TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÂY NGUYÊN KHOA KINH TẾ TIỂU LUẬN MÔN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC SỨ MỆNH LỊCH SỬ GIAI CẤP CÔNG NHÂN VIỆT NAM THỜI KỲ CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA ĐẤT NƯỚC HIỆN NAY Sinh viên Phạm Thị Ng[.]
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÂY NGUYÊN
KHOA KINH TẾ
TIỂU LUẬN MÔN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC
SỨ MỆNH LỊCH SỬ GIAI CẤP CÔNG NHÂN VIỆT NAM THỜI KỲ CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA ĐẤT NƯỚC HIỆN NAY
Sinh viên : Phạm Thị Ngọc Hiền
Mã sinh viên : 19402057 Lớp : QTKD K19C Chuyên ngành : Quản Trị Kinh Doanh
Đắk Lắk, tháng 1 năm 2022
Trang 2MỤC LỤC
A MỞ ĐẦU 1
B NỘI DUNG 2
1 Cơ sở lý luận về sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân ngày nay 2
1.1 Quan niệm cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin về giai cấp công nhân và sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân 2
1.1.1 Về giai cấp công nhân 2
1.1.2 Về sứ mệnh lịch sử toàn thế giới của giai cấp công nhân 3
1.2 Tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về giai cấp công nhân và sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân 3
1.2.1 Về giai cấp công nhân 3
1.2.2 Về sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân 5
2 Nội dung sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Sứ mệnh lịch sử đó trong thời đại ngày nay 5
2.1 Giai cấp công nhân hiện nay 5
2.1.1 Những điểm tương đối ổn định so với thế kỷ XIX 6
2.1.2 Những biến đổi và khác biệt của giai cấp công nhân hiện đại 6
2.2 Thực hiện sứ mệnh lịch sử giai cấp công nhân trên thế giới hiện nay 7
2.2.1 Nội dung kinh tế 7
2.2.2 Nội dung chính trị-xã hội 8
2.2.3 Nội dung văn hóa, tư tưởng 8
3 Nội dung sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Việt Nam 9
3.1 Giai cấp công nhân Việt Nam 9
3.2 Sứ mệnh lịch sử giai cấp công nhân Việt Nam hiện nay 12
4 Những phương hướng, giải pháp xây dựng giai cấp công nhân Việt Nam 13
Trang 3C KẾT LUẬN 15 TÀI LIỆU THAM KHẢO
Trang 4A MỞ ĐẦU
Một trong những phát hiện vĩ đại của C Mác, Ăng-ghen là đã sớm biết tách riêng giai cấp vô sản ra đời từ khối quần chúng bị áp bức, phát hiện ra vị trí đặc biệt
và những xu hướng lịch sử của nó Trong thời đại xã hội nào, những người lao động sản xuất trong các ngành sản xuất công nghiệp, dịch vụ công nghiệp hay những người công nhân đều có vai trò sáng tạo chân chính ra lịch sử và là những người giữ vai trò quyết định sáng tạo công cụ sản xuất, giá trị thặng dư và chính trị xã hội Từ đó, C Mác và Ăng-ghen đã khẳng định sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân và chỉ ra những hình thức và phương pháp thực hiện sứ mệnh lịch sử đó
Lý luận về sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân là vấn đề chủ yếu nhất của chủ nghĩa xã hội khoa học Phát hiện ra sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân là một trong những cống hiến vĩ đại nhất của chủ nghĩa Mác-Lênin
Sự tác động của sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân không chỉ ảnh hưởng tới sự chuyển biến của lịch sử thế giới là thay đổi từ hình thái kinh tế này sang hình thái kinh tế khác, thay đổi từ chế độ kinh tế này sang chế độ kinh tế khác mà còn làm thay đổi tình hình kinh tế chính trị xã hội trên toàn thế giới, nó tác động tới quá trình sản xuất cụ thể, tới bộ mặt phát triển của thế giới
Từ tình hình trên, em nhận thấy việc nghiên cứu về sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân ngày nay là hết sức cần thiết giúp cho việc tìm hiểu thêm về giai cấp công nhân ngày nay từ đó đưa ra các mục tiêu và giải pháp cho sự phát triển của giai cấp công nhân và cũng là sự phát triển của đất nước Chính vì những lý do đó, em đã chọn đề tài: “Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Việt Nam thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước hiện nay”
