TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG HÀ NỘI KHOA MÔI TRƯỜNG NGUYỄN THỊ MỸ HẠNH ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP NGHIÊN CỨU THÀNH PHẦN LOÀI THÂN MỀM CHÂN BỤNG CÓ LIÊN QUAN TỚI MÔI TRƯỜNG NƯỚC TẠI MỘT SỐ HỒ THUỘC PH[.]
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG HÀ NỘI
KHOA MÔI TRƯỜNG
NGUYỄN THỊ MỸ HẠNH
ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP
NGHIÊN CỨU THÀNH PHẦN LOÀI THÂN MỀM CHÂN BỤNG CÓ LIÊN QUAN TỚI MÔI TRƯỜNG NƯỚC TẠI
MỘT SỐ HỒ THUỘC PHƯỜNG PHÚ DIỄN, QUẬN BẮC TỪ LIÊM, THÀNH PHỐ HÀ NỘI
HÀ NỘI, 2016
Trang 2TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG HÀ NỘI
KHOA MÔI TRƯỜNG
NGUYỄN THỊ MỸ HẠNH
ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP
NGHIÊN CỨU THÀNH PHẦN LOÀI THÂN MỀM CHÂN BỤNG CÓ LIÊN QUAN TỚI MÔI TRƯỜNG NƯỚC TẠI
MỘT SỐ HỒ THUỘC PHƯỜNG PHÚ DIỄN, QUẬN BẮC TỪ LIÊM, THÀNH PHỐ HÀ NỘI
Ngành: Quản lý Tài nguyên và Môi trường
Mã ngành: 52850101
NGƯỜI HƯỚNG DẪN: PGS ĐỖ VĂN NHƯỢNG
HÀ NỘI, 2016
Trang 3LỜI CAM ĐOAN
Em xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu độc lập của em Các số liệu trong đồ
án có nguồn gốc rõ ràng, đã công bố theo đúng quy định Các kết quả nghiên cứu trong đồ án do em tự tìm hiểu, phân tích một cách trung thực, khách quan và phù hợp với thực tiễn Các kết quả chưa từng được công bố trong bất kỳ nghiên cứu nào khác
Sinh viên
Nguyễn Thị Mỹ Hạnh
Trang 4LỜI CẢM ƠN
Để hoàn thành khóa luận này, em xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến thầy, cô trong khoa Môi Trường đã rất nhiệt tình giúp đỡ em trong việc thực hiện đề tài, hướng dẫn, chỉ bảo và những kỹ năng cần có trong đồ án tốt nghiệp
Đặc biệt, em xin chân thành cảm ơn thầy giáo hướng dẫn PGS Đỗ Văn Nhượng đã nhiệt tình giúp đỡ, hướng dẫn thu thập tài liệu và tạo điều kiện cho em trong suốt quá trình thực địa, nghiên cứu và hoàn thành đồ án một cách tốt nhất
Mặc dù có nhiều cố gắng trong quá trình thực hiện đề tài một cách hoàn chỉnh nhất, song do buổi đầu mới làm quen với công tác nghiên cứu, tiếp cận thực
tế cũng như còn hạn chế về thời gian, kiến thức và kinh nghiệm nên không thể tránh khỏi những thiếu sót nhất định mà bản thân chưa thấy được Em rất mong được sự góp ý của quý thầy, cô và các bạn đồng nghiệp để khóa luận được hoàn chỉnh hơn
Em xin trân thành cảm ơn!
Trang 5MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN
LỜI CẢM ƠN
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
DANH MỤC HÌNH
DANH MỤC BẢNG
MỞ ĐẦU 1
1 ĐẶT VẤN ĐỀ 1
2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 2
3 NỘI DUNG NGHIÊN CỨU 2
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ CÁC VẤN ĐỀ LIÊN QUAN ĐẾN NÔI DUNG NGHIÊN CỨU 4
1.1 TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU 4
1.2 TỔNG QUAN VỀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU 6
1.2.1 Đặc điểm chung của ốc nước ngọt 6
1.2.2 Đặc điểm thành phần loài ốc nước ngọt ở Việt Nam 9
1.2.3 Vai trò và giá trị sử dụng của nhóm ốc nước ngọt Việt Nam 10
1.3 TỔNG QUAN VỀ ĐỊA ĐIỂM NGHIÊN CỨU 10
CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU……… 14
2.1 ĐỐI TƯỢNG, ĐỊA ĐIỂM, THỜI GIAN NGHIÊN CỨU 14
2.2 PHƯƠNG PHÁP THU MẪU NGOÀI THỰC ĐỊA 17
2.3 ĐỊNH HÌNH VÀ LƯU GIỮ 19
2.4 PHÂN TÍCH MẪU TRONG PHÒNG THÍ NGHIỆM……….20
2.5 HỆ THỐNG CÁC PHƯƠNG PHÁP CHỈ THỊ ĐƯỢC SỬ DỤNG ĐỂ ĐÁNH GIÁ CHẤT LƯỢNG MÔI TRƯỜNG NƯỚC 22
2.5.1 Đặc tính thủy lý – hóa học của môi trường nước 22
2.5.2 Sử dụng sinh vật chỉ thị (Bioindicator) giám sát môi trường nước 24
