ng c a th trư ng ti n t nên ta ph i có: (M/P)d = M/P hay 720 – 100r + 0,2Y = 370 Suy ra: 100r = 0,2Y + 350 Như v y, phương trình ñư ng LM là: r = 0,002Y + 3,5 hay Y = 500r – 1.750 N u s cung ti n th c tăng lên thành M/P = 400 thì: 720 – 100r + 0,2Y = 400 Suy ra: 100r = 0,2Y + 320 hay r = 0,002Y + 3,2 Như v y, M/P thay đ i đư ng LM thay đ i v trí n u Y khơng đ i r gi m so v i trư c III.4 GI I THÍCH ðƯ NG LM B NG PHƯƠNG TRÌNH ð NH LƯ NG TI N Khi ñ c p ñ n t ng c u y u t quy t ñ nh thu nh p ng n h n chương trư c, ta xây d ng ñư ng t ng c u AD t lý thuy t ñ nh lư ng ti n Ta có phương trình đ nh lư ng ti n sau : M × V = P × Y, v i gi đ nh t c ñ chu chuy n ti n V c ñ nh Gi ñ nh ng ý r ng C – Tr 28 m i http://lekhuongninh.googlepages.com LÊ KHƯƠNG NINH CHƯƠNG MƠ HÌNH IS–LM m c giá nh t đ nh m t s cung ti n s quy t ñ nh thu nh p Do thu nh p không ph thu c vào lãi su t nên lý thuy t ñ nh lư ng ñ ng nghĩa v i ñư ng LM th ng đ ng Ta có th xây d ng đư ng LM d c lên ñ phù h p v i th c t b ng cách s d ng phương trình đ nh lư ng v i gi ñ nh t c ñ chu chuy n ti n thay ñ i Gi ñ nh t c ñ chu chuy n ti n khơng đ i đ ng nghĩa v i gi ñ nh s c u ti n th c ch ph thu c vào thu nh p Trong th c t , s c u ti n th c ph thu c vào lãi su t, nghĩa lãi su t cao s làm tăng chi phí gi ti n làm gi m s c u ti n Khi ngư i ta ñáp ng l i s tăng lên c a lãi su t b ng cách gi m s ti n c t gi , ti n s lưu thông t ngư i sang ngư i nhanh – nghĩa t c ñ chu chuy n ti n tăng lên Do đó, ta có th vi t : M × V(r) = P × Y Hàm t c ñ chu chuy n ti n V(r) cho th y t c ñ chu chuy n ti n t l thu n v i lãi su t (dV/dr > 0) Phương trình đ nh lư ng d ng tương ng v i ñư ng LM d c lên Do s tăng lên c a lãi su t s làm tăng t c đ chu chuy n ti n, s làm tăng thu nh p ng v i m i s cung ti n m i m c giá ðư ng LM cung di n t m i quan h t l thu n gi a lãi su t thu nh p Phương trình cho th y t i s thay ñ i s cung ti n s làm thay đ i v trí c a ñư ng LM ng v i m i m c lãi su t m i m c giá, s gia tăng s cung ti n s làm gia tăng thu nh p Vì v y, s gia tăng s cung ti n s làm d ch chuy n ñư ng LM sang ph i s gi m ñi s cung ti n s làm d ch chuy n ñư ng LM sang trái Nh r ng phương trình đ nh lư ng m t cách khác ñ nghiên c u lý thuy t quy đ nh hình d ng đư ng LM Gi i thích đư ng LM d a vào phương trình đ nh lư ng g n gi ng gi i thích c a lý thuy t ưa chu ng kho n Trong c hai trư ng h p, ñư ng LM th hi n m i quan h t l thu n gi a thu nh p th c Y lãi su t r xu t phát t th trư ng ti n t Cu i cùng, nh r ng ñư ng LM t b n thân khơng quy t đ nh thu nh p th c Y hay lãi su t r Cũng gi ng ñư ng IS, ñư ng LM ch th hi n m i quan h gi a hai bi n n i sinh ðư ng IS LM quy t ñ nh ñi m cân b ng c a th trư