Vietnamese-version-of-catalogue

Catalogue TV 2005 Orla Ryan, Alanna O'Kelly, Brian Hand Bai Ca Chim Bao Bao 1 Stormy Petrel/ Guairdeall/ Bài ca Chim Báo Bão – Triển lãm của các nghệ sỹ Orla Ryan, Alanna O'Kel ly and Brian Hand Hà Nộ[.]

Bai Ca Chim Bao Bao

Stormy Petrel/ Guairdeall/ Bài ca Chim Báo Bão – Triển lãm của các nghệ sỹ Orla Ryan, Alanna

O'Kel-ly and Brian Hand

Hà Nội ngày 27/05 – 27/06/2016

Triển lãm do Bảo tàng Phụ Nữ Việt Nam và bà Phạm Phương Cúc, giám tuyển nghệ thuật thực hiện

Triển lãm do Culture Ireland and Bộ Ngoại Giao Ireland tài trợ trong khuôn khổ chương trình Ireland

2016 International Programme Triển lãm được sự hỗ trợ của Đại sứ quán Ireland tại Việt Nam và Đại

sứ Ireland tại Việt Nam Bà Cáit Moran

Stormy Petrel/ Guairdeall's/ Bài ca Chim Báo Bão do bà Valerie Connor and Ruairí Ó Cuív làm giám

tuyển và được triển lãm tại Ireland trong khuôn khổ dự án An Post GPO Witness History Public Art

Commissions 2016 Triển lãm tại Ireland được hỗ trợ bởi Học viện Kĩ Thuật Carlow, tổ chức Art Links,

Ủy Ban Nhân Dân Carlow & Wexford cùng sự hỗ trợ của Visual Centre for Contemporary Art, Ireland

Chúng tôi xin chân thành cám ơn các nghệ sỹ Maolíosa Boyle, Ann Byrne, Ceara Conway, Mary Duffy,

Frances Mezetti Duggan, Bairbre Hand, Una Hand, Eithne Hand, Sarah Hampstead, Aoife Kennedy,

Jelizaveta Kirjouhina, Ruth Lehane, Julie Maguire, Peg McManus, Veronica O’Dea, Paddy O’Doherty,

Augustine O’Donoghue, Rachel O’Hara, Siobhan O’Kelly, Ann Ryan, Eleanor Hulm vì những đóng góp

cho phần âm thanh của triển lam

Chúng tôi cũng xin được gửi lời tri ân đến Barney Whelan, Anna McHugh, Ruairí Ó Cuív, Valerie

Connor, Phạm Phương Cúc, Chiara Popplewell, Phan Đăng Cường, Nguyễn Nhật Tuấn, Nguyễn thị

Bích Vân,Ngoc Nau, Declan Doyle, Caroline Murphy, Maolíosa Boyle, Tony Breathnach, Isabella

Campion, Ben Dolan, Sinead Dowling, Mark Foley, Franticham, Sarah Gearty, Lisa Godson, Eithne

Hand, Dion Hand, Tam Hand, Maria Hingerty, Olchan Kirwan, Ros Kavanagh, Brian Kennedy, Aoife

Kennedy, Amhairghean Kennedy, Una Maya Kennedy, Kaija Kennedy, Pavlina Kubelkova, Catherine

Marshall, Andi McGarry, Fiona McLoughlin, Ann Mulrooney, Jaime Nancy, Lawrence O’Toole, Mary

Plunkett, Georgina Ryan, Anne and Padraig Thornton và những người đã quá cố Mark Ryan & Máire

Tobin, Robin Sherry Wood, Valentina Vitali đã giúp chúng tôi tổ chức thực hiện triển lãm nghệ thuật

này

Lời Tựa

CUC Gallery

Tôi rất vui mừng chào đón Triển lãm Bài ca Chim Báo Bão tại Hà Nội Triển lãm là một phần trong chuỗi sự kiện kỷ niệm 20 năm quan hệ ngoại giao giữa Ireland và Việt Nam Hy vọng sự kiện này sẽ giúp tăng cường hơn nữa quan hệ hữu nghị giữa hai nước chúng ta

Bài ca Chim Báo Bão là một triển lãm có tính văn học và nghệ thuật cao nhằm phản ánh vai trò bị lãng quên của người phụ nữ trong cuộc cách mạng và hoạt động chính trị ở Ireland

