(TIỂU LUẬN) từ nội dung và ý nghĩa phương pháp luận của cặp phạm trù “nguyên nhân và kết quả”, hãy vận dụng để nhận thức và giải quyết một vấn đề của thực tiễn

Khái niệm nguyên nhân và kết quả - Phạm trù nguyên nhân và kết quả phản ánh mối quan hệ hình thành của các sự vật, hiện tượng trong hiện thực khách quan.. - Nguyên nhân là phạm trù chỉ s

BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

BÀI TẬP NHÓM

MÔN: TRIẾT HỌC

Chủ đ ề : Từ nội dung và ý nghĩa phương pháp luận của cặp phạm

trù: “nguyên nhân và kết quả”, hãy vận dụng để nhận thức và giải quyết một vấn đề của thực tiễn.

Vấn đề : Nguyên nhân và kết quả của nạn chặt phá rừng tại Việt

Nam hiện nay

LỚP: 4602 NHÓM 2

BIÊN BẢN ĐÁNH GIÁ MỨC ĐỘ THAM GIA

VÀ KẾT QUẢ THAM GIA LÀM BÀI TẬP NHÓM

I Kế hoạch làm việc

Sau khi nhận được đề bài của bộ môn, nhóm trưởng tổ chức một buổi họp bàn

về đề tài, trong buổi họp ngày hôm đó các thành viên trong nhóm sẽ nêu ra đề tài mong muốn thực hiện rồi các thành viên khác cho ý kiến Sau khi thống nhất được đề tài, nhóm trưởng xây dựng hệ thống cấu trúc bài rồi gửi lên nhóm để nhận góp ý của các thành viên khác Chốt được cấu trúc, nhóm trưởng chia

nhiệm vụ từng phần nhỏ cho các thành viên và giao hạn 1 tuần để mọi người hoàn thành Hết 1 tuần, các thành viên nộp bài và gộp thành 1 bài hoàn chỉnh Sau đó nhóm trưởng tạo 1 bài Google docs chung để mọi người có thể tham gia chỉnh sửa cùng nhau Sau khi chỉnh sửa, nhóm trưởng hoàn thiện bảng đánh giá

và nộp bài

II Bảng đánh giá

Đánh giá của

tên

Đánh giá của giáo viên

GV

ký tên

1. 460213 Dương Tiến Đạt X

3. 460214 Nguyễn Hoàng Đạt X

5. 460212 Hoàng Thị Duyên X

6. 460211 Nguyễn Ngọc Duy X

9. 460220 Trương Minh Hằng X

Kết quả điểm bài viết _

- GV thứ nhất chấm: _ Hà Nội, ngày 12 tháng 1 năm

2022

- GV thứ hai chấm: _ GIÁO VIÊN NHÓM

TRƯỞNG

Kết quả điểm thuyết trình: _

- GV cho thuyết trình: _ Dương Tiến Đạt Điểm kết luận cuối cùng: _

- GV đánh giá cuối cùng: _

I MỞ ĐẦU

1 Thông tin

Chủ đề: Từ nội dung và ý nghĩa phương pháp luận của cặp phạm trù :

“nguyên nhân và kết quả”, hãy vận dụng để nhận thức và giải quyết một vấn đề của thực tiễn.

Thành viên nhóm:

- Dương Tiến Đạt ( Nhóm trưởng ) - 460213

- Nguyễn Hoàng Đạt - 460214

- Phạm Hồng Đức - 460215

- Trần Văn Đức - 460216

- Hoàng Thị Duyên - 460212

- Nguyễn Ngọc Duy - 460211

- Quách Thu Hà - 460218

- Vũ Quỳnh Hà - 460219

- Trương Minh Hằng - 460220

- Vũ Lâm Giang - 460217

2 Lý do chọn đề tài:

Triết học là hệ luận thống lý chung nhất của con người về thế giới, về bản thân con người và vị trí của con người trong thế giới đó Và cũng có quan niệm rằng Triết học là khoa học của các khoa học Địa lí học là một khoa học, có thể nói vừa là khoa học tự nhiên vừa là khoa học xã hội Nên triết học cũng có mối quan hệ mật thiết và không thể tách rời khỏi chuyên ngành Địa lý Hiểu được mối liên hệ này và hiểu được sự thống nhất giữa lý luận, giữa nguyên tắc