ng III.5 PHƯƠNG PHÁP TI P C N KHÁC ð I V I ðƯ NG LM Như ñã bi t, nhu c u ñ i v i ti n th c hàm s c a thu nh p th c Y lãi su t r nên ta có th vi t: (M/P)d = L(r, Y) v i ∂L / ∂r = Lr < 0, ∂L / ∂Y = LY > ð b t ñ u, C – Tr 29 http://lekhuongninh.googlepages.com LÊ KHƯƠNG NINH CHƯƠNG MƠ HÌNH IS–LM gi ñ nh s cung ti n danh nghĩa M c ñ nh ñư c n ñ nh b i ngân hàng trung ương Vì v y, ta có th vi t: M = M0 ði m cân b ng c a th trư ng ti n t xu t hi n cung c u ti n th c b ng hay : (M/P)d = L(r, Y) = M0/P Phương trình ng m quy ñ nh m i quan h gi a thu nh p th c Y lãi su t r làm cho th trư ng ti n t cân b ng M i quan h ñư c th hi n b ng ñư ng LM ð th 8.14 Phương trình có th đư c s p x p l i ñ th hi n m i quan h tr c ti p gi a Y r m i ñi m ñư ng LM cung c u ti n th c b ng ng v i m t s cung ti n danh nghĩa đó, phương trình cho bi t m c lãi su t c n có m c thu nh p khác đ trì s cân b ng c a th trư ng ti n t L y vi phân hai v c a phương trình trên, ta có : d(M0/P) = LYdY + Lrdr Phương trình miêu t đ c m c a đư ng LM V trí c a đư ng LM ñư c xác ñ nh b i s cung ti n N u s cung ti n tăng lên đư ng LM s t nh ti n sang ph i Vì th , ta có : ∂ ( M / P ) ∂L ∂Y = = LY ⇒ = > ∂Y ∂Y ∂ ( M / P ) LY K t qu cho th y m c ñ d ch chuy n c a ñư ng LM theo s thay ñ i c a s cung ti n t l ngh ch v i LY, đ nh y c m c a nhu c u ti n th c theo thu nh p Ngồi ra, đ d c c a đư ng LM đư c cho b i cơng th c : L dr = − Y > v i m t s cung ti n th c nh t ñ nh M/P ñó dY Lr Do nhu c u ñ i v i ti n th c tăng lên thu nh p th c tăng gi m ñi lãi su t th c tăng nên ñư ng LM d c lên t trái sang ph i N u y u t khác khơng đ i, thu nh p cao nghĩa nhu c u ti n cho giao d ch cao hơn, địi h i lãi su t ph i cao ñ tái t o s cân b ng th trư ng ti n t ð d c c a ñư ng LM ph thu c vào LY Lr ð d c c a ñư ng LM s tăng lên n u LY tăng lên n u Lr nh Khi LY ti n v khơng đư ng LM s có xu hư ng n m ngang ði u thư ng ñư c lưu ý Lr = đư ng LM th ng đ ng Lr = − ∞ đư ng LM n m ngang tình hu ng đư c g i “b y kho n” Keynes C – Tr 30 http://lekhuongninh.googlepages.com LÊ KHƯƠNG NINH CHƯƠNG MƠ HÌNH IS–LM IV CÂN B NG C A N N KINH T TRONG NG N H N Ta ñã có t t c thành ph n c a mơ hình IS-LM Hai phương trình c a mơ hình : IS: LM: Y = C(Y – T) + I(r) + G M/P = L(r,Y) Mơ hình xem sách tài chính(có liên quan đ n G T), sách ti n t (có liên quan ñ n M) giá P bi n ngo i sinh c ñ nh V i bi n ngo i sinh này, ñư ng IS th hi n m i quan h gi a r Y th a mãn ñi m cân b ng c a th trư ng hàng hóa, d ch v ðư ng LM th hi n m i quan h gi a r Y th a mãn ñi m cân b ng c a th trư ng ti n t Hai ñư ng ñư c th hi n ð th 8.16 r rE LM E IS YE Y ð th 8.16 Cân b ng mơ hình IS-LM ði m cân b ng c a n n kinh t m E t i đư ng IS c