ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN KHOA SINH HỌC – CÔNG NGHỆ SINH HỌC BÀI BÁO CÁO MÔN SINH LÝ DINH DƯỠNG CHỦ ĐỀ 23 DẦU CÁ – CƠ CHẾ HIỆU QUẢ ĐỐI VỚI BỆNH TIM MẠCH G[.]
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN KHOA SINH HỌC – CÔNG NGHỆ SINH HỌC
BÀI BÁO CÁO MÔN SINH LÝ DINH DƯỠNG CHỦ ĐỀ 23: DẦU CÁ – CƠ CHẾ HIỆU QUẢ ĐỐI VỚI BỆNH TIM
MẠCH
Giảng viên hướng dẫn: TS Đặng Thị Tùng Loan
Nhóm thực hiện: 45
1 Đoàn Thị Huyền An – 18150001
2 Nguyễn Thị Kim Ngân – 18150206
3 Dư Thị Hồng Nhung – 18150240
Trang 2MỞ ĐẦU: 1
Phần 1 – TỔNG QUAN: 1
1.1 Khái niệm: 1
1.2 Công thức: 2
1.3 Công dụng của dầu cá: 2
1.3.1 Công dụng tổng quát: 2
1.3.2 Công dụng đối với tim mạch: 3
Phần 2 – CƠ CHẾ ĐỐI VỚI BỆNH TIM MẠCH: 4
2.1 Tác dụng chống rối loạn nhịp tim của acid béo Omega-3 bằng cách điều biến kênh ion: 4
2.2 Tác dụng kháng viêm của acid béo Omega – 3: 5
Phần 3 – ĐÁNH GIÁ VÀ KẾT LUẬN: 5
TÀI LIỆU THAM KHẢO: 6
Trang 3MỞ ĐẦU:
Theo thống kê trên toàn thế giới bệnh lý tim mạch đang dần trở thành gánh nặng cho xã hội, kéo theo nhiều hệ lụy và cũng là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu hiện nay, nhiều hơn cả các bệnh
về ung thư Bệnh tim mạch là những bệnh có liên quan đến các mạch máu (bao gồm tĩnh mạch, động mạch, mao mạch) hoặc tim, hoặc cả hai cùng ảnh hưởng đến hệ tim mạch Bệnh trước đây có nguyên nhân chủ yếu là do nhiễm khuẩn ở các nước kém phát triển, sau đó đã xuất hiện bệnh tim mạch không do nhiễm khuẩn mà do các nguyên nhân như xơ vữa động mạch, bệnh mạch vành, tăng huyết áp, Bên cạnh đó thì các bệnh như đái tháo đường, mỡ máu cao… vừa là nguyên nhân vừa là hệ lụy của bệnh tim mạch
Theo WHO - Tổ chức Y tế Thế giới hằng năm có khoảng 17,5 triệu người tử vong do mắc các bệnh lý về tim và mạch máu Ở Việt Nam, theo thống kê cho thấy cứ 3 người bình thường thì có 1 người mắc bệnh về tim mạch, hằng năm có khoảng 200.000 người tử vong
vì bệnh tim mạch, chiếm 33% số ca tử vong Điều đáng nói hơn nữa
là tỉ lệ bệnh tim mạch ở Việt Nam ngày càng trẻ hóa
Dầu cá là một nguồn acid béo Omega – 3 rất cần thiết cho việc
hỗ trợ duy trì sức khỏe của cơ thể và Omega – 3 được xem là chìa khóa vàng trong việc hỗ trợ và khắc phục các bệnh về tim mạch Một nghiên cứu phát hiện người sống sót sau cơn trụy tim nếu sau
đó tăng mức tiêu thụ dầu cá thì cơn đột trụy tim sẽ ít tái phát hơn Việc bổ sung Omega – 3 thường xuyên giúp người có bệnh lý động mạch vành giảm đến 15% nguy cơ tử vong, giảm 20% đối với bệnh tai biến mạch máu não và nhồi máu cơ tim, ngoài ra còn giảm đến 45% nguy cơ đột tử do nhồi máu cơ tim so với người không sử dụng Omega – 3 thường xuyên
Phần 1 – TỔNG QUAN:
1.1 Khái niệm:
