song-ngoi-5-2018-2

1Bản tin Mạng lưới Sông ngòi Việt Nam Trong số này Ban Biên tập Chịu trách nhiệm chính TS Trần Văn Hà Thư ký CN Nguyễn Mai Hương Địa chỉ liên hệ Phòng 1411, Thăng Long Tower, số 99 Mạc Thái Tổ, Cầu Gi[.]

Trong số này

Ban Biên tập

Chịu trách nhiệm chính: TS Trần Văn Hà

Thư ký: CN Nguyễn Mai Hương

Địa chỉ liên hệ

Phòng 1411, Thăng Long Tower, số 99 Mạc

Thái Tổ, Cầu Giấy, Hà Nội

ĐT: (04) 3773 0828 - Fax: (04) 3773 9491

Email: rivervietnam@warecod.org.vn

Web: www.vrn.org.vn

Bản tin ra 2 tháng/số Giấy phép xuất bản

số 24/GP-XBBT, tháng 3/2018

Cục Báo chí - Bộ Thông tin và Truyền thông

Thiết kế

Văn phòng VRN

Sau 3 tháng diễn ra đầy sôi động, cuộc thi ảnh với chủ đề :”Nước với phụ nữ”

chính thức khép lại chặng đường của mình Cuộc thi năm nay tập trung vào hình ảnh người phụ nữ và dòng sông, cụ thể là tại 13 tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long, đã thu hút hàng trăm tác phẩm chất lượng được gửi đến BTC đã chọn ra 3 tác phẩm xuất sắc nhất để trao giải và chuẩn bị cho công tác in sách ảnh cũng như tổ chức triển lãm vào ngày 25 tháng 10 tại Khoa Nông nghiệp

và Sinh học ứng dụng, Đại học Cần Thơ

1 2 4

6 8 10 12

Kết quả cuộc thi Đối thoại với Dòng sông 2018: Nước với phụ nữ

(Xem tiếp trang 5)

Kết quả cuộc thi Đối thoại với

Dòng sông 2018: Nước với

phụ nữ

Khai thác cát, sỏi làm nham

nhở bãi bờ dòng sông Hương

Dân vùng thủy điện A Lưới

bấp bênh nơi ở mới

Giáp mặt “thợ săn” tôm càng

xanh trên sông Đồng Nai

Bất cập về thủy điện, hồ chứa thủy lợi

ở Tây Nguyên

VRN và Sáng kiến cộng đồng trong

quản trị tài nguyên nước tại Đồng

bằng sông Cửu Long

Việt Nam đánh giá ảnh hưởng thủy

điện thứ tư Lào xây trên dòng Mê

Kông

Bản tin Newsletter

V I E T N A M R I V E R S N E T W O R K

MẠNG LƯỚI SÔNG NGÒI VIỆT NAM

TRUNG TÂM BẢO TỒN VÀ PHÁT TRIỂN TÀI NGUYÊN NƯỚC

CENTER FOR WATER RESOURCES CONSERVATION AND DEVELOPMENT

Số 0 5 - Tháng 10 năm 2018

Tác phẩm đoạt giải nhất: Dì Ba Sol dọn lục bình cấy bông súng (Tác giả: Cao Thành Long)

Khai thác cát, sỏi làm nham nhở

MÔI TRƯỜNG SÔNG VÀ ĐA DẠNG SINH HỌC

Đây là nơi có lượng phù sa lớn bồi

đắp hằng năm nên cây trái xanh tốt, là

chỗ canh tác của nhiều hộ dân

Từ năm 2013, khu vực này được cấp

phép cho 3 doanh nghiệp khai thác

cát, sỏi làm vật liệu xây dựng và mục

đích khơi thông dòng chảy đã khiến

nhiều người dân phải nhường đất Vậy

nhưng, sau một thời gian khai thác,

bãi bồi đã thành khu đất nham nhở,

dòng sông sâu hút, nguy cơ sạt lở

nặng vào mùa mưa lũ

Ông Nguyễn Đăng Phương, một hộ

dân phường Thủy Biều, nói việc khai

thác cát tại đây đã làm sông bị biến

dạng, ảnh hưởng môi trường Mục đích là khơi thông dòng chảy nhưng với việc khai thác có dấu hiệu vượt quá chiều sâu quy định nên bãi bờ bị băm nát

Hàng chục hộ dân ở thị xã Hương Trà (tỉnh Thừa Thiên - Huế) ở đối diện bên kia bãi bồi Lương Quán cũng tỏ ra

lo ngại do xuất hiện tình trạng sạt lở

và lòng sông sâu hơn

Theo hồ sơ, bãi bồi Lương Quán được UBND tỉnh Thừa Thiên - Huế cấp cho 3 doanh nghiệp khai thác cát với diện tích 6,3 ha Ông Hồ Đắc Trường, Phó Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi

trường tỉnh Thừa Thiên - Huế, cho biết

cả 3 doanh nghiệp này đều có vi phạm

về độ sâu khai thác, diện tích khai thác

đã hết Cuối tháng 9, sở này đã yêu cầu tạm ngưng hoạt động khai thác cát sỏi đối với 2 công ty và 1 công ty nữa cũng sẽ buộc tạm dừng trong thời gian tới

Ông Trường khẳng định Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Thừa Thiên

- Huế đang tiếp tục rà soát, báo cáo UBND tỉnh và đề xuất phương án xử lý

vi phạm Ngoài ra, sẽ xem xét thu hồi giấy phép Nguyên nhân các doanh nghiệp này vi phạm được ông Trường

lý giải do áp lực về nguồn cung cát, sỏi

Các mỏ khai thác tại bãi bồi Lương Quán đều vi phạm độ sâu quy định

làm vật liệu xây dựng vì hiện trên Sông

Hương chỉ còn 3 mỏ này có giấy phép

khai thác Về mục tiêu khơi thông

dòng chảy, tác động môi trường của

dự án khai thác cát sỏi, ông Trường

cho biết vẫn chưa có kết luận cụ thể

và cần thời gian, hội đồng thẩm định

để đánh giá

Ông Võ Đăng Thái, Phó Chủ tịch

UBND phường Thủy Biều, nói vào

ngày 28-9 và 3-10 (sau thời điểm có

văn bản cấm khai thác), Công ty TNHH

Châu Thành Phát (một trong 3 công

ty được cấp phép khai thác) đã cho 2

phương tiện lén lút ra giữa sông hút

cát Khi lực lượng có mặt thì các tàu

tạm ngưng Đại diện doanh nghiệp này lý giải là đang bảo dưỡng máy hút

“Chúng tôi không thể túc trực tại đây vì còn nhiều việc phải giải quyết cho dân Dù biết họ có dấu hiệu lén hút trộm sau khi có lệnh tạm dừng nhưng do lực lượng mỏng, không

có phương tiện giám sát, thiếu bằng chứng nên không đủ căn cứ để xử lý” - ông Thái nói thêm và cho hay việc khai thác vượt độ sâu được cấp phép, hút cát ngoài phạm vi mỏ đã được người dân và chính quyền địa phương nhiều lần phản ánh với cơ quan chức năng

Đây là nguy cơ uy hiếp nhiều diện tích đất sản xuất nông nghiệp

Bãi bồi Lương Quán nằm ở phường Thủy Biều, TP Huế (tỉnh Thừa Thiên - Huế), trước đây là khu đất nhoi ra gần giữa dòng Sông Hương

Tình hình khai thác cát, sạn trên Sông Hương trở nên phức tạp hơn bao giờ hết

Theo ông Võ Đăng Thái, đến nay, việc thu hồi, đền bù diện tích đất bị ảnh hưởng tại khu vực bãi bồi Lương Quán cho người dân đã xong Tuy nhiên, không chỉ các hộ dân có sản xuất nông nghiệp trực tiếp ở khu vực bãi bồi mà dân cư trên địa bàn phường cũng lo lắng về tình trạng sụt lún, lở đất có thể kéo dài và chưa tìm được giải quyết, ảnh hưởng không nhỏ đến đời sống của bà con cộng đồng dân cư tại khu vực bãi bồi sông Hương

Quang Nhật Theo nld.com.vn ngày 10/10/2018

(*) Tên bài viết do Bản tin VRN đặt

Công trình Thủy điện A Lưới được

khởi công xây dựng trên sông A Sáp,

huyện Lưới, tỉnh Thừa Thiên-Huế từ

tháng 6/2007 Để nhường đất cho công

trình  thuỷ điện này, hơn 100 hộ đồng

bào dân tộc Tà Ôi, Pa Kô… thuộc 3 xã

Sơn Thủy, Hồng Thái và Hồng Thượng

phải di dời đến nơi ở mới ở tại khu tái

định cư ở thôn A Đên và A Sáp, xã Hồng

Thượng, huyện A Lưới

Tuy nhiên, 7 năm qua, cuộc sống của

bà con vẫn bấp bênh tại nơi ở mới, do

đất đai bạc màu không thể sản xuất,

nhà cửa nứt nẻ, xuống cấp

Hơn 7 năm trước, gia đình bà Hồ Thị

Nguyệt dọn đến khu tái định cư ở thôn

A Sáp, xã Hồng Thượng, huyện A Lưới,

nhường đất cho dự án Thủy điện A Lưới

Khi đến khu tái định cư này, gia đình bà

Nguyệt được bố trí 1.800 m2 đất vườn,

3 sào ruộng Nhưng do phần lớn đất

sản xuất ở đây bạc màu, sỏi đá không

thể canh tác khiến cuộc sống của gia

đình bà gặp nhiều khó khăn

Bà Hồ Thị Nguyệt cho hay, đất trồng

lúa cấp cho gia đình bà phải bỏ hoang

đã nhiều năm qua: “Lên trên này, cuộc

sống khó khăn do đất sản xuất xấu

Lên trên ni họ cấp 3 sào ruộng nhưng

không có vụ mô làm được ruộng

Nguyên nhân ruộng toàn đá sỏi và

không có nước để sản xuất”

