NHÓM 3 nội DUNG TIỂU LUẬN tư PHÁP

MỞ ĐẦUNếu như trước đây, để bảo vệ chủ quyền của mỗi quốc gia, tòa án các nước sẽ ngay lập tức loại trừ khả năng công nhận và thi hành bản án của một tòa án nước khác thì hiện nay, việc

HỌC VIỆN NGOẠI GIAO KHOA LUẬT QUỐC TẾ

TIỂU LUẬN

Đề tài: Công nhận, thi hành phán quyết trọng tài nước ngoài tại Việt Nam

và kinh nghiệm từ Singapore

BỘ MÔN : TƯ PHÁP QUỐC TẾ GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN : LÝ VÂN ANH

NHÓM : NHÓM 3 LỚP : LQT47A1 SINH VIÊN THỰC HIỆN : LÊ HỮU BẰNG, LQT47A1-0313

ĐỖ NGỌC ÁNH, LQT47A1- 0310

TẠ HÀ LINH, LQT47A1-0332

HÀ NỘI, 23/4/2022

MỤC LỤC

PHẦN I MỞ ĐẦU……… 1

PHẦN II NỘI DUNG NGHIÊN CỨU………1

1 GIỚI THIỆU VỀ TRỌNG TÀI……… 1

2 MỘT SỐ KINH NGHIỆM TỪ CÁC CÔNG ƯỚC VÀ QUỐC GIA……… 1

2.1 Một số quy định liên quan đến công nhận và thi hành quyết định trọng tài nước ngoài trong các công ước quốc tế……… 1

2.1.1 Quy định của Công ước New York năm 1958……… 1

2.1.2 Quy định của Luật Mẫu……….2

2.2 Những kinh nghiệm từ Singapore……… 2

2.2.1 So sánh một số quy định của Việt Nam và Singapore……… 2

a Điều kiện công nhận và thi hành……… 2

b Áp dụng công ước New York……… 3

c Áp dụng Luật Mẫu……… 3

d Từ chối phán quyết……… 3

2.2.2 Trường hợp thực tế cụ thể: AJU v AJT……… 4

3 LIÊN HỆ VÀ BÀI HỌC VỚI VIỆT NAM……… 4

PHẦN III KẾT LUẬN……….5

PHẦN IV PHỤ LỤC……… 6

PHẦN V TÀI LIỆU THAM KHẢO……… 7

PHẦN I MỞ ĐẦU

Nếu như trước đây, để bảo vệ chủ quyền của mỗi quốc gia, tòa án các nước sẽ ngay lập tức loại trừ khả năng công nhận và thi hành bản án của một tòa án nước khác thì hiện nay, việc công nhận, thi hành phán quyết trọng tài, bản án tòa án nước ngoài được xem là thúc đẩy sự thống nhất, hài hòa pháp lý Từ thực tiễn đó, nhóm em xin phép lựa chọn đề tài “Công nhận và thi hành phán quyết trọng tài tại Việt Nam và kinh nghiệm từ Singapore” để tìm hiểu Dựa vào thực tiễn và từ kiến thức đã học cũng như những hiểu biết của nhóm, trong bài viết này, chúng em muốn đề cập đến những quy định về công nhận và thi hành phán quyết nước ngoài của hai quốc gia là Singapore và Việt Nam Cùng với phương pháp nghiên cứu so sánh, chúng em cũng đưa ra những bất cập trong luật pháp và bài học quý giá cho Việt Nam để pháp luật nước nhà có thể ngày càng hoàn thiện hơn