Trang 4- Dầu cá là loại dầu có nguồn gốc mô của các loại cá chứa dầu Nhất là cá vùng biển lạnh, sâu như: cá thu, cá trích, cá ngừ, cá bơn, cá hồi, cá tuyết,…
- Dầu cá có chứa các acid béo Omega – 3 acid
eicosapentaenoic (EPA) và acid docosahexaenoic (DHA) có lợi cho sức khỏe
1.2 Công thức [1]:
- Thành phần dầu cá có chứa 2 – omega – 3 FA, acid eicosapentaenoic (EPA; C20:5 n – 3), và acid docosahexaenoic [DHA]; C22:6 n – 3)
- Acid eicosapentaenoic gồm 20 nguyên tử carbon (C20) với 5 liên kết đôi, carbon không no cuối cùng nằm ở vị trí thứ ba
từ đầu metyl (n – 3)
- Acid docosahexaenoic gồm 22 nguyên tử carbon (C22) với 6 liên kết đôi và 3 carbon không no cuối cùng nằm ở vị trí thứ
ba từ đầu metyl (n – 3)
Acid béo
a –Linolenic axit
(C18: 3n – 3)
Một số loại dầu thực vật (cải dầu, đậu tương), quả hạch (quả óc chó), hạt (hạt lanh)
Acid
eicosapentaenoi
c
(C20: 5n – 3)
Cá, động vật
có vỏ
Acid
docosahexaenoi
c
(C22: 6n – 3)
Cá, động vật
có vỏ
Trang 51.3 Công dụng của dầu cá:
1.3 Công dụng của dầu cá:
1.3.1 Công dụng tổng quát:
Dầu cá mang lại cho cơ thể chúng ta nhiều lợi ích:
- Phòng ngừa ung thư
- Điều trị chứng rối loạn tâm thần và suy nhược cơ thể
- Kiểm soát cân nặng
- Tốt cho mắt
- Giảm viêm khớp, thoái hóa khớp
- Nuôi dưỡng da, tóc, móng
- Tốt cho thai nhi: phát triển trí não, tăng cường hệ miễn dịch…
- Giảm lượng mỡ trong gan
- Chống lại suy giảm trí nhớ và bệnh Alzheimer
- Giảm chứng hen suyễn và dị ứng
- Cải thiện sức khỏe xương
1.3.2 Công dụng đối với tim mạch [2]:
Dầu cá có thể hỗ trợ rất nhiều trong việc bảo vệ hệ tim mạch như giảm lượng Cholesterol và Triglycerid trong máu ngừa nguy cơ tăng huyết áp - một căn bệnh phổ biến toàn cầu
Ngoài ra, Omega-3 còn có những tác dụng như: chống loạn nhịp, cải thiện chức năng hệ thần kinh tự chủ, giảm kết dính tiểu cầu, dãn mạch, hạ huyết áp, kháng viêm, giảm đột quỵ hay đột tử
do bệnh tim, ngăn sự tiến triển của mảng xơ vữa và ổn định mảng
xơ vữa (do cải thiện chức năng nội mô, giảm sự biểu thị các phân tử bám dính, giảm yếu tố tăng trưởng có nguồn gốc tiểu cầu và giảm lắng đọng collagen) và tăng tổng hợp adiponectin (một loại hormone protein và adipokine, liên quan đến việc điều chỉnh lượng glucose cũng như phân hủy acid béo)
Hình 1.2: Công thức hoá học của Omega – 3 có trong dầu cá là acid
eicosapentaenoic (EPA) và acid docosahexaenoic (DHA)
Trang 6Tác dụng chống loạn nhịp của Omega-3 được ghi nhận trong nhiều nghiên cứu Theo báo cáo của Albert và cộng sự, nguy cơ đột
tử do bệnh tim có tương quan rõ rệt với nồng độ omega-3 trong máu, cụ thể, nồng độ omega-3 càng cao thì nguy cơ đột tử do bệnh
tim càng thấp (Hình 1.3.2)
Phần 2 – CƠ CHẾ ĐỐI VỚI BỆNH TIM MẠCH:
