1.Sự kiện xã hội Đại dịch Covid19 xuất hiện làm thúc đẩy quá trình chuyển đổi số trong các cơ sở giáo dục. Việc học trực tuyến đã trở nên phổ biến nhưng đang đặt ra nhiều thách thức về chất lượng dạy và học đối với các cơ sở giáo dục.2.Sự kiện khoa họcThách thức về chất lượng dạy và học khi việc học trực tuyến đã trở nên phổ biến đối với các cơ sở giáo dục ở Việt Nam.
Trang 11 Sự kiện xã hội
Đại dịch Covid-19 xuất hiện làm thúc đẩy quá trình chuyển đổi số trong các
cơ sở giáo dục Việc học trực tuyến đã trở nên phổ biến nhưng đang đặt ra nhiều thách thức về chất lượng dạy và học đối với các cơ sở giáo dục
2 Sự kiện khoa học
Thách thức về chất lượng dạy và học khi việc học trực tuyến đã trở nên phổ biến đối với các cơ sở giáo dục ở Việt Nam
3 Tên đề tài
Tổ chức các buổi đào tạo nâng cao năng lực công nghệ thông tin cho giảng viên và sinh viên để nâng cao chất lượng dạy và học trực tuyến ở các trường Đại học tại Hà Nội
4 Phân tích sự kiện khoa học
Trong kỷ nguyên số hiện nay, công nghệ thông tin giữ một vị trí vô cùng quan trọng Đặc biệt trong giáo dục, sự tiến bộ của công nghệ thông tin đã làm chuyển đổi hình thức dạy học từ dạy học trực tiếp trong các phòng học truyền thống sang dạy học trực tuyến (Online learning) với các chương trình giáo dục đều được thực hiện thông qua Internet Ở các nước phát triển như Mỹ, Úc và các nước Châu Âu,… hình thức học trực tuyến đã xuất hiện từ lâu Có thể kể đến như trường University of The People (Đại học cho Mọi người) được thành lập năm 2009 là một trường đại học phi lợi nhuận danh tiếng của Mỹ với chương trình giảng dạy hoàn toàn trực tuyến cho tất cả mọi người trên khắp thế giới Tuy nhiên, gần đây, hình thức học này mới thực sự trở nên cấp thiết, phổ biến và phát triển mạnh mẽ hơn do sự xuất hiện của đại dịch Covid-19 Ở Việt Nam, phương thức đào tạo này cũng đã trở thành một xu hướng tất yếu, khi đại dịch Covid-19 xáy ra đầu năm 2020 đã buộc các cơ sở giáo dục phải tạm dừng việc học tập trung và thay thế bằng hình thức dạy trực tuyến để tránh gián đoạn trong hoạt
Trang 2động giảng dạy, thực hiện phương châm “Tạm dừng đến trường, nhưng không dừng học”
Ưu điểm của hình thức học trực tuyến đã được chứng minh trong một số bài nghiên cứu trước đó, có thể kể đến như thời gian, địa điểm học linh hoạt; các tài liệu học tập, câu hỏi thảo luận, các đề kiểm tra, điểm thi đều được lưu trữ trên một nền tảng quản lý nội dung trực tuyến mà người học có thể truy cập vào bất
kỳ thời gian nào Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi từ học tập trong phòng học truyền thống sang học tập trực tuyến trong thời gian diễn ra Covid-19 tại Việt Nam diễn ra khá đột ngột, chưa có sự chuẩn bị kỹ lưỡng, nhất là về năng lực công nghệ thông tin của giảng viên, sinh viên còn hạn chế đã khiến cho việc dạy
và học trực tuyến chưa thực sự hiệu quả Chính vì vậy, việc tiến hành nghiên cứu về những khó khăn, thách thức trong việc dạy và học trực tuyến (mà ở đây
là năng lực hạn chế về công nghệ thông tin của giảng viên và sinh viên), để từ
đó tìm ra giải pháp khắc phục, nâng cao hiệu quả dạy và học trực tuyến là hết sức cần thiết
5 Mục tiêu nghiên và nhiệm vụ nghiên cứu
5.1 Mục tiêu nghiên cứu
Chứng minh việc tổ chức các buổi đào tạo nâng cao năng lực công nghệ thông tin cho giảng viên và sinh viên sẽ giúp nâng cao chất lượng dạy và học trực tuyến ở các trường đại học tại Hà Nội
5.2 Nhiệm vụ nghiên cứu
− Đưa ra các cơ sở lý luận về tình trạng năng lực công nghệ thông tin của giảng viên và sinh viên trong việc dạy và học trực tuyến ở các trường đại học tại Hà Nội