t ñư ng LM ði m tương ng v i lãi su t r thu nh p Y th a mãn ñi u ki n cân b ng c hai th trư ng hàng hóa, dich v th trư ng ti n t Nói cách khác, t i giao m chi tiêu th c t b ng v i chi tiêu d ki n s c u ti n th c b ng v i s cung c a Nh r ng m c tiêu c a vi c xây d ng mơ hình IS-LM phân tích bi n ñ ng kinh t ð th 8.17 cho th y hai ph n c a mơ hình kh p n i th Trong chương này, ta xây d ng d u chéo Keynes Lý thuy t ưa chu ng kho n n n t ng c a mơ hình IS-LM Như ta s th y chương ti p theo C – Tr 31 http://lekhuongninh.googlepages.com LÊ KHƯƠNG NINH CHƯƠNG MƠ HÌNH IS–LM mơ hình IS-LM giúp gi i thích v trí đ d c c a đư ng t ng c u ð n lư t nó, ñư ng t ng c u m t ph n c a mơ hình t ng cung t ng c u mà nhà kinh t s d ng ñ gi i thích nh hư ng ng n h n c a sách v n ñ khác c a thu nh p ð th 8.16 cho th y r ng thu nh p th c Y lãi su t c a n n kinh t ph thu c vào sách tài chínhvà sách ti n t Chính sách tài chínhthay ñ i s làm thay ñ i v trí c a ñư ng IS, làm thay ñ i c thu nh p th c lãi su t c a n n kinh t Tương t , s thay ñ i sách ti n t s làm thay đ i v trí c a đư ng LM làm thay đ i thu nh p th c lãi su t c a n n kinh t Bi u ñ 8.17 Lý thuy t bi n ñ ng kinh t ng n h n D u chéo Keynes ðư ng IS Mơ hình IS-LM Lý thuy t ưa chu ng kho n ðư ng t ng c u Mơ hình t ng cung t ng c u ðư ng LM Gi i thích bi n ñ ng kinh t ng n h n ðư ng t ng cung Ta có th ti p c n ñi m cân b ng c a n n kinh t t m t khía c nh khác K t h p hai ñư ng IS LM ti p t c gi ñ nh giá c đ nh, ta có th tính đư c thu nh p lãi su t c a n n kinh t tương ng v i ñi m cân b ng ñ ng th i c a c th trư ng tài chínhvà th trư ng ti n t ði m cân b ng hàm s c a bi n s ngo i sinh E0 M0/P – bi n s xác ñ nh v trí c a hai đư ng này: YE = YE[E0, M0/P, T0] rE = rE[E0, M0/P, T0] ði m cân b ng m E ð th 8.16 Ta có th xem đư ng IS bi u th s n lư ng c a n n kinh t tương ng v i m c lãi su t khác b qua th trư ng tài chánh Tương t , ta có th nói đư ng LM đư ng bi u th m c lãi su t c n có đ ñ t ñư c m c thu nh p khác c a n n kinh t b qua th trư ng hàng hóa T i m cân b ng t ng th , thu nh p làm cân b ng th trư ng hàng hóa song hành v i lãi su t làm cân b ng th trư ng ti n t T ng vi phân c a hàm s cung c p s cho vi c nghiên c u ñ c ñi m c a ñi m cân b ng c a mơ hình IS–LM : C – Tr 32 http://lekhuongninh.googlepages.com LÊ KHƯƠNG NINH 1 − EY L  Y CHƯƠNG MƠ HÌNH IS–LM − Er  dY  = Lr  dr    dE0 − C Y dT0  d( M / P )    T đây, ta có th suy : dY * = dr * = Lr Er ( dE0 − C Y dT0 ) + d( M / P ) (1 − EY )LY + LY Er (1 − EY )Lr + LY Er (1 − EY ) −LY ( dE0 − C Y dT0 ) + d( M / P ) (1 − EY )Lr + LY EY (1 − EY )Lr + LY Er D u c a h s ñi kèm theo chi tiêu t ñ nh E0 (M0/P) rõ Thu nh p cân b ng cao chi tiêu t ñ nh E0 tăng lên dù hình th c chi tiêu, đ u tư, chi tiêu ph hay xu t kh u (tương ng v i s d ch chuy n sang ph i c a ñư ng IS) s cung ti n th c tăng lên (tương ng v i s d ch chuy n sang ph i c a ñư ng LM) M t khác, lãi su t cân b ng t l thu n v i chi tiêu t ñ nh l i t l ngh ch v i s cung ti n Hơn n a d dàng ch ng t r ng s ñáp ng c a thu nh p theo s tăng lên c a m t thành ph n c a chi tiêu t ñ nh E0 tăng lên Er ti n v không Lr ti n v ∞ , s ñáp ng c a thu nh p ñ i v i s thay đ i c a sách ti n t tăng lên Lr ti n v không, EY ti n v ∞ Er ti n v ∞ S d ch chuy n c a ñư ng IS s có nh hư ng l n lên thu nh p n u ñư ng LM tho i ñư ng IS d c hơn, s d ch chuy n c a ñư ng LM có nh hư ng l n lên thu nh p n u ñư ng LM d c ñư ng IS ph ng ðây k t lu n quen thu c rút t cu c tranh cãi gi a nhà kinh t theo trư ng phái tr ng ti n nhà kinh t theo trư ng phái Keynes v vai trị c a sách tài chínhvà sách ti n t Các n i dung ñư c ñ c p cho ñ n gi ñư c hình thành s gi đ nh giá c ñ nh N u ñi u ñư c di n gi i ñư ng cung s n lư ng c a n n kinh t kà có h s co giãn vơ m t m c giá mơ hình IS–LM đư c xem mơ hình gi i thích s hình thành c a s n lư ng thu nh p Trong chương sau, ta s nghiên c u xem t ng c u, thu nh p s n lư ng) s thay ñ i th theo s thay ñ i c a giá c c a n n kinh t Thí d : Gi s có m t n n kinh t đóng v i thông tin sau: (M/P)d = 720 – 100r + 0,2Y; M/P = 370; C = 50 + 0,8YD = 50 + 0,8(Y – T); I = 680 – 80r; G = 450; T = 0,2Y, v i C, I G l n lư t tiêu dùng, đ u tư chi tiêu ph d ki n Hãy xác ñ nh lãi su t thu nh p cân b ng c a n n kinh t ? D a vào k t qu c a hai thí d trư c, ta có th suy ñi m cân b ng c a n n C – Tr 33 http://lekhuongninh.googlepages.com LÊ KHƯƠNG NINH CHƯƠNG MƠ HÌNH IS–LM kinh t tương ng v i : 500r – 1.750 = 1.180 80 − r hay 180r – 630 = 1.180 – 80r ,36 ,36 hay 260r = 1.810 hay r ≈ (ñã làm trịn s ) Như v y, ta có: Y = 3.500 – 1.750 = 1.750 THU T NG B y kho n: Cân b ng b ph n: Cân b ng t ng th : Chi tiêu d ki n: Chi tiêu d ki n t ñ nh: D u chéo Keynes: Liquidity trap Partial equilibrium Full equilibrium Planned expenditure Autonomous planned spending AP Keynes cross BÀI ð C THÊM De Long, J.B., 2000, “Triumph of Monetarism,” Journal of Economic Perspectives 14(1) (Winter), tr 83–94 Hicks, J.R., 1937, “Mr Keynes and the Classics: A Suggested Interpretation,” Econometrica 5, tr 147–159 Hirsch, A.A., 1977, “Policy Multipliers in the BEA Quarterly Econometric Model,” Survey of Current Business (June), tr 60–72 Johnson, H., 1971, “The Keynes Revolution and the Monetarist Counter-Revolution,” American Economic Review 61, tr 1–14 Míkhin, F.S., 2004, The Economics of Money, Banking, and Financial Markets, Seventh Edition, Pearson, Addison