Dự án Thủy điện A Lưới được xây

dựng trên dòng sông A Sáp, huyện

A Lưới, tỉnh Thừa Thiên-Huế đã ảnh

hưởng gần 2.000 ha đất rừng, gần

1.400 hộ dân ở A Lưới ảnh hưởng sinh

kế Trong đó, hơn 200 hộ dân nằm

trong lòng hồ phải di dời, hơn 100 hộ

được đưa về khu tái định cư ở xã Hồng

Thượng, huyện A Lưới; 100 hộ dân khác

tự tìm nơi ở mới Khi chuyển đến khu

tái định cư, các hộ dân được bố trí 25

ha đất ruộng

Dân vùng tái định cư Thủy điện

A Lưới bấp bênh nơi ở mới

Tuy nhiên, đến nay, hơn một nửa diện tích đất canh tác cấp cho người dân vẫn chưa sử dụng được Đã vậy, đất sản xuất nông nghiệp thường xuyên thiếu nước do hệ thống kênh mương thủy lợi bị hư hỏng Sản xuất bấp bênh, cuộc sống sinh hoạt của người dân vùng tái định cư rất khó khăn do đường sá đi lại

hư hỏng nhiều Hầu hết, các căn nhà ở khu tái định cư bị nứt nẻ, xuống cấp

Bà Hồ Thị Năng, ở khu tái định cư Thủy điện A Lưới cho hay, nhà cửa do chủ đầu tư dự án thủy điện xây dựng thiếu sự giám sát của người dân nên không đảm bảo chất lượng:

“Bữa đầu khi mình lên thì thấy nứt rồi Họ nói lên đây đã rồi họ xem lại tình hình nếu nhà cửa nứt nhiều thì họ sẽ chịu trách nhiệm nhưng giờ chừ nhà cửa cũng như rứa, của đóng không được Tưởng họ lên đây không lụt nữa nhưng té ra lên đây lại lụt thêm Trong

2 năm 2017-2018 ở đây bị lụt; gà heo

DI DÂN TÁI ĐỊNH CƯ

chết hết, mình thấy rất khó khăn”, bà Năng cho biết về tình cảnh hiện nay Trước thực trạng tại các khu tái định

cư dự án Thủy điện, UBND huyện A Lưới đã giao cho Phòng Kinh tế và Hạ tầng huyện đề xuất Sở Xây dựng tỉnh tiến hành kiểm định chất lượng Sau khi

có kết quả thẩm định của Sở Xây dựng, huyện sẽ có văn bản đề nghị Công ty

cổ phần Thủy điện miền Trung hỗ trợ kinh phí để người dân khu tái định cư sửa chữa lại nhà; đầu tư hạ tầng giao thông, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người dân trong việc đi lại, vận chuyển nông sản

Riêng về hỗ trợ sản xuất, UBND huyện

A Lưới yêu cầu Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn phối hợp với Trạm Khuyến Nông lâm ngư huyện kiểm tra diện tích đất, xác định tầng canh tác

có phù hợp với sản xuất lúa nước hay không, đồng thời xây dựng bờ vùng

bờ thửa nhằm có phương án xử lý phù

Nhà ở và các công trình cộng đồng ở khu tái định cư ở thủy điện A Lưới bị xuống cấp nghiêm trọng

(Tiếp theo trang 1)

Trong 7 năm qua, cuộc sống của bà

con tái định cư thủy điện A Lưới vẫn

bấp bênh tại nơi ở mới, do đất đai

bạc màu không thể sản xuất, nhà cửa

xuống cấp

Ban thư ký VRN

Kết quả cuộc thi Đối thoại với Dòng sông 2018: Nước với phụ nữ

Tác phẩm đoạt giải nhì: Huấn luyện viên bơi vùng lũ (Tác giả: Nguyễn Văn Nhân)

hợp Huyện cũng sẽ cấp thêm 5 héc ta đất

ở khu vực suối Kiền Kiền để người dân sản

xuất các loại hoa màu

Ông Nguyễn Đức Phú, Trạm trưởng Trạm

Khuyến Nông lâm ngư, huyện A Lưới cho

biết, đơn vị đang kiểm tra, khảo sát, xây

dựng phương án hỗ trợ giống và phân bón

cho bà con:

“UBND huyện vừa phê duyệt phương

án trước mắt hỗ trợ phát triển chăn nuôi

cho bà con  với trị giá tổng phương án phê

duyệt là 1 tỷ 230 triệu đồng triệu đồng, chủ

yếu hỗ trợ chăn nuôi đại gia súc và công cụ

sản xuất lao động cho dân Về chuyển đổi

sản xuất lúa sang chăn nuôi thì thủy điện

đã thống nhất chủ trương, họ hứa trong

tháng 9 này sẽ chuyển tiền để thực hiện

hợp phần này”, ông Đức Phú nói

Để tháo gỡ khó khăn trước mắt cho

người dân ở khu tái định cư Thủy điện A

Lưới, nhiều năm qua UBND huyện A Lưới

đã hỗ trợ giúp dân trồng mây dưới tán rừng

tạo thêm nguồn sinh kế Ngoài ra, UBND

huyện A Lưới đã kiến nghị UBND tỉnh Thừa

Thiên-Huế và Công ty Cổ phần Thủy điện

Miền Trung đầu tư kinh phí để cải tạo đất

cũng như xây dựng trạm bơm phục vụ cho

việc sản xuất lúa nước, giúp người dân ổn

định sinh kế lâu dài

“Đối với đất ở tái định cư Thủy điện A

Lưới hiện nay có 15 héc ta đất sản lúa nước,

đất rất xấu, đất đá Do tỉnh trước đây khảo

sát không kỹ, hiện chỉ có 9 héc ta khai thác

được trồng lúa nước Hiện nay huyện đang

làm phương án chở đất ở ngoài vào, đắp

lên trên sau đó để bà con canh tác nhưng

kinh phí rất khó khăn, cũng mong các cơ

quan chức năng tạo điều kiện cho huyện”,

ông Hồ Văn Ngưm, Phó Chủ tịch UBND

huyện A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế cho biết

Lê Hiếu Theo vov.vn ngày 29 /09/2018

Tác phẩm đoạt giải ba: Thu hoạch củ ấu (Tác giả: Lò Văn Hợp

Tác phẩm: Chiều Tha La (Tác giả: Nguyễn Nam Phương)

Tác phẩm: Mùa thu hoạch bông súng (Tác giả: Hoàng Bích Nhung)

Chỉ bằng những dụng cụ khá thô sơ,

người thợ lặn nhỏ thó dìm mình dưới

đáy sông sâu, lần tìm từng hốc đá, gốc

cây…, thu về “chiến lợi phẩm” là những

chú tôm với đôi càng xanh thẫm

Với kỹ năng “thượng thừa”, người thợ

lặn trở thành “sát thủ” săn tôm càng

xanh trên dòng sông Đồng Nai

Dòng sông Đồng Nai khi tới TP Biên

Hòa thì tách làm đôi, ôm lấy Cù lao Phố

(tức xã Hiệp Hòa, TP Biên Hòa) Nếu như

nhánh sông Cái còn là dòng nước dữ thì

nhánh nhỏ nằm giữa cù lao và phường

Tân Mai con nước lại hiền lành hơn

Nơi đây nổi tiếng với làng cá bè Tân

Mai – một điểm nhấn cho dòng Đồng

Nai chảy qua mảnh đất Biên Hòa –

nhưng không nhiều người biết rằng

cũng nơi đây còn có một nghề độc đáo:

nghề lặn bắt tôm càng xanh

Khoảng 10h sáng, sông Đồng Nai bắt

đầu vào “nước lửng”, tức dòng nước cân

bằng giữa dòng chảy từ thượng nguồn

và thủy triều, nước lặng chứ không trôi,

trong chứ không đục Nước trong cũng

là lúc thích hợp nhất để thợ lặn tôm bắt

đầu công việc của mình

Anh Đoàn Văn Duy (37 tuổi, ngụ

phường Tân Mai, TP Biên Hòa) là một

trong số ít những thợ lặn tôm còn lại

ở làng Tân Mai Dáng người nhỏ thó

nhưng nhanh nhẹn, nước da, mái

tóc cháy vàng vì thường xuyên phơi

nắng trên mặt sông, anh Duy thoăn

thoắt thoắt chuẩn bị đồ nghề cho một

chuyến lặn

Trên chiếc xuồng cũ kỹ là một máy

sục khí “chế” từ động cơ xuồng máy,

một bình ga cũ làm “bình dưỡng khí”

dự phòng, một sợi ống nước dài hàng

chục mét nối với “bình dưỡng khí”, một

Giáp mặt “thợ săn” tôm càng xanh trên sông Đồng Nai

kính lặn và một đèn pin “chống nước”

Tất cả đều là đồ “tự chế”