PHẦN II NỘI DUNG NGHIÊN CỨU

1 GIỚI THIỆU VỀ TRỌNG TÀI

Ở Việt Nam, Trọng tài nước ngoài là Trọng tài được thành lập theo quy định của pháp luật trọng tài nước ngoài do các bên thỏa thuận lựa chọn để tiến hành giải quyết tranh chấp ở ngoài lãnh thổ Việt Nam hoặc trong lãnh thổ Việt Nam [1] Trọng tài là phương thức giải quyết tranh chấp có tính chất tài phán phi nhà nước (phi chính phủ) do các đương sự thỏa thuận lựa chọn để giải quyết các tranh chấp thương mại Trọng tài chính là bên trung gian thứ ba được các bên tranh chấp chọn ra để giúp các bên giải quyết những xung đột, bất đồng giữa họ trên cơ sở đảm bảo quyền tự định đoạt của các bên Phương thức trọng tài bắt nguồn từ sự thỏa thuận của các bên trên cơ sở tự nguyện Để đưa tranh chấp ra trọng tài giải quyết, các bên phải có thỏa thuận trọng tài Trong phương thức trọng tài, sau khi xem xét sự việc, trọng tài có thể đưa ra phán quyết có giá trị cưỡng chế thi hành đối với các bên Số liệu thống kê gần đây cho thấy, tỷ lệ không công nhận phán quyết của trọng tài nước ngoài tại Việt Nam còn ở mức cao [2] (công nhận và thi hành chỉ 49%), ảnh hưởng đến hiệu quả giải quyết tranh chấp bằng trọng tài

2 MỘT SỐ KINH NGHIỆM TỪ CÁC CÔNG ƯỚC VÀ QUỐC GIA

2.1 Một số quy định liên quan đến công nhận và thi hành quyết định trọng tài nước ngoài trong các công ước quốc tế

2.1.1 Quy định của Công ước New York năm 1958

Với mong muốn thiết lập một cơ chế công nhận và cho thi hành đơn giản, hiệu quả, về cơ bản các phán quyết của trọng tài nước ngoài sẽ được công nhận và cho

1

thi hành tại các quốc gia là thành viên của Công ước Công ước xác định những nguyên tắc chính trong quá trình công nhận và cho thi hành phán quyết của trọng tài nước ngoài [3] Bên cạnh đó, Công ước cũng đề ra một số trường hợp mà căn

cứ theo đó, quốc gia thành viên có thể từ chối công nhận và và cho thi hành phán quyết của trọng tài của quốc gia thành viên khác [4] Như vậy, Công ước quy định rất rõ các nguyên tắc và các căn cứ từ chối công nhận và cho thi hành phán quyết của trọng tài nước ngoài, tạo điều kiện thuận lợi để các quốc gia thành viên thực thi Công ước một cách có hiệu quả nhất

2.1.2 Quy định của Luật Mẫu

Uỷ ban Liên Hợp Quốc về Luật thương mại quốc tế (viết tắt tiếng Pháp là CNUDCI, tiếng Anh là UNCITRAL) thông qua Luật Mẫu về Trọng tài Thương mại quốc tế ngày 21 tháng 06 năm 1985 nhằm mục đích hướng dẫn các quốc gia khi xây dựng luật nội địa về trọng tài quốc tế của mình Khác với Công ước chỉ quy định về hai hoạt động là thi hành thỏa thuận trọng tài và công nhận và cho thi hành phán quyết trọng tài, các quy định của Luật Mẫu bao gồm toàn bộ quá trình

tố tụng trọng tài Công nhận và cho thi hành phán quyết trọng tài được quy định tại Điều 35 và các căn cứ từ chối công nhận và cho thi hành quy định tại Điều 36 Luật Mẫu Có thể thấy, phạm vi áp dụng áp dụng của Luật Mẫu là rộng hơn Công ước Luật Mẫu không quy định về thời hạn công nhận và cho thi hành phán quyết trọng tài và bổ sung một quy định về việc tòa án nơi công nhận hoặc thi hành có thể hoãn việc ra quyết định nếu có đơn yêu cầu hủy hoặc đình chỉ phán quyết trọng tài tại quốc gia nơi phán quyết được tuyên