and Wesley Publisher Tobin, J., 1977, “How Dead is Keynes,” Economic Inquiry 15 (October), tr 459–468 Bài ñ c thêm 8.1 Vi t Nam lãng phí m i năm t USD ðó nh n đ nh c a giáo sư David Dapice c a ð i h c Harvard (M ) phát bi u t i H i th o t ng k t 20 năm ñ i m i Vi t Nam di n t i Hà N i ngày 15 16-62006 Ơng có cu c trao đ i xoay quanh ch đ “chính sách cơng nghi p hay chi tiêu lãng phí” Giáo sư đánh giá m c đ đ u tư không hi u qu t i Vi t Nam th nào? M i qu c gia ñ u có s chi tiêu lãng phí v n ñ ñ t li u h th ng có th phát C – Tr 34 http://lekhuongninh.googlepages.com LÊ KHƯƠNG NINH CHƯƠNG MƠ HÌNH IS–LM hi n s lãng phí m c khơng th ch p nh n đư c Theo s tơi có ñư c, thu nh p t d u thô sau thu c a Vi t Nam vào năm 2006 d ñoán t USD Các kho n ki u h i có nhi u c tính khác vào kho ng t USD n a ð u tư nư c vào Vi t Nam theo s li u c a Chính ph kho ng 4-5 t USD Còn vi n tr phát tri n ODA, sau tr kho n ph i tr , m c 2–3 t USD Qu Ti n t th gi i (IMF) d đốn t ng s n ph m qu c n i GDP c a Vi t Nam năm 2006 ñ t kho ng 55 t USD, v y lu ng v n nư c b ng kho ng 25–30% GDP năm 2006 Và th c t m i năm Chính ph Vi t Nam đ u tư vào m c 30% GDP N u ñ u tư m t cách ti t ki m khôn ngoan, t l tăng trư ng GDP c a Vi t Nam ph i m c th c 9–10% Trung Qu c ch không ph i 7–8% Vào th p k 1960 1970, ðài Loan có m c thu nh p bình qn đ u ngư i Vi t Nam hi n nay, h ñã tăng trư ng 11% su t 10 năm li n, lư ng ñ u tư ch chi m 25% GDP Như v y, s lãng phí làm Vi t Nam m i năm t n th t kho ng 2% GDP, tương ñương t USD N u ñi u kéo dài vài năm, s khác bi t s r t l n lên t i vài t USD m i năm s lãng phí c a năm trư c s làm gi m s n lư ng c a năm ti p theo ðâu nh ng thí d n hình c a vi c lãng phí ngu n l c, thưa ông ? Vi c doanh nghi p nhà nư c ñư c ñ u tư nhi u có th làm xói mịn hi u qu M i đây, T ng cơng ty Cơng nghi p tàu th y Vi t Nam (Vinashin) ñư c phân b 750 tri u USD c a ñ t phát hành trái phi u qu c t nh m m r ng ñ u tư hàng lo t nhà máy đóng tàu t nh Tơi có nh ng tính tốn cho th y vi c s d ng ngu n v n c a Vinashin không hi u qu M t xư ng đóng tàu 120.000 t n hi n ñ i ñang ñư c xây d ng n ð v i chi phí 90 tri u USD v i Vinashin ph i c n t i 150 tri u USD Như v y, v i m t th i gian đóng tàu 18 tháng, m t giá bán rõ ràng vi c đóng tàu t i Vi t Nam t p trung vào m c tiêu bán hàng l i nhu n t v n Vinashin cịn có m t k ho ch t ng th ñ u tư t USD vào xư ng đóng tàu, nhà máy thép ngành công nghi p cung ng khác M c đ u tư s n qui mơ c a Vinashin b ng ¾ qui mơ c a Hyundai, t p đồn đóng tàu l n nh t th gi i v i 15% th ph n th gi i Khơng h có d u hi u cho th y Vinashin có kh k thu t kh qu n lý ñ bi n minh cho m t th ph n l n v y Tôi cho r ng vi c quy t ñ nh ñ u tư hàng lo t nhà máy đóng tàu t nh s làm đ a phương hài lịng kéo theo s phát tri n h t ng M t khác, Vi t Nam mu n h c t p nư c ðơng Á đóng tàu ngành công nghi p mà nhi u qu c gia châu Á thành cơng Nhưng Vi t Nam khơng nên chép thành công v i cách mà Vi t Nam ti n hành Chính ph ñi vay ti n ñ u tư vào ngành thi u hi u qu t o vi c làm Hi n có m t tri u vi c làm ngành công nghi p xu t kh u ch có nhi u nh t vài v n lao đ ng ngành cơng nghi p đóng tàu ngành cơng nghi p ph tr c a Cách Vi t Nam nên làm cho phép cơng ty tư nhân có kh tham gia v i C – Tr 35 http://lekhuongninh.googlepages.com LÊ KHƯƠNG NINH CHƯƠNG MƠ HÌNH IS–LM s h tr c a Nhà nư c thơng qua đào t o cung c p s h t ng M t ví d n a d án sân bay t i ð ng Nai v i ý ñ thu hút 40–50 tri u khách/năm Khu v c sân bay Tân Sơn Nh t r ng tương ñương v i sân bay Changi c a Singapore (có kh ñón 64 tri u khách/năm) vi c hi n ñ i hóa sân bay Tân Sơn Nh t s giúp sân bay ñ m nh n ñư c lư ng hành khách t i khu v c thành ph H Chí Minh 20–30 năm t i Sân bay Tân Sơn Nh t năm 2006 d ki n ch đón tri u khách Vì v y, tơi cho r ng ñ u tư t USD vào m t sân bay ð ng Nai r t lãng phí V y theo ơng, làm th đ gi m b t s lãng phí ? Tơi cho r ng Vi t Nam c n m t ch ñ c nh báo v kho n ñ u tư lãng phí ðó có th m t nhóm t i Qu c h i, chuyên gia tư v n cho Th tư ng hay m t nhóm h c gi Các nhóm có th làm vi c ñ chia s cung c p thơng tin Tơi nghĩ vi c có nh ng thơng tin rõ ràng có nh ng ngư i hi u bi t v “s vi c” r ng có th kho n đ u tư lãng phí s r t h u ích nư c t n t i nh ng nhóm l i ích khác có nhóm ho t đ ng m nh, nhóm khơng Tơi th y t i Vi t Nam doanh nghi p nư c ngồi đư c t ch c t t hi n di n m nh m vi c trình bày quan m v i Chính ph , doanh nghi p v a nh h u khơng có nhi u ti ng nói ðây u khơng t t Tóm l i, m t mà s th t ñư c phơi bày rõ ràng s có s c ép l n cho trách nhi m gi i trình Và nh ng quy t ñ nh ñ u tư lãng phí, gây thi t h i cho đ t nư c s khơng cịn d dàng đư c thơng qua n a Ngu n: Tu i Tr , Th B y 17-06-2006 C – Tr 36 http://lekhuongninh.googlepages.com ... GDP 2003 P Y P× Y 1. 000 10 10 .000 10 .000 50.000 5.000 10 .000 70.000 2004 P Y 1. 000 10 12 .000 5.000 P× Y 10 .000 60.000 10 .000 80.000 P 2.000 16 .000 10 .000 2005 Y 20 10 P× Y 40.000 16 0.000 40.000... qn đ u ngư i (đơ-la) 25.852 17 .757 5.349 2.269 10 .13 9 697,6 283,0 52,2 1. 175,3 437,3 292,3 14 5,0 738,0 -98,2 718 ,7 Ch tiêu 2.676 1. 086 200 4.509 1. 678 1. 1 21 556 2.8 31 -377 2.757 Ngu n: http:www.vneconomy.vn,... LKN | 72B TV | 0 412 01 | 0600 | Ph n I T NG QUAN V KINH T H C VĨ MÔ Chương KHÁI NI M CHUNG V KINH T H C VĨ MÔ I KINH T H C VĨ MÔ I .1 KINH T H C Kinh t h c nghiên c u cách th c n n kinh t s d ng ngu