xã hội học pháp luật

BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI TIỂU LUẬN MÔN XÃ HỘI HỌC PHÁP LUẬT Đề tài Phân tích các đặc trưng cơ bản của hiện tượng tội phạm, cho ví dụ cụ thể về tội giết người Sinh viên Trần Thị Thanh Hòa Lớp VB2K13 Mã SV VB213HP043 Hải Phòng, năm 2022 MỞ ĐẦU Hiện tượng tội phạm là hiện tượng xã hội pháp lý luôn ở trạng thái động vậy nên việc phòng chống hiện tượng tội phạm và các hành vi sai lệch là vấn đề hết sức cần thiết hiện nay Để phòng chống được, trước tiên ta phải hiểu rõ về hiện tượng tội p.

BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

TIỂU LUẬN MÔN: XÃ HỘI HỌC PHÁP LUẬT

Đề tài: Phân tích các đặc trưng cơ bản của hiện tượng tội

phạm, cho ví dụ cụ thể về tội giết người

Sinh viên: Trần Thị Thanh Hòa

Mã SV: VB213HP043

Hải Phòng, năm 2022

MỞ ĐẦU

Hiện tượng tội phạm là hiện tượng xã hội- pháp lý luôn ở trạng thái động vậy nên việc phòng chống hiện tượng tội phạm và các hành vi sai lệch là vấn đề hết sức

cần thiết hiện nay Để phòng chống được, trước tiên ta phải hiểu rõ về hiện tượng tội

phạm Sau đây em xin đi sâu vào đề bài: “Phân tích các đặc trưng cơ bản của hiện

tượng tội phạm, cho ví dụ cụ thể gắn với tội phạm xâm phạm tình dục (Bài làm có ít nhất 5 điều luật của 5 văn bản pháp luật được trích dẫn).”

NỘI DUNG

1 Khái niệm.

1.1 Tội phạm.

Tội phạm là hành vi nguy hiểm cho xã hội, có lỗi, được quy định trong Bộ luật hình sự và phải chịu hình phạt Tội phạm là hiện tượng xã hội được nhiều ngành khoa học nghiên cứu dưới các góc độ khác nhau

1.2 Hiện tượng tội phạm.

Hiện tượng tội phạm là hiện tượng xã hội- pháp lý luôn ở trạng thái động, xuất hiện trong xã hội có giai cấp, là thể thống nhất các tội phạm được thực hiện trong xã hội nhất định và ở thời kì nhát định, có các nguyên nhân, các đặc điểm định lượng và định tính của nó đồng thời có tính độc lập tương đối

2 Phân tích về đặc trưng của hiện tượng tội phạm.

2.1 Quyết định xã hội.

Đặc tính xã hội của tội phạm là tình trạng tội phạm là hiện tượng xã hội còn bởi

vì nó được hình thành từ các hành vi phạm tội của những con người cụ thể sống trong

xã hội gây ra, chống lại toàn bộ xã hội hay một bộ phận xã hội, thậm chí chống lại chính bản thân người đó Do tính chất phức tạp của các mối quan hệ xã hội, pháp luật chỉ có khả năng mô hình hóa những nhu cầu xã hội khách quan đã mang tính điển hình, phổ biến và thông qua đó để tác động tới các quan hệ xã hội khác hướng các quan hệ đó phát triển theo hướng đã được nhà nước xác định Tình hình tội phạm được hình thành từ những hành vi xã hội được luật hình sự xem là tội phạm và do những cá nhân sống trong xã hội thực hiện dưới tác động qua lại của nhiều mối quan hệ xã hội

đa dạng phức tạp mà chủ yếu là những quan hệ xã hội tiêu cực

2.2 Pháp lý hình sự của hiện tượng tội phạm.

Vì tội phạm bao giờ cũng được quy định trong luậtt hình sự, mà tình trạng phạm tội là tổng hợp tất cả những hành vi phạm tội xảy ra trong xã hội có giai cấp cho nên tình trạng phạm tội cũng mang đặc tính lháp luật hình sự Tuỳ theo mỗi quốc gia

mà khái niệm tội phạm được quy định khác nhau, tuy nhiên nói chung tội phạm bao giờ cũng được quy định trong luật hình sự Những hành vi cụ thể có ảnh hưởng đến tình trạng phạm tội, do đó việc xây dựng và ban hành hệ thống pháp luật trong một nhà nước pháp quyền có vai trò to lớn trong toàn bộ cuộc đấu tranh chống tôi phạm Tội phạm là khái niệm được định nghĩa bởi đạo luật hình sự, những hành vi tạo nên tình hình tội phạm trong xã hội là những hành vi bị luật hình sự cấm đoán bằng việc đe doạ áp dụng hình phạt