Do trình độ nhận thức và sự hiểu biết của em chưa thực sự sâu rộng nên bài viết của em sẽ không tránh khỏi những thiếu sót em rất mong nhận được ý kiến đóng góp của thầy, cô để bài viết của em được hoàn thiện hơn
Em xin chân thành cảm ơn
Trang 5B NỘI DUNG
1 Cơ sở lý luận về sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân ngày nay
1.1 Quan niệm cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin về giai cấp công nhân và sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân
1.1.1 Về giai cấp công nhân
Giai cấp công nhân là một tập đoàn xã hội ổn định, hình thành và phát triển cùng với quá trình hình thành và phát triển của nền sản xuất công nghiệp hiện đại, với nhịp độ phát triển của lực lượng sản xuất có tính chất xã hội hoá ngày càng cao; là lực lượng sản xuất cơ bản và tiên tiến, trực tiếp hoặc gián tiếp tham gia vào quá trình sản xuất, tái sản xuất ra của cải vật chất và cải tạo các quan hệ xã hội; là lực lượng chủ yếu của tiến trình lịch sử quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội
Trên cơ sở chủ nghĩa duy vật lịch sử và phương pháp tư duy biện chứng, C Mác và Ph Ăngghen đã nghiên cứu thực trạng xã hội tư bản phát triển những năm đầu thế kỷ XVIII và đưa ra quan niệm khoa học chung nhất về một giai cấp mới xuất hiện trong xã hội lúc đó giai cấp công nhân “con đẻ của nền đại công nghiệp”; gồm những người lao động không có tư liệu bán sức lao động cho giai cấp tư sản và theo
đó phải chịu áp bức, bóc lột giá trị thặng sản xuất Họ không có con đường nào khác
để kiếm sống ngoài việc tự do dư để làm giàu cho giai cấp tư sản; Họ là lực lượng lao động trực tiếp vận hành các công cụ sản xuất trong nền công nghiệp hiện đại đại diện cho phương thức sản xuất tiên tiến Nhưng họ là giai cấp cách mạng nhất, có tinh thần quốc tế vô sản trong sáng, đoàn kết với nhau trong quá trình đấu tranh chống lại
kẻ thù giai cấp chung là giai cấp tư sản
Trên cơ sở những quan niệm của C Mác và Ph Ăngghen về giai cấp công nhân, V I Lênin đã phát triển khái niệm giai cấp công nhân trong thời đại mới quá độ
từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội Từ đó, làm hoàn chỉnh và phong phú thêm
lý luận về giai cấp công nhân trong điều kiện: đã giành được chính quyền và lãnh đạo chính quyền xây dựng xã hội xã hội chủ nghĩa hiện thực
Theo quan niệm của V I Lênin, giai cấp công nhân trở thành giai cấp cầm quyền phải tỏ ra có “khả năng tổ chức thực tiễn” với việc thông qua Đảng tiền phong của mình lãnh đạo toàn xã hội cải tạo xã hội cũ, tổ chức xây dựng xã hội mới, tổ chức
Trang 6xây dựng đất nước, tiến hành kiểm kê, kiểm soát, sử dụng chuyên gia tư sản, đẩy mạnh sản xuất và tổ chức thi đua; họ đã là người làm chủ nhà nước, làm chủ tập thể đối với tư liệu sản xuất do nhà nước sở hữu quản lý, là giai cấp giữ vai trò chủ đạo trong nền kinh tế quốc dân, giai cấp thống trị về chính trị
1.1.2 Về sứ mệnh lịch sử toàn thế giới của giai cấp công nhân
Ngoài việc đưa ra những quan niệm đúng đắn về giai cấp công nhân, công lao
to lớn nhất của chủ nghĩa Mác – Lênin chính là đã phát hiện ra sứ mệnh lịch sử toàn thế giới của giai cấp công nhân lực lượng xã hội có vai trò giải phóng thế giới khỏi tình trạng “đen tối” dưới chủ nghĩa tư bản Tóm lại, nội dung sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân gồm hai bước cơ bản Một là biến thành giai cấp thống trị, giành lấy dân chủ Hai là, sau đó, dùng sự thống trị chính trị của mình từng bước đoạt lấy tư bản trong tay giai cấp tư sản để tập trung tất cả những công cụ sản xuất vào tay nhà nước giai cấp vô sản đã được tổ chức thành giai cấp thống trị, để tăng nhanh số lượng những lực lượng sản xuất, mang lại cuộc sống tự do, hạnh phúc, “làm theo năng lực, hưởng theo nhu cầu” cho con người sáng tạo ra một xã hội mới “Thực hiện sự nghiệp giải phóng thế giới ấy, đó là sứ mệnh lịch sử của giai cấp vô sản hiện đại” Và,