Anh Duy nổ máy, đeo kính lặn, một tay cầm đèn pin “chống nước”, miệng ngậm đầu ống dưỡng khí đã được cuốn nhiều vòng và đeo vào cánh tay

để không bị tuột ra khi lặn Cũng chẳng cần khởi động làm nóng người, anh Duy nhanh chóng chìm xuống dòng nước sâu Một chuyến lặn bắt tôm bắt đầu

Suốt một đoạn sông dài bắt đầu nổi lên những bọt khí lớn – dấu hiệu cho thấy vị trí của người thợ lặn Lúc này nước lớn, đáy sông đoạn nông cũng

3 đến 5 mét, sâu thì hơn chục mét 10 phút, 20 phút, 30 phút, dòng khí vẫn không ngừng nổi lên, nghĩa là người thợ lặn vẫn đang say sưa với công việc của mình

Khoảng 50 phút sau, anh Duy mới ngoi lên khỏi mặt nước, trên tay là chú

tôm càng xanh to bằng nửa cổ tay với hai càng rất to màu xanh thẫm– “chiến lợi phẩm” của một cuộc “săn” tôm Một ký tôm càng xanh sông hiện bán được khoảng 500.000 đến 700.000 đồng/kg tùy kích thước, nên dù vất vả nhưng nghề lặn tôm vẫn mang lại thu nhập đáng kể cho người “thợ lặn”

37 tuổi, anh Đoàn Văn Duy không nhớ mình biết lặn sông từ khi nào, chỉ nhớ rằng từ hồi còn rất nhỏ, anh đã theo nghề chài lưới của cha rồi gắn bó với sông nước từ đó Thấy người lớn lặn bắt tôm, anh cũng học theo rồi thành nghề lúc nào không hay Anh Duy kể, thời xưa tôm càng xanh ở sông Đồng Nai nhiều lắm, nên cánh thợ lặn tôm cũng nhiều, có lúc cả vài chục người ngày ngày ngụp lặn giữa dòng tìm tôm Thời đó còn “lặn vo”, tức là chỉ cởi áo

ra rồi lặn xuống chứ không có công cụ

hỗ trợ như bây giờ, mỗi lần lặn vo chỉ

“Thơ lặn” Đoàn Văn Duy chuẩn bị cho một chuyến lặn

GIỚI VÀ SINH KẾ

Nhu cầu lớn và những kiểu đánh bắt “tận diệt” khiến tôm càng xanh trên sông Đồng Nai ít dần, những người làm nghề lặn tôm cũng thưa vắng hơn

tự nhiên nên tôm được nhiều người ưa thích, giá cũng cao ngất ngưởng Thế nên dù  đã được nuôi trồng thành công nhưng tôm sông tự nhiên vẫn được săn đón

Nhưng, cũng vì “có giá” mà tôm càng xanh sông Đồng Nai cũng ngày một ít

đi Trong giới thợ lặn tôm có “luật” là chỉ bắt tôm to, tôm nhỏ để lại, nhưng trong

“giới khác” thì không cần “Giới khác” ở đây là những người làm nghề câu, cào lưới bằng điện (dù bị cấm), thậm chí dân làng chài còn nghi ngờ rằng có cả những người đánh tôm bằng “thuốc”

bởi có nhiều khi tôm nổi chết hàng loạt, phải vài tháng sau mới thấy có tôm trở lại. 

Nhu cầu lớn và những kiểu đánh bắt

“tận diệt” khiến tôm sông Đồng Nai ít dần, những người làm nghề lặn tôm cũng tương tự

“Như hồi xưa tôm cá còn nhiều, còn bây giờ thì người ta đánh bắt triệt để quá, thuốc rồi kích điện nên nó không còn nhiều như hồi xưa Hồi xưa lặn 4,

5 ký một ngày là bình thường, giờ thì không thể có chuyện đó Xóm này giờ còn một vài người lặn đếm trên đầu ngón tay, 2,3 người lặn chuyên nghiệp kiếm được 2, 3 ký cũng mất cả ngày rồi…”, anh Đoàn Văn Duy bộc bạch

Vì vậy mà trước đây làng bè Tân Mai lúc nào cũng có hàng chục thợ lặn tôm làm nghề, thì giờ những người làm nghề này chỉ còn vài ba người Đa phần

đã lên bè nuôi cá, hoặc lên bờ làm đủ thứ nghề khác Những người còn lại đa phần cũng cầm chừng “Thợ săn” tôm càng xanh ngày một vắng bóng

