PowerPoint presentation

Đây là cơ hội thuận lợi để tác giả khắc họa bức chân dung nhân vật chính một cách tự nhiên và tập trung qua cái nhìn, cách đánh giá của những nhân vật khác, qua đó thể hiện tài năng dựng

CHUYÊN ĐỀ:

ÔN TẬP TRUYỆN HIỆN

ĐẠI

NỘI DUNG BÀI HỌC:

01

Vận dụng làm các đề ôn tập.

02

ÔN TẬP PHẦN TRUYỆN HIỆN ĐẠI HỌC KỲ 1:

03 TRUYỆN: Làng- Kim Lân;

Lặng lẽ SaPa - Nguyễn Thành Long;

Chiếc lược Ngà- Nguyễn Quang Sáng

A Khái quát về truyện ngắn hiện đại Việt Nam (1945 – 1975)

II Nội dung phản ánh

1 Bức tranh về đời sống

Phản ánh những nét tiêu biểu của đời sống Việt Nam trong thời kì lịch sử có nhiều biến cố lớn lao từ sau cách mạng tháng Tám 1945, chủ yếu là hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mĩ.

2 Hình ảnh con người

Hình ảnh những con người Việt Nam thuộc nhiều thế hệ trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mĩ được thể hiện sinh động qua một số nhân vật: ông Hai (Làng), anh thanh niên (Lặng lẽ Sapa), ông Sáu và bé Thu (Chiếc lược ngà), Thao, Nho, Phương Định (Những ngôi sao xa xôi).

1 Ngôi kể

III Những đặc sắc về nghệ thuật

Ngôi kể, người kể và tác dụng của việc lựa chọn ngôi kể

Kể bằng ngôi thứ ba nhưng điểm nhìn trần thuật

đặt vào nhân vật ông Hai

- Tác dụng

+ Tạo được tính khách quan, đi sâu vào diễn

biến tâm lí nhân vật một cách cụ thể và tinh tế.

+ Thay đổi linh hoạt từ không gian này đến

không gian khác.

Ngôi thứ ba điểm nhìn nghệ thuật đặt vào nhân vật ông họa

sĩ  dụng ý làm bộ lộ rõ nét

chủ đề của tác phẩm; vẻ đẹp của nhân vật anh thanh niên hiện lên chân thực, khách quan

Ngôi kể thứ nhất, người kể chuyện là bác Ba, người bạn thân thiết của ông Sáu

1 Ngôi kể

=> Tác dụng: Các câu chuyện kể trở nên chân thực, gần gũi qua cái nhìn

và giọng điệu của chính người chứng kiến câu chuyện.

=> Tác dụng: Các câu chuyện kể trở nên chân thực, gần gũi qua cái nhìn

và giọng điệu của chính người chứng kiến câu chuyện.

=> Tác dụng: Các câu chuyện được mở rộng hơn về không gian, tăng cường được tính khách quan của hiện thực

=> Tác dụng: Các câu chuyện được mở rộng hơn về không gian, tăng cường được tính khách quan của hiện thực

Ngôi kể thứ ba

Làng Lặng lẽ Sapa

2 Xây dựng tình huống truyện đặc sắc

Tình huống truyện là sự kiện, là hoàn cảnh, tình thế đặc biệt của câu chuyện,chứa đựng những mâu thuẫn, những điều “bất thường” éo

le, trong cuộc sống thường ngày của nhân vật Từ đó bắt buộc nhân vật phải có sự lựa chọn, thể hiện rõ

tư tưởng, tâm lý, tính cách, hành động của mình

Làng

-Truyện có hai tình huống:

+Ông Hai Thu, một lão nông dân yêu làng, yêu nước vậy mà phải nghe tin làng Chợ Dầu của mình Việt Gian, theo giặc

+Ông Hai Thu khi nghe tin đồn làng theo giặc được cải chính

Tình huống cơ bản của truyện “Lặng lẽ Sapa” là cuộc gặp gỡ tình cờ của anh thanh niên làm công tác khí tượng trên đỉnh Yên Sơn với bác lái xe, ông họa sĩ và cô kĩ sư

 → Ý NGHĨA: Tình huống truyện đơn giản, nhẹ nhàng

nhưng sâu sắc

Đây là cơ hội thuận lợi để tác giả khắc họa bức chân dung nhân vật chính một cách tự nhiên và tập trung qua cái nhìn, cách đánh giá của những nhân vật khác, qua đó thể hiện tài năng dựng truyện của tác giả

=> Tình huống đã góp phần thể hiện chủ đề của tác phẩm,

ca ngợi người lao động bình thường đang ngày đêm âm thầm cống hiến tuổi trẻ, sức lực cho quê hương, đất nước

Lặng lẽ Sapa

Có 2 tình huống tạo nên sự hấp dẫn cho câu chuyện:

- Người cha trở về sau 8 năm hai cha con xa cách, nhưng thật trớ trêu, người con từ chối cha quyết liệt và khi nhận ra cha cũng là lúc họ phải chia tay.