2.1 Tác dụng chống rối loạn nhịp tim của acid béo Omega-3 bằng cách điều biến kênh ion.
Từ nghiên cứu bằng in vivo và in vitro đã chỉ ra rằng acid béo Omega-3 có tác dụng chống loạn nhịp tim thông qua điều biến điện sinh lý tế bào Tế bào cơ tim có thể sẽ bị giảm hoạt động của các kênh natri màng trong bởi acid béo Omega-3 Từ đó tăng ngưỡng khử cực điện thế màng [3]
EPA và DHA điều chỉnh hoạt động của các kênh canxi loại L, giảm ion canxi trong tế bào tự do, ổn định khả năng kích thích điện của tế bào để ngăn ngừa rối loạn nhịp tim gây tử vong EPA chặn kênh natri-canxi nhưng nếu một axit amin bị đột biến thì EPA sẽ bị giảm mất tác dụng ức chế trong kênh Điều này đã gợi ý rằng n-3 acid béo có tác dụng bảo vệ tim mạch và trung gian là sự tương tác trực tiếp với các kênh ion màng (Hình 2.1)
Hình 1.3.2: Nguy cơ tương đối đột tử do tim
tùy theo mức Omega – 3 trong máu
Trang 7Hình 2.1: Cơ chế bảo vệ tim bằng phân tử acid béo Omega-3.
Acid béo Omega-3 có thể chống loạn nhịp tim nhờ vào sự ngăn cản các kênh ion khác Vậy nên, trên thực tế nếu ta acid béo Omega-3 vào khẩu phần có thể là một liệu pháp khả quan cho chứng rối loạn nhịp tim
Song, bằng thử nghiệm lâm sàng FORWARD, các nhà nghiên cứu phát hiện ra điều trị bằng acid béo Omega-3 trong thời gian 6 tháng không làm giảm sự tái phát của các triệu chứng giảm rung nhĩ [4]
Các kết quả này chưa thể loại trừ công dụng chống rối loạn nhịp tim tiềm tàng của acid béo mega-3, có thể sử dụng kết hợp cùng thuốc chống loạn nhịp ở các đối tượng khác nhau nhưng bắt buộc phải có xác nhận rõ ràng trong các nghiên cứu định hướng sức khỏe của đối tượng trong một thời gian
2.2 Tác dụng kháng viêm của các acid béo Omega – 3.
Viêm cấp tính và mãn tính chính là cơ sở cho bệnh sinh cùng với sự tiến triển của các bệnh tim mạch khác nhau kể đến như: viêm cơ tim, nhồi máu cơ tim, bóc tách động mạch chủ, xơ vữa động mạch và tái tạo tim Acid béo Omega-3 thể hiện tác dụng chống viêm và chống xơ hóa thông qua cơ chế thay đổi tín hiệu NF-κB, NLRP3 viêm nhiễm, PPARα/γ, GPR120 và TGF-β
Trang 8Cụ thể, EPA và DHA điều chỉnh giảm sự biểu hiện của các gen liên quan đến viêm thông qua việc ức chế tín hiệu NF-κB bằng cách ngăn chặn quá trình phosphoryl hóa IκB hoặc qua thụ thể hạt nhân PPARα/γ (NF-κB là một phức hợp protein có vai trò kiểm soát sự phiên mã của DNA, sản xuất cytokine và sự tồn tại của tế bào; ngăn cản quá trình phosphoryl hóa sẽ ngăn cản việc giáng hóa IκB, từ đó NF-kB sẽ không được giải phóng để đi vào nhân tế bào và kích thích quá trình phiên mã) Bên cạnh đó, acid béo Omega-3 là phối tử cho GPR120, làm suy giảm tín hiệu tiền viêm qua trung gian của thụ thể 4 và TNF-α trong đại thực bào Thông qua việc ức chế sự chuyển vị hạt nhân Smad2/3 do TGF-β1 gây ra, EPA và DHA làm giảm trực tiếp quá trình xơ hóa cơ tim dưới áp lực quá tải – con đường chính liên quan đến sự phát triển của quá trình tái tạo tim [5]