phương pháp luận sẽ giúp cho chúng ta rất nhiều trong quá trình học tập và nghiên cứu chuyên ngành Địa lý không những thế chúng ta còn vận dụng tốt Triết học vào trong thực tiễn nghiên cứu và trong đời sống xã hội Với lý do nêu trên, chúng tôi đã đi đến quyết định chọn đề tài “Cặp phạm trù nguyên nhân - kết quả của phép biện chứng duy vật”

Rừng được coi là Lá Phổi Xanh của Trái Đất, là nguồn sống xanh của con người Nhưng không phải ai cũng nghĩ tới điều đó Nạn chặt phá rừng ở Việt Nam đã diễn ra từ rất lâu, mức độ của tình trạng này ngày càng tăng cao trong cuộc sống hiện tại Nếu không có những biện pháp đúng đắn về bảo vệ rừng, môi trường sẽ bị thiệt hại trước mắt cũng như lâu dài Đồng thời sự phát triển

của đất nước cũng thiếu bền vững, kéo theo rất nhiều những hệ lụy khác mà chính con người chúng ta phải gánh chịu

Từ những tìm hiểu về nạn chặt phá rừng, nhóm 2 quyết định lựa chọn lý

giải vấn đề “Nội dung và ý nghĩa phương pháp luận của cặp phạm trù nguyên

nhân và kết quả và vận dụng cặp phạm trù này trong hoạt động thực tiễn về nạn chặt phá rừng ở Việt Nam hiện nay”

Do còn nhiều thiếu sót về kiến thức cũng như kĩ năng, nhóm 2 rất mong thầy cô sẽ thông cảm và hy vọng sẽ nhận được sự đóng góp ý kiến của thầy cô

để nhóm có thể hoàn thiện bài

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Việc nghiên cứu đề tài giúp chúng tôi có thêm điều kiện củng cố thêm kiến thức bản thân, tìm hiểu thêm nhiều kiến thức về chuyên ngành và Triết học

mà mình chưa rõ và chưa biết đến Đặc biệt, mục đích của đề tài là giúp chúng tôi tìm hiểu được phần nào mối quan hệ giữa Triết học và Xã hội thông qua nội dung Đồng thời, qua tìm hiểu nội dung đề tài rất giúp ích cho việc học tập và thêm kiến thức cho chúng tôi hiện tại và sau này.Chính vì vậy nhiệm vụ của bài tiểu luận tập trung vào giải quyết các vấn đề chính Trình bày những kiến thức

cơ bản về một trong những cặp phạm trù cơ bản của phép biện chứng duy vật thuộc bộ môn Triết học - cặp phạm trù Nguyên nhân – kết quả

- Thông qua nội dung cặp phạm trù Nguyên nhân - kết quả, liên hệ kiến thức thực tế của chuyên ngành để phân tích một vài vấn đề liên quan đến cặp phạm trù này Từ đó, có thể đánh giá, đề xuất, kiến nghị một vài giải pháp để khắc phục những mặt tiêu cực, thúc đẩy nó phát triển theo chiều hướng tốt hơn

4 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng của tiểu luận là Cặp phạm trù nguyên nhân và kết quả của phép biện chứng duy vật, về thực tiễn nạn chặt phá rừng ở Việt Nam

5 Kết cấu tiểu luận

Phần I: Lý luận chung về cặp phạm trù nguyên nhân và kết quả của phép biện chứng duy vật

III Tính chất mối liên hệ nguyên nhân - kết quả

Phần II: Liên hệ thực tiễn: Nạn chặt phá rừng tại Việt Nam

I Thực trạng của nạn chặt phá rừng tại Việt Nam

III Hậu quả của nạn chặt phá rừng tại Việt Nam

IV Giải pháp cho nạn chặt phá rừng tại Việt Nam

V Đánh giá quan hệ biện chứng giữa nguyên nhân và kết quả của nạn chặt phá rừng tại Việt nam