- Ở căn cứ, người cha đã dồn tất cả tình yêu thương vào việc làm chiếc lược ngà tặng con nhưng ông đã hi sinh khi chưa kịp trao món quà đầy ý nghĩa đó cho con.

Chiếc lược ngà

Xây dựng tình huống truyện đặc sắc

- Làng: Tạo tình huống truyện gay cấn;

- Lặng lẽ Sapa: Tạo tình huống tự nhiên, tình cờ, hấp dẫn;

- Chiếc lược ngà: Tạo tình huống truyện éo le;

=> Tác dụng: Đặt nhân vật vào tình huống đặc biệt, từ đó bộc lộ rõ nét đời sống nội tâm, tính cách nhân vật cũng như chủ đề của tác phẩm.

Nhan

đề

- Làng là danh từ chung mang nghĩa khái quát

- Đặt Làng Chợ Dầu là một danh từ riêng chỉ đích danh một ngôi làng cụ thể

=> Đặt tên là Làng mà không phải là LCD vì muốn thể hiện tính khái quát hơn, dụng ý khẳng định có nhiều làng kháng chiến như làng CD và

có nhiều người nông dân yêu làng, yêu nước, có tinh thần kháng chiến như ông Hai

+ Thể hiện CĐ của tác phẩm: ca ngợi tình yêu làng quê cũng là tình yêu quê hương, đất nước của người nông dân nói chung trong thời kì đầu k/c chống Pháp

+ Nhan đề ngắn gọn, hàm súc và gây ấn tượng đối với người đọc

Lặng lẽ

Sapa

- Nhan đề “Lặng lẽ Sa Pa” sử dụng cách nói đảo ngữ, tính từ

“lặng lẽ” đảo lên trước để nói đến 1 Sa Pa yên bình, thơ mộng

- Ngoài ra nhan đề còn gợi hình ảnh những con người Sa pa đang cống hiến một cách âm thầm,

lặng lẽ trong công cuộc xây dựng đất nước

Chiếc

lược ngà

- Chiếc lược ngà là kỉ vật mà ông Sáu dồn tất cả tình yêu thương sự mong nhớ dành cho bé Thu.

  Hình ảnh chiếc lược ngà xuyên suốt toàn

bộ câu chuyện, nó là cầu nối tình cảm

của cha con ông Sáu. Chiếc lược ngà là

vật kỷ niệm của người cha yêu thương vô cùng để lại cho con trước lúc hy sinh Với

ông Sáu, chiếc lược ngà như phần nào gỡ

mối tâm trạng của ông trong những ngày

ở chiến khu. Chiếc lược ngà còn là minh

chứng cho tình cảm giữa hai cha con ông Sáu

=> Chiếc lược của hi vọng và niềm tin, là quà tặng của người đã khuất

Ca ngợi vẻ đẹp những con người lao động bình thường, lặng lẽ cống hiến hết sức mình để xây dựng và bảo vệ đất nước.

B Hệ thống kiến thức trọng tâm cơ bản

về các truyện ngắn được học.

B Hệ thống kiến thức trọng tâm cơ bản

về các truyện ngắn được học.

I Làng

Hoàn cảnh sáng tác: Sáng tác năm 1948, thời kì đầu cuộc k/c chống Pháp.

Xuất xứ: đăng lần đầu trên tạp chí Văn nghệ năm 1948.

Nội dung: Tình yêu làng quê và lòng yêu nước, tinh thần kháng chiến của người nông dân phải rời làng đi tản cư đã được thể hiện chân thực, sâu sắc và cảm động ở nhân vật ông Hai trong truyện “Làng”

Nghệ thuật: Tác giả đã thành công trong việc xây dựng tình huống truyện, trong nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật.

