Bài giảng An sinh xã hội

 Đối tượng nghiên cứu: Lý thuyết và mô hình an sinh xã hội; Các tiêu chuẩn quốc tế về an sinh xã hội; Cấu trúc của hệ thống an sinh xã hội Bảo hiểm xã hội; Cứu trợ xã hội; Ưu đãi xã hộ

BỘ MÔN QUẢN TRỊ NHÂN LỰC DOANH NGHIỆP

Đối tượng nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu

 Đối tượng nghiên cứu: Lý thuyết và mô hình an sinh xã hội;

Các tiêu chuẩn quốc tế về an sinh xã hội; Cấu trúc của hệ thống

an sinh xã hội (Bảo hiểm xã hội; Cứu trợ xã hội; Ưu đãi xã hội;

Xóa đói giảm nghèo; Quỹ dự phòng; Dịch vụ an sinh xã hội);

Quản lý nhà nước về an sinh xã hội

 Mục đích nghiên cứu: Trang bị cho người học những kiến thức nền tảng về ASXH

Rèn luyện và áp dụng lý luận về ASXH

vào thực tiễn

Trau dồi khả năng tư duy,

tầm nhìn chiến lược

Mục đích nghiên cứu

MỞ ĐẦU

 Nội dung nghiên cứu:

Chương 1: Khái luận về an sinh xã hội

Chương 2: Lý luận và mô hình an sinh xã hội

Chương 3: Công ước quốc tế về an sinh xã hội

Chương 4: Hệ thống an sinh xã hội

Chương 5: Quản lý nhà nước về an sinh xã hội

 Tài liệu tham khảo:

1 Bộ môn Quản trị nhân lực doanh nghiệp, Bài giảng học phần an sinh

Phương pháp nghiên cứu:

• Phương pháp duy vật biện chứng

CHƯƠNG 1

KHÁI LUẬN VỀ AN SINH XÃ HỘI

NỘI DUNG CHÍNH

Khái niệm, bản chất của ASXH

1.1

1.2 Vai trò, chức năng của ASXH

1.3 Nguyên tắc cơ bản của ASXH

1.4 Cấu trúc của ASXH

1.5 Lịch sử hình thành và phát triển của ASXH

1 1 Khái niệm, bản chất của an sinh xã hội

1.1.1 Khái niệm:

An sinh xã hội là một hệ thống cơ chế, chính sách, chương trình, giải pháp của Nhà nước và cộng đồng nhằm trợ giúp tất cả thành viên xã hội đối phó với các rủi ro, nguy cơ về kinh tế - xã hội làm suy giảm hoặc mất nguồn thu nhập bởi nguyên nhân khách quan và chủ quan, góp phần thực hiện công

bằng xã hội và phát triển bền vững

Một số khái niệm liên quan

Phúc lợi xã hội Lưới an sinh xã hội Sàn an sinh xã hội Thể chế an sinh xã hội

1.1.1 Khái niệm (tiếp):

1.1.2 Bản chất của an sinh xã hội

Là sự che chắn, bảo vệ thành viên

XH trước các rủi ro, bất lợi Thể hiện chủ nghĩa nhân đạo, nhân văn cao đẹp trong mọi thời đại

1.1.3 Các tiêu chí đánh giá an sinh xã hội

(1) Chỉ số bao phủ:

- Chỉ số bao phủ bảo hiểm xã hội

- Chỉ số bao phủ bảo hiểm y tế

- Chỉ số bao phủ trợ giúp xã hội

- Chỉ số bao phủ trợ giúp đặc biệt

(2) Chỉ số tác động

(3) Chỉ số về tài chính

1.2 Vai trò và chức năng của an sinh xã hội

Là “chất xúc tác” để các quốc gia, các dân tộc xích lại gần nhau hơn

1.2 Vai trò và chức năng của an sinh xã hội

Chức năng

Khắc phục rủi ro

Phòng ngừa rủi ro

Giảm thiểu rủi ro

1.3 Nguyên tắc cơ bản của an sinh xã hội

Nguyên tắc

Bao phủ

Bền vững

Ổn định Bảo trợ

Khuyến khích

1.4 Cấu trúc của an sinh xã hội

- Cấu trúc theo chức năng cơ bản

- Cấu trúc theo không gian và thời gian

- Cấu trúc theo sự phát triển của hệ thống chính sách và đối tƣợng điều chỉnh

- Cấu trúc theo hình thức cung cấp dịch vụ

- Cấu trúc theo hệ thống quản lý

- Cấu trúc theo hệ thống pháp luật

1.5 Lịch sử hình thành và phát triển của an sinh xã hội

Nguồn gốc cá nhân

Nguồn gốc xã hội

Nguồn gốc hình thành

1.5 Lịch sử hình thành và phát triển của an sinh xã hội

Thời kỳ

tƣ bản

Các giai đoạn phát triển của ASXH trên thế giới:

1.5 Lịch sử hình thành và phát triển của an sinh xã hội

Thời

kỳ tiền

sử

Thời kỳ trước

CM tháng 8/1945

Thời kỳ kháng chiến chống Pháp,

Mỹ

Ngày nay

Các giai đoạn phát triển của ASXH ở Việt Nam:

CHƯƠNG 2

LÝ THUYẾT VÀ

MÔ HÌNH AN SINH XÃ HỘI

NỘI DUNG CHÍNH

Các lý thuyết cơ bản về ASXH

2.1

2.2 Một số mô hình ASXH

2.1 Các lý thuyết cơ bản về an sinh xã hội

Lý thuyết

cơ bản về ASXH

Lý thuyết về rủi

ro và quản lý

rủi ro

2.1 Các lý thuyết cơ bản về an sinh xã hội

2.1.1 Lý thuyết nhà nước xã hội của Otto Von Bismarch

BHXH là trụ cột

BHXH bắt buộc với NLĐ

NSDLĐ có trách nhiệm đóng quỹ BHXH

Vai trò bảo

hộ của Nhà nước

Quỹ bảo hiểm được quản lý bởi các đối tác

XH

2.1 Các lý thuyết cơ bản về an sinh xã hội

2.1.2 Lý thuyết nhà nước phúc lợi của Lord Beveridge

- Hệ thống ASXH bao gồm 3 hợp phần:

2.1 Các lý thuyết cơ bản về an sinh xã hội

2.1.3 Lý thuyết về rủi ro và quản lý rủi ro

- Rủi ro/ nguy cơ rủi ro có thể xảy ra đối với bất cứ người nào, nhóm người nào và cần phải có biện pháp đối phó với

những rủi ro đó hay còn gọi đó là quản lý rủi ro

2.1 Các lý thuyết cơ bản về an sinh xã hội

2.1.4 Lý thuyết chia sẻ trách nhiệm xã hội

Đối tượng XH/ rủi

ro

Nhà thờ, nhà chùa, các tổ chức

XH

Doanh nghiệp

Người dân

Cộng đồng TNXH của Chia sẻ

DN là nội dung cơ bản

2.2 Một số mô hình an sinh xã hội

Một số

mô hình ASXH

Mô hình ASXH

của một số

nước Châu Âu

Mô hình ASXH của một số nước Châu Mỹ

Mô hình ASXH của một số nước Châu Á

2.2 Một số mô hình an sinh xã hội

Mô hình ASXH ở một số nước Châu Âu

Mô hình ASXH của Thụy Điển

Mô hình ASXH của Pháp

Mô hình ASXH của Đức, Hà Lan,

Ý

2.2 Một số mô hình an sinh xã hội (tiếp)

Mô hình ASXH ở

một số nước Châu Mỹ

Mô hình ASXH

của Mỹ

Mô hình ASXH của Canada

2.2 Một số mô hình an sinh xã hội

Mô hình ASXH ở một số

nước Châu Á

Mô hình ASXH của Nhật Bản

Mô hình ASXH của Singapore

Mô hình ASXH của Indonesia

Mô hình ASXH của Malaysia

Mô hình ASXH của Triều Tiên

Mô hình ASXH của Hàn Quốc

Mô hình ASXH của Trung Quốc

Mô hình ASXH của Việt Nam

Mô hình ASXH của Thái Lan

CHƯƠNG 3

CÔNG ƯỚC QUỐC TẾ

VỀ AN SINH XÃ HỘI

3.1 Tổ chức lao động quốc tế ILO và các công ƣớc quốc tế

Quá trình

hình thành phát triển

Mục đích,

nhiệm vụ

Cơ cấu tổ chức

Các tiêu chuẩn lao động quốc

tế

3.1 Tổ chức lao động quốc tế ILO và các công ƣớc quốc tế

1919 Thành lập

tổ chức ILO

1946 ILO trở thành tổ chức chuyên môn đầu tiên hợp nhất với cơ quan Liên hợp quốc

1/2020 ILO có 187 quốc gia thành viên

3.1 Tổ chức lao động quốc tế ILO và các công ước quốc tế

Thúc đẩy cải thiện khẩn cấp điều kiện làm việc của NLĐ Đấu tranh chống nạn thất nghiệp