2016 kỷ niệm 100 năm Cuộc Cách mạng lễ Phục sinh năm 1916, một phong trào đấu tranh của người Ireland chống lại chủ nghĩa thuộc địa và giành lại độc lập cho Ireland Cuộc đấu tranh này tuy không giành được thắng lợi quân sự đáng kể nào nhưng nó tạo nên một cơn địa chấn trên con đường đi đến độc lập của Ireland

Dịp kỷ niệm 100 năm của cuộc cách mạng này là cơ hội để chúng ta có cơ hội nhìn nhận lại về động lực của cuộc cách mạng, vai trò của những người tham gia và những người chống đối

Chúng tôi tưởng nhớ những người đã hi sinh trong cuộc cách mạng này bao gồm cả lực lượng Ireland và quân đội Hoàng gia Anh, cùng 374 thường dân bị thiệt mạng bao gồm 40 trẻ em

Cuộc cách mạng này là tấm gương phản chiếu về nguồn gốc đa dạng và phức tạp của đất nước chúng tôi Triển lãm cũng mở ra những đối thoại về sự bình đẳng và tôn trọng, điều đã được các nhà lãnh đạo của cuộc cách mạng đã nêu rõ trong Tuyên ngôn thành lập Cộng hòa Ireland Đồng thời nó cũng phản ánh niềm tin của chúng tôi đối với những giá trị Ireland và sự trường tồn của chúng trước những thử thách của thời gian Trong nhiều năm, vai trò của người phụ nữ trong cuộc cách mạng đã bị lãng quên Lễ kỷ niệm 100 lần này sẽ sửa chữa điều này bằng cách ghi nhận lại vai trò quan trọng của những người phụ nữ trong thời kỳ này Vào đầu thế kỷ 20, Chim Báo Bão là một biểu tượng quốc tế của cách mạng và phong trào chống chủ nghĩa thuộc địa Với việc lấy biểu tượng này, triển lãm sẽ tôn vinh vai trò của những nữ liên lạc viên, hay những “bức điện tín sống” trong cuộc cách mạng năm 1916

Đầu thế kỷ 20 ở Ireland, nơi phong trào 1916 nổ ra, là thời kỳ thức tỉnh văn hóa và văn học Ireland Thời kỳ phục hưng này đã tôi luyện nên một nền văn hóa Ireland mới, đặc trưng, và đóng vai trò chủ đạo của cuộc cách mạng và là nguồn cảm hứng cho nhiều người tham gia

Triển lãm Bài ca Chim Báo Bão không chỉ tôn vinh sự đa dạng của những di sản văn hóa đất nước chúng tôi

mà còn mang cả giá trị biểu đạt đương đại và thể hiện sự sáng tạo trong cách kể chuyện

Tôi xin gửi lời cám ơn chân thành đến các nghệ sỹ Ireland: Orla Ryan, Brian Hand và Alanna O’Kelly vì những sáng tạo của họ, nghệ sĩ Việt Nam Phạm Phương Cúc từ Cuc Gallery và Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam đã phối hợp tổ chức cuộc triển lãm

Chúng tôi hy vọng cuộc triển lãm sẽ là nguồn cảm hứng cho những câu chuyện về vai trò của phụ nữ Ireland

và Việt Nam trong đời sống chính trị và văn hóa

Cáit Moran Đại sứ Ireland tại Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam

Triển lãm Bài ca Chim Báo Bão

Triển lãm này một buổi trình diễn của âm thanh và hình ảnh về những người phụ nữ Ireland và vai trò của họ trong lịch sử từ trước khi nước Cộng Hòa Ireland được thành lập Nhân dịp kỉ niệm 100 năm của cuộc cách mạng nưm 1916, chúng tôi tổ chức hoạt động nghệ thuật này nhằm tái hiện một phần lịch sử bị lãng quên của những người phụ nữ Ireland và vai trò của họ trong cuộc cách mangh chống lại sự đô hộ của Anh tại Ireland vào năm 1916 Cuộc cách mạng này có tên là ‘Cuộc Cách Mạng Phục sinh’ năm 1916 và đây được xem như một dấu mốc quan trọng trong lịch sử của Ireland Mặc dù cuộc cách mạng được lên kế hoạch nhằm tận dụng thời cơ khi nước Anh đang bị cuốn vào Thế Chiến I, nhưng nó đã thất bại ngay từ trong trứng nước Theo kế hoạch ban đầu, cuộc cách mạng sẽ diễn ra trên toàn quốc vào ngày Chủ nhật Phục Sinh nhưng nó đã bị phe đa số của các nhà lãnh đạo dân tộc cách mạng hủy bỏ sau mười một tiếng và điều này đã gây ra hoang mang trong nội bộ lực lượng cách mạng Đến cuối ngày Chủ Nhật Phục Sinh, lực luwowngh quân đội và tình báo thực dân nhận được tin cuộc cách mạng được tiên liệu trước này đã bị sụp đổ và một lần nữa những âm mưu vùng lên giành độc lập đã bị xóa sổ Tuy nhiên, bất chấp sự thoái trào, một nhóm nhỏ những người ly khai, những người theo phe cộng hòa, các nhà hoạt động trong công đoàn, những người chống luật nghĩa

vụ quân sự bắt buộc và những nhà nữ quyền đã tập hợp lại và quyết tâm vùng lên Khi đó, những nhà lãnh đạo của cuộc cách mạng này đã thấm nhuần tư tưởng của các cuộc đấu tranh giành độc lập tương tự trên toàn thế giới như ở Mexico,Barcelona Cuba, Philippin hay các cuộc nổi dậy chống chủ nghĩa thực dân ở Singapore hay ở Nam Kỳ năm 1916

Vào buổi sáng ngày Thứ Hai Phục Sinh, trong khi nhiều người dân Dublin lên kế hoạch tận hưởng một ngày vui chơi tại các cuộc hội chợ, cuộc cách mạng đã được tiến hành nhằm chiếm những tòa nhà then chốt ở trung tâm thành phố và thiết lập hệ thống rào chắn trên đường để chống lại quân đội của Nữ hoàng Anh Từ Bưu Điện trung tâm, những nhà cách mạng đã phát đến toàn thế giới tuyên bố thành lập nước Cộng hòa Ireland trong đó mọi công dân dù nam hay nữ giới đều có quyền bình đẳng Họ cũng phái hơn 30 nữ liên lạc viên tỏa đi khắp đất nước để thuyết phục người dân ở các thị trấn và thành phố khác cùng tham gia cuộc đấu tranh Cuộc cách mạng bất ngờ này chỉ kéo dài trong một tuần và đã thất thủ ngay sau đó tại Dublin Chính phủ Anh đã lập tức chỉ thị cho quân đội phụ trách áp đặt thiết quân luật trên khắp hòn đảo và đàn áp dã man với tất cả những người tham gia, hàng loạt vụ bắt giữ đã diễn ra và sau đó các nhà lãnh đạo phong trào đã bị xử tử hình Trong một thời gian ngắn đã có sự thay đổi lớn trong quan điểm của quần chúng về cuộc cách mạng yểu mệnh này Tất cả những điều này không phải là không thể đoán trước, các nhà lãnh đạo của cuộc cách mạng nhận thức được sự hỗ trợ âm ỉ trong quần chúng nhằm chống lại sự cai trị thuộc địa lâu dài của Anh tại Ireland Họ đã nhìn thấy trong hàng ngũ cách mạng có những nhà cách mạng trẻ có học thức, những chiến sỹ cả nam và nữ có tầm nhìn hiện đại để thay đổi xã hội thực dân tư sản bảo thủ Và cuối cùng các nhà lãnh đạo cách mạng còn biết sử dụng sức mạnh của chủ nghĩa biểu tượng và hình ảnh khi, nhiều trong số họ là nhà thơ, nhà soạn kịch và nghệ sĩ Cái chết và những án tù giành cho họ đã biến một cuộc nổi loạn chớm nở thành một hình ảnh hào hùng của sự hy sinh và lòng yêu nước

Lời giới thiệu của nghệ sỹ Orla Ryan

Nó vang dội khắp Đế quốc Anh Phong trào giải phóng trên thế giới vốn đang bị thu hẹp nhanh chóng