2.5.3 Xác định chỉ số môi trường nước 25
2.6 TÁC ĐỘNG CỦA NGUỒN NƯƠC BỊ Ô NHIỄM LÊN HỆ ĐỘNG VẬT KHÔNG XƯƠNG SỐNG 26
2.6.1 Tác động của ô nhiễm các chất hữu cơ 26
Trang 62.6.2 Tác động của môi trường nước bị axit hóa 26
2.6.3 Tác động của ô nhiễm các chất độc 27
2.6.4 Cơ sở khoa học của phương pháp quan trắc sinh học 27
CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN 29
3.1 THÀNH PHẦN LOÀI THÂN MỀM CHÂN BỤNG 29
3.1.1 Cấu trúc thành phần loài 29
3.1.2 Đặc điểm phân bố của Thân mềm Chân bụng nước ngọt tại một 36
3.2.ĐÁNH GIÁ MỐI QUAN HỆ ĐA DẠNG THÀNH PHẦN LO 48
3.2.1.Đánh giá chất lượng nước theo chỉ só đa dạng 50
3.2.2 Đánh giá chất lượng theo chỉ số ASPT 53
3.2.3 Nguyên nhân gây ô nhiễm và biện pháp khắc phục 54
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 58
TÀI LIỆU THAM KHẢO 60
TÀI LIỆU TIẾNG VIỆT 60
PHỤ LỤC 62
Trang 7DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
loại động vật đáy
Trang 8DANH MỤC HÌNH
Hình 1.1: Hình thái các dạng vỏ ốc 6
Hình 1.2: Sơ đồ cấu tạo vỏ ốc 7
Hình 1.3: Quy ước về kích thước của vỏ ốc 8
Hình 1.4: Sơ đồ lưỡi gai (răng hầu – radula) của ốc 9
Hình 1.5: Vị trí phường Phú Diễn, quận Bắc Từ Liêm, Hà Nội 11
Hình 1.6: Ảnh vệ tinh Hồ Phú Diễn ……….…… ……… 12
Hình 1.7: Ảnh vệ tinh vị trí các hồ thuộc phường Phú Diễn 13
Hình 2.1: Ảnh hồ tượng đài Phú Diễn 14
Hình 2.2: Ảnh vệ tinh hồ ao sen Bác Hồ 15
Hình 2.3: Ảnh vệ tinh hồ nhỏ thuộc phường Phú Diễn 15
Hình 2.4: Vị trí khu vực lấy mẫu 17
Hình 2.5: Cách thức thu mẫu 18
Hình 3.1: Sơ đồ phân loại Thân mềm Chân bụng nước ngọt……… … 33
Hình 3.2: Độ phong phú về số lượng cá thể thu được của mỗi họ 34
Hình 3.3: Số lượng cá thể mỗi loài tại khu vực nghiên cứu 35
Hình 3.4: hồ tượng đài Phú Diễn 37
Hình 3.5: Số lượng giồng và loài tại hồ tượng đài Phú Diễn 38
Hình 3.6: Hồ ao sen Bác Hồ 39
Hình 3.7: Độ phong phú của các họ Thân mềm Chân bụng 41
Hình 3.8: hồ nhỏ thuộc phường Phú Diễn 42
Hình 3.9: Đa dạng thành phần loài tại địa điểm nghiên cứu……….50
Hình 3.10: Tương quan giữa chỉ số đa dạng và thành phần loài 51
Hình 3.11: Khu vực phun thuốc diệt cỏ hồ ao sen Bác Hồ 53
Hình 3.12: Rác thải bừa bãi tại hồ ao sen Bác Hồ 54
Hình 3.13: Sơ đồ hệ thống quản lý nguồn nước 57
Trang 9DANH MỤC BẢNG
Bảng 2.1: Vị trí lấy mẫu tại một số hồ ……….16
Bảng 2.2: Mối quan hệ giữa chỉ số BMWP vầ mức độ ô nhiễm môi trường nước 22
Bảng 3.1: Thành phần loài Thân mềm Chân bụng nước ngọt ở một số hồ thuộc phường Phú Diễn ……….30
Bảng 3.2: Cấu trúc các bộ Thân mềm Chân bụng nước ngọt 32
Bảng 3.3: Cấu trúc và thành phần loài và độ phong phú của mỗi loài Chân bụng ở sinh cảnh nước đứng hồ tượng đài Phú Diễn 38
Bảng 3.4: Cấu trúc và thành phần loài và độ phong phú của mỗi loài Chân bụng ở sinh cảnh nước đứng hồ ao sen Phú Diễn 40
Bảng 3.5: Cấu trúc và thành phần loài và độ phong phú……… 42
Bảng 3.6: Phân bố Thân mềm Chân bụng tại các địa điểm nghiên cứu 44
Bảng 3.7: Thành phần loài thân mềm chân bụng ở một số hồ thuộc phường Phú Diễn và các khu vực lân cận……….45
Bảng 3.8: Mức độ phong phú về số lượng loài và cá thể của Chân bụng nước ngọt tại các điểm nghiên cứu……….48
Bảng 3.9: Kết quả phân tích tính chất lý hóa tại điểm đánh giá 49
Bảng 3.10: Chỉ số đa dạng của Chân bụng nước ngọt tại các điểm đánh giá 51
Bảng 3.11: Xếp hạng chất lượng nước theo chỉ số đa dạng……… 52
Bảng 3.12: Xếp loại chất lượng nước dựa vào chỉ số đa dạng……… 52
Bảng 3.13: Điểm số BMWP và ASPT tại các điểm khảo sát……… 53