− Tìm hiểu về thực trạng năng lực công nghệ thông tin của giảng viên và sinh viên trong việc dạy và học trực tuyến ở các trường đại học tại Hà Nội
Trang 3− Đề xuất giải pháp để nâng cao năng lực công nghệ thông tin của giảng viên và sinh viên trong việc dạy và học trực tuyến ở các trường đại học tại Hà Nội
6 Phạm vi nghiên cứu
− Không gian: các trường đại học ở Hà Nội (gồm trường ĐH KHXH&NV, trường ĐH Giao thông vận tải, trường ĐH Kinh tế quốc dân)
− Thời gian: từ tháng 10/2021 đến hết tháng 12/2021
Chọn không gian là các trường đại học tại Hà Nội vì Hà Nội là nơi tập trung đông các trường đại học và cũng là nơi áp dụng hình thức học trực tuyến sớm trong thời gian diễn ra dịch Covid-19; trong đó việc chọn không gian là trường ĐH KHXH&NV, trường ĐH Giao thông vận tải, trường ĐH Kinh tế quốc dân vì đây là những nơi người nghiên cứu tận dụng được tối đa nguồn lực
để tiến hành việc nghiên cứu Chọn thời gian từ tháng 10/2021 đến hết tháng 12/2021 vì đây là khoảng thời gian dịch bệnh Covid-19 bùng phát mạnh khiến các cơ sở giáo dục phải tạm dừng việc học tập trung và thay thế bằng hình thức học trực tuyến
7 Mẫu khảo sát
− Khách thể nghiên cứu: năng lực công nghệ thông tin của giảng viên và sinh viên của các trường đại học ở Hà Nội (trường ĐH KHXH&NV, trường ĐH Giao thông vận tải, trường ĐH Kinh tế quốc dân)
− Mẫu khảo sát: năng lực công nghệ thông tin của 70 giảng viên và 100 sinh viên của các trường đại học ở Hà Nội (trong đó có 25 giảng viên –
35 sinh viên trường ĐH KHXH&NV, 25 giảng viên – 35 sinh viên trường ĐH Giao thông vận tải và 20 giảng viên – 30 sinh viên trường
ĐH Kinh tế quốc dân)
Cách chọn mẫu khảo sát:
− Sử dụng phương pháp lấy mẫu thuận tiện: chọn các trường đại học ở Hà Nội gồm trường ĐH KHXH&NV, trường ĐH Giao thông vận tải,
Trang 4trường ĐH Kinh tế quốc dân bởi đây là không gian mà người nghiên cứu có thể dễ dàng tiếp cận được
− Sử dụng phương pháp lấy mẫu ngẫu nhiên phân tầng: trong cuộc điều tra về năng lực công nghệ thông tin của giảng viên và sinh viên, sẽ phân
2 lớp là lớp giảng viên và lớp sinh viên, sau đó sẽ phát phiếu ngẫu nhiên theo từng loại lớp Với cách lấy mẫu này, người nghiên cứu có thể phân tích số liệu một cách khá toàn diện, giúp đảm bảo được mẫu có khả năng đại diện cho tổng thể nghiên cứu
Hà Nội là thành phố lớn thứ 2 cả nước, tập trung đông các trường đại học với số lượng giảng viên, sinh viên vô cùng lớn Đại dịch Covid-19 xuất hiện đã gây ảnh hưởng lớn đến mọi mặt trong đời sống của con người và xã hội, trong
đó có cả lĩnh vực giáo dục khi mà các cơ sở giáo dục bắt buộc phải tạm dừng việc học tập trung để thực hiện giãn cách xã hội Và để hoạt động học tập không
bị “đóng băng” do dịch, biện pháp học trực tuyến đã được triển khai, trong đó
Hà Nội là một trong những tỉnh/thành phố đi đầu trong việc áp dụng hình thức học trực tuyến vào chương trình giảng dạy Tuy vậy, việc năng lực công nghệ thông tin của giảng viên và sinh viên còn hạn chế đã gây ra không ít khó khăn ảnh hưởng đến chất lượng dạy và học Ngoài ra số lượng người tham gia khảo sát cũng đủ lớn: 70 giảng viên và 100 sinh viên Chính vì vậy, việc chọn mẫu khảo sát “ Năng lực công nghệ thông tin của 70 giảng viên và 100 sinh viên ở các trường đại học tại Hà Nội” đủ để đại diện cho khách thể nghiên cứu
8 Câu hỏi nghiên cứu
8.1 Câu hỏi nghiên cứu chủ đạo
Tổ chức các buổi đào tạo nâng cao năng lực công nghệ thông tin cho giảng viên và sinh viên như thế nào để nâng cao chất lượng dạy và học trực tuyến ở các trường đại học tại Hà Nội?