Phần III: Kết luận

II NỘI DUNG

Phần 1: LÍ LUẬN CHUNG VỀ CẶP PHẠM TRÙ NGUYÊN NHÂN VÀ KẾT QUẢ CỦA PHÉP BIỆN CHỨNG DUY VẬT

I Khái niệm nguyên nhân và kết quả

- Phạm trù nguyên nhân và kết quả phản ánh mối quan hệ hình thành của các sự vật, hiện tượng trong hiện thực khách quan

- Nguyên nhân là phạm trù chỉ sự tác động lẫn nhau giữa các mặt trong một

sự vật hoặc giữa các sự vật với nhau, gây ra một biến đổi nhất định nào đó Còn kết quả là phạm trù chỉ những biến đổi xuất hiện do tác động lẫn nhau giữa các mặt trong một sự vật hoặc giữa các sự vật với nhau gây ra

- Không nên hiểu nguyên nhân và kết quả nằm ở hai sự vật hoàn toàn khác nhau Chẳng hạn cho dòng điện là nguyên nhân của ánh sáng đèn; giai cấp vô sản là nguyên nhân của cuộc cách mạng vô sản Nếu hiểu nguyên nhân và kết quả như vậy sẽ dẫn đến chỗ cho rằng nguyên nhân của một sự vật, hiện tượng nào đấy luôn nằm ngoài sự vật, hiện tượng đó và cuối cùng nhất định sẽ phải thừa nhận rằng nguyên nhân của thế giới vật chất nằm ngoài thế giới vật chất, tức nằm ở thế giới tinh thần

- Cần phân biệt nguyên nhân với nguyên cớ và nguyên nhân với điều kiện Nguyên cớ và điều kiện không sinh ra kết quả, mặc dù nó xuất hiện cùng với nguyên nhân

- Thí dụ chất xúc tác chỉ là điều kiện để các chất hoá học tác động lẫn nhau tạo nên phản ứng hoá học Phép biện chứng duy vật khẳng định mối liên hệ nhân quả có tính khách quan, tính phổ biến, tính tất yếu Tính khách quan thể hiện ở chỗ: mối liên hệ nhân quả là cái vốn có của bản thân sự vật, không phụ thuộc vào ý thức của con người Dù con người biết hay không biết, thì các sự vật vẫn tác động lẫn nhau và sự tác động đó tất yếu gây nên biến đổi nhất định

- Con người chỉ phản ánh vào trong đầu óc mình những tác động và những biến đổi, tức là mối liên hệ nhân quả của hiện thực, chứ không sáng tạo ra mối liên hệ nhân quả của hiện thực từ trong đầu mình Tính phổ biến thể hiện ở chỗ: mọi sự vật, hiện tượng trong tự nhiên và trong xã hội đều có nguyên nhân nhất định gây ra Không có hiện tượng nào không có nguyên nhân, chỉ có điều là

nguyên nhân đó đã được nhận thức hay chưa mà thôi Không nên đồng nhất vấn

đề nhận thức của con người về mối liên hệ nhân quả với vấn đề tồn tại của mối liên hệ đó trong hiện thực.Tính tất yếu thể hiện ở chỗ: cùng một nguyên nhân nhất định, trong những điều kiện giống nhau sẽ gây ra kết quả như nhau Tuy nhiên trong thực tế không thể có sự vật nào tồn tại trong những điều kiện, hoàn cảnh hoàn toàn giống nhau Do vậy tính tất yếu của mối liên hệ nhân quả trên thực tế phải được hiểu là: Nguyên nhân tác động trong những điều kiện và hoàn cảnh càng ít khác nhau bao nhiêu thì kết quả do chúng gây ra càng giống nhau bấy nhiêu