Đảm bảo mức tiền lương phù hợp với điều kiện cuộc sống Bảo vệ lao động trẻ em

Thừa nhận tự do nghiệp đoàn

3.1 Tổ chức lao động quốc tế ILO và các công ƣớc quốc tế

Hội nghị lao động quốc tế Hội đồng quản trị

Văn phòng lao động quốc tế

3.1 Tổ chức lao động quốc tế ILO và các

Tiêu chuẩn lao động quốc tế

Công ước quốc tế về LĐ

Khuyến nghị quốc tế về LĐ

3.1 Tổ chức lao động quốc tế ILO và các

3.2 Các công ƣớc và khuyến nghị quốc tế về ASXH

Công ước về ASXH

• CƯ 102: Quy phạm tối thiểu

• KN 131: Trợ cấp cho người khuyết tật người già và người sống sót

• KN 134: Các quyền lợi khi đau

ốm và chăm sóc y tế

• KN 176: Xúc tiến việc làm và bảo vệ chống thất nghiệp

• …

CHƯƠNG 4

HỆ THỐNG AN SINH XÃ HỘI

vụ ASXH

Bảo hiểm xã hội là sự đảm bảo thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập của người lao động khi họ bị giảm hoặc mất thu nhập do ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, thất nghiệp, hết tuổi lao động hoặc chết, trên cơ sở đóng vào quỹ BHXH

4.1 Bảo hiểm xã hội

4.1 Bảo hiểm xã hội

• Là nhu cầu khách quan, đa dạng và phức tạp của xã hội

• Mối quan hệ giữa các bên trong BHXH phát sinh trên cơ

sở QHLĐ và diễn ra giữa ba bên

• Những biến cố làm giảm hoặc mất khả năng lao động, mất việc làm trong BHXH là những rủi ro ngẫu nhiên

• Phần thu nhập của NLĐ bị giảm hoặc mất đi được bù đắp hoặc thay thế

• Thoả mãn những nhu cầu thiết yếu của NLĐ trong trường hợp bị giảm hoặc mất thu nhập, mất việc làm

Bản chất của bảo hiểm xã hội

Chức năng

Bù đắp một phần thu nhập cho NLĐ

Kiểm tra, giám sát việc tham gia thực hiện chính sách BHXH

Điều hòa lợi ích ba bên

Phân phối và phân phối lại thu nhập

4.1 Bảo hiểm xã hội

…

Chế

Nguồn hình thành Mục đích sử dụng

Quỹ BHXH

C ứu trợ xã hội được hiểu là sự giúp đỡ của xã hội bằng nguồn tài chính của nhà nước và của cộng đồng đối với các thành viên gặp khó khăn, bất hạnh và rủi ro trong cuộc sống như thiên tai, hỏa hoạn, bị tàn tật, già yếu, dẫn đến mức sống quá thấp, lâm vào cảnh neo đơn túng quẫn nhằm giúp họ đảm bảo được điều kiện sống tối thiểu, vượt qua cơn nghèo

khốn và vươn lên cuộc sống bình thường

4.2 Cứu trợ xã hội

4.2 Cứu trợ xã hội

Người, nhóm người rơi vào hoàn cảnh yếu

thế, cần giúp đỡ

Đa dạng (Người già cô

đơn, trẻ mồ côi, người tàn tật, hộ gia đình nghèo, …)

Đối

Cứu trợ xã hội đột xuất Cứu trợ xã hội bằng tiền Cứu trợ xã hội bằng hiện vật

Hình thức

Ưu đãi xã hội được hiểu là sự đãi ngộ của nhà nước, của cộng đồng và toàn xã hội về đời sống vật chất cũng như tinh thần đối với những người có công và gia đình họ

4.3 Ƣu đãi xã hội

Mục đích

Ghi nhận, tri ân Tạo công bằng xã hội Tái sản xuất giá trị tinh thần Góp phần ổn định thể chế chính trị