Trang 58.2 Câu hỏi nghiên cứu bổ trợ
− Thực trạng năng lực công nghệ thông tin hạn chế của giảng viên và sinh viên ở các trường đại học tại Hà Nội như thế nào?
− Nguyên nhân nào khiến năng lực công nghệ thông tin hạn chế của giảng viên và sinh viên ở các trường đại học tại Hà Nội?
− Tác động của năng lực công nghệ thông tin hạn chế của giảng viên và sinh viên đến chất lượng của việc dạy và học trực tuyến ở các trường đại học tại Hà Nội?
− Việc tổ chức các buổi đào tạo nâng cao năng lực công nghệ thông tin cho giảng viên và sinh viên ở các trường đại học tại Hà Nội sẽ tạo nên những thay đổi mới nào cho việc học trực tuyến?
9 Giả thuyết nghiên cứu
9.1 Giả thuyết nghiên cứu chủ đạo
Tổ chức các buổi đào tạo theo từng đợt, cho từng đối tượng riêng (giảng viên hoặc sinh viên) Nội dung đào tạo toàn diện về các kỹ năng công nghệ thông tin cơ bản trên các ứng dụng công nghệ thông tin phổ biến (Zoom, Google Meet, Zalo,…), trang bị đầy đủ thiết bị vật tư phục vụ cho việc đào tạo, thiết kế bài giảng qua video, hình ảnh để giảng viên và sinh viên tiếp thu kiến thức hiệu quả hơn; đồng thời, xây dựng các quy tắc về các lớp đào tạo để nắm bắt, quản lí tiến trình học tập của từng giảng viên, sinh viên
9.2 Giả thuyết nghiên cứu bổ trợ
− Nhiều giảng viên, sinh viên năng lực công nghệ thông tin còn hạn chế: trình độ thao tác các ứng dụng công nghệ thông tin, khả năng sử dụng máy tính chủ yếu ở mức cơ bản, chưa đáp ứng được yêu cầu của việc học trực tuyến hiện nay
− Các phương pháp giảng dạy hiện tại chưa hiệu quả: thực trạng hình thức học đọc – chép còn khá phổ biến, các buổi học đào tạo năng lực công nghệ thông tin tuy có nhưng chưa được tổ chức hiệu quả, việc trong một
Trang 6buổi truyền đạt hết lượng kiến thức khổng lồ cho các giảng viên và sinh viên là chưa phù hợp với phương pháp giáo dục hiện nay
− Năng lực công nghệ thông tin hạn chế khiến chất lượng học trực tuyến không được đảm bảo Học trực tuyến vốn đã làm giảm sự tương tác trực tiếp giữa giảng viên và sinh viên lại cộng với việc hạn chế về năng lực công nghệ thông tin sẽ khiến giờ học trở nên kém thu hút, dễ gây mất tập trung
− Việc tổ chức các buổi đào tạo nâng cao năng lực công nghệ thông tin cho giảng viên và sinh viên sẽ thúc đẩy sự hứng thú cho giảng viên và sinh viên trong quá trình học trực tuyến, tăng sự tương tác giữa giảng viên với sinh viên, việc xây dựng nội dung bài học cũng trở nên dễ dàng, phong phú, thu hút hơn Từ đó, đem lại hiệu quả cao trong việc dạy và học trực tuyến
10 Phương pháp nghiên cứu
10.1 Phương pháp nghiên cứu tài liệu
Dựa vào các nguồn tài liệu sơ cấp để nghiên cứu và rút ra được những đặc điểm của khách thể nghiên cứu từ đó có thể phân tích tùy theo mục đích và nội dung của từng mục trong bài nghiên cứu