+ thấy náo nức,vui sướng khi nhớ về làng

Cập nhật thông tin hàng ngày, vui mừng trước những chiến công của quân ta

Tác giả đặt tình cảm yêu làng của ông Hai vào tình huống thử

thách

Ở nơi tản cư ông Hai nghe tin làng mình theo Tây

Đây là tình huống cụ thể,kịch tính để nhân vật bộc lộ chiều sâu tâm trạng và tình cảm của mình

 Đó là niềm vui mộc mạc, giản dị của người nông dân vừa yêu làng, vừa yêu nước

Luôn nhớ làng da diết, tự hào về làng mình:

+ lúc nào cũng nghĩ về làng, muốn về làng,nhớ lại những lúc cùng anh em đào đê lấp ụ

+ gặp ai cũng khoe làng+ ông thấy mình như trẻ ra

mặt tê rân rân

Lặng đi tưởng như không

độ, đến hoảng hốt, đến bàng hoàng đến lạc

cả giọng khi nghe tin dữ

Trên đường

về nhà Cúi gằm mặt xuống mà đi, trốn tránh, bẽ bàng, xấu hổ, nhục nhã

Ông ngờ ngợ vì lời mình chưa đúng: “Sao lại có…nhục nhã ấy!”

=>Ngôn ngữ độc thoại nội tâm  cuộc đấu tranh nội tâm gay gắt

=>Xấu hổ, nhục nhã, bán tính bán nghi

Nghĩ tới sự tẩy chay của mọi ngườiNghĩ tới lòng căm ghét, sự ghê tởm của mọi người với dân làng Chợ Dầu

Ông sẽ là kẻ lạc loài với bàn dân thiên hạ

Những kẻ mà suốt đời cảm thấy ghét,ghê tởm,trớ trêu thay lại rơi vào lang ônh

Biểu hiện của lòng yêu nước cao độ ,

vì yêu nước nồng nàn như vậy nên ông Hai căm ghét tận cùng những kẻ bán nước,những

kẻ phản bội Tổ quốc

Khi trò chuyện với vợ

Vừa bực bội,vừa đau đớn

Chỉ ru rú trong nhàNghe ngóng tình hình bên ngoàiNơm nớp lo sợ,chột dạ

Sợ nghe Tây,Việt gian,Cam nhông

=>NỖI ÁM ẢNH NẶNG NỀ BIẾN THÀNH NỖI SỢ HÃI DIỄN RA THƯỜNG XUYÊN TRONG ÔNG HAI

Nghe tiếng Mụ chủ nhàXỉa xói, bóng gió xa xôiKhông muốn cho vợ chồng

con cái ông ở nữa

Gia đình ông Hai bị dẩy vào tình thế bế tắc,tuyệt vọng

Tâm trạng ông càng trở nên u

ám hơnTrằn trọc thở dài

Tình yêu làng, yêu nước

đã hòa quyện trong tâm hồn lão nông tản cư Tình yêu kháng chiến, yêu cách mạng, yêu đất nước, yêu

tự do rộng lớn bao trùm lên tình yêu làng quê.

Ông Hai tâm sự với con

Không biết giãi bầy tâm sự cùng ai, đành mượn con để

bày tỏ lòng mình với làng quê, đất nước

3 TÂM TRẠNG

CỦA ÔNG HAI

KHI NGHE TIN

LÀNG MÌNH

THEO GIẶC

ĐƯỢC CẢI

CHÍNH

Ông khoe: “Tây nó đốt nhà tôi rồi bác ạ”

Đây là bằng chứng của việc gia đình ông không những không theo Tây mà còn là

làng kháng chiến

Cử chỉ:

Lật đật đi thẳng sang nhà bác Thứ

Mặt tươi cười, rạng

rỡ hẳn lên Mồm bỏm bẻm nhai trầu Múa tay lên mà khoe Chia quà cho các con

 Vui sướng, hạnh phúc, hả hê đến cực điểm

 Một con người coi trọng danh dự, yêu làng, yêu nước hơn cả mình Ở ông, tình yêu làng, yêu nước luôn hòa quyện làm một

TỔNG KẾT CÁC NGHỆ THUẬT ĐẶC SẮC

+ Linh hoạt,

tự nhiên + Chi tiết sinh động xen mạch tâm

trạng

- Miêu tả tâm

lý nhân vật:

+ Đặt nhân vật vào tình huống thử thách

+ Miêu tả cụ thể diễn biến nội tâm nhân vật

- Sử dụng ngôn ngữ:

+ Ngôn ngữ mang đậm tính khẩu ngữ

+ Lời độc thoại và độc thoại nội của tâm nhân vật có sư thống nhất về sắc thái, giọng điệu.