Phần 3 – ĐÁNH GIÁ VÀ KẾT LUẬN:
Nhìn chung, Omega-3 có tác dụng đối với tim mạch nói chung, cụ thể là chứng rối loạn nhịp tim, kháng viêm và làm giảm sự sơ hoá cơ tim nên nếu tích lũy đầy đủ sẽ giúp giảm bớt tỷ lệ mắc bệnh tim mạch
Bên cạnh đó, dầu cá còn nhiều công dụng rất tốt cho cơ thể Ở mỗi độ tuổi khác nhau, tùy thuộc vào cơ địa mỗi người khác nhau sẽ sử dụng lượng Omega-3 hằng ngày khác nhau Đối với nam giới trưởng thành thì nên bổ sung tối thiểu 1600 mg/ngày, còn đối với nữ giới trưởng thành thì tối thiểu 1100 mg/ ngày Mỗi 1000 mg dầu cá cung cấp khoảng 300 mg EPA và DHA kết hợp Đối với phụ nữ mang thai và đang cho con bú thì cần lượng Omega – 3 mỗi ngày từ 1300 – 1400 mg, nhiều hơn so với phụ nữ bình thường để giúp bé phát triển toàn diện về não bộ, thị giác, miễn dịch
và đặc biệt là hạn chế mắc các bệnh về tim mạch, mặt khác cũng giúp người mẹ đảm bảo nguồn Omega – 3 của cơ thể mà không bị cạn kiệt do nuôi dưỡng thai nhi và cung cấp sữa cho bé
Theo khuyến cáo những người mắc bệnh mạch vành nên sử dụng ít nhất 1000
mg EPA và DHA kết hợp mỗi ngày, những người có chất béo trung tính cao thì cần
200 – 2200 mg mỗi ngày
Cùng với những lợi ích vàng mà dầu cá mang lại thì dầu cá cũng có thể mang lại những tác dụng phụ không mong muốn như giảm hoạt động của hệ miễn dịch, hôi
Trang 9miệng, buồn nôn, phát ban… chính vì thế cần phải sử dụng dầu cá với liều lượng hợp
lý để đạt được hiệu quả cao nhất mà dầu cá mang lại
TÀI LIỆU THAM KHẢO:
[1] Rosenberg, I H (2002) Fish - Food to Calm the Heart New England Journal
of Medicine, 346(15), 1102–1103).
[2] ThS Hồ Huỳnh Quang Trí (2010), “Axít béo Omega-3 và bệnh tim mạch”,
Chuyên đề Tim mạch học, Viện Tim TP HCM
[3] Xiao Y.F, Kang J.X, Morgan J.P, Leaf A (1995) Blocking effects of polyunsaturated fatty acids on Na+ channels of neonatal rat ventricular myocytes, Proc Natl Acad Sci U S A; 92: 11000-11004
[4] Macchia A., Grancelli H., Varini S., Nul D., Laffaye N., Mariani J., Ferrante D.,
Badra R., Figal J., Ramos S., Tognoni G., Doval H.C., (2013), GESICA Investigators Omega-3 fatty acids for the prevention of recurrent symptomatic atrial fibrillation: results of the FORWARD (Randomized Trial to Assess Efficacy of PUFA for the Maintenance of Sinus Rhythm in Persistent Atrial Fibrillation) trial J Am Coll Cardiol; 61, 463-468.
[5] Endo, J., & Arita, M (2016) Cardioprotective mechanism of omega-3 polyunsaturated fatty acids Journal of Cardiology, 67(1), 22–27.