Xuân Lượng Theo vov.vn ngày 09/10/2018

được khoảng 2 phút là phải trồi lên, ấy

thế nhưng một thợ lặn giỏi một ngày

vẫn có thể bắt được hàng chục ký tôm,

lại toàn tôm to, có còn 2, 3 lạng

Bây giờ nghề lặn cũng “công nghệ”

hơn với nhiều dụng cụ hỗ trợ dù đa

phần là tự chế giúp người thợ lặn có thể

ở dưới nước lâu hơn Một ngày thợ lặn

có thể ở dưới nước 6, 7 tiếng là chuyện

bình thường, đói thì ngoi lên ăn mì gói

hoặc ổ bánh mì rồi lặn tiếp

Nhưng nghề này cũng đầy rẫy rủi ro

Người thợ lặn thường xuyên đối mặt

với hiểm nghèo

Tôm càng xanh thường sống trong

những hang, hốc đá hoặc gốc cây mục

chìm sâu dưới nước, nên trong lúc lặn

va vào đá, bị mảnh chai cắt, thậm chí bị

kẹt vào lùm cây là chuyện bình thường

Có khi bị kẹt ống dẫn khí hoặc máy nổ

đặt trên xuồng bị chết máy, người thợ

lặn phải ráng sức ngoi lên làm rồi lại từ

đầu

Đáng sợ nhất là đang lặn mà có tàu

hay sà lan đi qua cuốn vào ông dẫn khí

có thể kéo theo cả người đang lặn sâu

phía dưới, nếu không bình tĩnh xử lý thì

mất mạng như chơi

“Lặn có khi máy móc ở trên nó bị tắt,

hư máy chẳng hạn hoặc là ghe xuồng

đi qua nó cán đứt dây hơi, hoặc nó

cuốn dây hơi nó kéo mình lên Trước có

một người khi lặn thì xà lan đi qua nó

cuốn dây hơi nó kéo lên cuốn vào chân

vịt Rồi chết, chết mà không còn nhận

ra hình hài nữa”, anh Đoàn Văn Duy chia

sẻ

Tôm càng xanh là một sản vật của

dòng sông Đồng Nai Thơm ngon, giàu

Bất cập về thủy điện, hồ

chứa thủy lợi ở Tây Nguyên

NĂNG LƯỢNG TÁI TẠO, THỦY ĐIỆN - THỦY LỢI

Hiện nay, số lượng thủy điện vừa

và nhỏ ở Tây Nguyên nâng lên vài

trăm dự án (DA) Không thể phủ nhận

cái được của các DA thủy điện ở Tây

Nguyên thời gian qua đã cung ứng

điện năng, điều tiết nguồn nước giữa

mùa lũ và mùa cạn, phục vụ thủy lợi;

phát triển cơ sở hạ tầng góp phần đổi

thay bộ mặt dân cư vùng sâu, vùng

xa và tạo việc làm cho hàng ngàn lao

động là đồng bào dân tộc thiểu số tại

địa phương

Tuy nhiên, việc ồ ạt xây dựng

thủy điện trên các sông lớn của Tây

Nguyên đã gây ra nhiều hệ lụy đến

môi trường và hệ sinh thái tự nhiên;

được điện thì mất rừng; lụt lội, lũ

quét, sạt lở sông, suối luôn đe dọa

Ông Nguyễn Ngọc Thông, Trưởng

phòng Kỹ thuật an toàn - Môi trường

(Sở Công thương Đắk Lắk) cho biết,

đến nay, toàn tỉnh đang vận hành 24

nhà máy thủy điện với tổng công suất

758MW, trong đó 7 nhà máy có công

suất lớn hơn 30MW, 17 nhà máy vừa

và nhỏ có công suất dưới 30MW Chỉ

riêng trên lưu vực sông Sêrêpốk đã có

12 nhà máy thủy điện với tổng công

suất lắp đặt 841MW, các nhà máy

thủy điện đều được xây dựng bậc

thang trên các dòng sông

Do xây dựng dày đặc trên các dòng

sông đã làm thay đổi lưu lượng dòng

chảy và từng xảy ra sự cố về thủy

điện như việc vỡ bờ kênh thủy điện

Sêrêpốk 4A vào năm 2013 - 2014 tại

khu vực buôn Yang Bông, xã Ea Huar

(huyện Buôn Đôn), gây thiệt hại nhiều

diện tích hoa màu và tài sản của nhân

dân

Đang giữa mùa mưa Tây Nguyên,

ông Y Phan Nia, Trưởng trạm Kiểm

lâm số 4, Ban Quản lý rừng Quốc gia

Yok Đôn, Đắk Lắk dẫn chúng tôi ra bờ sông Sêrêpốk - đoạn chảy qua vùng lõi của rừng Ông cho biết: “Đang mùa mưa, sông còn có chút nước, chứ đến mùa khô thì cạn trơ đáy; tình trạng này xảy ra mấy năm gần đây

Nguyên nhân là do các nhà máy thủy điện đắp đập chặn dòng phía thượng lưu, đã giành hết nước của vườn quốc gia”