+ Ngôn ngữ của nhân vật ông Hai vừa có nét chung của

người nông dân, lại mang đậm

cá tính của nhân vật nên rất sinh động

II Lặng lẽ

Sapa

 Quê: Duy Xuyên, Quảng Nam

 Các tác phẩm của ông đều hướng đến làm rõ cuộc sống con người trong lao động sản xuất, trong đấu tranh.

Hoàn cảnh sáng tác: Sáng tác năm 1970, kết quả của chuyến đi lên Lào Cai của tác giả.

Xuất xứ: In trong tập: Giữa trong xanh

Nội dung: Khắc họa thành công hình ảnh những người lao động bình thường, mà tiêu biểu là anh thanh niên làm công tác khí tượng ở một mình trên đỉnh núi cao Qua đó truyện khẳng định vẻ đẹp của con người lao động và ý nghĩa những công việc thầm lặng.

Nghệ thuật: xây dựng được một tình huống truyện hợp lí, cách kể truyện tự nhiên, có sự kết hợp giữa tự sự, trữ tình với bình luận; truyện ngắn giàu chất thơ.

Phong cách sáng tác: Ông là một cây bút chuyên viết truyện ngắn và kí Đặc sắc trong truyện ngắn của ông là luôn tạo ra những hình tượng đẹp đẽ, ngôn ngữ rất giàu chất thơ trong trẻo

và nhẹ nhàng.

Những đàn bò lang cổ có đeo chuông ở các đồng cỏ trong thung lũng hai bên

đường

Nắng len tới, đốt

cháy rừng cây

Cây thông chỉ cao quá đầu, rung tít trong nắng những ngón tay bằng

bạc

Mây bị nắng xua, cuộn tròn, lăn, luồn

cả vào gầm xe

Nắng đã mạ bạc cả con đèo như một

bó đuốc lớn

 Vài nét chấm phá, Nghệ thuật nhân hóa, so sánh, ngôn ngữ đặc sắc

 Vẻ đẹp thiên nhiên SaPa độc đáo

 Tình yêu thiên nhiên của tác giả

a, Nhân vật anh thanh niên

Hoàn cảnh sống và làm việc

+ Sống một mình trên đỉnh núi Yên Sơn, cao hơn

2600m, bốn bề chỉ có cây cỏ

và mây mù lạnh lẽo

=> Gian khổ nhất là phải vượt qua sự cô đơn, vắng vẻ

+ Làm công tác khí tượng kiêm vật lý địa cầu

=> Công việc gian khổ

đòi hỏi sự tỉ mỉ, chính xác,

có tinh thần trách nhiệm cao

>Ở anh luôn có tình yêu, sự say mê với công việc.

- Quan niệm về hạnh phúc: ‘Nhờ cháu phát hiện ra đám mây khô

dân quân cầu Hàm Rồng bắn rơi máy bay Mỹ Từ hôm đó cháu thấy thật hạnh phúc”.

→ Hạnh phúc là sống vì người khác, là thấy được đóng góp phần công sức nhỏ bé của mình cho đất nước

=> Chính những suy nghĩ đẹp đã khiến anh thêm yêu cuộc

sống và con người, giúp anh có thêm nghị lực để vượt lên, để sống đẹp đầy ý nghĩa

- Luôn suy nghĩ đúng đắn: “mình sinh ra là gì, mình đẻ ở đâu, mình vì

ai mà làm việc”

Tác phong làm việc nghiêm túc, khoa học, đúng giờ giấc và chính xác đến từng giây phút:

Anh đếm từng phút trong cuộc gặp vì sợ hết 30 phút

Cuộc sống riêng của anh vô cùng ngăn nắp, gọn

gàng: Một căn nhà ba gian sạch đã khiến ông

họa sĩ phải trầm trồ và ngạc nhiên

Trồng hoa

- Làm đẹp cho ngôi nhà

Nuôi gà, nuôi ong - Tăng thêm nguồn lương thực

Đọc sách - Trau dồi thêm kiến thức

Nếp sống đẹp

Anh luôn biết tự tạo ra niềm vui cho bản thân, luôn sống tích cực và lạc quan.

- Anh biết quan tâm đến người khác + Biếu củ tam thất cho vợ bác lái xe + Tặng cô gái bó hoa, tặng cho ông họa sĩ làn trứng gà, pha trà đón tiếp.