II Quan hệ biện chứng giữa nguyên nhân và kết quả

1 Nguyên nhân sinh ra kết quả, xuất hiện trước kết quả

- Tuy nhiên không phải hai hiện tượng nào nối tiếp nhau về mặt thời gian cũng là quan hệ nhân quả Thí dụ, ngày kế tiếp đêm, mùa hè kế tiếp mùa xuân, sấm kế tiếp chớp, v.v., nhưng không phải đêm là nguyên nhân của ngày, mùa xuân là nguyên nhân của mùa hè, chớp là nguyên nhân của sấm,v.v Cái phân biệt quan hệ nhân quả với quan hệ kế tiếp về mặt thời gian là ở chỗ nguyên nhân và kết quả có quan hệ sản sinh ra nhau Nguyên nhân của ngày và đêm là

do sự quay của trái đất quanh trục Bắc - Nam của nó, nên ánh sáng mặt trời chỉ chiếu sáng được phần bề mặt trái đất hướng về phía mặt trời.Nguyên nhân của các mùa trong năm là do trái đất, khi chuyển động trên quỹ đạo, trục của nó bao giờ cũng có độ nghiêng không đổi và hướng về một phía,nên hai nửa cầu Bắc và Nam luân phiên chúc ngả về phía mặt trời, sinh ra các mùa Sấm và chớp đều do

sự phóng điện giữa hai đám mây tích điện trái dấu sinh ra Nhưng vì vận tốc ánh sáng truyền trong không gian nhanh hơn vận tốc tiếng động, do vậy chúng ta thấy chớp trước khi nghe thấy tiếng sấm

- Như vậy, không phải chớp sinh ra sấm Nguyên nhân sinh ra kết quả rất phức tạp, bởi vì nó còn phụ thuộc vào nhiều điều kiện và hoàn cảnh khác nhau Một kết quả có thể do nhiều nguyên nhân sinh ra Thí dụ,nguyên nhân của mất mùa có thể do hạn hán, có thể do lũ lụt, có thể do sâu bệnh, có thể do chăm bón không đúng kỹ thuật, v.v Mặt khác, một nguyên nhân trong những điều kiện khác nhau cũng có thể sinh ra những kết quả khác nhau Thí dụ, chặt phá rừng

có thể sẽ gây ra nhiều hậu quả như lũ lụt, hạn hán, thay đổi khí hậu của cả một vùng, tiêu diệt một số loài sinh vật, v.v., nếu nhiều nguyên nhân cùng tồn tại và tác động cùng chiều trong một sự vật thì chúng sẽ gây ảnh hưởng cùng chiều đến sự hình thành kết quả, làm cho kết quả xuất hiện nhanh hơn Ngược lại nếu những nguyên nhân tác động đồng thời theo các hướng khác nhau, thì sẽ cản trở

tác dụng của nhau, thậm chí triệt tiêu tác dụng của nhau Điều đó sẽ ngăn cản sự xuất hiện của kết quả

- Do vậy trong hoạt động thực tiễn cần phải phân tích vai trò của từng loại nguyên nhân, để có thể chủ động tạo ra điều kiện thuận lợi cho những nguyên nhân quy định sự xuất hiện của kết quả (mà con người mong muốn) phát huy tác dụng Thí dụ, trong nền kinh tế nhiều thành phần, hoạt động theo cơ chế thị trường, định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta hiện nay,mỗi thành phần kinh tế đều có vị trí nhất định đối với việc phát triển nền kinh tế chung Các thành phần kinh tế vừa tác động hỗ trợ nhau, vừa mâu thuẫn nhau, thậm chí còn cản trở nhau phát triển Muốn phát huy được tác dụng của các thành phần kinh tế để phát triển sản xuất, làm cho dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh, thì phải tạo điều kiện cho các thành phần kinh tế đều có điều kiện phát triển, trong đó thành phần kinh tế nhà nước phải đủ sức giữ vai trò chủ đạo, hướng các thành phần kinh tế khác hoạt động theo định hướng xã hội chủ nghĩa; phải tăng cường vai trò quản lý của Nhà nước đối với nền kinh tế bằng luật pháp, chính sách, v.v thích hợp Nếu không như vậy, nền kinh tế sẽ trở nên hỗn loạn và năng lực sản xuất của các thành phần kinh tế có thể triệt tiêu lẫn nhau