Dựa vào các nguồn tài liệu thứ cấp như báo, tạp chí, các báo cáo và công trình nghiên cứu được đăng tải lên internet để rút ra được những thông tin có giá trị từ đó có thể hoàn thiện nghiên cứu khoa học một cách tốt hơn
Tài liệu tham khảo:
- Lữ Thị Mai Oanh, Nguyễn Thị Như Thuý (2020) Đánh giá hiệu quả
học tập trực tuyến của sinh viên trong bối cảnh dịch bệnh covid 19 Tạp chí Khoa học Đại học Quốc gia Hà Nội: Nghiên cứu Giáo dục, 37(1),
92-101
- Phạm Ngọc Thạch, Đỗ Quỳnh Hương, Trần Minh Thành (2021) Yếu tố tác động tới sự hài lòng của giảng viên dạy trực tuyến trong đại dịch
Trang 7Covid-19 Tạp chí Khoa học Đại học Quốc gia Hà Nội: Nghiên cứu Giáo dục, 37(1), 22-39.
- Phạm Thị Thanh Hải, Nguyễn Đức Nguyên (2020) Chuyển đổi chính sách về ứng dụng CNTT trong học tập và giảng dạy trong hệ thống giáo
dục phổ thông Việt Nam Tạp chí Khoa học Đại học Quốc gia Hà Nội: Nghiên cứu Giáo dục, 36(4), 18-28.
- Phan Chí Thành (2020) Đánh giá năng lực sử dụng công nghệ thông tin của giảng viên trong dạy học trực tuyến, Luận án tiến sĩ Lý luận và
phương pháp dạy học kỹ thuật, Trường Đại học Bách khoa Hà Nội
- Trần Dương (2019) Đào tạo năng lực thông tin cho sinh viên đại học ở Việt Nam: Thực trạng và giải pháp Trung tâm TT-TV, Trường Đại học
Hà Tĩnh
10.2 Phương pháp phỏng vấn
Thực hiện phỏng vấn sâu với 3 giảng viên và 7 sinh viên của các trường đại học ở Hà Nội nhằm tìm hiểu kĩ hơn, sâu hơn về năng lực công nghệ thông tin Đồng thời, tìm hiểu quan điểm, suy nghĩ của các giảng viên, sinh viên về ảnh hưởng của năng lực công nghệ thông tin của giảng viên, sinh viên đối với chất lượng dạy và học trực tuyến
− Các giảng viên, sinh viên đều được hỏi các câu hỏi chung và cá nhân như: có kinh nghiệm dạy trực tuyến hay chưa (đối với giảng viên)? Khả năng thao tác trên các ứng dụng công nghệ như thế nào? Nguyên nhân dẫn đến năng lực công nghệ thông tin hạn chế của giảng viên/sinh viên? Nhu cầu nâng cao năng lực công nghệ thông tin
− Hình thức phỏng vấn: phỏng vấn trực tiếp
Ngoài ra, cho 3 giảng viên và 7 sinh viên xem và đánh giá thử giải pháp về việc tổ chức các buổi đào tạo nâng cao năng lực công nghệ thông tin cho giảng viên và sinh viên mà người nghiên cứu đã chuẩn bị sẵn để thu lại các ý kiến phản hồi nhằm rút ra được những ưu – nhược điểm, từ đó hoàn thiện hơn bài nghiên cứu
Trang 810.3 Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi
− Bảng hỏi gồm phần:
+ Phần 1: Chủ yếu là các thông tin cá nhân
+ Phần 2: Các câu hỏi liên quan tới năng lực công nghệ thông tin + Phần 3: Các câu hỏi liên quan tới hiểu biết, nhận định của người tham gia khảo sát về tác động của năng lực công nghệ thông tin đến chất lượng dạy và học trực tuyến