2.3 Biến đổi về mặt lịch sử

Chủ nghĩa Mác-Lê nin cho rằng: một hiện tượng trong xã hội và trong tự nhiên không phải tự nhiên mà có và nó cũng không phải là bất biến mà nó luôn có sự vận động, thay đổi Điều này hoàn toàn đúng tình trạng tội phạm - một hiện tượng xã hội Với tính cách là hiện tượng xã hội thì tình trạng tội phạm luôn có sự thay đổi phụ thuộc vào các điều kiện lịch sử, xã hội nhất định Điều đó thể hiện trên các khía cạnh như nội dung, đặc điểm dấu hiệu của tình trạng tội phạm được thay đổi mỗi khi có sự thay đổi từ hình thái kinh tế xã hội này sang hình thái kinh tế xã hội khác, thậm chí ngay trong một hình thái kinh tế xã hội nhưng vào các thời kỳ khác nhau mỗi khi có sự thay đổi về cơ cấu kinh tế, phân tầng xã hội, cơ cấu giai cấp thì tình trạng tội phạm cũng khác nhau Tình hình tội phạm luôn có sự vận động và thay đổi từ đơn giản đến phức tạp, từ thô sơ đến tinh vi hiện đại

2.4 Giai cấp của hiện tượng tội phạm.

Đặc tính giai cấp của tình trạng tội phạm thể hiện ở nguồn gốc ra đời, ở những nguyên nhân, điều kiện phát sinh và nội dung của từng tội phạm cụ thể Đây là đặc tính hết sức quan trọng, nó quyết định bản chất của tình trạng tội phạm Trong giai cấp thống trị trong xã hội sẽ quy định hành vi nào bị xem là tội phạm và hệ thống các biện pháp trừng trị căn cứ vào tính chất mức độ nguy hiểm của hành vi đó đối với lợi ích của giai cấp mình, đồng thời chính giai cấp thống trị có toàn quyền đề ra những trình

tự thủ tục áp dụng cho các hoạt động điều tra truy tố xét xử các hành vi phạm tội và

2.5 Xác định theo không gian và thời gian

Xác định theo không gian, người ta thường đề cập hiện tượng tội phạm trong phạm vi lãnh thổ một quốc gia - nơi pháp luật hình sự có hiệu lực chung, thống nhất và phân biệt với các quốc gia khác Cùng một hành vi xảy ra, ở nước này bị coi là tội phạm trong khi ở nước khác lại không bị coi là tội phạm; hoặc cùng một hành vi phạm tội, ở nước này bị coi là tội phạm nghiêm trọng nhưng ở nước khác lại chỉ coi là tội phạm ít nghiêm trọng

Xác định theo thời gian, hiện tượng tội phạm hay một loại tội phạm cụ thể có thể được nhìn nhận khác nhau tuỳ thuộc vào sự thay đổi trong chính sách pháp luật hình sự của các quốc gia ở các khoảng thời gian khác nhau Chẳng hạn, cùng một hành

vi xảy ra, trước đây hành vi đó bị quy định là tội phạm, nhưng nay không còn quy định

là tội phạm nữa; hoặc cùng một hành vi phạm tội, trước đây bị pháp luật hình sự quy định là tội phạm nghiêm trọng, nhưng trong giai đoạn hiện nay chỉ bị coi là tội phạm ít nghiêm trọng

3 Ví dụ hiện tượng tội phạm về tội giết người.

Ngày 31/12/2019 sinh nhật tròn 18 tuổi của M tổ chức tại một Villa ở Hải Phòng, M có mời các bạn của mình cùng một vài người em Trong đó có Y là bạn nam cùng lớp (năm nay đã 18 tuổi) và N là em gái họ hàng xa của M (năm nay 12 tuổi) Khi đến buổi tiệc Y đã chú ý đến N vì nhỏ nhắn và xinh xắn, Y đã chủ động tiếp cận và mời nước N Vì là bạn của chị họ nên N cũng không đề phòng và hết sức vui vẻ trò chuyện cùng Y Tới gần nửa đêm không thấy N đâu, M đi tìm và phát hiện N đã chết Sau đó M đã gọi công an tới làm việc và sau đó cơ quan điều tra xác định bắt được Y Tại cơ quan điều tra, Y khai báo rằng đã cho thuốc mê vào ly nước ép trước khi mời N uống, sau đó đã tự ý quan hệ tình dục với N hai lần rồi mới siết cổ nạn nhân đến chết,