Do vậy phải tìm hiểu kỹ vị trí, vai trò của từng nguyên nhân

2 Nguyên nhân và kết quả có thể thay đổi vị trí cho nhau

- Điều này có nghĩa là một sự vật, hiện tượng nào đó trong mối quan hệ này

là nguyên nhân, nhưng trong mối quan hệ khác lại là kết quả và ngược lại Vì vậy, Ph.Ăngghen nhận xét rằng: Nguyên nhân và kết quả là những khái niệm chỉ

có ý nghĩa là nguyên nhân và kết quả khi được áp dụng vào một trường hợp riêng biệt nhất định Nhưng một khi chúng ta nghiên cứu trường hợp riêng biệt

ấy trong mối liên hệ chung của nó với toàn bộ thế giới, thì những khái niệm ấy lại gắn với nhau trong một khái niệm về sự tác động qua lại một cách phổ biến, trong đó nguyên nhân và kết quả luôn thay đổi vị trí cho nhau Chuỗi nhân quả

là vô cùng, không có bắt đầu và không có kết thúc Một hiện tượng nào đấy được coi là nguyên nhân hay kết quả bao giờ cũng ở trong một quan hệ xác định

cụ thể

- Trong những quan hệ xác định, kết quả do nguyên nhân sinh ra, nhưng sau khi xuất hiện, kết quả lại có ảnh hưởng trở lại đối với nguyên nhân Sự ảnh hưởng đó có thể diễn ra theo hai hướng: Thúc đẩy sự hoạt động của nguyên nhân (hướng tích cực), hoặc cản trở sự hoạt động của nguyên nhân (hướng tiêu cực) Thí dụ, trình độ dân trí thấp do kinh tế kém phát triển, ít đầu tư cho giáo dục Nhưng dân trí thấp lại là nhân tố cản trở việc áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất, vì vậy lại kìm hãm sản xuất phát triển Ngược lại, trình độ dân trí cao là kết quả của chính sách phát triển kinh tế và giáo dục đúng đắn

Đến lượt nó, dân trí cao lại tác động tích cực đến sự phát triển kinh tế và giáo dục

III Tính chất của mối liên hệ nguyên nhân – kết quả

Phép biện chứng duy vật khẳng định mối liên hệ nhân quả có tính khách quan, tính phổ biến, tính tất yếu:

⮚ Tính khách quan thể hiện ở chỗ: mối liên hệ nhân quả là cái vốn có của

bản thân sự vật không phụ thuộc và ý thức của con người Dù con người biết hay không biết, thì các sự vật vẫn tác động lẫn nhau và sự tác động đó tất yếu gây nên biến đổi nhất định

⮚ Tính phổ biến thể hiện ở chỗ: mọi sự vật, hiện tượng trong tự nhiên và

trong xã hội đều có nguyên nhân nhất định gây ra Không có hiện tượng nào không có nguyên nhân, chỉ có điều là nguyên nhân đó đã được nhận thức hay chưa mà thôi

⮚ Tính tất yếu thể hiện ở chỗ: cùng một nguyên nhân nhất định, trong

những điều kiện giống nhau sẽ gây ra kết quả như nhau Tuy nhiên, trong thực

tế không thể có sự vật nào tồn tại trong những điều kiện, hoàn cảnh hoàn toàn giống nhau Do vậy, tính tất yếu của mối liên hệ nhân quả phải được hiểu là: Nguyên nhân tác động trong những điều kiện, hoàn cảnh càng ít khác nhau bao nhiêu thì kết quả do chúng gây ra càng giống nhau bấy nhiêu

IV Ý nghĩa phương pháp luận:

Từ việc phát hiện mối quan hệ biện chứng giữa nguyên nhân và kết quả, Triết học Mác-Lênin nêu ra một số ý nghĩa phương pháp luận cho mối quan hệ này để ứng dụng vào thực tiễn và tư duy, cụ thể là:

- Mối liên hệ nhân quả có tính khách quan và tính phổ biến, nghĩa là không

có sự vật, hiện tượng nào trong thế giới vật chất lại không có nguyên nhân Nhưng không phải con người có thể nhận thức ngay được mọi nguyên nhân Nhiệm vụ của nhận thức khoa học là phải tìm ra nguyên nhân của những hiện tượng trong tự nhiên, xã hội và tư duy để giải thích được những hiện tượng đó Muốn tìm nguyên nhân phải tìm trong thế giới hiện thực, trong bản thân các sự vật, hiện tượng tồn tại trong thế giới vật chất chứ không được tưởng tượng ra từ trong đầu óc của con người, tách rời thế giới hiện thực

“Hoạt động của con người là hòn đá thử vàng của tính nhân quả”- Ph.Ăng-ghen

- Vì nguyên nhân luôn có trước kết quả nên muốn tìm nguyên nhân của một hiện tượng nào đấy cần tìm trong những sự kiện những mối liên hệ xảy ra trước khi hiện tượng đó xuất hiện

- Một kết quả có thể do nhiều nguyên nhân sinh ra Những nguyên nhân này có vai trò khác nhau đối với việc hình thành kết quả Vì vậy trong hoạt động thực tiễn chủ thể cần phân loại các nguyên nhân, tìm ra nguyên nhân cơ bản, nguyên nhân chủ yếu, nguyên nhân bên trong, nguyên nhân bên ngoài, nguyên nhân chủ quan, nguyên nhân khách quan Đồng thời phải nắm được chiều hướng tác động của các nguyên nhân, từ đó có biện pháp thích hợp tạo điều kiện cho nguyên nhân có tác động tích cực đến hoạt động và hạn chế sự hoạt động của nguyên nhân có tác động tiêu cực

Phần 2: Liên Hệ Thực Tiễn: Nạn chặt phá rừng tại Việt Nam

I Thực Trạng của nạn chặt phá rừng tại Việt Nam

báo cáo số liệu năm 2005 của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO), Việt Nam là nước có tỷ lệ phá rừng nguyên sinh đứng thứ 2 trên thế giới, chỉ sau Nigeria Nguyên nhân mất rừng do sự yếu kém và tham nhũng trong công tác bảo vệ rừng, sự thông đồng, cấu kết, tiếp tay, chia chác của các giới chức hữu quan cũng như lực lượng kiểm lâm đã tiếp tay cho lâm tặc chặt phá rừng Các hình thức phá rừng ngày càng tinh vi và trắng trợn như chuyển đổi rừng, phê duyệt các dự án đầu tư đã gây bất bình trong dư luận nhưng lại bị chính quyền cố tình bỏ lơ Bên cạnh đó nhờ các nỗ lực bảo vệ và trồng mới rừng của chính phủ Việt Nam, tỷ lệ che phủ rừng của Việt Nam không ngừng tăng lên

từ năm 1996 đến nay nhưng tỷ lệ rừng tự nhiên trong tổng diện tích rừng lại giảm

❖Tổng cục Lâm nghiệp thống kê khoảng 22.800 ha rừng bị thiệt hại giai đoạn 2011-2019, trong đó nguyên nhân cháy rừng gần 14.000 ha, phá rừng hơn 9.000 ha Theo Tổng cục Lâm nghiệp (Bộ NN&PTNT), chỉ hơn 5 năm (2012-2017), diện tích rừng tự nhiên bị mất do chuyển mục đích sử dụng rừng tại các

dự án được duyệt chiếm 89% tổng diện tích rừng giảm; còn lại là do phá rừng trái pháp luật làm mất 11% Từ tổng hợp của 58 tỉnh, thành phố trên cả nước cho thấy, trong khoảng 5 năm qua, các cơ quan nhà nước đã phê duyệt chuyển mục đích sử dụng rừng gần 38.300 ha/1.892 dự án Trong đó rừng tự nhiên gần 19.000 ha, rừng trồng hơn 15.800 ha, đất chưa có rừng quy hoạch cho lâm nghiệp trên 3.500 ha Việc xây dựng các công trình thủy điện, thủy lợi, phá rừng lấy đất trồng cao su là nguyên nhân chính làm mất rừng tự nhiên Đáng lưu ý,