2.2 Những kinh nghiệm từ Singapore

2.2.1 So sánh một số quy định của Việt Nam và Singapore

a Điều kiện công nhận và thi hành

Pháp luật Việt Nam xem xét công nhận và cho thi hành tại Việt Nam các phán quyết của Trọng tài nước ngoài mà nước đó và Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam cùng là thành viên của điều ước quốc tế về công nhận và cho thi hành phán quyết của Trọng tài nước ngoài hoặc trên cơ sở nguyên tắc có đi có lại Phán quyết đó được xem xét công nhận và cho thi hành tại Việt Nam là phán quyết cuối cùng của Hội đồng trọng tài giải quyết toàn bộ nội dung vụ tranh chấp, chấm dứt

tố tụng trọng tài và có hiệu lực thi hành Trọng tài nước ngoài, phán quyết của Trọng tài nước ngoài quy định được xác định theo quy định của Luật trọng tài thương mại của Việt Nam [5]

Singapore áp dụng bảo lưu có đi có lại, quy định rằng Công ước chi áp dụng với việc công nhận và cho thi hành phán quyết tuyên tại quốc gia thành viên Công ước New York mà không phải là Singapore Công nhận và cho thi hành phán quyết trọng tài nước ngoài được tuyên tại quốc gia thành viên Công ước quy định rằng “Một phán quyết nước ngoài có thể được thi hành tại Tòa án bằng việc khởi kiện hoặc với cùng cách thức như phán quyết cho một trọng tài viên tuyên tại Singapore mà có thể thi hành theo Điều 19”[6] Singapore quy định chỉ những quyết định hay bản án chung thẩm của tòa án nước ngoài có thẩm quyền đối với nội dung vụ tranh chấp mới được xem xét công nhận và cho thi hành ở Singapore [7]

b Áp dụng công ước New York

Việt Nam đã nội luật hóa các quy định của Công ước thể hiện tại BLTTDS năm

2015 [8] Việt Nam đã ký kết 18 điều ước quốc tế song phương với các nước khác

về tương trợ tư pháp đều có đề cập đến việc công nhận bản án của tòa án cũng như phán quyết của trọng tài [9]

Đối với Singapore, Công ước New York được áp dụng trong luật trọng tài quốc

tế 2002 (IAA) với một số ví dụ có thể kể đến như: Điều 31 liệt kê các căn cứ từ chối việc thi hành phản ánh chính xác các căn cứ quy định tại Điều V Công ước New York, các Điều 27-31 áp dụng các nguyên tắc của Công ước New York với các phán quyết được tuyên tại quốc gia thành viên Công ước…

c Áp dụng Luật Mẫu

Việt Nam đã tích cực tham gia một số Công ước quốc tế, áp dụng nhiều luật mẫu, quy tắc do UNCITRAL xây dựng, qua đó giúp xây dựng hoàn thiện hệ thống pháp luật của Việt Nam về thương mại [10] Như vậy có nghĩa, Luật Mẫu chưa đóng vai trò quan trọng

Luật Mẫu cũng được Singapore áp dụng trong luật trọng tài quốc tế 2002 (IAA), phần thứ 8 của Luật Mẫu, Chương IV A của Luật Mẫu, bao gồm các quy định tại Điều 17H và I không được áp dụng

d Từ chối phán quyết

Bản án, Quyết định Dân sự của Tòa án Nước ngoài không đáp ứng được một trong các điều kiện để được công nhận quy định tại điều ước quốc tế mà Cộng hòa

Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam là thành viên Bên phải thi hành hoặc người đại diện hợp pháp của bên đó đã vắng mặt tại phiên tòa của Tòa án Nước ngoài do không được triệu tập hợp lệ hoặc văn bản của Tòa án Nước ngoài không được tống đạt cho họ trong một thời hạn hợp lý theo quy định của pháp luật của nước có Tòa án

3

Nước ngoài đó để họ thực hiện quyền tự bảo vệ Tòa án Nước ngoài đã ra Bản án, Quyết định không có thẩm quyền giải quyết vụ việc dân sự đó [11]