Y còn khai thêm ở nhà Y chỉ chơi các loại game bạo lực và vì xem trên Internet thấy nhiều nhiều hình ảnh khiêu dâm, giết người nên càng bị ám ảnh Ngoài ra, Y xem nhiều nước như Ấn Độ, hay ở các hội giáo trên thế giới việc giết người để thực hiện một nghi lễ thì cộng đồng ấy cho là bình thường nên cho rằng mình đang thực hiện hành vi theo nghi lễ Với hành vi này của Y, ta có thể thấy:

Về những đặc trưng:

- Quyết định xã hội: vì các ảnh hưởng của mạng xã hội trong thời gian dài đã xâm nhập vào suy nghĩ của Y dẫn đến việc nghĩ rằng sẽ làm một hành động giống như trên mạng và trong các trò chơi game online, vậy nên Y đã làm hành vi phạm tội tương tự Đây là hành vi biểu hiện rõ của đặc trưng quyết định xã hội, Y đã nhìn và học theo hành vi xấu đó

- Pháp lý hình sự của hiện tượng tội phạm: N được kết luận chết trong tình trạng ngạt thở và còn bị cưỡng hiếp trước khi chết Xác định pháp lý hình sự theo quy định tại Khoản 2 Điều 141 của Bộ luật Hình sự 2015

- Biến đổi về mặt lịch sử: Y khai rằng ngoài việc học theo hành vi trên Internet và trong các trò chơi game online Ngày xưa không có Internet nên con người ít có tiếp xúc với các hình ảnh đồi trụy, bạo lực, nhưng ngày nay vì sự phát triển quá lớn mạnh của Internet nên con người xem, học theo rất nhanh khác xa với lịch sử

- Giai cấp của hiện tượng tội phạm: Y khai rằng vì thấy ở Ấn Độ, một số giáo hội trên thế giới có việc thực hiện các nghi lễ giết người không bị xử lý nên cho rằng bản thân cũng đang thực hiện một nghi lễ thì cũng vậy Điều này hoàn toàn sai, mỗi đất nước mỗi giai cấp hoàn toàn khác nhau Có thể ở Ấn Độ, giáo hội đó vì một hủ tục xa xưa nào đó mà không truy cứu hành vi giết người Nhưng ở Việt Nam thì khác, việc xử

lý là bắt buộc và đúng luật Không có chuyện bỏ qua cho những kẻ có hành vi như vậy

- Xác định theo không gian và thời gian: Y đã khai rằng mình đã xâm phạm N 2 lần sau đó mới giết người, vậy là số lần phạm tội là 03

Đầu tiên, hiện tại Y đã đủ 18 tuổi và hành vi của Y đã phạm vào Điều 123 của Bộ luật Hình sự 2015 sửa đổi, bổ sung 2017 Thứ hai, Y đã xâm phạm tình dục N, trong khi đó N mới 12 tuổi vậy nên Y đã phạm vào Khoản 5 Điều 4 Luật Trẻ em 2016 sửa đổi, bổ sung 2018 Thứ ba, Y đã xâm phạm N trong lúc N đang bị mất khả năng nhận thức vì đã bị Y chuốc thuốc mê, theo đó Y sẽ bị xét xử theo áp dụng tại Điểm b Khoản

7 Điều 3 Nghị quyết số 06/2019/NQ-HĐTP Thứ tư, những hành vi của Y sẽ bị truy cứu trách nhiệm theo Điều 154 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 Cuối cùng, Y sẽ phải bồi thường cho gia đình N theo quy định tại Điều 584 Bộ luật Dân sự 2015

KẾT LUẬN

Hoạt động phòng chống tội phạm muốn đạt hiệu quả cao đòi hỏi trước hết phải luôn luôn tiến hành đồng bộ các biện pháp đấu tranh phòng chống hiện tượng tội phạm

và hành vi sai lệch Cùng với công cuộc đấu tranh phòng, chống tội phạm, bài trừ tệ nạn

xã hội được đẩy mạnh; an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội được đảm bảo, phục vụ đắc lực công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Giáo trình xã hội học pháp luật, trường Đại học Luật Hà Nội;

2 Các văn bản pháp luật như: Bộ luật Hình sự 2015 sửa đổi, bổ sung 2017; Luật Trẻ em 2016 sửa đổi, bổ sung 2018; Nghị quyết số 06/2019/NQ-HĐTP Nghị quyết 06/2019/NQ-06/2019/NQ-HĐTP về việc hướng dẫn áp dụng một số quy định tại các điều 141,142,143,144,145,146,147 của Bộ luật Hình sự và việc xét

xử vụ án xâm hại tình dục người dưới 18 tuổi; Bộ luật Tố tụng hình sự 2015; Bộ luật Dân sự 2015

.