Khi xây dựng 2 nhà máy thủy điện Sêrêpốk 4 và 4A phía thượng lưu dòng sông Sêrêpốk, đã chặn dòng sông và đưa nguồn nước chảy theo một con kênh khác qua các xã vùng Đông, huyện Buôn Đôn Việc chặn dòng đã làm hơn 22km dòng sông chảy qua vùng lõi vườn và Khu Du

lịch văn hóa - sinh thái Buôn Đôn bị cạn kiện, ảnh hưởng nghiêm trọng đến hệ sinh thái động, thực vật Năm

2017, Sở Công thương Đắk Lắk đề xuất UBND tỉnh cho xây dựng một con đập chặn ngang dòng sông tại khu vực buôn Trí A, Krông Ana, Buôn Đôn để giữ nước cho đoạn sông bị khô kiệt, nhưng không khả thi

Trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk hiện có

605 hồ thủy lợi với tổng dung tích 650 triệu m3 nước Kết quả kiểm tra của Đoàn công tác Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ngày 22/8/2018,

có 95 hồ đập công trình bị hư hỏng nặng, nguy cơ mất an toàn cao Từ năm 2014, tỉnh xây dựng phương án cần 2.343 tỷ đồng để sửa chữa nâng

Một công trình thủy điện trên vùng cao Tây Nguyên Công trình thủy điện Sê San 3

cấp 307 hồ chứa Tuy nhiên đã qua

4 năm, từ nguồn vốn ODA và vốn

cấp bách phòng, chống thiên tai do

Trung ương hỗ trợ, tỉnh mới thực hiện

được 528 tỷ đồng, nguồn vốn còn lại

cần 1.815 tỷ đồng vẫn chưa biết bao

giờ có thực hiện

Tại tỉnh Gia Lai, đến nay có 74 thủy

điện vừa và nhỏ được quy hoạch, bổ

sung và điều chỉnh, trong đó có 35

thủy điện đang vận hành với tổng

công suất 286,9MW, 6 thủy điện đang

triển khai đầu tư xây dựng với tổng

công suất 52,2MW

Nhằm hạn chế đến mức thấp nhất

những vị trí khi đầu tư xây dựng thủy

điện gây ảnh hưởng lớn đến môi

trường, vốn rừng; sinh hoạt đời sống của người dân; an ninh trật tự thời gian qua, tỉnh Gia Lai đã mạnh dạn loại khỏi quy hoạch 17 DA thủy điện, dừng vận hành 2 thủy điện và 14 DA thủy điện khác có trong quy hoạch nhưng chưa có chủ trương đầu tư

Mới đây nhất, vào ngày 9/8/2018, UBND tỉnh Gia Lai đã thu hồi Giấy chứng nhận đầu tư đối với DA thủy điện Krel 2, tại xã Iadom, huyện Đức

Cơ Đây là DA thủy điện nhỏ có công xuất 5,5MW, được triển khai từ năm

2008, nhưng đã xảy ra nhiều sai phạm, nhà đầu tư không đủ năng lực thực hiện như đã cam kết và đã 2 lần xảy ra sự cố gây vỡ đập; ảnh hưởng lớn đến đời sống người dân tại đây

Về công tác đảm bảo an toàn hồ chứa thủy điện trên địa bàn, lãnh đạo

Sở Công thương Gia Lai biết, đã chủ trì, phối hợp với các sở, ngành và địa phương liên quan kiểm tra hiện trạng

an toàn đối với 37/44 đập, hồ chứa thủy điện trước mùa mưa lũ năm nay; qua đó chấn chỉnh, khắc phục nhiều

vi phạm về an toàn vận hành theo đúng quy định của Chính phủ và Bộ Công thương

Tỉnh Kon Tum đã loại bỏ 48 D.A thủy điện ra khỏi quy hoạch, trong

đó có 6 vị trí không đưa vào danh mục kêu gọi đầu tư vì công suất nhỏ, hiệu quả kinh tế thấp; tập trung ở các huyện Đăk Glei, Kon Plong, Kon Rẫy, Đăk Hà và Ngọc Hồi

Cụ thể như: DA thủy điện Đăk Đ’Rinh 1A, 1B, Đăk Đ’Ring 2 tại huyện Kon Plong chiếm dụng 100ha đất màu và 144ha đất rừng DA thủy điện Thượng Sa Thầy chiếm dụng 135ha đất rừng, gần 40ha đất khác, ảnh hưởng đến Quốc lộ 14C và khu trung tâm huyện mới Ia H’Drai