Vẻ đẹp chân dung của anh thanh niên được khắc họa qua cảm nhận của các nhân vật phụ nên rất khách quan, chân thực Anh là nhân vật chính, góp phần thể hiện chủ đề câu chuyện.

Hành động đẹp - Phong cách sống đẹp

- Làm việc một mình trên đỉnh núi cao, không có

ai giám sát, thúc giục anh vẫn luôn tự giác, tận

tụy Suốt mấy năm ròng rã ghi và báo “ốp” đúng

giờ Phải ghi và báo về nhà trong mưa tuyết lạnh

cóng, gió lớn và đêm tối lúc 1 giờ sáng, anh vẫn

không ngần ngại

=> Tinh thần, trách nhiệm cao

b, Những nhân vật khác Ông họa sĩ Cô kĩ sư

+ Nhân vật phụ, điểm nhìn trần thuật của

truyện

+ Yêu nghề, khao khát sáng tạo nghệ thuật

+ Suy ngẫm thật sâu sắc về cuộc đời, về

nghệ thuật, về hội họa, về mảnh đất và về

con người SaPa

+ Xúc động trước cuộc sống và tâm hồn của anh thanh niên

+ Cô đánh giá đúng hơn về mối tính nhạt nhẽo đã từ bỏ và yên tâm hơn với quyết định của mình: lựa chọn một cuộc sống ý nghĩa

Bác lái xe

=> NHÂN VẬT GỬI GẮM CÁCH ĐÁNH GIÁ, SUY NGẪM

VỀ CON NGƯỜI, CUỘC ĐỜI, CUỘC ĐỜI, NGHỆ THUẬT

=> BỪNG DẬY NHỮNG TÌNH CẢM ĐẸP KHI BẮT GẶP ÁNH SÁNG TỪ MỘT TÂM HỒN ĐẸP

- Là người tốt bụng, vui tính, cởi mở Bác là cầu nối giữa miền Bắc và miền Nam

- Bằng những lời kể của mình, bác còn khơi gợi sự tò mò của ông họa sĩ và cô kĩ sư

về anh thanh niên Bác là người trực tiếp giúp nhân vật chính xuất hiện.

→ Bác là người có lòng yêu nghề, âm thầm lặng lẽ Bác cũng cởi mở chân thành

và chu đáo với mọi người Bác là người nối liền anh thanh niên với cuộc sống bên ngoài.

b, Những nhân vật khác

Những nhân vật khác được giới thiệu gián tiếp

cũng âm thầm cống hiến cho đất nước

Anh bạn đồng nghiệp cũng lặng

lẽ cống hiến trên đỉnh

Phanxipang cao 3142m

Ông kĩ sư vườn rau su hào luôn

hết lòng với công việc

Anh cán bộ nghiên cứu bản đồ

sét 11 năm trời không một ngày

nào xa cơ quan

Điểm chung của họ:

• Yêu nghề

• Trách nhiệm với nghề, ý thức trách nhiệm công dân, sự hy sinh thầm lặng trong công việc

• Nghị lực, lạc quan

 Lòng yêu mến, cảm phục những con người

sống và làm việc lặng lẽ, quên mình, cống hiến hết sức lực, trí tuệ cho nhân dân, Tổ Quốc

hoặc ở đâu đó trên đất nước này.

Vẻ đẹp của họ là vẻ đẹp thầm lặng không ồn

ào Họ là những hình ảnh tiêu biểu cho mọi thế hệ, mọi ngành nghề của con người Việt Nam trong thời kì ấy.

Truyện ngắn “ Lặng lẽ SaPa” rất giàu chất trữ tình, vậy chất trữ

tình đó được tạo bởi những yếu tố nào?

- Chất trữ tình toát lên từ phong cảnh thiên nhiên đẹp, đầy thơ mộng của Sa Pa.

- Từ nội dung truyện: vẻ đẹp cuộc sống của anh thanh niên giữa thiên nhiên, trong công việc thầm lặng mà đầy sức sống, không hề cô đơn.

- Từ cuộc gặp gỡ tình cờ của 3 nhân vật để lại nhiều dư vị trong những suy nghĩ về con người, về cuộc sống, về nghệ thuật của các nhân vật

- Tạo tình huống truyện tự nhiên, tình cờ, hấp dẫn

- Xây dựng ngôn ngữ đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm

- Nghệ thuật tả cảnh thiên nhiên đặc sắc, miêu tả nhân vật với nhiều điểm nhìn