Việc giải thích các quy định của Công ước New York về các căn cứ từ chối công nhận quy định tại Điều V, các tòa án của Singapore có cách tiếp cận rất nghiêm ngặt và chỉ có một vài vụ việc thi hành bị từ chối Các lý do để từ chối công nhận và thi hành một bản án của tòa án nước ngoài có thể là trái công lý, trái với một bản án nội địa đã có trước đó, vi phạm trật tự công của Singapore hoặc có gian dối trong quá trình tố tụng tại nước ngoài

2.2.2 Trường hợp thực tế cụ thể: AJU v AJT

Trong AJU v AJT, một tranh chấp đã phát sinh liên quan đến việc chấm dứt

hợp đồng sớm giữa các bên, liên quan đến việc tổ chức một giải đấu quần vợt ở Bangkok Hợp đồng quy định các tranh chấp được giải quyết bằng trọng tài ở Singapore theo Quy tắc Trọng tài UNCITRAL [12] Trong quá trình tranh chấp, AJU đã khiếu nại lên cơ quan công tố Thái Lan rằng nhiều đơn vị liên kết với AJT

đã giả mạo tài liệu để khiến AJU ký kết hợp đồng Trong nỗ lực giải quyết tranh chấp, các bên đã ký một thỏa thuận, theo đó AJU đồng ý ngừng các thủ tục tố tụng hình sự và trả một khoản phí cho AJT theo phương thức giải quyết Đổi lại, AJT đồng ý chấm dứt trọng tài Thỏa thuận dàn xếp được điều chỉnh bởi luật pháp Singapore AJU đã rút đơn khiếu nại một cách hợp lệ dẫn đến lệnh ngừng hoạt động đối với cáo buộc gian lận và lệnh không truy tố đối với cáo buộc giả mạo Tuy nhiên, AJT từ chối chấm dứt thủ tục trọng tài Ủy ban trọng tài nhận thấy rằng thỏa thuận giải quyết là hợp pháp theo luật của Thái Lan và việc phân xử đã được chấm dứt theo quy định của nó AJT đã nộp đơn lên Tòa án Cấp cao Singapore để gạt quyết định này sang một bên, cơ sở rằng: Thỏa thuận dàn xếp là bất hợp pháp theo luật tại nơi thực hiện (ví dụ: Thái Lan); việc thực thi một thỏa thuận như vậy sẽ mâu thuẫn với chính sách công của Singapore [13] Tòa án Tối cao ủng hộ AJT và AJU đã kháng cáo lại quyết định này Phán quyết của Tòa án cấp phúc thẩm củng cố quy tắc chung rằng các tòa án sẽ chỉ dành một phán quyết trọng tài trong những trường hợp rất hạn chế và sẽ tôn trọng quyền tự chủ của thủ tục trọng tài và tính cuối cùng của phán quyết trọng tài, ngay cả khi đối mặt với các cân nhắc về chính sách công

3 LIÊN HỆ VÀ BÀI HỌC VỚI VIỆT NAM

Bộ luật Tố tụng Dân sự đã bổ sung quy định cho phép Tòa án quyết định áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời bắt giữ tàu bay để bảo đảm giải quyết vụ án dân

sự [14] Tuy nhiên, quy định này mới dừng lại ở phạm vi các vụ án đang được giải

quyết tại Tòa án Việt Nam Pháp luật trọng tài của Singapore đã có cơ chế Trọng tài viên khẩn cấp [15], một số nước thậm chí cho phép Tòa án áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời tiền tố tụng trong một số trường hợp thực sự cấp thiết Vì vậy, Việt Nam nên xem xét bổ sung các quy định, hướng dẫn cho phép áp dụng hoặc

hỗ trợ thi hành các biện pháp khẩn cấp tạm thời tiền tố tụng được ban hành bởi tòa

án nước ngoài và trọng tài nước ngoài để đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của các bên