4.3 Ƣu đãi xã hội

Người có cống hiến đặc biệt cho

công cuộc bảo vệ tổ quốc

Người có cống hiến đặc biệt cho

Quỹ phòng xa hay Quỹ dự phòng là các Quỹ tiết kiệm bắt buộc nhất định theo Luật định nhằm đảm bảo sự ổn định

về mặt tài chính cho các cá nhân đóng góp vào Quỹ dự phòng khi gặp phải rủi ro bất ngờ

giảm nghèo và dịch vụ ASXH

Đặc điểm của

quỹ dự phòng

Mức hưởng phụ thuộc vào mức đóng góp Các thành viên có thể rút tiền trước thời hạn

Chịu tác động của lạm phát

Xóa đói giảm nghèo với An sinh xã hội

- Xóa đói giảm nghèo là một phần quan trọng năm trong chính sách ASXH của mỗi quốc gia;

- Xóa đói giảm nghèo góp phần đảm bảo ASXH một cách lâu dài và bền vững;

- Xóa đói giảm nghèo góp phần làm giảm gánh nặng cho

hệ thống ASXH;

- Xóa đói giảm nghèo tạo điều kiện cho chính sách ASXH tăng chất lƣợng hoạt động thông qua việc tăng mức trợ

cấp ASXH

giảm nghèo và dịch vụ ASXH

giảm nghèo và dịch vụ ASXH

4.4 Quỹ dự phòng, chương trình xóa đói giảm nghèo và dịch vụ ASXH

Bảo hiểm thương mại

4.4 Quỹ dự phòng, chương trình xóa đói giảm nghèo và dịch vụ ASXH

Đặc điểm của

bảo hiểm

thương mại

Là sự chuyển giao rủi ro

Là loại hàng hóa đặc biệt Mục đích khắc phục khó khăn về tài chính

Hạch toán kinh doanh có lãi

4.4 Quỹ dự phòng, chương trình xóa đói giảm nghèo và dịch vụ ASXH

Vai trò của

Bảo hiểm thương mại

Các nghiệp vụ BHTM chủ yếu:

• - BH hỏa hoạn

• - BH trách nhiệm dân sự chủ xe cơ giới

• - BHTNDS của CSDLĐ đối với NLĐ

• - BH kết hợp con người và BH toàn diện học sinh

• - Bảo hiểm nhân thọ

giảm nghèo và dịch vụ ASXH

Các dịch vụ hỗ trợ ASXH là các dịch vụ có tính trợ cấp gián

mà các đối tượng gặp khó khăn cần với giá thấp hoặc miễn phí

Các dịch vụ hỗ trợ ASXH chủ yếu:

- Chương trình trợ giúp pháp lí

- Chương trình trợ giúp giá

- Chương trình đảm bảo phương tiện hỗ trợ cho người tàn tật

- Chương trình hỗ trợ người di cư

- Các dịch vụ tư vấn và giới thiệu việc làm

giảm nghèo và dịch vụ ASXH

CHƯƠNG 5

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ ASXH

VỀ AN SINH XÃ HỘI

5.1 Khái niệm và sự cần thiết của quản lý nhà nước về ASXH

Quản lý Nhà nước về ASXH là quá

trình Nhà nước sử dụng quyền lực để

thiết lập, vận hành hệ thống an sinh xã

hội quốc gia

Quá trình này được thực hiện thông

Diện bảo vệ của ASXH rất rộng

Hướng tới công bằng xã hội

Chiến lược, kế hoạch phát triển hệ thống ASXH

quốc gia do Nhà nước hoạch định

Chính sách ASXH cần được luật hóa Chính sách ASXH mở rộng ở phạm vi quốc tế

5.2 Cơ sở và nguyên tắc quản lý nhà nước về ASXH

Định hướng

và mục tiêu của Nhà nước

Luật pháp quốc gia và chuẩn mực quốc tế

Điều kiện kinh tế xã hội

Nhận thức của công chúng về ASXH

CƠ SỞ CỦA QLNN VỀ

ASXH

Đảm bảo đúng pháp luật và chuẩn mực quốc tế

Đảm bảo công khai và dân chủ Đảm bảo nhà nước quản lý thống nhất Đảm bảo tính linh hoạt

NGUYÊN

TẮC

5.3 Nội dung chủ yếu của quản lý nhà nước về ASXH

Thanh tra, giám sát, kiểm tra thực hiện chính sách ASXH

Tổ chức bộ máy, hướng dân thực hiện chính sách ASXH

Xây dựng chiến lược,

kế hoạch, chính sách và văn bản pháp

lý ASXH