Những đặc sắc của bài thơ Thư gửi mẹ: Êxênin có những bài thơ thật hay, thật đằm thắm viết về người mẹ Một trong những bài thơ ấy là Thư gửi mẹ là thư viết dưới dạng một bài thơ Khi biết mẹ mang nặng nỗi lo âu về mình.....
Trang 1Đặc sắc bài thơ “Thư gửi mẹ” của Êxênin
X.Êxênin có những bài thơ thật hay, thật đằm thắm viết về người mẹ Một trong những bài thơ ấy là "Thư gửi mẹ" - là thư viết dưới dạng một bài thơ Khi biết mẹ mang nặng trong lòng nỗi lo iu về mình, đứa con xa
đã viết thư về cho mẹ Lời lẽ bài thơ thật bình dị, mộc mạc Nhưng trong những câu chữ ấy là tấm lòng của người con đối với người mẹ
Mẹ có còn đó chăng thưa mẹ Con vẫn còn đây xin chào mẹ của con
Lẽ thông thường, mở đầu một lá thư ta thường có những lời thăm hỏi sức khoẻ Nhưng Êxênin đã không làm như vậy Cũng là nột lời hỏi thăm sức khoẻ của mẹ, là một lời tự kể về tình hình của mình, nhưng
Êxênin đã đặt ra vấn đề sống - chết của cả hai mẹ con: Mẹ có còn đó không - con vẫn còn đây Cách mở đầu lá thư thật khác thường Nó đem lại cho chúng ta nhiều cảm xúc và những mối hoài nghi khác nhau Tình cảm người con dành cho mẹ thật thiết tha, trìu mến Nhưng trong những lời nói ấy, ta thấy được dự cảm và hoài nghi tất sẽ có trong trái tim người mẹ của đứa con xa: Con trai của ta viết gì lạ thế, hay có chuyện gì đã xảy ra rồi Như vậy, ngay từ đầu, cảm xúc của bài thơ đã được đẩy lên cao
Ánh sáng diệu kì những tia nắng hoàng hôn Xin cứ toả trên mái nhà của mẹ
Tại sao không phải là ánh sáng tươi tắn buổi ban mai mà lại là ánh sáng của những tia nắng khi hoàng hôn buông xuống? Khi hoàng hôn xuống,
ấy là lúc một ngày sắp qua, hoàng hôn xuống và ngày dần qua hết Ánh sáng ấy toả ấm trên mái nhà của mẹ, an ủi mẹ mỗi chiều thương nhớ con Phải chăng, sau những lời lẽ này còn là mong muốn khác cùa người con trai, mong mẹ đừng lụi tắt đi trong lòng niềm tin về sự sống của mình?
Hai khổ thơ tiếp theo, nhà thơ đã giãi bày lý do viết thư của mình và thể hiện sư thấu hiểu trước nỗi lo âu của mẹ Ở khổ thứ hai, nhà thơ đã làm hiện lên một hình tượng đẹp đẽ về tình mẹ muôn đời Ta có thể hình
Trang 2dung được trong cảnh chiều hôm, một người mẹ già nua đang dứng ở đầu làng ngóng về nơi đứa con xa Gương mặt bà, dáng điệu bà biểu lộ nỗi đau khổ, lo âu mang nặng trong lòng Và trên vai người mẹ ấy là chiếc áo khoác xưa cũ nát Đằng sau bà là một mảnh vườn nhỏ, một căn nhà nhỏ bằng gỗ Tất cả lặng im giữa hoàng hôn Những tia nắng cuối ngày còn kịp in trên mai tóc bạc:
Phiền muộn lo âu quá đỗi về con Rằng mẹ thường lừng thững ra đứng đường Khoác tấm áo choàng xưa cũ nát
Chi cần riêng câu thơ "Phiền muộn lo âu quá đỗi về con" đã nói lên đầy
đủ tấm lòng thương con của mẹ và sự đồng cảm của con đối với nỗi lòng mẹ
Trong bóng tối của chiều hôm xanh ngắt
Mẹ mãi hình dung ra một cảnh hãi hùng
Có kẻ nào vừa đâm trúng tim con Giữa quán rượu ồn ào loạn đả
Trước nỗi lo âu của mẹ, chàng trai trấn an người
Mẹ thân yêu! xin mẹ cứ yên lòng
Đó chỉ là cơn nặng nề mộng mị
và chàng đã gạt bỏ những tin đồn thất thiệt:
Con có đâu nát rượu sa đà Đến nỗi chết mà không nhìn thấy mẹ
Trong tấm lòng người con trai, mẹ mãi mài là niềm tin, nguồn động viên cho mình vững bước giữa cuộc đời đã nhiều nỗi chán chường từng trải Cuộc sống của anh đã nhiều mất mát, nhọc nhằn nhưng trong tâm trí, hình ảnh mẹ bao giờ cũng thiêng liêng nhất Vì anh khao khát được trở
về ngôi nhà xưa nhỏ bé của mẹ
Con vẫn như xưa đằm thắm dịu dàng
Trang 3Vẫn như xưa chỉ một niềm mong ước Sớm thoát khỏi nỗi chán chường buồn bực
Để trở về với mái nhà xưa