Ngày 7/8/2018, Thủ tướng Chính phủ có Chỉ thị số 22/CT-TTg về việc khẩn cấp tăng cường quản lý, kiểm tra đảm bảo an toàn hồ, đập thủy điện, thủy lợi trên toàn quốc trước và trong mùa mưa bão Trong đó, đã giao trách nhiệm, nhiệm vụ cụ thể cho các

bộ, ngành liên quan tăng cường kiểm tra, chấn chỉnh sai phạm để hạn chế những hậu quả khôn lường có thể xảy ra mà không ai biết trước hoặc có thể dự đoán được tính nghiêm trọng

sẽ như thế nào

Ngọc Phó Theo thanhtra.com.vn ngày 04/10/2018

Công trình thủy điện Sê San 3

Phát huy thế mạnh của vùng đồi núi, ở Tây Nguyên hầu như tỉnh nào cũng thu hút nhiều nhà đầu tư xây dựng các công trình thủy điện lớn, nhỏ và hồ chứa thủy lợi Tuy nhiên, những bất cập về thủy điện và thủy lợi đã và đang tác động đến môi trường, vốn rừng, thổ nhưỡng Khu vực Tây Nguyên là đầu nguồn các con sông chảy ra Biển Đông, thuộc ven biển miền Trung, Tây Nguyên có nguồn tài nguyên nước dồi dào, phong phú với 4 hệ thống sông chính:

Sê San, Sêrêpốk, Sông Ba, và sông Đồng Nai; khá thuận lợi cho việc phát triển thủy điện, thủy lợi.

TIN TỨC - SỰ KIỆN

VRN và Sáng kiến cộng đồng

trong quản trị tài nguyên nước

tại Đồng bằng sông Cửu Long

Hiện nay vấn đề quản lý tài nguyên

nước đang trở nên nhức nhối hơn

bao giờ hết Tuy nhiên, các giải pháp

hiện nay vẫn còn đang mang tính

lý thuyết, chưa được nhân rộng và

thực hiện nhiều Nhận thấy những

vấn đề còn tồn đọng trong quản trị

tài nguyên nước VRN kết hợp với

các nhóm sáng kiến cộng đồng tại

các địa phương nhằm tìm ra những

phương pháp mới trong việc quản

trị tài nguyên nước ở khu vực Đồng

bằng sông Cửu Long

Bước đầu VRN đã xây dựng được

5 nhóm cộng đồng nòng cốt ở Bến

Tre, Hậu Giang, An Giang, Đồng Tháp

và Cần Thơ với những sáng kiến, và

ý tưởng vô cùng độc đáo trong việc

bảo vệ tài nguyền nước

Nhóm Sáng tạo trẻ Bến Tre với dự

án Sử dụng màng lọc sinh học chiết

xuất từ cây Chùm ngây để lọc nước

tại xã Tam Hiệp, huyện Bình Đại, tỉnh

Bến Tre Ngoài nhiệm vụ như một vật

phẩm dùng trong màng lọc sinh học,

cây Chùm ngây còn có tác dụng bảo

vệ bờ sông Thông qua hình ảnh cây

Chùm ngây, nhóm sáng kiến trẻ Bến

Tre cũng mong muốn tạo ra một tâm

điểm truyền thông bảo vệ sông ngòi

bằng các mô hình cụ thể, thu hút sự

tham gia của người dân, tập trung

chủ yếu vào hai đối tượng dễ bị tổn

thương là phụ nữ và trẻ em trong

vấn đề nước sạch sinh hoạt

Nhóm sáng kiến cộng đồng thứ

hai lại mang đến một làn gió vô cùng

mới mẻ khi sử dụng loài sinh vật có

hại trở thành mô hình trồng rau Dự

án của các bạn trẻ trong câu lạc bộ MDY (Mekong Delta Youth) đến từ Hậu Giang đã dùng lục bình để làm

bè nối trồng rau nhằm thích ứng với Biến đổi khí hậu và ngăn chặn sự ô nhiễm mà nó mang lại cho các dòng sông tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long Nhóm cũng đã thực hiện áp dụng mô hình làm bè mẫu tại xã Long Trị An, huyện Long Mỹ, tỉnh

Hậu Giang, và hướng dẫn kỹ thuật, đồng thời triển khai cho 4 hộ dân sinh sống tại đó làm bè nổi và ủ phân hữu cơ

Nhóm sáng kiến cộng đồng đến từ Trung tâm Nghiên cứu Khoa học xã hội và Nhân văn đã thực hiện dự án Thay đổi hành vi xả rác thải sinh hoạt xuống rạch Trà Ôn cho nhóm làm

Các bạn trẻ trong MDY cùng bà con khảo sát làm bè mẫu tại địa phương

Nhóm Sáng tạo trẻ Bến Tren bên mô hình lọc nước bằng cây Chùm Ngây

Câu lạc bộ đa dạng sinh học giới thiệu mô hình trồng nấm rơm thích nghi với Biến đổi khí hậu