− Đặc điểm của mẫu thu được: người nghiên cứu sử dụng khảo sát trực tuyến với sự hỗ trợ của Google biểu mẫu Bảng hỏi được đăng lên các hội nhóm trên các nền tảng mạng xã hội Các thông tin thu lại được từ bảng hỏi được xử lí thông qua sự hỗ trợ của chương trình SPSS (Statistic Package for Social Studies)
ĐỀ CƯƠNG CHI TIẾT
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC CÁC BUỔI ĐÀO TẠO NÂNG CAO NĂNG LỰC CÔNG NGHỆ THÔNG TIN CHO GIẢNG VIÊN
VÀ SINH VIÊN ĐỂ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY VÀ HỌC TRỰC TUYẾN Ở CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC TẠI HÀ NỘI
1.1 Các khái niệm
1.1.1 Khái niệm “Năng lực công nghệ thông tin”
1.1.2 Khái niệm “Dạy và học trực tuyến”
1.1.3 Khái niệm “Chất lượng dạy và học trực tuyến”
1.2 Tác động của công nghệ thông tin đến việc dạy và học trực tuyến
Tiểu kết chương 1
CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN VỀ THỰC TRẠNG NĂNG LỰC CÔNG NGHỆ THÔNG TIN CỦA GIẢNG VIÊN VÀ SINH VIÊN TRONG VIỆC DẠY
VÀ HỌC TRỰC TUYẾN Ở CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC TẠI HÀ NỘI
2.1 Thực trạng năng lực công nghệ thông tin của giảng viên và sinh viên
Trang 92.1.1 Tình trạng năng lực công nghệ thông tin hạn chế của giảng viên và sinh viên ở các trường đại học tại Hà Nội.
2.1.2 Công tác tổ chức đào tạo nâng cao năng lực công nghệ thông tin cho giảng viên và sinh viên ở các trường đại học tại Hà Nội hiện nay
2.2 Nguyên nhân dẫn đến sự hạn chế về năng lực công nghệ thông tin của giảng viên và sinh viên ở các trường đại học tại Hà Nội
2.2.1 Nguyên nhân từ các trường đại học
2.2.2 Nguyên nhân từ giảng viên
2.2.3 Nguyên nhân từ sinh viên
2.3 Tác động của năng lực công nghệ thông tin hạn chế của giảng viên và sinh viên đối với chất lượng dạy và học trực tuyến ở các trường đại học tại Hà Nội
2.3.1 Tác động đối với việc giảng dạy của giảng viên
2.3.2 Tác động đối với việc học của sinh viên
Tiểu kết chương 2
CHƯƠNG 3: TỔ CHỨC CÁC BUỔI ĐÀO TẠO NÂNG CAO NĂNG LỰC CÔNG NGHỆ THÔNG TIN CHO GIẢNG VIÊN VÀ SINH VIÊN ĐỂ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY VÀ HỌC TRỰC TUYẾN Ở CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC TẠI HÀ NỘI
3.1 Quy trình tổ chức các buổi đào tạo nâng cao năng lực công nghệ thông tin cho giảng viên và sinh viên
3.1.1 Chuẩn bị tốt nội dung bài giảng, trang thiết bị phục vụ cho việc đào tạo
3.1.2 Xây dựng các quy tắc về các lớp đào tạo để nắm bắt, quản lí tiến trình học tập của từng giảng viên, sinh viên
Trang 103.2 Đưa vào thực hiện các buổi đào tạo nâng cao năng lực công nghệ thông tin cho giảng viên và sinh viên
3.3 Giải pháp cho giảng viên và sinh viên
Tiểu kết chương 3
KẾT LUẬN