sứ mệnh lịch sử đó của giai cấp công nhân chỉ có thể hoàn thành khi xây dựng và giương cao vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản
Vận dụng và phát triển sáng tạo học thuyết Mác trong điều kiện mới, V I Lênin đã tiếp tục bổ sung và làm giàu thêm lý luận về sứ mệnh lịch sử toàn thế giới của giai cấp công nhân là giai cấp thống trị về chính trị, giai cấp lãnh đạo toàn xã hội trong cuộc đấu tranh lật đổ ách tư bản, trong sự nghiệp sáng tạo ra xã hội mới, trong toàn bộ cuộc đấu tranh để thủ tiêu hoàn toàn các giai cấp Những lý luận này đã được vận dụng trực tiếp vào quá trình xây dựng Chủ nghĩa xã hội hiện thực
Những quan điểm, tư tưởng của các nhà kinh điển Mác – Lênin nêu trên không những đã cung cấp một nền tảng lý luận mà còn mang lại phương pháp nghiên cứu khoa học, làm cơ sở cho việc nghiên cứu giai cấp công nhân trong thời đại mới
1.2 Tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về giai cấp công nhân và sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân
1.2.1 Về giai cấp công nhân
Trang 7Ở Việt Nam, cùng với con đường ra đi tìm đường cứu nước, Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại đã tiếp cận, tiếp thu và vận dụng sáng tạo lý luận về giai cấp công nhân
và sứ mệnh lịch sử của nó từ chủ nghĩa Mác – Lênin vào hoàn cảnh một nước thuộc địa nửa phong kiến muốn vươn tới độc lập, tự do và phát triển đất nước
Theo Người, tất cả những người không có tư liệu sản xuất, phải bán sức lao động mà sống là công nhân mà chủ chốt của giai cấp ấy là những công nhân ở các xí nghiệp như: nhà máy, hầm mỏ, xe lửa… Nhưng chỉ công nhân công nghệ là hoàn toàn đại biểu cho cái đặc tính của giai cấp công nhân Giai cấp công nhân Việt Nam cũng mang những thuộc tính và đặc điểm cơ bản của giai cấp công nhân thế giới bên cạnh những đặc điểm riêng biệt
Ngày nay, trong thời kỳ đổi mới đất nước, công nhân được Đảng Cộng sản Việt Nam xác định “không chỉ là những người lao động sản xuất và dịch vụ công nghiệp thuộc doanh nghiệp nhà nước và hợp tác xã, mà còn bao gồm những công nhân thuộc khu vực tư nhân, cá thể, hợp tác liên doanh với nước ngoài”
Có thể khái quát tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về giai cấp công nhân Việt Nam trên một số khía cạnh sau:
Thứ nhất, là lực lượng lao động đã và đang trực tiếp vận hành những phương
tiện sản xuất hiện đại của xã hội, đại diện cho phương thức sản xuất mới Họ hoạt động lao động sản xuất chủ yếu trong các ngành công nghiệp và dịch vụ công nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế
Thứ hai, là lực lượng nòng cốt, liên minh chặt chẽ với nông dân và trí thức
nguồn động lực chủ yếu của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước
Thứ ba, đang phát triển mạnh mẽ theo hướng trí thức hóa, tiếp thu thêm đông
đảo những người thuộc tầng lớp trí thức vào hàng ngũ của mình trong điều kiện khoa học và công nghệ ngày càng trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp
Quan niệm trên của Đảng, về cơ bản, là phù hợp với lý luận về giai cấp công nhân của chủ nghĩa Mác – Lênin, đồng thời phản ánh thực tiễn giai cấp công nhân nước ta trong điều kiện phát triển kinh tế tri thức, tiến hành công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước; là cơ sở cho tiếp tục thực hiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân
Trang 81.2.2 Về sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân
Khẳng định sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân, Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại của dân tộc ta đã viết “Chỉ có giai cấp công nhân là dũng cảm nhất, cách mạng nhất, luôn luôn gan góc đương đầu với bọn đế quốc thực dân Với lý luận cách mạng tiên phong và kinh nghiệm của phong trào vô sản quốc tế, giai cấp công nhân ta đã tỏ
ra là người lãnh đạo xứng đáng nhất và tin cậy nhất của nhân dân Việt Nam.”
Trong thời kỳ lịch sử mới, Đảng Cộng sản Việt Nam vẫn tiếp tục kiên định nội dung sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân theo quan niệm cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin và Chủ tịch Hồ Chí Minh, làm cơ sở cho nhiệm vụ xây dựng giai cấp công nhân thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa, phát triển kinh tế thị trường, kinh tế tri thức và hội nhập quốc tế Những quan điểm, đường lối của Đảng được đưa ra chính là cơ sở chung cho các cấp ủy Đảng và chính quyền địa phương triển khai thực hiện nhiệm vụ chính trị vô cùng quan trọng là xây dựng đội ngũ công nhân vững mạnh, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa góp phần hoàn thành sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân
Với điều kiện đặc thù ở Việt Nam là quá độ lên Chủ nghĩa xã hội khi chưa trải qua hình thái kinh tế - xã hội Tư bản chủ nghĩa, hay chưa có được một lực lượng sản xuất phát triển dưới Chủ nghĩa tư bản, thì giai cấp công nhân Việt Nam được xác định
có sứ mệnh lịch sử, thực hiện nhiệm vụ quan trọng nhất về kinh tế là tiến hành thành công sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, tạo một cơ sở vật chất kỹ thuật vững chắc cho Chủ nghĩa xã hội ra đời Quá trình này cần có những tác động tích cực, tự giác, sáng tạo từ mọi phía: Đảng, bản thân công nhân, nhân dân lao động… nhằm xây dựng được một giai cấp công nhân vững mạnh, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa, hướng tới mục tiêu chung: dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh
2 Nội dung sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Sứ mệnh lịch sử đó trong thời đại ngày nay
2.1 Giai cấp công nhân hiện nay
So với giai cấp công nhân truyền thống ở thế kỷ XIX thì giai cấp công nhân hiện nay vừa có những điểm tương đồng vừa có những điểm khác biệt, có những biến
Trang 9đổi mới trong điều kiện lịch sử mới Cần phải làm rõ những điểm tương đồng và khác biệt đó theo quan điểm lịch sử cụ thể của chủ nghĩa Mác Lênin để khẳng định những giá trị của chủ nghĩa mác-lênin Mặt khác, cần có những bổ sung, phát triển nhận thức mới về việc thực hiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân hiện nay.