được chứng kiến một làn sóng quyết tâm mới

Trong khi nhìn lại quãng lịch sử bị lãng quên về những nhà cách mạng nữ năm 1916 tại Ireland,

chúng tôi đã nhận ra và xây dựng nên một mối liên hệ với hình ảnh ẩn dụ cũng bị lãng quên là loài

chim biển báo bão Nghiên cứu của chúng tôi đi sâu vào những phép ẩn dụ trong văn hóa dân gian

gắn liền với loài chim biển nhỏ nhất thế giới này, ngày nay thường được gọi là chim báo bão Vào thế

kỷ 19, hình ảnh biểu trưng gắn liền với chú chim nhỏ này là những cuộc cách mạng thay đổi, hay

những người anh hùng khi đối mặt với nguy hiểm tột độ và những ‘người loan tin báo bão’ Giống như

loài chim báo bão, những người nữ liên lạc viên ở đây cũng truyền tin tức về các cuộc cách mạng

Năm 1901, Maxim Gorky đã viết bài thơ Bài ca Chim Báo Bão, mà sau này được dạy trong các nhà

trường ở Liên Xô Các loại chim báo bão châu Âu chỉ nặng 25 gram và có tuổi thọ khoảng 30 năm Với

bộ lông đen nhánh điểm xuyết đốm màu trắng, loài chim này có khả năng sống sót tuyệt vời, chúng

có thể bay qua đại dương, ‘một kẻ chuyên nhặt nhạnh để kiếm sống’, thích nghi với cuộc sống trên

đại dương dữ dội Chúng chỉ vào đất liền vào mùa làm tổ Chúng được biết đến như những thợ săn

đêm điêu luyện và tinh xảo Những đặc điểm này cũng gây không ít điều ngạc nhiên thích thú và cả

nỗi lo sợ cho các thủy thủ, những người di cư và những người đi biển nói chung Chim báo bão có một

tiếng kêu chói tai đầy bí ẩn và rất đặc trưng Loài chim này thường đậu ở mạn tàu phía tránh gió và

trước kia, mọi người nghĩ chúng la những bóng ma ám theo thủy thủ đoàn Theo dân gian, các ngư

dân cho rằng loài chim giống dơi này xuất hiện như một lời cảnh báo và là một điềm gở Trước khi có

các công nghệ dự báo hiện đại, sự xuất hiện của chim báo bão thường là dấu hiệu của một vùng nước

xấu không xa phía trước

Tên gọi của chim Báo bão trong tiếng Ai-len, Guairdeall có rất nhiều nghĩa Không chỉ là tên loại chim

Báo bão, nó còn có nghĩa là bay liệng, miệt mài kiếm tìm và dưới góc nhìn nghệ sỹ, chúng tôi thích

cách mà những ngữ nghĩa này tạo ra mối liên hệ đầy chất thơ với những nữ liên lạc viên và vai trò của

họ Thug siad oíche ar guairdeall dom – đi tìm ánh sáng trong bóng đêm – là hình ảnh ẩn dụ đầy biểu

trưng để chúng tôi nghiên cứu về những người phụ nữ này trong cuộc Cách mạng lễ Phục sinh

Trọng tâm của dự án này nằm ở những lời kể của các nhân chứng và dữ liệu thu thập đươc về những

người phụ nữ này-những người đã được cử đi vào sáng thứ Hai Phục sinh để kêu gọi các tổ chức tình

nguyện tham gia của cách mạng thông qua các danh sách liên lạc của tổ chức IRB Rất nhiều người

trong số họ là những người đầu tiên được tận mắt nhìn thấy bản Tuyên Ngôn công bố sự thành lập

của nhà nước Ireland Cộng hòa mới

Tuyên Ngôn này được soạn một cách vội vàng và được bí mật in trong điều kiện không có đủ các

bộ sắp chữ Đây là một tài liệu lịch sử rất quan trọng đối với Ireland , đã được xuất bản và in trên một

tờ báo cách mạng hoạt động bất hợp pháp thời bấy giờ mà chính quyền Anh gọi là “The Mosquito