Căn cứ vi phạm các nguyên tắc cơ bản của pháp luật Việt Nam còn chưa rõ ràng và không tương thích với Công ước New York Do đó, cần xem xét việc sửa đổi hay giải thích căn cứ này theo hướng tiếp cận với khái niệm pháp lý quốc tế -Trật tự công để bảo vệ hữu hiệu chủ quyền và an ninh quốc gia và phù hợp với trách nhiệm và nghĩa vụ pháp lý của Việt Nam theo các điều ước quốc tế mà Việt Nam đã ký kết và gia nhập hoặc các nguyên tắc được thừa nhận rộng rãi về lẽ công bằng và công lý trong pháp luật quốc tế

Tòa án Việt Nam đã và đang gặp nhiều khó khăn trong việc áp dụng, giải thích

và chứng minh, cũng như không thể vận dụng việc áp dụng tương tự pháp luật trong một số trường hợp Chính vì vậy, nâng cao năng lực thẩm phán, kĩ năng xét

xử, nâng cao chương trình đào tạo là một trong những ưu tiên hàng đầu, tạo tiền

đề cho việc hài hòa hóa tư pháp quốc tế trong lĩnh vực công nhận và cho thi hành phán quyết của trọng tài nước ngoài

PHẦN III KẾT LUẬN

Với xu hướng phát triển kinh tế gắn liền với hợp tác giữa các đối tác đến từ nhiều quốc gia khác nhau, việc xảy ra tranh chấp và giải quyết tranh chấp ở trọng tài quốc tế cũng như tòa án quốc gia khác là không thể tránh khỏi Nếu không có

cơ chế thông thoáng tạo điều kiện cho việc công nhận và cho thi hành phán quyết trọng tài, bản án của tòa án nước ngoài thì việc giải quyết tranh chấp sẽ không còn

ý nghĩa Các bên tranh chấp sẽ mất lòng tin vào việc tiến hành thủ tục tố tụng một cách minh bạch, hợp pháp vì họ không thể biết liệu kết quả của quá trình tố tụng tốn kém, lâu dài mình theo đuổi có được xem xét cho công nhận và thi hành một cách công bằng và khách quan hay không Vì lẽ đó, vô hình chung rào cản trong việc công nhận thi hành sẽ dẫn đến những khó khăn cho sự phát triển kinh tế, trước hết là giữa các nước trong khu vực khi hợp tác kinh tế

5

PHẦN IV PHỤ LỤC [1] Khoản 11 Điều 3 Luật Trọng tài Thương Mại 2010

[2] Bộ Tư Pháp, 2019, CSDL CÔNG NHẬN VÀ CHO THI HÀNH BẢN ÁN,

QUYẾT ĐỊNH CỦA TÒA ÁN NƯỚC NGOÀI, PHÁN QUYẾT CỦA TRỌNG

https://moj.gov.vn/tttp/Pages/dlcn-va-th-tai-Viet-Nam.aspx?fbclid=IwAR1wTsvb5 Sl_61pjUiNMLqyP3XoWsNlzAi_GgZCsp1D44t0a8Rl5eF4pqAM

[3]Thứ nhất, Các quốc gia thành viên Công ước thừa nhận giá trị hiệu lực của một

thỏa thuận trọng tài bằng văn bản, đồng thời đảm bảo các tòa án của họ sẽ từ chối thụ lý vụ kiện trong trường hợp các bên tranh chấp đã có một thỏa thuận trọng tài; Thứ hai, Các quốc gia thành viên đảm bảo việc công nhận và cho thi hành trên lãnh thổ của quốc gia mình một phán quyết của trọng tài đã được tuyên trên lãnh thổ quốc gia thành viên khác; Thứ ba, Các quốc gia thành viên không được có sự phân biệt đối xử giữa công nhận và thi hành phán quyết của trọng tài nước ngoài

so với phán quyết của trọng tài trong nước; Thứ tư, Công ước không loại trừ quyền được áp dụng các quy định có lợi hơn đối với việc công nhận và cho thi hành phán quyết của trọng tài được quy định trong các điều ước quốc tế khác hoặc pháp luật quốc gia