"Con sẽ về khi vào độ xuân sang" - Chàng trai hứa Khi mùa xuân đến, đất trời sẽ thay tấm áo u ám của mùa đông mà khoác lên mình tấm áo choàng xinh đẹp của mùa xuân Khi ấy, những lộc biếc trong "mảnh vườn trắng của ta" hẳn cũng đang đâm lên như những niềm hy vọng đang nảy nở trong lòng con - ấy là mơ ước, là khao khát được trở về với mẹ:
Con sẽ về khi vào độ xuân sang Mảnh vườn trắng của ta đâm chồi nảy lộc Thế nhưng, nếu tám năm về trước chàng trai dặn mẹ:
Sáng mai mẹ đánh thức con dậy sớm Người mẹ hiền nhẫn nại của con ơi thì bây giờ chàng lại xin mẹ đừng đánh thức mình:
Chi có điều mẹ nhé, mỗi ban mai Đừng đánh thức con như tám năm về trước
Bởi, nếu mẹ đánh thức anh dậy sớm, như ngày xưa, nhữrg ước mơ đã mất, những mộng đẹp không thành cũng sẽ thức dậy, dằn vặt trong tâm hồn anh Có lẽ chính bởi những ước mơ ấy đã không trở thành hiện thực nên nỗi chán chường buồn bực trong lòng anh càng thêm chất chứa, nó dấy thêm lên theo năm tháng Như vậy, mặc dầu không bị cuộc đời đẩy đưa đến mức nát rượu, sa đà nhưng cuộc đời người con vẫn đầy trắc trở
mà không hề bằng phẳng Anh khao khát được về bên mẹ vì chi có mẹ căn nhà gỗ mảnh vườn trắng xinh xắn và quê hương mới có thể lả niềm
an ủi, và mang lại cho anh sự yên tĩnh trong tâm hồn Một mặt người con dặn mẹ đừng đánh thức mình vào mỗi sớm, mặt khác anh cũng không muốn mẹ dạy mình nguyện cầu:
Cũng đứng dậy con nguyện cầu, vô ich!
Trang 4Nẻo về xưa đã khép lại rồi.
Sư nguyện cầu ở đây phải chăng là để nói đến Chúa? Dường như trong lòng người con có một sự đổ vỡ về niềm tin với Chúa Phải chăng sau bao nỗi chán chường từng trải, anh đã nhận ra Chúa không thể cứu rỗi mình được, khỏng thể trả lại mình về với niềm tin yêu cuộc sống trước đây, mà chỉ có mẹ là chốn nương tựa về tinh thần duy nhất:
Chi có mẹ là diệu kỳ, ảnh sáng, niềm vui, Chỉ mình mẹ nâng con vững bước
Ở trên khổ một, ta đă một lần bắt gặp ánh sáng diệu kỳ
“Ánh sáng diệu kì những tia nắng hoàng hôn Xin cứ toả trên mái nhà của mẹ.”
nhưng đó là ánh sáng của thiên nhiên, của buổi hoàng hôn Còn ở đây, ánh sáng diệu kỳ chính là ánh sáng của tình mẹ Chỉ nhờ ánh sáng tình
mẹ, lòng con mới có thể ấm lại và con lại tiếp tục vững bước trên đường đời dù đường đời không hề êm đềm, bình lặng
Cuối bài thơ, một lần nữa hỉnh ảnh người mẹ già nua với tấm áo choàng
củ nát lại hiện ra Cũng là hình ảnh người mẹ ấy, tình càm ở mỗi khổ một khác Nếu ở khổ một hình ảnh mẹ gắn liền với tình mẹ, thì ở đây lại chứa đựng tình cảm của người con:
Hãy quên đi những lo âu, mẹ nhé Đừng buồn phiền quá đỗi vì con Xin mẹ đừng lững thững ra đứng đường Khoác tấm áo choàng xưa cũ nát
Có thể coi khổ cuối bài thơ là điệp khúc như trong một bài hát dân ca Trong đó, hình ảnh người mẹ đặc biệt được nhấn mạnh Kết cấu đầu cuối tương ứng này cho ta thấy đối với người con, mẹ luôn là điểm tựa, đồng thời, mẹ cũng là nỗi trăn trở, lo âu nhất trong lòng
"Thư gửi mẹ" là một bài thơ giản dị, chân thực và có sức truyền cảm mạnh mẽ không chi riêng đối với người mẹ - người nhận thư mà còn đối
Trang 5với tất cả chúng ta - những độc giả của Êxênin Cả bài thơ là những đợt sóng dạt dào của tình mẹ con - nó đã rung lên trong lòng chúng ta một sợi tơ thiêng liêng là tình mẫu tử muôn đời Dù người con tâm hồn đã chai sạn vì sóng gió cuộc đời, thì với tình mẹ, tâm hồn ấy lại như được hồi sinh Cho nên, bài thơ tuy là của thi sĩ viết cho người mẹ của riêng mình nhưng nó có thể soi sáng cho tình mẫu tử của bất cứ ai Nó bồi đáp cho chúng ta thêm những tình cảm của tình người, tình mẹ khiến tâm hồn chúng ta trong trẻo hơn, thánh thiện và cao thượng hơn