Press’ (‘Báo Con Muỗi’) Những tờ báo giá rẻ và có tuổi thọ ngắn ngủi như vậy được xuất bản chui và thường mang những cái tên rất kêu như Honesty (Thành thực), Forward (Tiến lên), Scissors and Paste (Cắt và Dán), The Spark (Tia chớp), Nationality (Dân tộc), Workers’ Republic (Công nhân Cộng hòa), The Harp (Đàn Hạc) và còn nhiều nữa Mỗi khi một tờ báo như vậy bị cấm thì những tờ báo mới lại ra đời Những tờ báo này có giọng điệu chống độc tài, pha chất nổi loạn và hài hước Thời điểm đó người dân Dublin say sưa đọc tờ The New Age (Thời đại mới) Tờ báo có sự đóng góp của thủ lĩnh cuộc cách mangh của Quân đội Nhân dân James Connolly và được Pablo Picasso vẽ trong bức tranh lập thể nổi tiếng trên giấy của ông là Bottles and Glasses (Chai và Thủy tinh) năm 1911 Với sự sụp đổ của cuộc cách mangh năm 1916, phong trào này cũng dần chìm vào im lặng

Những người phụ nữ đã kể lại chi tiết yêu cầu việc học thuộc Bản Tuyên Ngôn như thế nào Họ đã trở thành những bức điện tín sống, tranh thủ từng phút để di chuyển và luôn chịu áp lực cần phải truyền được tin Lúc bấy giờ, việc lên tàu rời thành phố đã là điều khó khăn, trở về được có thể coi là hành động anh hùng Thông điệp của họ thường là những tờ giấy viết tay của các lãnh đạo cách mạng như Padraig Pearse và James Connolly, ‘chúng ta sẽ nổi dậy vào buổi trưa, hãy làm theo mệnh lệnh, và những bức điện tín này thường được giấu trong quần áo hoặc trong tóc Nếu bị phát hiện, họ phải ăn hoặc tiêu hủy ngay những mẩu giấy đó Điều này có sự tương đồng với một số mẫu vật được trưng bày ở Bảo tàng Phụ Nữ như chiếc khăn mà Lê Thị Anh dùng để giấu mệnh lệnh bí mật hoặc hộp trang sức để cất giữ tài liệu của bà Khứu Thị Hồng và lọ hoa của Võ Thị Cung Sức mạnh tiềm ẩn giúp những người phụ nữ này có thể trở thành những nữ liên lạc viên là khả năng che giấu những thông điệp quan trọng dưới vẻ bề ngoài rất đời thường Nhưng trong bối cảnh ở Ai-len, chính khả năng này đã làm cho câu chuyện về họ không được nhắc đến chính thức trong một khoảng thời gian khá dài

Chúng tôi tìm ra rằng các nhiệm vụ khác nhau của những nữ liên lạc viên được chia thành ba bước, khởi hành trên các chuyến tàu, chuyển đi mật mã và tiếp tục cố gắng thuyết phục những trường hợp chưa thành công, và cuối cùng trở về trên bất cứ phương tiện nào hoặc thậm chí là tranh thủ đi bộ vào ban đêm

Nghiên cứu của chúng tôi về những nhân vật lịch sử này hé lộ những thông tin hết sức thú vị về việc

họ đã cố trở về thủ đô Dublin để hoàn thành nhiệm vụ và thông báo rằng họ đã không thể thuyết phục tổ chức tuân theo mệnh lệnh tấn công của những nhà lãnh đạo cách mạng Nhưng từ khi cuộc cách mạng nổ ra, việc trở lại Dublin không còn là điều dễ dàng; các đoàn tàu bị chặn và phía cảnh sát thám tử luôn kiểm tra gắt gao Những liên lạc viên đã phải vận dụng tất cả sự khéo léo và lòng quả cảm để vượt qua mọi rào cản để trở lại được Dublin Elizabeth O'Farrell, người rời Dublin vào sáng sớm ngày thứ Hai Phục Sinh tới miền Tây của đất nước, chính là người trở về nhanh nhất Bà đã rất may mắn quay lại được Bưu điện trung tâm trước 11 giờ vào tối cùng ngày