[4] Nhóm 1: Các trường hợp mà người phải thi hành có nghĩa vụ chứng minh: (i) các bên không có năng lực thỏa thuận trọng tài hoặc thỏa thuận trọng tài vô hiệu; (ii) vi phạm thủ tục thông báo hoặc không thể trình bày vụ việc; (iii) phán quyết vượt khỏi yêu cầu khởi kiện; (iv) vi phạm thủ tục tố tụng trọng tài; (v) phán quyết chưa có hiệu lực pháp luật hoặc bị đình chỉ, bị hủy theo pháp luật hoặc cơ quan

có thẩm quyền của nước nơi phán quyết được tuyên Nhóm 2: Các trường hợp tòa

án tự xem xét để ra quyết định từ chối công nhận và cho thi hành: (i) đối tượng tranh chấp theo pháp luật của nước có yêu cầu công nhận và cho thi hành không được giải quyết bằng trọng tài; (ii) việc công nhận và cho thi hành là trái với trật

tự công cộng của nơi công nhận và cho thi hành phán quyết.

[5] Khoản 12 Điều 3 Luật Trọng tài Thương mại 2010

[6] Khoản 1 Điều 27 Luật Trọng Tài quốc tế IAA

[7] Khoản 1 Điều 29 Luật Trọng tài quốc tế IAA

[8] Điều 416 - 419 Phần thứ bảy (Chương XXXV và Chương XXXVII): Thủ tục

công nhận và cho thi hành tại Việt Nam bản án, quyết định dân sự của Tòa án nước ngoài, công nhận và cho thi hành phán quyết của Trọng tài nước ngoài của BLTTDS năm 2015

[9] Phụ lục: Bộ Ngoại giao, Cổng thông tin điện tử về công tác lãnh sự

<http://lanhsuvietnam.gov.vn/Lists/BaiViet/B%C3%A0i%20vi%E1%BA%BFt/Di

spForm.aspx?List=dc7c7d75-6a32-4215-afeb-47d4bee70eee&ID=414

[10] http://uk.practicallaw.com/4-619-4293

[11] Điều 440 của Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015

[12] AJU v AJT [2011] SGCA 41

[13] Điều 34 (2) (b) (ii) của Luật Mẫu, mục 3 (1) của Đạo luật Trọng tài Quốc tế

Singapore

[14] Điều 131 Bộ luật Tố tụng Dân sự 201

[15] Mục 12A của Đạo Luật trọng tài quốc tế Singapore

PHẦN V TÀI LIỆU THAM KHẢO Tài liệu tiếng Việt:

1 Nguyễn Mạnh Dũng (2020), Báo cáo đánh giá, so sánh quy định của pháp luật Việt Nam về công nhận và cho thi hành phán quyết trọng tài với Luật Mẫu UNCITRAL, đề xuất khả năng áp dụng Luật Mẫu tại Việt Nam

2 Tòa án nhân dân tối cao (2018), Chuyên đề: Công nhận và cho thi hành phán quyết của Trọng tài nước ngoài tại Việt Nam, tài liệu tập huấn trực tuyến ngày 25/6/2018 của Tòa án nhân dân tối cao, tr.2.

Tài liệu tiếng nước ngoài:

3 Geogre A Bermann, 2017, Recognition and Enforcement of Foreign Arbitral Awards: The Interpretation and Application of the New York Convention by National Courts

4 H Kronke, P Nacimiento, D Otto - 2010, Recognition and enforcement of foreign arbitral awards: a global commentary on the New York Convention

5 Sameer Sattar (2011), Enforcement of arbitral awards and public policy: same concept, different approach?, từ https://www.ela.law

6 Paul Stothard, Alexa Biscaro (2018), Public policy as a bar to

https://www.nortonrosefulbright.com

7 Nivedita Chandrakanth Shenoy (2018), Public policy under article V(2)(b) of the New York Convention: Is there a transnational standard?,

7