2.1.1 Những điểm tương đối ổn định so với thế kỷ XIX
Giai cấp công nhân hiện nay vẫn đang là lực lượng sản xuất hàng đầu của xã hội hiện đại Họ là chủ thể của quá trình sản xuất công nghiệp hiện đại mang tính xã hội hóa ngày càng cao, ở các nước phát triển, có 1 tỷ lệ trận giữa sự phát triển của giai cấp công nhân với sự phát triển kinh tế Lực lượng lao động bằng phương thức công nghiệp chiếm tỷ lệ cao ở mức tuyệt đối ở những nước quá trình độ phát triển cao về kinh tế Đó là những nước công nghiệp phát triển cũng vì thế, đa số các nước đang phát triển hiện nay đều thực hiện chiến lược công nghiệp hóa nhằm đẩy mạnh tốc độ, bộ chất lượng và quy mô phát triển công nghiệp hóa vẫn là cơ sở khách quan
để giai cấp công nhân hiện đại phát triển mạnh mẽ cả về số lượng và chất lượng
Cũng giống như thế kỷ XIX, ở các nước tư bản chủ nghĩa hiện nay, công nhân vẫn bị giai cấp tư sản và chủ nghĩa tư bản bóc lột giá trị thặng dư quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa với chế độ sở hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa sản sinh ra tình trạng bác hợp này vẫn tồn tại thực tế đó cho thấy xung đột về lợi ích cơ bản giữa giai cấp tư sản
và giai cấp công nhân giữa tư bản và lao động vẫn tồn tại, vẫn là nguyên nhân cơ bản, sâu xa của đấu tranh giai cấp trong xã hội hiện đại ngày nay Phong trào cộng sản và công nhân ở nhiều nước vẫn luôn là lực lượng đi đầu trong các công cuộc đấu tranh
vì hòa bình, hợp tác và phát triển, vì dân sinh, dân chủ, của tiến bộ xã hội và chủ nghĩa xã hội
Từ những điểm tương đồng đó của công nhân hiện đại so với công nhân thế kỷ XIX, có thể khẳng định: lý luận về sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân trong chủ nghĩa mác-lênin vẫn mang giá trị khoa học và cách mạng vẫn có ý nghĩa thực tiễn to lớn, chỉ đạo cuộc đấu tranh cách mạng hiện nay của công nhân, phong trào công nhân
và quần chúng lao động, chống chủ nghĩa tư bản và lựa chọn con đường xã hội chủ nghĩa trong sự phát triển của thế giới ngày nay
2.1.2 Những biến đổi và khác biệt của giai cấp công nhân hiện đại
Trang 10Xu hướng trung lưu hóa gia tăng:
Trong bối cảnh toàn cầu hóa chủ nghĩa tư bản đã có một số điều chỉnh nhất định về phương thức quản lý, ý các biện pháp điều hòa mâu thuẫn xã hội Điều này đang tác động hai mặt và giai cấp công nhân một bộ phận công nhân đã tham gia vào
sở hữu tư liệu sản xuất xã hội thông qua chế độ cổ phần hóa về mặt hình thức họ không còn là vô sản nữa mà có thể được trung lưu hóa về mức sống, nhưng về thực chất ở các nước tư bản, in do không chiếm được tỷ lệ sở hữu cao nên quá trình sản xuất và phân chia lợi nhuận vẫn bị phụ thuộc vào những cổ đông lớn Việt Nam và lao động vẫn là nhân tố quyết định mức thu nhập, để của công nhân hiện đại Quyền định đoạt quá trình sản xuất, quyết định cơ chế phân phối lợi nhuận vẫn thuộc về giai cấp
tư sản
Cần hiểu rằng, khi sở hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa về tư liệu sản xuất vẫn tồn tại thì những thành quả khoa học công nghệ, trình độ kinh tế tri thức về những điều chỉnh về thể chế quản lý kinh tế xã hội trước tiên vẫn là công cụ để bóc lột giá trị thặng dư Giai cấp công nhân vẫn bị bóc lột nặng nề bởi các chủ thể mới trong toàn cầu hóa như các tập đoàn xuyên quốc gia, nhà nước của các nước tư bản phát triển và giai cấp giữ vững vai trò lãnh đạo, Đảng Cộng sản- đội Tiên Phong của giai cấp công nhân Nêu vai trò cầm quyền trong quá trình xây dựng Chủ nghĩa Xã hội ở một quốc gia
Từ khi Nhà nước xã hội chủ nghĩa đầu tiên ra đời, Nhà nước Xô Viết, giai cấp công nhân và đội tiên phong của mình đã trở thành giai cấp lãnh đạo giành chính quyền và xây dựng nhà nước xã hội chủ nghĩa ở các quốc gia đi lên chủ nghĩa xã hội
ở Liên Xô và Đông Âu trước đây và ở các nước xã hội chủ nghĩa hiện nay (Việt Nam, Trung Quốc…)
Trong bối cảnh mới của toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế về cách mạng công nghiệp thế hệ mới 4.0, công nhân hiện đại cũng tăng nhanh về số lượng thay đổi lớn
về cơ cấu trong nền sản xuất hiện đại Cơ cấu xã hội, cơ cấu nghề nghiệp, cơ cấu thu nhập giữa các bộ phận công nhân rất khác nhau trên phạm vi toàn cầu cũng như trong mỗi quốc gia
2.2 Thực hiện sứ mệnh lịch sử giai cấp công nhân trên thế giới hiện nay