Người mất nhiều thời gian nhất là Nora Thornton Để trốn tránh khỏi bị bắt, bà đã phải mất 10 ngày

mới có thể quay lại thủ đô

Trong quá trình lần theo dấu các cuộc hành trình và nghiên cứu những văn bản và các cuộc phỏng

vấn, chúng tôi cố gắng cô đọng lại lời kể của họ, cố gắng nắm bắt được cái tôi của họ trong câu

chuyện, cách họ kể và cảm nhận của họ, đồng thời chúng tôi tìm cách tái hiện lại những điều đó qua

các cách tiếp cận các công đoàn vô chính phủ của năm 1916 Những câu chuyện kể rời rạc cũng sẽ

là một phần trong trình diễn âm thanh lần này

Một sáng tạo khác của chúng tôi là tìm ra mối liên hệ giữa văn hóa quần chúng thời bấy giờ và

những người phụ nữ Những câu chuyện phiêu lưu hành động dành cho phái nữ rất được ưa chuộng

trong giới trẻ vào thế kỷ 20, cũng như những bộ phim tâm lý tình cảm dài tập Điều thú vị mà chúng

tôi tìm thấy trong những câu chuyện phiêu lưu hành động này là chúng đều thể hiện vai trò tích cực

của các nhân vật nữ Như Ben Singer và một vài nhà nghiên cứu khác đã chỉ ra, họ là biểu trưng cho

việc tái định hướng lại khái niệm ‘phái nữ’ vào thời bấy giờ Những bộ phim giải trí phổ biến này cho

thấy sự chuyển biến trong xã hội cũng như thể hiện được những mong muốn được hiện thực hóa

của khán giả nữ về một sự giải phóng còn đang gây tranh cãi, non nớt và chưa hoàn thiện Những

cuốn sách và bộ phim như What Happened to Mary (Điều xảy ra với Mary), The Hazards of Helin (Sự

may rủi của Helin), The Romance of Elaine (Chuyện tình của Elain), The Perils of Pauline (Những hiểm

nguy của Pauline) và bộ phim nhiều tập Pháp The Vampires (Ma cà rồng) đều có hình ảnh những

người phụ nữ mạnh mẽ can đảm trong những pha hành động trên tàu hỏa, máy bay, mô tô, khác xa

với hình ảnh những người phụ nữ nội trợ, đoan trang, yếu đuối Những nữ anh hùng hành động này

thường rất gan dạ và bất chấp hiểm nguy Những liên tưởng giữa những hình tượng phổ biến này với

những chiến công của những nữ liên lạc viên thật là thú vị Những hành động bí ẩn trong những bộ

phim tội phạm và hành động phần nào tương đồng với những cái ‘gõ cửa mật mã’ hay những ‘tấm

bưu thiếp mã hóa’ và cách mà những nữ liên lạc viên này có thể nói chuyện về vận chuyển vũ khí

‘ngay trước mũi’ các thám tử Yan Shan Shan, nữ diễn viên Trung Quốc đầu tiên với vai diễn trong phim

Zhuang Zi Tests his Wife (Zhuang Zi thử vợ) cũng tham gia vào cuộc cách mạng cộng hòa năm 1911

Nghiên cứu các cuộc phỏng vấn và các văn bản trong kho lưu trữ quân đội giúp chúng tôi lắp ghép

được một bức tranh hoàn chỉnh về những sự kiện của Tuần lễ Phục sinh Đêm tối, nhiều mây và sương

mù là những điều kiện giúp tạo các nữ liên lạc viên vượt qua các chướng ngại để hoàn thành nhiệm

vụ Một luật sư trong quân sự đã nói: ‘Liệu bạn có thành công khi bạn chỉ có một mình?’ Thế nhưng

những người phụ nữ này vẫn còn sống để kể câu chuyện của họ: hãy nhớ rằng đã có 27 triệu người

chết vì cúm năm 1914 và Dublin có rất nhiều góa phụ vào cuối Chiến tranh thế giới lần thứ nhất Hàng

ngàn lính nghĩa vụ của Việt Nam cũng đã thiệt mạng trong các trận đánh ở Somme và Picardy ở Pháp

vào mùa hè năm đó Những người phụ nữ này có thể coi là biểu trưng của giá trị cuộc sống, của bình

đẳng và công bằng xã hội

N.C ( nhân chứng) số 270 Eily O’Hanrahan: Tôi định ở lại, anh ấy muốn quay lại và chăm sóc mọi thứ…

Bỏ tôi lại một góc phố để đi… những tấm rào chắn trên đường… những giọt nước mắt của tôi